---
baslik: Taban Sıralamalar Yıldan Yıla Ne Kadar Değişir?
aciklama: "Geçen yıl 90 bin kapatmış, ben 85 binim, garanti" demeden önce oku — tabanları oynatan beş mekanizma ve trend okumanın doğru yolu.
tarih: 2026-07-16
---

Tercih listeni geçen yılın tabanlarıyla kuruyorsun ama yerleşmeni **bu yılın** tabanları belirleyecek. Aradaki fark bazen birkaç bin, bazen yüz binlerce sıra. Bu yazı tabanları neyin oynattığını ve trendi nasıl okuyacağını anlatıyor.

## Tabanı oynatan mekanizmalar

**1) Kontenjan değişimi.** En mekanik etki: bir program kontenjanını 60'tan 90'a çıkarırsa taban gevşer; 90'dan 60'a inerse sıkılaşır. Bölüm sayfalarındaki kontenjan kolonunu yıllar arasında kıyaslamak bu yüzden önemli.

**2) Aday davranışı (sürü etkisi).** "Geçen yıl çok kapattı" diye herkes bir programdan kaçarsa taban gevşer; "gevşedi" diye ertesi yıl herkes geri dönerse tekrar sıkılaşır. Tabanlar bu yüzden testere dişi gibi salınabilir — tek yıla bakan, testere dişinin tepesinden ya da dibinden ölçüm alır.

**3) Yeni açılan programlar.** Bir şehirde yeni fakülte açılınca hem kendi tabanı belirsiz olur hem çevresindeki programların tabanını seyreltir.

**4) Şartlar ve politika değişiklikleri.** Başarı sıralaması şartının gelmesi/eşiğin değişmesi, burs oranlarının değişmesi, öğretim dilinin değişmesi tabanı sıçratır. ([Şartların güncel listesi burada.](/rehber/siralama-sartlari-2026))

**5) Ekonomi ve istihdam algısı.** Mezun istihdamına dair haber akışı bile birkaç yıl içinde bir bölümün talebini görünür şekilde değiştirir — son yıllarda kimi mühendisliklerde ve sağlık programlarında bunun örnekleri yaşandı.

## Trend nasıl okunur?

Tek yılın tabanı **fotoğraf**, dört yılın tabanı **film**dir. Film izle:

- **İstikrarlı taban** (dört yıl üst üste dar bantta): güvenilir referans. Sıralaman tabana yakınsa "dengeli", belirgin gerisindeyse "garanti" davranabilirsin.
- **Tek yönlü trend** (her yıl sıkılaşıyor): geçen yılın tabanına güvenme; bu yıl daha da sıkılaşacağını varsayıp payla yaklaş. Popüler bölümlerde sık görülür — [Psikoloji](/bolum/psikoloji) ve [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) tablolarında 2024-2025 kolonlarını yan yana koyup bak.
- **Testere dişi** (bir sıkı bir gevşek): sürü etkisi işliyor demektir; ortalamayı referans al, uç yıla değil.
- **Veri boşluğu** (bazı yıllar "—"): yeni ya da o yıl dolmamış program; belirsizlik yüksek, listende dengeli değil garanti bölgesine koyma, hayal bölgesine koy.

Bölüm sayfalarımızdaki tablolarda 2025 sıralamasının yanında 2024 kolonu ve değişim yönü işareti (▲/▼) tam bu iş için var.

## Listeye nasıl yansıtılır?

1. Her satır için son 4 yılın tabanına bak; tek yıl asla yeterli değil.
2. Sıkılaşma trendindeki programları bir kademe yukarı say ("dengeli" sandığın aslında "hayal" olabilir).
3. Gevşeme trendindeki programlara erken sevinme; sürü geri dönebilir.
4. Belirsizliği [dengeli bir listeyle](/rehber/tercih-listesi-nasil-yapilir) yönet: trend ne yaparsa yapsın, hayal/dengeli/garanti dağılımı düzgün kurulmuş bir liste boşta bırakmaz.

[Tercih robotu](/tercih-robotu) bu analizi senin yerine yapar: sıralamanı girdiğinde programları yalnızca son tabana göre değil, çok yıllı veriyle dilimleyerek gösterir.
