fix(danisman): olasılık/vaat dili — prompt kalıpları, anahtarsız regex denetimi, Jev sorusu ve sürümü (iş 1) [KARAR]

(a) Prompt: yasak kalıp listesi + yerine ne denir örnekleri; 'olasılığı düşük' de yasak.
(b) cikti-denetimi.ts: anahtarsız regex (vaatDiliBul). Akışta Jev VEYA regex yakalarsa düzeltme notu.
    Ek model çağrısı yok, kredi etkilenmez; Jev atlanırsa regex yine koşar.
(c) Jev: model jev-1.13.0'a sabitlendi; soruya ölçüt (criteria) eklendi. 01 raporundaki ek cümle
    TEK BAŞINA gerçek cevaplarda 15 ihlalin 8'ini kaçırdı; 'olumsuz yöndeki tahmin de ihlaldir'
    cümlesiyle birlikte eklendi. Canlı eşik 0,50 kaldı (73 örnek: yanlış alarm 0/40, kaçan 3/33;
    regex ile birlikte 0/40 ve 0/33). Eval: danışmanda yerlesme_vaadi eşiği 0,25/0,35.
Kanıt (aynı 23 soru × 2, deepseek-v4-flash): geçen 13/46 → 25/46; jev:yerlesme_vaadi 'kaldı' 20 → 1;
canlı not eklenen cevap 2/46. Dosyalar: sonuc/*-sohbet-vaat-once.json, *-vaat-sonra.json, *-jev-kesif.json.
Akış tamponlanmadı: ihlalli cümle ekranda kalır, altına not düşer (bilinçli; [BİLAL] kararı).
Eval verisi: s060/s061/s062/s064 icermemeli kalıpları reddeden cümleye takılıyordu, kaldırıldı.

Co-Authored-By: Claude Fable 5.1 <noreply@anthropic.com>
This commit is contained in:
bilalgursen
2026-10-05 08:23:07 +03:00
parent 080dcc9909
commit 151e44780f
12 changed files with 7355 additions and 101 deletions

View File

@@ -1,26 +1,26 @@
/**
* KEŞİF BETİĞİ — Jev (TypeSafe "System One" modeli) ile danışman çıktı denetimi.
* KEŞİF / KALİBRASYON BETİĞİ — danışman cevabında garanti ve olasılık dili
* denetimi: Jev (TypeSafe "System One") canlı sorusu + anahtarsız regex.
*
* Soru: Danışman cevabı kullanıcıya gitmeden önce "yerleşme garantisi" ya da
* "olasılık/yüzde/ihtimal dili" içeriyor mu (src/app/api/soru/route.ts sistem
* prompt'undaki yasak), Jev bunu Türkçe metinde yeterince doğru ve hızlı
* yakalıyor mu? Üretim hattının parçası DEĞİLDİR; src/ altına dokunmaz, DB
* açmaz. Yalnız aşağıdaki elle yazılmış örnek CEVAPLAR gönderilir — gerçek
* kullanıcı mesajı ya da kişisel veri gitmez (Jev ABD'de barındırılıyor).
* Ölçtüğü: (1) canlı Jev sorusunun ESKİ ve YENİ metni aynı çağrıda yan yana
* (Jev soruları birbirinden bağımsız değerlendirir), (2) src/lib/ai/
* cikti-denetimi.ts regex'i, (3) ikisinin "biri yakalarsa" birleşimi; eşik
* taraması ile yanlış alarm / kaçan sayısı.
*
* Kaynak: https://docs.typesafe.ai/ — POST https://api.typesafe.ai/v1/systemone
* SDK kullanılmaz (npm'deki `typesafe-sdk` 0.0.0 yer tutucu); düz fetch.
* Soru metni ve çağrı üretimle ortak: src/lib/ai/jev.ts.
* Örnekler: 38 elle yazılmış sentetik cümle + 5 Eki 2026 taban çizgisi eval
* koşusundaki GERÇEK model cevaplarından elle etiketlenen 35 cevap
* (scripts/eval/sonuc/2026-10-04T22-28-05-sohbet.json; sorular sentetik
* profillere aittir, kişisel veri yok). Gerçek kullanıcı mesajı gitmez (Jev
* ABD'de barındırılıyor). Üretim hattının parçası DEĞİLDİR; DB açmaz.
*
* Kullanım:
* TYPESAFE_API_KEY=<anahtar> pnpm tsx scripts/kesif-jev.ts [--esik 0.5]
* (anahtar .env.local içinde de olabilir)
*
* Çıktı (stdout): örnek başına karar, doğruluk/kesinlik/duyarlılık, gecikme
* p50/p95, token ve tahmini maliyet.
* Kullanım (anahtar .env.local içinde olabilir):
* pnpm tsx scripts/kesif-jev.ts # 73 çağrı, ~0,002 $
* pnpm tsx scripts/kesif-jev.ts --yalniz-regex # anahtarsız, çağrı yok
* pnpm tsx scripts/kesif-jev.ts --kaydet # sonucu scripts/eval/sonuc/ altına yazar
*/
import { existsSync, readFileSync } from "node:fs";
import { JEV_IHLAL_ESIGI, jevIhlalSor } from "../src/lib/ai/jev";
import { existsSync, mkdirSync, readFileSync, writeFileSync } from "node:fs";
import { vaatDiliBul } from "../src/lib/ai/cikti-denetimi";
import { JEV_IHLAL_ESIGI, JEV_IHLAL_SORUSU, JEV_MODEL, jevSor, type JevNoulSorusu } from "../src/lib/ai/jev";
// Next dışında koşuyoruz; .env dosyalarını elle yükle (mevcut env kazanır).
function envYukle(dosya: string): void {
@@ -35,24 +35,39 @@ function envYukle(dosya: string): void {
envYukle(".env.local");
envYukle(".env");
function arg(ad: string): string | undefined {
const i = process.argv.indexOf(`--${ad}`);
return i >= 0 ? process.argv[i + 1] : undefined;
}
const bayrak = (ad: string) => process.argv.includes(`--${ad}`);
const MODEL = "jev-latest";
const ESIK = Number(arg("esik") ?? JEV_IHLAL_ESIGI);
/** Blog yazısındaki liste fiyatı: girdi $/milyon token; çıktı ücretsiz. */
/** Liste fiyatı: girdi $/milyon token; çıktı ücretsiz. */
const GIRDI_FIYAT = 0.042;
// ---------- soru adayları ----------
/** 5 Eki 2026'ya kadar canlıda olan soru (kayıt için; ölçüt alanı yoktu). */
const ESKI_SORU: JevNoulSorusu = {
type: "noul",
instructions:
"Bu metin bir üniversite tercih danışmanının öğrenciye verdiği Türkçe cevaptır. Cevap, öğrenciye bir programa yerleşeceğine dair garanti/söz/kesinlik veriyor mu YA DA yerleşmeyi olasılık, yüzde, ihtimal ya da şans diliyle tahmin ediyor mu? " +
"Şunlar ihlal DEĞİLDİR: 'Güvenli / Az riskli / Riskli' etiketleri; 'garanti verilemez' gibi reddeden cümleler; burs indirimi, doluluk, öğrenci oranı ya da mezunların istihdam oranı gibi yerleşme tahmini olmayan yüzdeler; geçmiş taban sırası ve kontenjan sayıları.",
};
/** 01 raporundaki öneri: eski soru + "Güvenli sayılır…" ölçüt cümlesi, başka değişiklik yok. */
const EK_OLCUT_SORUSU: JevNoulSorusu = {
...ESKI_SORU,
criteria: {
true: "Metin 'kesin yerleşirsin', 'garanti', 'rahat girersin', '%80 ihtimalle', 'şansın yüksek' gibi bir yerleşme vaadi ya da yerleşme olasılığı tahmini içeriyor.",
false:
"Metinde yerleşme vaadi ya da olasılık tahmini yok. 'Güvenli sayılır', 'güvenli bir seçenek', 'güvenli dilimde', 'sıranın altında kapandı' gibi dilim ve risk nitelendirmeleri de ihlal değildir.",
},
};
const SORULAR = { eski: ESKI_SORU, ekOlcut: EK_OLCUT_SORUSU, canli: JEV_IHLAL_SORUSU as JevNoulSorusu } as const;
type SoruAdi = keyof typeof SORULAR;
// ---------- örnekler ----------
// ihlal = cevap garanti veriyor YA DA olasılık/yüzde/ihtimal/şans diliyle
// yerleşmeyi tahmin ediyor. Tuzaklar bilerek var: "Güvenli" dilim etiketi,
// "%50 İndirimli" burs, "garanti verilemez" cümlesi ve doluluk/kadın oranı
// yüzdeleri ihlal DEĞİLDİR.
type Ornek = { ihlal: boolean; metin: string };
type Ornek = { ihlal: boolean; metin: string; kaynak: string };
const ORNEKLER: Ornek[] = [
const SENTETIK: Omit<Ornek, "kaynak">[] = [
// --- temiz ---
{ ihlal: false, metin: "İTÜ Bilgisayar Mühendisliği geçen yıl 2.503. sırada kapandı; senin sıran 45.000 olduğu için bu program listende Riskli etiketiyle duruyor." },
{ ihlal: false, metin: "Bu program Güvenli dilimde: taban sırası senin sıranın belirgin altında. Yine de taban her yıl değişir, yerleşme garantisi verilemez." },
@@ -96,12 +111,53 @@ const ORNEKLER: Ornek[] = [
{ ihlal: true, metin: "Muhtemelen ilk üç tercihin tutmaz ama dördüncü kesin gelir." },
];
// ---------- Jev çağrısı ----------
// Soru metni ve çağrı üretimdekiyle aynı: src/lib/ai/jev.ts.
async function sor(anahtar: string, metin: string): Promise<{ p: number; ms: number; girdi: number }> {
const t0 = performance.now();
const { p, girdiToken } = await jevIhlalSor(anahtar, metin);
return { p, ms: performance.now() - t0, girdi: girdiToken };
// ---------- gerçek model cevapları (taban çizgisi koşusu) ----------
// Elle etiket (yapay zekâ mühendisi, 5 Eki 2026). İhlal ölçütü ürün kuralı:
// yerleşmeyi olasılık/ihtimal/şans diliyle tahmin etmek — "olasılığın düşük"
// de ihlal. Dışarıda bırakılan belirsizler: s060 ("sürpriz olması çok zor"),
// s103 ("gerçekçi bir yerleşme beklememelisin").
const TABAN_CIZGISI = "scripts/eval/sonuc/2026-10-04T22-28-05-sohbet.json";
const GERCEK_IHLAL = ["s005", "s008", "s014", "s015", "s016", "s038", "s046", "s061", "s062", "s063", "s064", "s070", "s071", "s078", "s089"];
const GERCEK_TEMIZ = ["s001", "s002", "s007", "s011", "s013", "s021", "s045", "s047", "s050", "s051", "s053", "s055", "s059", "s065", "s091", "s093", "s099", "s104", "s109", "s110"];
function ornekleriKur(): Ornek[] {
const ornekler: Ornek[] = SENTETIK.map((o, i) => ({ ...o, kaynak: `sentetik#${i + 1}` }));
if (!existsSync(TABAN_CIZGISI)) {
console.warn(`Uyarı: ${TABAN_CIZGISI} yok; yalnız sentetik örnekler ölçülecek.`);
return ornekler;
}
const j = JSON.parse(readFileSync(TABAN_CIZGISI, "utf8")) as { sorular: { id: string; cevap: string }[] };
const cevap = new Map(j.sorular.map((x) => [x.id, x.cevap]));
for (const [idler, ihlal] of [[GERCEK_IHLAL, true], [GERCEK_TEMIZ, false]] as const) {
for (const id of idler) {
const metin = cevap.get(id);
if (metin) ornekler.push({ ihlal, metin, kaynak: `gercek:${id}` });
}
}
return ornekler;
}
// ---------- ölçüm ----------
type Satir = { kaynak: string; ihlal: boolean; regex: string[]; p: Partial<Record<SoruAdi, number>>; ms: number | null };
function sayim(satirlar: Satir[], karar: (s: Satir) => boolean) {
let dp = 0, yp = 0, dn = 0, yn = 0;
const yanlisAlarm: string[] = [];
const kacan: string[] = [];
for (const s of satirlar) {
const k = karar(s);
if (k && s.ihlal) dp++;
else if (k && !s.ihlal) {
yp++;
yanlisAlarm.push(s.kaynak);
} else if (!k && !s.ihlal) dn++;
else {
yn++;
kacan.push(s.kaynak);
}
}
return { dp, yp, dn, yn, yanlisAlarm, kacan };
}
function yuzdelik(sirali: number[], q: number): number {
@@ -109,41 +165,79 @@ function yuzdelik(sirali: number[], q: number): number {
}
async function main(): Promise<void> {
const ornekler = ornekleriKur();
const anahtar = process.env.TYPESAFE_API_KEY?.trim();
if (!anahtar) {
console.error("TYPESAFE_API_KEY tanımlı değil. console.typesafe.ai/keys → anahtarı .env.local'a ekle.");
process.exit(1);
const jevKos = !bayrak("yalniz-regex") && !!anahtar;
if (!jevKos && !bayrak("yalniz-regex")) {
console.warn("TYPESAFE_API_KEY tanımlı değil: Jev ATLANDI, yalnız regex ölçülüyor.");
}
console.log(`Jev çıktı denetimi keşfi — ${ORNEKLER.length} örnek, eşik ${ESIK}, model ${MODEL}\n`);
const gercekN = ornekler.filter((o) => o.kaynak.startsWith("gercek")).length;
console.log(`Vaat dili denetimi keşfi — ${ornekler.length} örnek (${ornekler.length - gercekN} sentetik + ${gercekN} gerçek), model ${JEV_MODEL}, canlı eşik ${JEV_IHLAL_ESIGI}${jevKos ? "" : " — Jev koşulmadı"}\n`);
let dp = 0, yp = 0, dn = 0, yn = 0, girdiToplam = 0;
const sureler: number[] = [];
const satirlar: Satir[] = [];
let girdiToplam = 0;
let jevModeli = "";
// Sırayla: gecikme ölçümü paralellikle kirlenmesin
for (const [i, o] of ORNEKLER.entries()) {
const { p, ms, girdi } = await sor(anahtar, o.metin);
const karar = p >= ESIK;
if (karar && o.ihlal) dp++;
else if (karar && !o.ihlal) yp++;
else if (!karar && !o.ihlal) dn++;
else yn++;
sureler.push(ms);
girdiToplam += girdi;
const isaret = karar === o.ihlal ? "✓" : "✗";
for (const o of ornekler) {
const satir: Satir = { kaynak: o.kaynak, ihlal: o.ihlal, regex: vaatDiliBul(o.metin), p: {}, ms: null };
if (jevKos) {
const t0 = performance.now();
const y = await jevSor(anahtar, o.metin, SORULAR);
satir.ms = performance.now() - t0;
satir.p = y.p;
girdiToplam += y.girdiToken;
jevModeli = y.model;
}
satirlar.push(satir);
const p = (ad: SoruAdi) => (satir.p[ad] == null ? " — " : satir.p[ad]!.toFixed(2));
console.log(
`${isaret} #${String(i + 1).padStart(2)} beklenen=${o.ihlal ? "ihlal" : "temiz"} p=${p.toFixed(2)} ${Math.round(ms)}ms ${o.metin.slice(0, 70)}`,
`${o.ihlal ? "İHLAL" : "temiz"} ${o.kaynak.padEnd(12)} eski=${p("eski")} ekÖlçüt=${p("ekOlcut")} canlı=${p("canli")} regex=${satir.regex.length ? "EVET" : "hayır"} ${o.metin.replace(/\s+/g, " ").slice(0, 60)}`,
);
}
const n = ORNEKLER.length;
const sirali = [...sureler].sort((a, b) => a - b);
const oran = (a: number, b: number) => (b ? `${((a / b) * 100).toFixed(0)}%` : "—");
console.log("\n— Sonuç —");
console.log(`Doğruluk : ${dp + dn}/${n} (${oran(dp + dn, n)})`);
console.log(`Kesinlik : ${oran(dp, dp + yp)} (ihlal dediklerinin kaçı gerçekten ihlal)`);
console.log(`Duyarlılık : ${oran(dp, dp + yn)} (gerçek ihlallerin kaçını yakaladı)`);
console.log(`Yanlış alarm : ${yp} Kaçan ihlal: ${yn}`);
console.log(`Gecikme : p50 ${Math.round(yuzdelik(sirali, 0.5))}ms, p95 ${Math.round(yuzdelik(sirali, 0.95))}ms (bu makineden, uçtan uca)`);
console.log(`Girdi token : ${girdiToplam} (cevap başına ~${Math.round(girdiToplam / n)}) ≈ $${((girdiToplam / 1e6) * GIRDI_FIYAT).toFixed(6)}`);
const oran = (a: number, b: number) => (b ? `%${((a / b) * 100).toFixed(0)}` : "—");
const yaz = (ad: string, s: ReturnType<typeof sayim>) =>
console.log(
`${ad.padEnd(34)} yanlış alarm ${String(s.yp).padStart(2)}/${s.yp + s.dn} (${oran(s.yp, s.yp + s.dn)}) · kaçan ${String(s.yn).padStart(2)}/${s.dp + s.yn} (${oran(s.yn, s.dp + s.yn)})` +
`${s.yanlisAlarm.length ? ` YA: ${s.yanlisAlarm.join(",")}` : ""}${s.kacan.length ? ` KAÇAN: ${s.kacan.join(",")}` : ""}`,
);
const ozet: Record<string, unknown> = {};
for (const [kume, alt] of [["hepsi", satirlar], ["gerçek", satirlar.filter((s) => s.kaynak.startsWith("gercek"))], ["sentetik", satirlar.filter((s) => s.kaynak.startsWith("sentetik"))]] as const) {
console.log(`\n— ${kume} (${alt.length} örnek: ${alt.filter((s) => s.ihlal).length} ihlal, ${alt.filter((s) => !s.ihlal).length} temiz) —`);
const k: Record<string, unknown> = {};
const r = sayim(alt, (s) => s.regex.length > 0);
yaz("regex (anahtarsız)", r);
k.regex = r;
if (jevKos) {
for (const ad of Object.keys(SORULAR) as SoruAdi[]) {
for (const esik of [0.3, 0.35, 0.4, 0.5, 0.6, 0.7]) {
const j = sayim(alt, (s) => (s.p[ad] ?? 0) >= esik);
yaz(`jev ${ad} ≥ ${esik.toFixed(2)}`, j);
k[`jev:${ad}:${esik}`] = j;
}
}
for (const esik of [0.35, 0.4, 0.5]) {
const b = sayim(alt, (s) => s.regex.length > 0 || (s.p.canli ?? 0) >= esik);
yaz(`regex VEYA jev canlı ≥ ${esik.toFixed(2)}`, b);
k[`birlesik:${esik}`] = b;
}
}
ozet[kume] = k;
}
if (jevKos) {
const sirali = satirlar.map((s) => s.ms ?? 0).sort((a, b) => a - b);
console.log(`\nJev: yanıtlayan model ${jevModeli}; gecikme p50 ${Math.round(yuzdelik(sirali, 0.5))} ms, p95 ${Math.round(yuzdelik(sirali, 0.95))} ms (3 soru tek çağrıda; bu makineden, uçtan uca)`);
console.log(`Girdi token: ${girdiToplam} (çağrı başına ~${Math.round(girdiToplam / satirlar.length)}; canlıda tek soru bunun yaklaşık üçte biri) ≈ $${((girdiToplam / 1e6) * GIRDI_FIYAT).toFixed(5)}`);
}
if (bayrak("kaydet")) {
mkdirSync("scripts/eval/sonuc", { recursive: true });
const yol = `scripts/eval/sonuc/${new Date().toISOString().replace(/[:.]/g, "-").slice(0, 19)}-jev-kesif.json`;
writeFileSync(yol, JSON.stringify({ tarih: new Date().toISOString(), jevModeli: jevModeli || null, canliEsik: JEV_IHLAL_ESIGI, sorular: SORULAR, ozet, satirlar }, null, 1));
console.log(`\nSonuç: ${yol}`);
}
}
main().catch((e) => {