AI katmanını OpenRouter tek kapısına geçir ve rapor üretimini hızlandır

- Tüm AI akışı OpenRouter üzerinden (openai SDK, varsayılan model
  deepseek/deepseek-v4-flash, OPENROUTER_MODEL ile değiştirilebilir);
  Anthropic/Gemini/lokal sağlayıcı seçimi ve SDK'ları kaldırıldı.
- Rapor: aday havuzu dilim başına 20 (60 program, ~8k token prompt);
  AI şeması sabit uzunluklu üç liste (hayal 5 / dengeli 13 / garanti 6 —
  dağılım şema düzeyinde zorlanır), sıra + dilim + riskNotu + trendOzeti
  gerçek sıra geçmişinden deterministik üretilir; 184 sn → ~12 sn.
- Sohbet: akış ortası zaman aşımı artık sessizce yutulmaz (kesik cevap
  tam cevap gibi kaydedilmiyordu, kredi iadesi çalışmıyordu); istemci
  hata anında durumu sunucudan senkronlar, boş balon bırakmaz.
- aiHataMesaji, openai SDK'nın .name'i "Error" kalan abort/timeout
  hatalarını da yakalar; meraklisina şeması yeni akışla senkronlandı.
- CI: OPENROUTER_API_KEY / OPENROUTER_MODEL secret'ları; eski AI
  secret'ları kaldırıldı. next.config serverExternalPackages sadeleşti.

Co-Authored-By: Claude Fable 5 <noreply@anthropic.com>

src/app/listem/page.tsx

@@ -15,10 +15,12 @@ import { ListemGovde } from "./listem-govde";
 import { ListemBosCta } from "./listem-bos-cta";
 import { ListeUretici } from "./liste-uretici";
 
-// listeRevize aksiyonu 2 AI denemesi yapabiliyor (deneme başına 50 sn abort
-// sınırı, bkz. lib/ai/cagri.ts); platform limiti AI zaman aşımından SONRA
-// dolmalı ki kredi iadesi her zaman çalışabilsin.
-export const maxDuration = 120;
+// listeRevize aksiyonu 2 AI denemesi yapabiliyor (deneme başına 60 sn abort
+// sınırı, bkz. lib/ai/cagri.ts) → en kötü ~120 sn. Platform limiti bundan
+// SONRA dolmalı ki kredi iadesi her zaman çalışabilsin. Self-hosted docker'da
+// bu değer etkisiz ama invaryant belgeli kalsın; öndeki reverse proxy'nin
+// istek süresi limiti de >= 200 sn olmalı.
+export const maxDuration = 300;
 
 export const metadata: Metadata = {
   title: "Listem",

src/app/listem/sohbet-client.tsx

@@ -121,6 +121,7 @@ export function SohbetClient({
       { id: asistanId, role: "assistant", content: "" },
     ]);
 
+    let birikmis = "";
     try {
       const res = await fetch("/api/soru", {
         method: "POST",
@@ -151,7 +152,6 @@ export function SohbetClient({
       });
       const reader = res.body!.getReader();
       const decoder = new TextDecoder();
-      let birikmis = "";
       for (;;) {
         const { done, value } = await reader.read();
         if (done) break;
@@ -165,7 +165,26 @@ export function SohbetClient({
       // harcamasını görmez; bakiye orada da güncellensin.
       router.refresh();
     } catch {
-      toast.error("Bağlantı koptu. Cevabı sayfayı yenileyerek görebilirsin.");
+      // Sunucu hata anında krediyi iade edip yarım cevabı kaydetmiş olabilir;
+      // tahmin etme: kayıtlı geçmişi ve bakiyeyi sunucudan çek (boş balon da
+      // bu senkronla temizlenir). Senkron da düşerse boş balonu elle kaldır.
+      try {
+        const res = await fetch("/api/soru");
+        const data = res.ok ? await res.json() : null;
+        if (data?.mesajlar) setMesajlar(data.mesajlar);
+        if (typeof data?.kredi === "number") setKredi(data.kredi);
+      } catch {}
+      if (!birikmis) {
+        setMesajlar((m) => m.filter((x) => x.id !== asistanId));
+        // Cevap hiç gelmedi; kullanıcının yazdığı soru kaybolmasın
+        setGirdi(mesaj);
+      }
+      router.refresh();
+      toast.error(
+        birikmis
+          ? "Bağlantı koptu — cevabın buraya kadar üretilen kısmı kaydedildi."
+          : "Bağlantı koptu, cevap alınamadı. Kredin harcandıysa otomatik iade edildi.",
+      );
     } finally {
       setBekliyor(false);
     }

src/app/meraklisina/huni-semasi.tsx

@@ -18,8 +18,9 @@ flowchart TD
   H --> S{"Havuzda 24'ten az program mı kaldı?"}
   S -- "evet" --> G("Filtreler adım adım gevşetilir<br/>önce il, sonra alan — listede açıkça belirtilir")
   G --> H
-  S -- "hayır" --> Y("Yapay zekâ havuzdan tam 24 tercih seçer<br/>havuzda olmayan bölümü yazamaz, her satıra gerekçe + risk notu ekler")
-  Y --> L("24 tercihlik liste")
+  S -- "hayır" --> Y("Yapay zekâ havuzdan tam 24 tercih seçer<br/>havuzda olmayan bölümü yazamaz, her satıra gerekçe yazar")
+  Y --> R("Risk notu ve trend özeti<br/>gerçek sıralama geçmişinden hesaplanır, yapay zekâ yorumu değildir")
+  R --> L("24 tercihlik liste")
   L --> L1("üstte 4–6 hayal")
   L --> L2("ortada 12–14 dengeli")
   L --> L3("sonda 5–7 garanti")
@@ -39,7 +40,7 @@ export function HuniSemasi() {
   return (
     <ElCizimiSema
       tanim={SEMA}
-      ariaLabel="Sihirbaz akış şeması: sıralamanla açılan programlar alan, il ve devlet/vakıf adımlarıyla aday havuzuna daraltılır; havuz 24'ün altına düşerse filtreler gevşetilir, sonra yapay zekâ havuzdan üstte hayal, ortada dengeli, sonda garanti olacak şekilde 24 tercih seçer."
+      ariaLabel="Sihirbaz akış şeması: sıralamanla açılan programlar alan, il ve devlet/vakıf adımlarıyla aday havuzuna daraltılır; havuz 24'ün altına düşerse filtreler gevşetilir, sonra yapay zekâ havuzdan üstte hayal, ortada dengeli, sonda garanti olacak şekilde 24 tercih seçip her satıra gerekçe yazar; risk notu ve trend özeti gerçek sıralama geçmişinden hesaplanır."
       figcaption={
         <>
           Her adım havuzu biraz daha daraltır; yapay zekâ listeyi bu havuzun{" "}

src/app/sonuc/actions.ts

@@ -43,8 +43,15 @@ function siraTurGecerli(sira: number, tur: string): tur is PuanTuruKey {
 function aiHataMesaji(err: unknown): string {
   if (err instanceof RaporUretimHatasi) return err.message;
   // AbortSignal.timeout: DOMException "TimeoutError"; SDK'lar abort'u kendi
-  // hata sınıflarıyla sarabiliyor (ör. APIUserAbortError) — ada göre yakala.
-  if (err instanceof Error && /abort|timeout/i.test(err.name)) {
+  // hata sınıflarıyla sarabiliyor (ör. APIUserAbortError) ve openai/anthropic
+  // bu sınıflarda .name'i "Error" bırakıyor — ada ek olarak sınıf adına ve
+  // mesaja da bak ("Request was aborted." / "Request timed out.").
+  if (
+    err instanceof Error &&
+    /abort|timeout|timed out/i.test(
+      `${err.name} ${err.constructor.name} ${err.message}`,
+    )
+  ) {
     return "Liste üretimi bu sefer çok uzun sürdü ve durduruldu; harcanan kredin otomatik iade edildi. Tekrar dener misin?";
   }
   if (err instanceof Error && err.message === "AI_KEY_MISSING") {

src/lib/ai/cagri.ts

@@ -1,43 +1,40 @@
 import { z } from "zod";
-import { zodOutputFormat } from "@anthropic-ai/sdk/helpers/zod";
-import { ThinkingLevel } from "@google/genai";
-import {
-  getAnthropic,
-  getGemini,
-  raporModeli,
-  saglayici,
-  sohbetModeli,
-} from "./client";
+import { getOpenRouter, raporModeli, sohbetModeli } from "./client";
 
 /**
- * Sağlayıcıdan bağımsız AI çağrı katmanı. Anthropic ve Gemini'nin SDK'ları
- * yapılandırılmış çıktı ve stream için farklı şekiller kullanıyor; rapor ve
- * sohbet kodu bu farkı görmesin diye tek arayüz burada toplanıyor.
+ * AI çağrı katmanı: tüm istekler OpenRouter'ın OpenAI-uyumlu API'sine gider
+ * (tek kapı — kullanıcı kararı, 7 Ağu 2026). Rapor ve sohbet kodu SDK/istek
+ * ayrıntısını görmesin diye tek arayüz burada toplanıyor.
  */
 
 /**
- * Gemini JSON Schema'nın yalnızca bir alt kümesini destekliyor; zod'un ürettiği
- * $schema ve additionalProperties alanları isteği reddettiriyor, ayıklanıyor.
+ * zod şemasını JSON Schema'ya çevirir: z.toJSONSchema'nın eklediği $schema
+ * alanı ayıklanır, her object düğümüne additionalProperties: false eklenir —
+ * OpenAI-uyumlu strict json_schema doğrulayıcıları bunu şart koşuyor.
  */
-function geminiSemasi(sema: z.ZodType): unknown {
-  const temizle = (dugum: unknown): unknown => {
-    if (Array.isArray(dugum)) return dugum.map(temizle);
+function jsonSemasi(sema: z.ZodType): Record<string, unknown> {
+  const donustur = (dugum: unknown): unknown => {
+    if (Array.isArray(dugum)) return dugum.map(donustur);
     if (dugum && typeof dugum === "object") {
       const cikti: Record<string, unknown> = {};
       for (const [k, v] of Object.entries(dugum as Record<string, unknown>)) {
-        if (k === "$schema" || k === "additionalProperties") continue;
-        cikti[k] = temizle(v);
+        if (k === "$schema") continue;
+        cikti[k] = donustur(v);
+      }
+      if (cikti.type === "object" && cikti.additionalProperties === undefined) {
+        cikti.additionalProperties = false;
       }
       return cikti;
     }
     return dugum;
   };
-  return temizle(z.toJSONSchema(sema));
+  return donustur(z.toJSONSchema(sema)) as Record<string, unknown>;
 }
 
 /**
- * Gemini ücretsiz katmanı yoğunlukta 503/429 döndürüyor; bu geçici hatalarda
- * artan bekleme ile yeniden dene. Kalıcı hatalar (400, 403) olduğu gibi fırlar.
+ * OpenRouter yoğunlukta/limitte 429, üst sağlayıcı arızasında 5xx dönebiliyor;
+ * bu geçici hatalarda artan bekleme ile yeniden dene. Kalıcı hatalar
+ * (400, 401, 403) olduğu gibi fırlar.
  */
 const GECICI_KODLAR = new Set([429, 500, 502, 503, 504]);
 
@@ -65,9 +62,10 @@ async function geciciHatadaTekrarla<T>(
  * Tek yapılandırılmış üretim çağrısının üst süre sınırı. Süre, çağıranın
  * (server action) platform limitinden önce dolmalı ki hata iade kodunun
  * çalışabildiği pencerede fırlasın — fonksiyon dışarıdan öldürülürse
- * harcanan kredi iade edilemiyor.
+ * harcanan kredi iade edilemiyor. Flash sınıfı model tipik ~10-20 sn'de
+ * biter; 60 sn üst sağlayıcı yavaşlamalarına pay bırakır.
  */
-const URETIM_ZAMAN_ASIMI_MS = 50_000;
+const URETIM_ZAMAN_ASIMI_MS = 60_000;
 
 /**
  * Şemaya uyan tek seferlik çıktı üretir. Şemaya uymayan yanıtta null döner
@@ -82,92 +80,78 @@ export async function yapilandirilmisUret<T extends z.ZodType>(opts: {
   // Tek sinyal tüm iç denemeleri kapsar: süre dolunca bekleyen retry'lar da
   // anında düşer, toplam süre sınırın üstüne çıkamaz.
   const sinyal = AbortSignal.timeout(URETIM_ZAMAN_ASIMI_MS);
-  if (saglayici() === "gemini") {
-    const yanit = await geciciHatadaTekrarla(() =>
-      getGemini().models.generateContent({
+  const yanit = await geciciHatadaTekrarla(() =>
+    getOpenRouter().chat.completions.create(
+      {
         model: raporModeli(),
-        contents: opts.kullanici,
-        config: {
-          abortSignal: sinyal,
-          systemInstruction: opts.system,
-          maxOutputTokens: opts.maxTokens,
-          responseMimeType: "application/json",
-          responseJsonSchema: geminiSemasi(opts.sema),
-          thinkingConfig: { thinkingLevel: ThinkingLevel.HIGH },
+        max_tokens: opts.maxTokens,
+        // Görev küçük (havuzdan seçim + tek cümlelik gerekce) ve şemaya
+        // uymayan çıktıyı doğrulama döngüsü zaten yakalıyor; hibrit
+        // modellerde düşünme bütçe/süre yemesin.
+        reasoning_effort: "none",
+        messages: [
+          { role: "system", content: opts.system },
+          { role: "user", content: opts.kullanici },
+        ],
+        response_format: {
+          type: "json_schema",
+          json_schema: {
+            name: "yanit",
+            strict: true,
+            schema: jsonSemasi(opts.sema),
+          },
         },
-      }),
-    );
-    const metin = yanit.text;
-    if (!metin) return null;
-    try {
-      const parsed = opts.sema.safeParse(JSON.parse(metin));
-      return parsed.success ? parsed.data : null;
-    } catch {
-      return null;
-    }
-  }
-
-  const yanit = await getAnthropic().messages.parse(
-    {
-      model: raporModeli(),
-      max_tokens: opts.maxTokens,
-      thinking: { type: "adaptive" },
-      system: opts.system,
-      messages: [{ role: "user", content: opts.kullanici }],
-      output_config: { format: zodOutputFormat(opts.sema) },
-    },
-    { signal: sinyal },
+      },
+      { signal: sinyal },
+    ),
   );
-  return yanit.parsed_output ?? null;
+  const metin = yanit.choices[0]?.message?.content;
+  if (!metin) return null;
+  try {
+    const parsed = opts.sema.safeParse(JSON.parse(metin));
+    return parsed.success ? parsed.data : null;
+  } catch {
+    return null;
+  }
 }
 
 export type SohbetMesaji = { role: "user" | "assistant"; content: string };
 
 /**
- * Sohbet yanıtını parça parça üretir. Sağlayıcıya bakmaksızın düz metin
- * parçaları yield eder; çağıran taraf hem stream'ler hem biriktirip kaydeder.
+ * Sohbet yanıtını parça parça üretir; düz metin parçaları yield eder, çağıran
+ * taraf hem stream'ler hem biriktirip kaydeder. Akış ortasında zaman aşımı
+ * olursa hata fırlar (route'taki kısmi kaydet + iade yolu devreye girer).
  */
 export async function* sohbetAkisi(opts: {
   system: string;
   mesajlar: SohbetMesaji[];
   maxTokens: number;
 }): AsyncGenerator<string> {
-  if (saglayici() === "gemini") {
-    const akis = await geciciHatadaTekrarla(() =>
-      getGemini().models.generateContentStream({
+  // Asılı kalan üst sağlayıcıya karşı sigorta
+  const sinyal = AbortSignal.timeout(120_000);
+  const akis = await geciciHatadaTekrarla(() =>
+    getOpenRouter().chat.completions.create(
+      {
         model: sohbetModeli(),
-        contents: opts.mesajlar.map((m) => ({
-          // Gemini "assistant" yerine "model" rolünü kullanır
-          role: m.role === "assistant" ? "model" : "user",
-          parts: [{ text: m.content }],
-        })),
-        config: {
-          systemInstruction: opts.system,
-          maxOutputTokens: opts.maxTokens,
-          // Sohbet kısa ve hızlı olmalı; uzun düşünme adayı bekletiyor
-          thinkingConfig: { thinkingLevel: ThinkingLevel.LOW },
-        },
-      }),
-    );
-    for await (const parca of akis) {
-      const metin = parca.text;
-      if (metin) yield metin;
-    }
-    return;
-  }
-
-  const akis = getAnthropic().messages.stream({
-    model: sohbetModeli(),
-    max_tokens: opts.maxTokens,
-    system: opts.system,
-    messages: opts.mesajlar,
-  });
-  for await (const olay of akis) {
-    if (
-      olay.type === "content_block_delta" &&
-      olay.delta.type === "text_delta"
-    ) {
-      yield olay.delta.text;
-    }
+        max_tokens: opts.maxTokens,
+        // Sohbet 1024 token'a sığmalı; düşünme hem bütçeyi hem adayı bekletiyor
+        reasoning_effort: "none",
+        stream: true,
+        messages: [
+          { role: "system", content: opts.system },
+          ...opts.mesajlar,
+        ],
+      },
+      { signal: sinyal },
+    ),
+  );
+  for await (const parca of akis) {
+    // Yalnızca delta.content akar; varsa delta.reasoning kullanıcıya sızmaz
+    const metin = parca.choices[0]?.delta?.content;
+    if (metin) yield metin;
   }
+  // openai SDK akış ortasındaki abort'u yutup iteratörü NORMAL bitiriyor
+  // (core/streaming: isAbortError -> return); kesik cevabın tam cevap
+  // sanılmaması ve iade yolunun çalışması için zaman aşımını elle fırlat.
+  if (sinyal.aborted) throw sinyal.reason;
 }

src/lib/ai/client.ts

@@ -1,64 +1,52 @@
-import Anthropic from "@anthropic-ai/sdk";
-import { GoogleGenAI } from "@google/genai";
+import OpenAI from "openai";
 
-export type Saglayici = "anthropic" | "gemini";
-
-/** AI_SAGLAYICI env'i ile seçilir; tanımsızsa hangi anahtar varsa o kullanılır. */
-export function saglayici(): Saglayici {
-  const secim = process.env.AI_SAGLAYICI?.trim().toLowerCase();
-  if (secim === "gemini" || secim === "anthropic") return secim;
-  return process.env.GEMINI_API_KEY ? "gemini" : "anthropic";
-}
-
-/** Seçili sağlayıcının anahtarı tanımlı mı (mock moduna düşülecek mi)? */
-export function anahtarVar(): boolean {
-  return saglayici() === "gemini"
-    ? Boolean(process.env.GEMINI_API_KEY)
-    : Boolean(process.env.ANTHROPIC_API_KEY || process.env.ANTHROPIC_AUTH_TOKEN);
-}
-
-// Model seçimi (bilinçli):
-// Anthropic — rapor tek seferlik ve yüksek değerli -> Opus 4.8;
-// sohbet kredi başına marj hassas -> Haiku 4.5 (kullanıcı kararı, 22 Tem 2026).
-// Gemini — ücretsiz katmanda yalnızca Flash ailesi açık (Pro'da kota 0),
-// bu yüzden rapor ve sohbet aynı modeli kullanır; ayrım thinking seviyesinde.
-const MODELLER: Record<Saglayici, { rapor: string; sohbet: string }> = {
-  anthropic: { rapor: "claude-opus-4-8", sohbet: "claude-haiku-4-5" },
-  gemini: { rapor: "gemini-3.6-flash", sohbet: "gemini-3.6-flash" },
-};
+// Tüm AI akışı OpenRouter üzerinden tek kapıdan gider (kullanıcı kararı,
+// 7 Ağu 2026 — önceki Anthropic/Gemini/lokal sağlayıcı seçimi kaldırıldı).
+// Model .env'den değiştirilebilir; rapor ve sohbet istenirse ayrışabilir.
+const VARSAYILAN_MODEL = "deepseek/deepseek-v4-flash";
 
 export function raporModeli(): string {
-  return MODELLER[saglayici()].rapor;
+  return (
+    process.env.OPENROUTER_RAPOR_MODEL?.trim() ||
+    process.env.OPENROUTER_MODEL?.trim() ||
+    VARSAYILAN_MODEL
+  );
 }
 
 export function sohbetModeli(): string {
-  return MODELLER[saglayici()].sohbet;
+  return (
+    process.env.OPENROUTER_SOHBET_MODEL?.trim() ||
+    process.env.OPENROUTER_MODEL?.trim() ||
+    VARSAYILAN_MODEL
+  );
 }
 
-const globalForAi = globalThis as unknown as {
-  __anthropic?: Anthropic;
-  __gemini?: GoogleGenAI;
-};
-
-export function getAnthropic(): Anthropic {
-  if (!process.env.ANTHROPIC_API_KEY && !process.env.ANTHROPIC_AUTH_TOKEN) {
-    throw new Error("AI_KEY_MISSING");
-  }
-  if (!globalForAi.__anthropic) {
-    globalForAi.__anthropic = new Anthropic();
-  }
-  return globalForAi.__anthropic;
+/** API anahtarı tanımlı mı (mock moduna düşülecek mi)? */
+export function anahtarVar(): boolean {
+  return Boolean(process.env.OPENROUTER_API_KEY);
 }
 
-export function getGemini(): GoogleGenAI {
-  const apiKey = process.env.GEMINI_API_KEY;
+const globalForAi = globalThis as unknown as { __openrouter?: OpenAI };
+
+export function getOpenRouter(): OpenAI {
+  const apiKey = process.env.OPENROUTER_API_KEY;
   if (!apiKey) {
     throw new Error("AI_KEY_MISSING");
   }
-  if (!globalForAi.__gemini) {
-    globalForAi.__gemini = new GoogleGenAI({ apiKey });
+  if (!globalForAi.__openrouter) {
+    globalForAi.__openrouter = new OpenAI({
+      baseURL: "https://openrouter.ai/api/v1",
+      apiKey,
+      // Tek retry otoritesi cagri.ts'teki geciciHatadaTekrarla
+      maxRetries: 0,
+      // OpenRouter panelindeki kullanım dökümünde uygulama atfı (opsiyonel)
+      defaultHeaders: {
+        "HTTP-Referer": "https://kolaytercih.com",
+        "X-Title": "KolayTercih",
+      },
+    });
   }
-  return globalForAi.__gemini;
+  return globalForAi.__openrouter;
 }
 
 export const SORUMLULUK_REDDI =

src/lib/ai/rapor.ts

@@ -26,6 +26,24 @@ const RaporSchema = z.object({
   uyarilar: z.array(z.string()).min(2).max(3),
 });
 
+// Yapay zekâdan istenen küçük şema (kullanıcı kararı, 6 Ağu 2026): riskNotu
+// ve trendOzeti gerçek sıra geçmişinden deterministik üretilir; 5/13/6'lık
+// dilim iskeleti ve tercih sırası da koddan gelir. Dilim başına SABİT uzunluklu
+// ayrı listeler istenir ki dağılım şema düzeyinde (grammar/JSON-schema ile)
+// zorlansın — reasoning kapalıyken model serbest dağılımı tutturamıyor
+// (ölçüldü: 13 hayal / 0 garanti dönmüştü). AI yalnızca seçer + gerekce yazar.
+const AiTercihSchema = z.object({
+  programId: z.string(),
+  gerekce: z.string(),
+});
+const AiRaporSchema = z.object({
+  hayal: z.array(AiTercihSchema).length(5),
+  dengeli: z.array(AiTercihSchema).length(13),
+  garanti: z.array(AiTercihSchema).length(6),
+  genelDegerlendirme: z.string(),
+  uyarilar: z.array(z.string()).min(2).max(3),
+});
+
 // uyarilar şemada zorunlu ama eski kayıtlı raporlarda yok → tipte opsiyonel
 export type RaporSonuc = Omit<z.infer<typeof RaporSchema>, "uyarilar"> & {
   uyarilar?: string[];
@@ -46,30 +64,77 @@ export type RaporSonuc = Omit<z.infer<typeof RaporSchema>, "uyarilar"> & {
 };
 
 const SISTEM = `Sen KolayTercih'in kıdemli YKS tercih danışmanısın. Görevin: sana verilen
-GERÇEK YÖK Atlas aday havuzundan, adayın sıralamasına göre 24 tercihlik dengeli
-bir liste kurmak.
+GERÇEK YÖK Atlas aday havuzundan adaya en uygun programları seçip üç listeyi
+doldurmak: hayal (TAM 5 program), dengeli (TAM 13), garanti (TAM 6).
 
 KURALLAR (kesin):
-- SADECE havuzdaki programId'leri kullan. Havuzda olmayan program ASLA önerme.
-- Tam 24 tercih üret; sira alanı 1'den 24'e sıralı olsun.
-- Liste yapısı: en üstte 4-6 hayal, ortada 12-14 dengeli, sonda 5-7 garanti.
-  Tercih sırası MUTLAKA iyi taban sıralamasından kötüye doğru gitmeli
-  (küçük taban sıralaması = daha zor bölüm üstte).
-- METİN DİYETİ: aday 24 satır okuyacak; her alan TEK kısa cümle, dolgu söz yok.
-- gerekce: bu programın bu aday için neden mantıklı olduğu (TEK cümle,
-  en fazla ~15 kelime, Türkçe).
-- riskNotu: yerleşme ihtimali değerlendirmesi (TEK kısa cümle). ASLA "garanti",
-  "kesin", "yüzde yüz" deme; "yüksek/orta/düşük ihtimal" dili kullan.
-- trendOzeti: son 4 yılın taban sıralaması hareketi, TEK cümle (ör. "2022'den
-  beri taban 45B'den 38B'ye indi, bölüm zorlaşıyor").
-- Kontenjan artışı/azalışı ve yerleşen sayısını değerlendirmene kat.
+- SADECE havuzdaki programId'leri kullan; havuzda olmayan program ASLA önerme.
+  Aynı programId'yi birden fazla kez kullanma.
+- Havuzdaki her programın "dilim" alanı var: hayal listesine yalnızca dilim
+  değeri "hayal" olan programları koy; dengeli ve garanti için de aynısı.
+- Seçerken adayın ilgi alanlarını ve illerini, kontenjan/yerleşen hareketini
+  ve bölüm çeşitliliğini gözet.
+- METİN DİYETİ: aday 24 satır okuyacak; gerekce TEK kısa cümle (en fazla ~15
+  kelime, Türkçe): bu programın bu aday için neden mantıklı olduğu. Dolgu söz
+  yok; ASLA "garanti", "kesin", "yüzde yüz" deme.
 - Adayın notlarındaki şehir/bölüm tercihlerine saygı göster ama dengeyi bozma.
 - genelDegerlendirme: listenin genel stratejisi, EN FAZLA 2 cümle. Uyarıları
   buraya yazma.
-- uyarilar: adaya 2-3 pratik, eyleme dönük uyarı; her biri tek kısa cümle.`;
+- uyarilar: adaya 2-3 pratik, eyleme dönük uyarı; her biri tek kısa cümle.
+(Tercih sırası, risk notu ve trend özeti koddan hesaplanır; sen yazmazsın.)`;
 
 export class RaporUretimHatasi extends Error {}
 
+// --- Deterministik satır metinleri: risk ve trend gerçek YÖK Atlas sıra
+// geçmişinden hesaplanır; model bu alanlarda jenerik dolgu yazıyordu, kod
+// kesin rakam verir ("45B düzeyinden 38B düzeyine indi").
+
+/** 45000 -> "45B", 1_200_000 -> "1,2M" (şemadaki öğrenci dili). */
+function siraKisa(n: number): string {
+  if (n >= 1_000_000) {
+    return `${(n / 1_000_000).toLocaleString("tr-TR", { maximumFractionDigits: 1 })}M`;
+  }
+  if (n >= 1000) return `${Math.round(n / 1000)}B`;
+  return String(n);
+}
+
+function trendOzetiUret(p: AdayProgram): string {
+  const ham: Array<[number, number | null | undefined]> = [
+    [2021, p.sira2021],
+    [2022, p.sira2022],
+    [2023, p.sira2023],
+    [2024, p.sira2024],
+    [2025, p.sira2025],
+  ];
+  const seri = ham.filter((cift): cift is [number, number] => cift[1] != null);
+  if (seri.length < 2) {
+    return "Karşılaştırma için yeterli geçmiş yıl verisi yok; trendi temkinli oku.";
+  }
+  const [ilkYil, ilkSira] = seri[0];
+  const [sonYil, sonSira] = seri[seri.length - 1];
+  const oran = (sonSira - ilkSira) / ilkSira;
+  if (oran <= -0.1) {
+    return `${ilkYil}-${sonYil} arasında taban ${siraKisa(ilkSira)} düzeyinden ${siraKisa(sonSira)} düzeyine indi; bölüm zorlaşıyor.`;
+  }
+  if (oran >= 0.1) {
+    return `${ilkYil}-${sonYil} arasında taban ${siraKisa(ilkSira)} düzeyinden ${siraKisa(sonSira)} düzeyine çıktı; yerleşmek görece kolaylaşıyor.`;
+  }
+  return `${ilkYil}-${sonYil} arasında taban sıralaması ${siraKisa(sonSira)} düzeyinde stabil seyretti.`;
+}
+
+function riskNotuUret(p: AdayProgram, adaySira: number): string {
+  switch (riskHesapla(p.sira2025 ?? p.sira2024, adaySira)) {
+    case "guvenli":
+      return "Taban sıralaması senin sıranın belirgin altında; yüksek ihtimalle yerleşirsin.";
+    case "az-riskli":
+      return "Taban sıralaması sırana yakın; orta ihtimalle yerleşilebilir.";
+    case "riskli":
+      return "Taban sıralaması senin sıranın üstünde kapandı; yerleşme ihtimali düşük.";
+    default:
+      return "Güncel taban sıralaması verisi yok; ihtimal öngörülemez, temkinli yaklaş.";
+  }
+}
+
 /** Havuz programını render için gereken bilgiye indirger. */
 function programBilgisi(p: AdayProgram): RaporSonuc["programlar"][string] {
   const gecmis = [p.sira2021, p.sira2022, p.sira2023, p.sira2024, p.sira2025];
@@ -119,14 +184,9 @@ function mockRapor(
     sira: i + 1,
     dilim: p.dilim,
     gerekce: `(Dev mock) ${p.isim}, seçtiğin ilgi alanlarıyla ve ${params.sira.toLocaleString("tr-TR")}. sıralamanla uyumlu bir aday.`,
-    riskNotu:
-      p.dilim === "hayal"
-        ? "(Dev mock) Taban sıralaması senin üstünde kapandı; düşük ihtimal ama listenin başında yeri var."
-        : p.dilim === "dengeli"
-          ? "(Dev mock) Taban sıralaması senin civarında; orta-yüksek ihtimalle yerleşilebilir."
-          : "(Dev mock) Taban sıralaması senin belirgin altında; yüksek ihtimalle yerleşirsin.",
-    trendOzeti:
-      "(Dev mock) Son 4 yılda taban sıralaması görece stabil seyretti.",
+    // Risk ve trend mock'ta da gerçek veriden: canlı davranışla birebir aynı
+    riskNotu: riskNotuUret(p, params.sira),
+    trendOzeti: trendOzetiUret(p),
   }));
 
   const programlar: RaporSonuc["programlar"] = {};
@@ -205,9 +265,9 @@ export async function raporUret(
     .filter(Boolean)
     .join("\n\n");
 
-  const gecerliIdler = new Set(havuz.map((p) => p.id));
+  const havuzMap = new Map(havuz.map((p) => [p.id, p]));
 
-  let sonuc: z.infer<typeof RaporSchema> | null = null;
+  let sonuc: z.infer<typeof AiRaporSchema> | null = null;
   let sonHata = "";
   for (let deneme = 0; deneme < 2; deneme++) {
     const parsed = await yapilandirilmisUret({
@@ -216,26 +276,40 @@ export async function raporUret(
         deneme === 0
           ? kullaniciMesaji
           : `${kullaniciMesaji}\n\nÖNCEKİ DENEMENDE HATA VARDI: ${sonHata} Kurallara tam uy.`,
-      sema: RaporSchema,
-      maxTokens: 16000,
+      sema: AiRaporSchema,
+      // Küçük şema (24 satır × gerekce + genel + uyarılar) ~1-1.5k token;
+      // reasoning kapalıyken 4000 rahat bir tavan, kaçak uzun üretimi de keser.
+      maxTokens: 4000,
     });
 
     if (!parsed) {
-      sonHata = "Çıktı şemaya uymadı.";
+      // Dilim uzunlukları (5/13/6) şemada sabit: sayı tutmazsa da buraya düşer
+      sonHata = "Çıktı şemaya uymadı (hayal 5, dengeli 13, garanti 6 olmalı).";
       continue;
     }
-    // Halüsinasyon koruması: her programId havuzda olmalı + tam 24 öğe
-    const bilinmeyen = parsed.tercihler.filter(
-      (t) => !gecerliIdler.has(t.programId),
+    // Halüsinasyon koruması: id'ler havuzda, benzersiz ve doğru dilimde olmalı
+    const gruplar = [
+      ["hayal", parsed.hayal],
+      ["dengeli", parsed.dengeli],
+      ["garanti", parsed.garanti],
+    ] as const;
+    const idler = gruplar.flatMap(([, liste]) => liste.map((t) => t.programId));
+    const bilinmeyen = idler.filter((id) => !havuzMap.has(id));
+    if (bilinmeyen.length > 0) {
+      sonHata = `Havuzda olmayan programId kullanıldı: ${bilinmeyen.slice(0, 3).join(", ")}.`;
+      continue;
+    }
+    if (new Set(idler).size !== idler.length) {
+      sonHata = "Aynı programId birden fazla kez kullanıldı; her program tek kez seçilmeli.";
+      continue;
+    }
+    const yanlisDilim = gruplar.flatMap(([dilim, liste]) =>
+      liste
+        .filter((t) => havuzMap.get(t.programId)!.dilim !== dilim)
+        .map((t) => `${t.programId} (${dilim} listesinde ama havuzdaki dilimi farklı)`),
     );
-    if (parsed.tercihler.length !== 24 || bilinmeyen.length > 0) {
-      sonHata =
-        parsed.tercihler.length !== 24
-          ? `Liste ${parsed.tercihler.length} öğe içeriyor, tam 24 olmalı.`
-          : `Havuzda olmayan programId kullanıldı: ${bilinmeyen
-              .map((t) => t.programId)
-              .slice(0, 3)
-              .join(", ")}.`;
+    if (yanlisDilim.length > 0) {
+      sonHata = `Programlar yanlış dilim listesine konmuş: ${yanlisDilim.slice(0, 3).join(", ")}. Havuzdaki "dilim" alanına birebir uy.`;
       continue;
     }
     sonuc = parsed;
@@ -252,7 +326,39 @@ export async function raporUret(
   for (const p of havuz) {
     programlar[p.id] = programBilgisi(p);
   }
-  return { ...sonuc, programlar };
+  // Sıra ve satır metinleri deterministik: dilim içi iyi taban sıralamasından
+  // kötüye dizilir (hayal -> dengeli -> garanti zaten bu yönde akar), sira
+  // 1-24 koddan atanır; riskNotu + trendOzeti gerçek veriden üretilir.
+  const efektif = (id: string) => {
+    const p = havuzMap.get(id)!;
+    return p.sira2025 ?? p.sira2024 ?? Number.MAX_SAFE_INTEGER;
+  };
+  const tercihler = (
+    [
+      ["hayal", sonuc.hayal],
+      ["dengeli", sonuc.dengeli],
+      ["garanti", sonuc.garanti],
+    ] as const
+  ).flatMap(([dilim, liste]) =>
+    [...liste].sort((a, b) => efektif(a.programId) - efektif(b.programId))
+      .map((t) => ({ dilim, ...t })),
+  ).map((t, i) => {
+    const p = havuzMap.get(t.programId)!;
+    return {
+      programId: t.programId,
+      sira: i + 1,
+      dilim: t.dilim,
+      gerekce: t.gerekce,
+      riskNotu: riskNotuUret(p, params.sira),
+      trendOzeti: trendOzetiUret(p),
+    };
+  });
+  return {
+    tercihler,
+    genelDegerlendirme: sonuc.genelDegerlendirme,
+    uyarilar: sonuc.uyarilar,
+    programlar,
+  };
 }
 
 export function listeOzetiCikar(rapor: RaporSonuc, adaySira?: number): string {

src/lib/rapor-havuzu.ts

@@ -34,6 +34,17 @@ export interface HavuzSonuc {
 
 const HEDEF = 24;
 const LIMIT = 60;
+// Prompt'a giden nihai havuz: dilim başına aday sayısı. Arama LIMIT ile geniş
+// yapılır (filtre/gevşetme zenginliği için), filtre sonrası buraya kırpılır —
+// 20×3=60 program ≈ 8k token; 180 program 24k token tutuyor ve lokal/ücretsiz
+// modellerde prefill + isabet maliyeti yüksek (ölçüm: 6 Ağu 2026).
+const PROMPT_LIMIT_DILIM = 20;
+
+/** Dilim sırasını koruyarak her dilimden en fazla n aday bırakır. */
+function dilimBasinaKirp(havuz: AdayProgram[], n: number): AdayProgram[] {
+  const sayac: Record<Dilim, number> = { hayal: 0, dengeli: 0, garanti: 0 };
+  return havuz.filter((p) => ++sayac[p.dilim] <= n);
+}
 
 function dilimEkle(r: {
   hayal: Program[];
@@ -79,12 +90,18 @@ export function havuzOlustur(params: RaporParams): HavuzSonuc {
   );
   const tamFiltreli = kategoriFiltre(tamHam);
   if (tamFiltreli.length >= HEDEF) {
-    return { havuz: tamFiltreli, gevsetildi: [] };
+    return {
+      havuz: dilimBasinaKirp(tamFiltreli, PROMPT_LIMIT_DILIM),
+      gevsetildi: [],
+    };
   }
 
   // 2. Kategori gevşet: aynı illerdeki kategori-dışı programlarla doldur
   if (kategoriler.length > 0 && tamHam.length >= HEDEF) {
-    return { havuz: tamHam, gevsetildi: ["kategori"] };
+    return {
+      havuz: dilimBasinaKirp(tamHam, PROMPT_LIMIT_DILIM),
+      gevsetildi: ["kategori"],
+    };
   }
 
   // 3. İl gevşet: il filtresini kaldırıp kategoriye geri dön
@@ -98,12 +115,15 @@ export function havuzOlustur(params: RaporParams): HavuzSonuc {
   );
   const ilsizFiltreli = kategoriFiltre(ilsizHam);
   if (ilsizFiltreli.length >= HEDEF) {
-    return { havuz: ilsizFiltreli, gevsetildi };
+    return {
+      havuz: dilimBasinaKirp(ilsizFiltreli, PROMPT_LIMIT_DILIM),
+      gevsetildi,
+    };
   }
 
   // 4. Hem il hem kategori gevşet: elde ne varsa
   if (kategoriler.length > 0) gevsetildi.push("kategori");
-  return { havuz: ilsizHam, gevsetildi };
+  return { havuz: dilimBasinaKirp(ilsizHam, PROMPT_LIMIT_DILIM), gevsetildi };
 }
 
 /** Prompt'a enjekte edilecek kompakt satır (token tasarrufu). */