feat(geo): llms.txt, RSS, IndexNow, Article yazar/görsel, bölüm sayfasına veri özeti, vakıf bursu yazısı
All checks were successful
Deploy / deploy (push) Successful in 6m16s
All checks were successful
Deploy / deploy (push) Successful in 6m16s
GEO araştırması (docs/arastirma/2026-09-24-geo-seo) Dalga 1-2 uygulaması: - /llms.txt ve /feed.xml route'ları (getAllRehberler'den otomatik), head'de RSS linki - Article JSON-LD: author, image, mainEntityOfPage, publisher logo; görünür 'Yazan' satırı - robots: ClaudeBot ayrı grupta Crawl-delay 1 - scripts/indexnow.ts (pnpm indexnow) + public anahtar dosyası - bölüm sayfası açılışı veriden üretilen özgü cümleler (il/program/tür/kontenjan, taban aralığı, yıllık yön) - ana sayfa fiyat iddiasına kaynak; iki yazıda 23.000 -> 21.000+; beş yazıya 'Kısa cevap' açılışı - yeni yazı: vakif-universitesi-bursu-kesilir-mi (ÖSYM 2026 kılavuzu + YÖK ücret esasları) - YAYIN-KUYRUGU: IndexNow adımı ve aylık AI görünürlük rutini Co-Authored-By: Claude Fable 5.1 <noreply@anthropic.com>
This commit is contained in:
bilalgursen
323
docs/arastirma/2026-09-24-geo-seo/02-guncel-pratikler.md
Normal file
323
docs/arastirma/2026-09-24-geo-seo/02-guncel-pratikler.md
Normal file
@@ -0,0 +1,323 @@
|
||||
# 02 — GEO için güncel pratikler (Eylül 2026) ve KolayTercih'e uyarlama
|
||||
|
||||
> Tarih: 24 Eylül 2026. Yöntem: web araması + birincil kaynakların (OpenAI, Anthropic, Perplexity, Google, Cloudflare, Bing, IndexNow belgeleri; Ahrefs, Semrush, Zyppy, Vercel çalışmaları) doğrudan okunması; sitenin canlı durumu `curl` ile, kendi trafiğimiz Rybbit'ten yalnızca okuma amacıyla kontrol edildi. Kod değiştirilmedi, git komutu çalıştırılmadı. Perplexity'nin arama sayfası (`perplexity.ai/search?q=…`) otomatik erişime kapalı (HTTP 403); Türkçe sorgularda hangi sitelerin alıntılandığı bu yüzden doğrudan ölçülemedi, yerine arama motoru sonuçları vekil olarak kullanıldı ve öyle işaretlendi. Kaynaklar sondaki dipnotlarda.
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## Özet
|
||||
|
||||
Yapay zekâ cevap motorlarında kaynak gösterilmenin 2026'daki en güçlü belirleyicileri sihirli bir dosya ya da özel etiket değil; sayfanın botlara açık ve sunucuda hazır HTML olarak sunulması, klasik aramada zaten iyi sıralanması, sorunun cevabını bölümün ilk cümlesinde vermesi ve içeriğin taze olmasıdır [8][7]. `llms.txt` dosyası zararsızdır ama etkisi kanıtlanmamıştır: Google "gerek yok" diyor, Ahrefs'in 137 bin siteyi kapsayan log analizinde dosyaların %97'si hiç okunmamış, 54 çalışmayı tarayan meta-analizde 23 faktörün en düşük puanlısı [3][6][8]. Yapılandırılmış veri de benzer: Google AI Overviews için özel şema istemiyor, ChatGPT ve Perplexity JSON-LD'yi düz metin gibi okuyor, 1.885 sayfalık kontrollü çalışmada şema eklemek alıntıyı kıpırdatmamış; yine de Article/Breadcrumb gibi temel türler klasik SEO için değerini koruyor [7][35][36]. Marka bahsi (Reddit, Wikipedia, YouTube, forum ve haber siteleri) backlink'ten yaklaşık üç kat daha güçlü bir sinyal; ChatGPT alıntılarının yarısından fazlası Reddit ve Wikipedia'dan geliyor, Türkiye'de bunun karşılığı Ekşi Sözlük, YouTube tercih kanalları ve tercih dönemi haber siteleridir [27][30][8]. KolayTercih'in teknik zemini büyük ölçüde hazır (sunucu HTML'i, tüm AI botlarına açık robots.txt, Article/Breadcrumb JSON-LD); eksikler ölçüm (Rybbit'te AI kanalı yok, Bing Webmaster AI raporu kurulmamış), IndexNow (Bing + Yandex, Türkiye'de aramanın %16'sı Yandex) ve rehber yazılarında görünür yazar/güncelleme tarihi ile "cevap önce" yapısıdır [41][46][48].
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 1. `llms.txt` standardı
|
||||
|
||||
### Ne biliyoruz
|
||||
|
||||
- **Kim önerdi:** Jeremy Howard (fast.ai / Answer.AI), 3 Eylül 2024. Spesifikasyonun v2'si 10 Ağustos 2026'da yayımlandı [1].
|
||||
- **Biçim (llmstxt.org):** Tek zorunlu öğe H1 başlık. Sonra kısa bir özet (blockquote), isteğe bağlı açıklama paragrafları ve H2 başlıklarıyla ayrılmış "dosya listeleri": her satır `- [ad](url): kısa not` biçiminde. "Optional" adlı bölüm, bağlam kısıtlıysa atlanabilecek ikincil bağlantıları tutar. `llms-full.txt` spesifikasyonda tanımlı değil; topluluk pratiği olarak tüm içeriğin tek Markdown dosyasında birleştirilmiş hâlidir [1].
|
||||
- **Kim benimsedi:** OpenAI, Anthropic ve Google Gemini kendi geliştirici belgeleri için llms.txt yayımlıyor; Mintlify ve GitBook otomatik üretiyor; Yoast/AIOSEO eklentileri ve Wix tüm sitelere ekliyor [1]. Dikkat: bunlar "biz de dosya yayımlıyoruz" demek, "biz bu dosyayı okuyoruz" demek değil.
|
||||
- **Okuyan var mı:** Google'dan John Mueller, 17 Haziran 2025, Bluesky: "FWIW no AI system currently uses llms.txt" (bildiğim kadarıyla hiçbir yapay zekâ sistemi şu an llms.txt kullanmıyor); dosyayı eski `keywords` meta etiketine benzetti [2]. Google Search Central'ın 15 Mayıs 2026 tarihli AI arama rehberi, "efsaneler" bölümünde llms.txt'i, içerik parçalama (chunking) ve AI'ya özel şemayla birlikte "gerekmez" listesine koydu [6]; resmî belge de "AI metin dosyası, özel dosya ya da işaretleme oluşturmanız gerekmez" diyor [7]. Aynı ay Chrome'un Lighthouse 13.3 sürümü "Agentic Browsing" deneysel kategorisine llms.txt denetimi ekledi — tarayıcı ajanları için, arama için değil [6].
|
||||
- **Sunucu logları:** Ahrefs, Mayıs 2026'da trafik alan 137.210 alan adını inceledi: %28'i llms.txt yayımlamış, yaklaşık 38 bin geçerli dosyanın yalnızca ~1.100'ü herhangi bir istek almış, gelen isteklerin %96'sı bot ve bunların da önemli kısmı denetim/tarama araçları; sonuç "%97'si hiç okunmuyor" [3][4]. OpenAI'nin GPTBot'u bazı sitelerde dosyayı ara sıra çekiyor, ChatGPT aramasını besleyen OAI-SearchBot ise neredeyse hiç istemiyor; botlar dosya yoksa da sormuyor (yani yokluğu fark edilmiyor) [5].
|
||||
- **Meta-analiz:** Cyrus Shepard'ın Mayıs 2026'da 54 deney/patent/vaka çalışmasını puanladığı analizde llms.txt 23 faktör arasında 2,0/10 ile sonuncu; "alıntıyı etkilediğine dair güvenilir tek kanıt bulamadık" [8].
|
||||
- **Teknik not (zayıf kanıt):** Dosya `text/markdown` yerine `text/plain; charset=utf-8` ile sunulduğunda bazı araçların daha sorunsuz okuduğu bildiriliyor [9].
|
||||
|
||||
**Hüküm:** "Zararsız ama etkisi kanıtlanmamış." Kimseyi kaybettirmiyor; bir öğleden sonrayı hak ediyor, bir sprint'i hak etmiyor.
|
||||
|
||||
### KolayTercih için anlamı
|
||||
|
||||
- Bugün `kolaytercih.com/llms.txt` **404** dönüyor (24 Eyl 2026 kontrolü). Düşük maliyetli olduğu için eklenebilir: H1 "KolayTercih", iki cümle özet, H2 "Rehber" altında 46 rehber yazısının bağlantısı, H2 "Katalog" altında bölüm/üniversite/il giriş sayfaları, H2 "Optional" altında gizlilik/koşullar. Dosya `src/app/sitemap.ts` ile aynı kaynaktan (content/rehber + katalog) üretilirse eskimez.
|
||||
- `llms-full.txt` üretmek için 46 yazının Markdown'ı zaten elimizde; ama bu, içeriğin toplu kopyalanmasını kolaylaştırır (bkz. §8). Şimdilik yalnızca `llms.txt` (bağlantı listesi) öneriyorum.
|
||||
- Beklenti sıfıra yakın tutulmalı; "AI'da görünürlük" bunun üzerinden gelmeyecek. Asıl etki §3'teki içerik yapısından gelir.
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 2. AI tarayıcıları: kim, ne için, nasıl davranıyor (2026)
|
||||
|
||||
### Ne biliyoruz
|
||||
|
||||
**Resmî belgelerden bot listesi** (amaç → robots.txt'e uyar mı):
|
||||
|
||||
| Sahip | Bot | Amaç | robots.txt | Kaynak |
|
||||
|---|---|---|---|---|
|
||||
| OpenAI | `GPTBot` | Model eğitimi | Evet | [10] |
|
||||
| OpenAI | `OAI-SearchBot` | ChatGPT aramasının dizini; engellenirse ChatGPT arama cevaplarında çıkmazsınız | Evet | [10] |
|
||||
| OpenAI | `ChatGPT-User` | Kullanıcı sorusu üzerine anlık sayfa çekme | **Uygulanmayabilir** (OpenAI'nin kendi ifadesi) | [10][21] |
|
||||
| Anthropic | `ClaudeBot` | Eğitim; `Crawl-delay` destekler | Evet | [11] |
|
||||
| Anthropic | `Claude-SearchBot` | Arama kalitesi dizini | Evet | [11] |
|
||||
| Anthropic | `Claude-User` | Kullanıcı tetiklemeli çekme | Evet (Anthropic beyanı) | [11] |
|
||||
| Perplexity | `PerplexityBot` | Arama/alıntı dizini; eğitimde kullanılmıyor | Evet | [12] |
|
||||
| Perplexity | `Perplexity-User` | Kullanıcı tetiklemeli çekme | Genelde uymaz | [12] |
|
||||
| Google | `Googlebot` | Arama **ve AI Overviews/AI Mode** | Evet | [7][13] |
|
||||
| Google | `Google-Extended` | Ayrı bot değil, robots.txt'te **kontrol anahtarı**: Gemini eğitimi ve Gemini uygulamalarında "grounding". "Google Search'e dahil olmayı etkilemez, sıralama sinyali değildir" | — | [13] |
|
||||
| Microsoft | `Bingbot` | Bing dizini; Copilot cevapları bu dizine dayanır | Evet | [22] |
|
||||
| Apple | `Applebot` / `Applebot-Extended` | Arama ve Siri/Apple Intelligence; Extended yalnızca eğitim opt-out anahtarı | Evet / — | [24] |
|
||||
| Meta | `meta-externalagent` / `meta-webindexer` / `meta-externalfetcher` | Eğitim / Meta AI arama dizini / kullanıcı çekme | Evet / Evet / genelde uymaz | [24] |
|
||||
| Amazon | `Amazonbot` / `Amzn-SearchBot` | Eğitim ve ürün geliştirme / Alexa cevapları | Evet-ish / Evet | [24] |
|
||||
| Common Crawl | `CCBot` | Açık veri seti; birçok modelin başlangıç verisi (GPT-3'ün ağırlıkça ~%60'ı) | Evet | [20] |
|
||||
| ByteDance | `Bytespider` | Belgesiz; Doubao eğitimi olduğu düşünülüyor | **Uymaz** (TollBit H1 2026: adını yazan Avrupa sitelerinin yarısına yakınında yasak sayfalara girdi) | [19][20] |
|
||||
| DuckDuckGo | `DuckAssistBot` | DuckAssist cevapları | Evet | [24] |
|
||||
| Mistral / Cohere / You.com | `MistralAI-User` / `cohere-ai` / `YouBot` | Kullanıcı çekme / eğitim / arama; YouBot da TollBit raporunda yasak sayfalara giren üç bottan biri | Karışık | [19] |
|
||||
|
||||
**AI Overviews ve Google-Extended — doğrulandı:** Google'ın belgesi açık: AI Overviews ve AI Mode, Googlebot'un Arama dizininden beslenir; "bu özelliklerde görünmek için ek bir gereklilik yoktur". Görünmemek istiyorsanız klasik `nosnippet` / `max-snippet` / `noindex` kontrolleri geçerlidir; `Google-Extended`'ı kapatmak AI Overviews'ı **etkilemez** [7][13].
|
||||
|
||||
**JavaScript:** Vercel + MERJ'in Aralık 2024 analizi (aylık GPTBot 569 M, Claude 370 M, Applebot 314 M, PerplexityBot 24,4 M istek): GPTBot, ClaudeBot ve PerplexityBot JS dosyalarını indiriyor (isteklerin %11,5'i ve %23,8'i) ama **çalıştırmıyor**; yalnızca Googlebot ve Applebot tarayıcı tabanlı render yapıyor. 2026 takip analizleri aynı durumu doğruluyor. AI botlarının 404 oranı %34-35 (Googlebot %8): sitemap ve tutarlı URL'ler önemli [14].
|
||||
|
||||
**Hız/hacim:** Cloudflare'ın Ağustos 2025 verisi: AI bot trafiğinin ~%80'i eğitim amaçlı; "tarama başına geri gönderilen ziyaret" oranı Anthropic 50.000:1, OpenAI 887:1, Perplexity 118:1 [17]. 2026'da ClaudeBot ile GPTBot aylık olarak yer değiştiriyor (Temmuz 2026: ClaudeBot AI-bot trafiğinin %16,3'ü, GPTBot %9,7); `Claude-User` tek başına webin en yoğun ikinci botu (%8,3) [18]. Bytespider bazı sitelerde günde 1,4 milyon istek bildirilmiş [20].
|
||||
|
||||
**Cloudflare:** 1 Temmuz 2025'ten itibaren yeni Cloudflare alan adlarında bilinen AI tarayıcılar **varsayılan olarak engelli**; arama botları (Googlebot, Bingbot) bu engelin dışında [15]. 15 Eylül 2026'da "Block AI Bots" tek anahtarı kaldırılıp üç ayrı kontrol geldi: **Search / Training / Agent**. Reklamsız siteler için yeni varsayılan üçüne de izin; reklamlı sitelerde Search açık, Training "Disallow AI Training", Agent reklamlı sayfalarda engelli. OpenAI, Anthropic ve Perplexity'nin eğitim botları "Training"i açmadıkça engellenir; arama botları (OAI-SearchBot, PerplexityBot, Claude-SearchBot) "Search" kategorisindedir. Kontroller ücretsiz plan dahil herkese açık; panel: Security → Bots / AI Crawl Control [16].
|
||||
|
||||
**ChatGPT'nin dizini:** Ağustos 2026 Resoneo çalışması (1.249 cevap, 534 alıntılanan sayfa): OpenAI kendi dizinini ("labrador") üçüncü taraf Google-kazıma sağlayıcılarıyla birlikte kullanıyor; sayfa başına yaklaşık **200 karakter** saklıyor (H1 + ilk metin). İçerik anlaşması olmayan küçük siteler anlaşmalı sitelerle aynı biçimde sunulmuş [23].
|
||||
|
||||
### KolayTercih için anlamı
|
||||
|
||||
- **robots.txt zaten doğru:** `src/app/robots.ts` 17 botu adıyla açıkça `Allow: /` yapıyor, yalnızca `/api/` kapalı; canlıda doğrulandı. Listede Bytespider, cohere-ai, YouBot, Bingbot yok; Bingbot `*` kuralıyla zaten açık. Bytespider'ı eklemenin anlamı yok (zaten uymuyor), engellemek isteniyorsa sunucu seviyesinde yapılır — ama Türkiye'de Doubao kullanıcısı yok denecek kadar az, emek harcamaya değmez.
|
||||
- **Cloudflare arkasında değiliz** (yanıt başlıklarında `cf-ray` yok; deploy VPS + Docker). Dolayısıyla "varsayılan engel" bizi etkilemiyor. İleride Cloudflare'a geçilirse ilk iş Search ve Training'i "Allow" yapmak.
|
||||
- **Sunucu HTML'i hazır:** rehber, bölüm ve ana sayfa `curl` ile alındığında başlıklar ve JSON-LD ham HTML'de var; Next.js SSR bu sorunu çözmüş. Tek uyarı: `/bolum/bilgisayar-muhendisligi` ham HTML'i **573 KB**. Botların ilk 200 karakteri sakladığı düşünülürse H1 ve hemen altındaki ilk paragraf sayfanın "vitrini"dir; o ilk paragraf sıralama, kontenjan ve yıl bilgisini cümle olarak vermeli.
|
||||
- **Eğitim botlarına açık olmak bilinçli karar** (robots.ts yorumunda yazıyor: "aramasız yanıtlarda markanın bilinmesi buradan geçer"). Bedeli §8'de.
|
||||
- `ClaudeBot` için `Crawl-delay: 1` eklemek sunucuyu korur; Anthropic bunu resmî destekliyor [11]. Diğerleri desteklemiyor.
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 3. Alıntılanma faktörleri
|
||||
|
||||
### Ne biliyoruz
|
||||
|
||||
**Princeton GEO makalesi (Aggarwal vd., 2023; KDD 2024):** 10.000 sorguluk GEO-bench'te 9 taktik denendi. İstatistik ekleme (+41 %), alıntı/tırnak ekleme (+28 %), kaynak gösterme, akıcılık ve otoriter ton görünürlüğü %30-41 artırdı; anahtar kelime doldurma işe yaramadı. En iyi kombinasyon "akıcılık + istatistik". Sınır: deney Bing Chat benzeri bir sistemde yapıldı, Perplexity'de doğrulandı; Google AI Overviews'ta değil [25].
|
||||
|
||||
**2026 meta-analiz (Zyppy / Cyrus Shepard, 54 çalışma, 23 faktör, 10 üzerinden kanıt puanı) [8]:**
|
||||
|
||||
| Sıra | Faktör | Puan | Türkçesi |
|
||||
|---|---|---|---|
|
||||
| 1 | URL erişilebilirliği | 9,5 | Bot sayfayı çekebiliyor mu, HTML'de içerik var mı |
|
||||
| 2 | Arama sıralaması | 9,4 | Klasik Google/Bing sıralaması |
|
||||
| 3 | Fan-out sıralaması | 9,3 | Motorun ürettiği alt-sorgularda sıralama |
|
||||
| 4 | Önizleme kontrolü | 9,2 | `nosnippet`/`max-snippet` ile kendini kısıtlamamak |
|
||||
| 5 | Soru-cevap eşleşmesi | 9,2 | Sorunun cevabı sayfada açıkça var |
|
||||
| 8 | Cevap üstte | 8,8 | Bölümün ilk 100 kelimesinde net cevap |
|
||||
| 9 | AI'ya hazır yapı | 8,6 | Başlık, liste, tablo, kısa paragraf |
|
||||
| 10 | Olgusal ve spesifik | 8,3 | Sayı, tarih, isim |
|
||||
| 12 | Kaynak gösterme | 8,0 | |
|
||||
| 13 | Kendi başına anlamlı pasajlar | 8,0 | Her bölüm bağlamsız okunabilir |
|
||||
| 15 | Tazelik | 7,0 | |
|
||||
| 16 | Marka/varlık güveni | 6,8 | |
|
||||
| 20 | Yapılandırılmış veri | 5,6 | |
|
||||
| 22 | Domain otoritesi | 5,0 | |
|
||||
| 23 | llms.txt | 2,0 | |
|
||||
|
||||
Shepard'ın özeti: "SEO'yu kazan, AI alıntısını (çoğunlukla, birkaç ek adımla) kazan."
|
||||
|
||||
**Sektör çalışmaları:**
|
||||
- **Ahrefs (Q1 2026 raporu, 13 çalışma):** AI araçlarının alıntıladığı URL'lerin yalnızca %12'si Google ilk 10'la örtüşüyor; ChatGPT'de örtüşme %6,8; AI'nın alıntıladığı içerik organik ilk 10'dan %25,7 daha taze; 75.000 markada **YouTube'da bahsedilme** AI görünürlüğünün en güçlü habercisi (korelasyon 0,737; backlink 0,218) [26][27]. Organik ilk 10'dan gelen alıntı payı 2025 ortasında %76'dan 2026'da %38'e düştü [8].
|
||||
- **Semrush (Ocak-Nisan 2026, 126 milyon ABD prompt'u):** ChatGPT alıntılarının %28,9'u Reddit, %23,1'i Wikipedia; toplulukla referans kaynakları birlikte ~%59 [30]. **50.000 marka çalışması:** kategoriyi "sahiplenen" markaların yalnızca %52,5'i daha yüksek Authority Score'a sahip; yani domain gücü ChatGPT görünürlüğünü açıklamıyor, konu genelinde derin kapsama açıklıyor [28]. **"Hayalet alıntı" çalışması (Haziran 2026):** alıntıların %62'sinde marka adı cevabın metninde geçmiyor; karşılaştırmalı sorgular 2,4 kat daha çok marka bahsi üretiyor; kısa sorgularda bahsi oranı çok daha yüksek [29].
|
||||
- **Profound (680 milyon alıntı, Ağu 2024-Eki 2025):** ChatGPT ile Perplexity'nin ortak alıntıladığı domain oranı yalnızca %11; Reddit, Ekim 2025'te Perplexity'ye açtığı davadan sonra Perplexity alıntılarında %86 düştü [31][39].
|
||||
- **Kevin Indig:** AI'da en çok alıntılanan sayfaların ilk %10'u tipik SEO kazananlarından daha az trafik, daha az anahtar kelime, daha az backlink alıyor; marka bahsi backlink'ten ~3 kat güçlü [32].
|
||||
- **Aleyda Solis (Eyl 2026 kontrol listesi):** 30-50 temsilî prompt tanımla, görünürlüğü ölç; "erişilebilir, çıkarılabilir, tutarlı, dış kaynaklarca doğrulanmış, taze" olmayı hedefle; alıntı kaynağı sayfa ile trafik alan sayfa genelde farklı URL'lerdir; dış alan adları alıntıların %70-93'ünü oluşturur [33].
|
||||
- **iPullRank:** Google AI Mode soruyu onlarca alt-soruya böler (query fan-out), cevabı pasaj seviyesinde derler; her pasaj "varlık adı + doğrulanabilir birkaç olgu" ile tek başına anlamlı olmalı [34].
|
||||
- **ChatGPT snippet'i:** ~200 karakter, H1 + ilk metin [23].
|
||||
|
||||
### KolayTercih için anlamı
|
||||
|
||||
Rehber yazıları zaten mermaid şeması, karşılaştırma tablosu ve resmî kaynak teyidiyle yazılıyor; bu, "olgusal ve spesifik" ile "kaynak gösterme" faktörlerini karşılıyor. Eksik olan, sayfanın **girişi**: örnek rehberin (`ais-tercih-nasil-yapilir-onaylama.md`) ilk paragrafı bağlam kuruyor, cevabı ikinci bölümde veriyor. Yapılacaklar:
|
||||
|
||||
1. **Her rehberin ilk 2-3 cümlesi doğrudan cevap olsun** (tarih, sayı, kural). Bağlam ve hikâye sonra. Bu tek değişiklik, meta-analizde 8,8 puanlı "cevap üstte" ve ChatGPT'nin 200 karakterlik snippet'ini birlikte karşılar.
|
||||
2. **H2 başlıklar soru biçiminde ve her bölüm bağımsız okunabilir** ("2026'da tercih penceresi ne zaman?" → ilk cümlede 29 Temmuz-10 Ağustos).
|
||||
3. **Katalog sayfalarında (bölüm/üniversite/il) ilk paragraf cümle hâlinde özet:** "Bilgisayar Mühendisliği 2026'da 164 üniversitede 220 programla öğrenci aldı; taban sıralaması 113 ile 298.425 arasında." Tablodan önce bu cümle olmalı — botun sakladığı 200 karakter bu.
|
||||
4. **Orijinal veri = bizim en güçlü kartımız:** altı yıllık taban sıralama serisi, "hangi bölümlerin kontenjanı azaldı", "boş kontenjanlar" gibi yazılar başka yerde olmayan sayılar içeriyor. Princeton'ın +41 %'lik istatistik etkisi tam burada. Her rehberde en az bir "KolayTercih verisine göre…" cümlesi ve rakam.
|
||||
5. **Tazelik görünür olsun:** frontmatter'da `tarih` var ama "son güncelleme" yok; sayfada görünür güncelleme tarihi + `dateModified` (Article JSON-LD'de zaten var, ama kaynağı `tarih`e eşit).
|
||||
6. **Fan-out'a hazırlık:** "2026 YKS tercih nasıl yapılır" sorusu motorda "tercih tarihleri / kaç tercih hakkı / AİS ekranı / sıralama nasıl belirlenir" alt-sorularına bölünür; bu alt-soruların her biri için ayrı, kısa, cevap-önce bölüm ya da yazı olması gerekir. 46 yazılık küme bunu büyük ölçüde karşılıyor; eksik alt-sorular §5'teki sorgu vekillerinden çıkarılabilir.
|
||||
7. **Karşılaştırmalı içerik marka bahsi getirir** (Semrush: 2,4 kat): "tercih robotu mu, danışman mı, KolayTercih mi" tarzı dürüst karşılaştırma yazısı; §5'teki `21-rakipler-ve-kanallar.md` verisi hazır malzeme.
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 4. Yapılandırılmış veri
|
||||
|
||||
### Ne biliyoruz
|
||||
|
||||
- **Google:** "AI Overviews ya da AI Mode'da görünmek için eklemeniz gereken özel bir schema.org yapılandırılmış verisi yoktur" [7]. Klasik zengin sonuçlar için şema hâlâ geçerli.
|
||||
- **ChatGPT / Perplexity:** Mark Williams-Cook'un Şubat 2026 deneyi: yalnızca JSON-LD içine konan (görünür metinde olmayan, hatta geçersiz) bir adresi iki motor da cevaba aldı; sonuç: JSON-LD'yi **düz metin olarak** okuyorlar, şema geçerliliği fark etmiyor [36].
|
||||
- **Kontrollü çalışma (Ahrefs, 11 Mayıs 2026):** Ağustos 2025-Mart 2026 arasında JSON-LD ekleyen 1.885 sayfa, 4.000 kontrol sayfasıyla karşılaştırıldı: AI Mode +2,4 %, ChatGPT +2,2 % (istatistiksel olarak sıfırdan ayırt edilemez), AI Overviews −4,6 % (küçük ama anlamlı düşüş). Article, FAQ, Product, HowTo, Organization birlikte ölçüldü; "SEO'nun geri kalanını iyi yapıyorsanız JSON-LD kilit değil" [35].
|
||||
- **FAQPage:** Ağustos 2023'te yalnızca "tanınmış devlet ve sağlık siteleri"ne daraltıldı; **7 Mayıs 2026**'da Google FAQ zengin sonuçlarını tamamen kaldırdı (Search Console raporu Haziran, API Ağustos 2026'da bitti). İşaretleme sayfada kalabilir, zarar vermez, ama Google'da görünür karşılığı yok [37]. Bing/Perplexity için "metin olarak" okunuyor, o kadar.
|
||||
- **Diğer türler:** Meta-analizde "yapılandırılmış veri" 5,6/10 [8]. Article (yazar/tarih), BreadcrumbList (site yapısı), Organization (varlık tutarlılığı) klasik SEO ve varlık tanıma için değerli; Dataset "birincil veri" sinyali için mantıklı ama AI motorlarında ölçülmüş etkisi yok; Speakable niş (sesli asistan), AI motorları kullanmıyor; ItemList liste sayfaları için uygun [38-b].
|
||||
|
||||
### KolayTercih için anlamı
|
||||
|
||||
- `src/lib/seo.tsx`'te Organization, WebSite, SoftwareApplication, FAQPage, BreadcrumbList, Article ve CollegeOrUniversity var. **Bu yeterli; yeni şema eklemek AI görünürlüğü getirmez.** Küçük düzeltmeler:
|
||||
- **Article `author` şu an Organization.** E-E-A-T ve Article için gerçek kişi (`Person`, ad + kısa biyografi sayfası) daha inandırıcı; rehberlerde görünür "Yazan / Son güncelleme" satırıyla eşleşmeli.
|
||||
- **FAQPage'i kaldırmaya gerek yok**, ama yeni yatırım da yapılmasın; soru-cevap içeriği görünür metin olarak sayfada olsun (AI motorları zaten metni okuyor).
|
||||
- Katalog sayfalarındaki altı yıllık taban sıralama tabloları için `Dataset` eklenebilir; etkisi kanıtsız, eforu düşük — "olursa iyi" sınıfı.
|
||||
- JSON-LD içindeki her bilgi görünür metinde de olsun (Williams-Cook deneyi tersini gösterdi ama bu bir "tuhaflık", strateji değil; Google için de gizli-içerik riski).
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 5. Marka bahsi ve dış varlık
|
||||
|
||||
### Ne biliyoruz
|
||||
|
||||
- **Modeller markayı nereden öğreniyor:** Eğitim verisinde Common Crawl, Wikipedia ve Wikidata; cevap anında ise arama dizinleri + Reddit/Wikipedia/YouTube/LinkedIn/haber siteleri. ChatGPT alıntılarının ~%52'si Reddit + Wikipedia [30]; YouTube bahsi 75 bin markada en güçlü sinyal [27]; Perplexity'de Reddit payı davadan sonra %86 düştü ama YouTube, LinkedIn, Forbes, Yelp tarzı kaynaklar sürüyor [31][39].
|
||||
- **Wikidata:** Wikipedia'dan çok daha esnek; "ciddi, herkese açık, kendi sitesi dışında kaynaklarla tanımlanabilir varlık" yeterli (haber yazısı, dizin kaydı). Wikipedia için "bağımsız, önemli kapsam" şartı çoğu küçük markayı eler [38].
|
||||
- **Türkiye bağlamı (kanıt: kendi ölçümlerimiz + arama sonuçları; Perplexity doğrudan ölçülemedi):**
|
||||
- Arama pazarı, Ağustos 2026 Statcounter: Google %82,3, **Yandex %16,0**, Bing %0,9 [41]. Yandex Türkiye'nin AI aramasi Yazeka, sorguların %40'ından fazlasına yapay zekâ cevabı veriyor ve 2025'te kullanıcı tabanı %75 büyüdü [40]. Yani Türkiye'de "AI cevap motoru" denince Google AI Overviews'tan sonra ikinci sırada Yazeka var; ChatGPT ve Gemini'nin Türkiye'ye özel payı bulunamadı (küresel gen-AI site trafiği, Ağustos 2026: ChatGPT %56,7, Gemini %25,4, Claude %6,0 [50]).
|
||||
- **"2026 YKS tercih nasıl yapılır"** aramasında ilk sonuçlar: gzt.com, ntv.com.tr, halic.edu.tr, **osym.gov.tr**, milliyet, hürriyet, **meb.gov.tr (PDF kılavuz)**, haberturk [42]. Haber siteleri + resmî kaynak. Cevap motorlarının aynı havuzdan beslendiği makul varsayım.
|
||||
- **"bilgisayar mühendisliği taban sıralaması 2026":** haberturk, kariyer.net, boenstitu, yksprogram.com.tr, kazanabilirsin, tabanpuanlari.tr, derecekampusu, dogrutercihler, inekle [43]. Reklamlı tablo siteleri; kolaytercih.com yok.
|
||||
- **"yks tercih danışmanı":** Instagram hesabı, MEB RAM sayfaları, tercih.ibb.istanbul, armut.com (1.095 danışman), koçluk siteleri [44]. Kurumsal/pazar yeri sayfaları.
|
||||
- Ekşi Sözlük'te tercih dönemi yardımlaşma başlıkları var (24 May-23 Tem 2026 arası birkaç düzine girdi; `21-rakipler-ve-kanallar.md`); Reddit r/Turkey ve r/YKS otomatik erişime kapalıydı (doğrulanamadı). Ekşi'nin ChatGPT'de Türkçe kaynak olarak kullanıldığı topluluk gözlemi var, ölçülmüş veri yok [45-b].
|
||||
- Kendi Rybbit verimiz (2 Ağu-24 Eyl 2026, tüm zaman): AI kaynaklı toplam **8 ziyaret** — gemini.google.com 5, chatgpt.com 1, duckduckgo 1, yandex.com.tr 1. Sosyal medyadan sıfır.
|
||||
|
||||
### KolayTercih için anlamı
|
||||
|
||||
- **Ölçülebilir ilk adım:** 30-50 Türkçe prompt (Aleyda yöntemi) — "2026 tercih nasıl yapılır", "X bölümü Y sıralamayla gelir mi", "tercih listesi nasıl kurulur", "tercih danışmanı gerekli mi" — her ay ChatGPT, Gemini, Perplexity, Yazeka ve Google AI Overviews'ta elle sorulur; hangi sitelerin çıktığı tabloya işlenir. Elle yapılır, ücretsizdir; bu belgede yapılamadı çünkü arama sayfaları bot erişimine kapalı.
|
||||
- **Kaynak havuzuna girmenin yolu:** tercih döneminde haber siteleri (NTV, Habertürk, Hürriyet, Milliyet eğitim editörleri) "tercih uzmanı görüşü" arıyor; KolayTercih'in altı yıllık veri serisinden çıkan bir sayı ("2026'da X programın kontenjanı boş kaldı") bir haberde geçtiğinde hem Google'a hem cevap motorlarına aynı anda girer. Bu, backlink'ten değerli "marka bahsi"dir.
|
||||
- **YouTube:** Ahrefs'in en güçlü sinyali. Tercih videoları küçük izlenmeli (3-43 bin) ama rakip azlığı fırsat (`21-rakipler-ve-kanallar.md`). Kısa, veriye dayalı videolar ("altı yılda taban sıralaması en çok değişen 10 bölüm") + açıklamada kolaytercih.com bağlantısı.
|
||||
- **Wikidata kaydı:** düşük efor, orta değer. Şart: kendi sitemiz dışında en az bir-iki güvenilir kaynak (haber, dizin). Wikipedia şimdilik gerçekçi değil.
|
||||
- **Ekşi Sözlük:** başlık açmak/yönlendirmek marka için riskli; doğal bahsi beklenir. Ama "kolaytercih" başlığının doğru bilgi taşıması izlenmeli.
|
||||
- **Tutarlı varlık kartı:** ad "KolayTercih" (tek yazım), kuruluş, ne yaptığı, iletişim — sitede, Organization JSON-LD'de, sosyal profillerde, Google İşletme Profili'nde birebir aynı. Semrush'ın "entity consistency" faktörü [28].
|
||||
- **Yazeka için özel bir şey yapmaya gerek yok**: Yandex dizinine girmek yeterli; §7'deki IndexNow + Yandex Webmaster bunu sağlar.
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 6. Ölçüm
|
||||
|
||||
### Ne biliyoruz
|
||||
|
||||
- **Yönlendiren (referrer) alan adları:** `chatgpt.com` (bazen `utm_source=chatgpt.com` ekler, her tıklamada değil), `perplexity.ai`, `gemini.google.com`, `claude.ai`, `copilot.microsoft.com` (çoğu zaman `bing.com` içinde kaybolur), `you.com`, `meta.ai`, Türkiye için `yandex.com.tr` / `yazeka`. GA4'te özel kanal grubu regex'i: `chatgpt\.com|chat\.openai\.com|perplexity\.ai|gemini\.google\.com|claude\.ai|copilot\.microsoft\.com|you\.com|meta\.ai` [45]. Kullanıcı adresi görüp elle yazarsa hiç referrer gelmez; AI etkisi "direkt" trafikte saklanır.
|
||||
- **Search Console:** 3 Haziran 2026'da duyurulan "Generative AI performance" raporu, 31 Ağustos 2026'dan beri tüm sitelerde. AI Overviews + AI Mode toplam **gösterim**; sayfa/ülke/cihaz/tarih kırılımı var; **tıklama, sorgu, konum yok**, AI Overviews ile AI Mode ayrılamıyor. AI Overviews'ta bir bağlantı ancak kaydırılıp görünür olunca gösterim sayılıyor [46][47].
|
||||
- **Bing Webmaster Tools:** 10-11 Şubat 2026'da "AI Performance" raporu: Copilot + Bing AI özetlerinde **alıntı sayısı**, alıntılanan sayfalar, "grounding queries" (motorun içeride ürettiği sorgular); Haziran 2026'da Intents, Topics, Citation Share, Compare eklendi. Tıklama/trafik yok, yalnızca alıntı sıklığı [48][49].
|
||||
- **Ücretsiz görünürlük araçları:** yukarıdaki iki panel + elle prompt seti. Ücretli araçlar (Profound, Peec, Otterly, Semrush AI Toolkit) bu ölçekte gereksiz.
|
||||
- **Küresel ölçek:** AI yönlendirmeleri Haziran 2025'te 1,13 milyar ziyaret, yıllık +%357; %80'i ChatGPT [45]. Bizim ölçeğimizde: 8 ziyaret.
|
||||
|
||||
### KolayTercih için anlamı
|
||||
|
||||
- **Rybbit'te "AI" kanalı yok**; `channel` kırılımı bu siteleri "referral"a atıyor. Yapılacak: Rybbit'te referrer regex'iyle kaydedilmiş bir görünüm/filtre (yukarıdaki regex + `yandex\.com\.tr` ayrı tutulmalı çünkü Yandex hem klasik arama hem Yazeka). Kodda `chatgpt|perplexity|utm_source` geçmiyor; UTM işleme gerekmez, referrer yeter.
|
||||
- **Bing Webmaster Tools'a site eklenmeli** (sitemap zaten Bing'e gönderildi, AGENTS.md notu) ve AI Performance raporu aylık okunmalı; Copilot'un Türkiye'deki payı küçük ama bu, alıntı davranışını **ücretsiz görebildiğimiz tek yer**.
|
||||
- **Search Console gen-AI raporu** aylık not: hangi rehberler AI Overviews'ta gösteriliyor. Bu rapor `docs/ekip/YAYIN-KUYRUGU.md`'deki Search Console rutinine tek satır olarak eklenebilir.
|
||||
- **Elle prompt paneli** (§5) — aylık 30 dakika, tablo `docs/arastirma/` altında.
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 7. IndexNow, Bing ve Yandex
|
||||
|
||||
### Ne biliyoruz
|
||||
|
||||
- IndexNow: Ekim 2021'de Microsoft Bing + Yandex ortak protokolü. Destekleyenler: **Bing, Yandex, Naver, Seznam, Yep**; **Google desteklemiyor** ("izliyoruz" demenin ötesine geçmedi) [51][52].
|
||||
- Kurulum: 8-128 karakterlik anahtar üret, `https://kolaytercih.com/<anahtar>.txt` olarak kökte yayımla; tek URL için `GET https://api.indexnow.org/indexnow?url=…&key=…`, toplu için `POST` JSON (`host`, `key`, `urlList`, istek başına en çok 10.000 URL). Bir motora gönderilen tüm katılımcılara dağıtılır. Aşırı gönderim spam sayılır [52].
|
||||
- Türkiye'de Yandex payı Ağustos 2026'da %16 (2024'te %42'den düşmüş ama hâlâ Bing'in 18 katı) [41]; Yazeka'nın AI cevapları bu dizinden besleniyor [40]. Bing dizini ise Copilot'u besliyor [22]; ChatGPT artık kendi dizini + Google kazıması kullanıyor, Bing'e eski bağımlılığı yok [23].
|
||||
|
||||
### KolayTercih için anlamı
|
||||
|
||||
- **Değer: orta, efor: düşük.** 1.011 URL'lik sitemap Bing ve Yandex'e zaten gönderildi; IndexNow, yeni rehber ya da güncellenen katalog sayfasının saatler içinde Yandex/Bing dizinine girmesini sağlar. Tercih döneminde (Temmuz-Ağustos) bir yazının aynı gün dizine girmesi anlamlı; Yazeka'da görünmek için tek somut kaldıraç bu.
|
||||
- Uygulama: `content/rehber`'e yeni dosya eklendiğinde ya da katalog verisi yenilendiğinde (`KATALOG_VERI_TARIHI` değişince) değişen URL'leri IndexNow'a gönderen küçük bir betik (`scripts/` altında; deploy sonrası çalışır). Anahtar dosyası `public/` altına.
|
||||
- **Yandex Webmaster'a site eklenmeli** (bugün kodda/belgede Yandex izi yok): sitemap gönderimi, Türkçe bölge ayarı, IndexNow doğrulaması. AGENTS.md'deki yayın sonrası rutine "Yandex Webmaster" satırı eklenmeli (şimdilik yalnızca Search Console + Bing var).
|
||||
- Google için IndexNow çalışmaz; Search Console URL denetimi rutini (günde ~11 istek) sürer.
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 8. Riskler
|
||||
|
||||
### Ne biliyoruz
|
||||
|
||||
- **`llms.txt`'e gizli bilgi:** dosya herkese açık, robots.txt gibi okunur; içine "yalnızca AI için" iç bilgi, fiyat notu, prompt talimatı koymak hem sızıntı hem de (talimat içerirse) prompt-injection sayılır; OWASP LLM01 sınıfı [53-b]. Ayrıca sayfada olmayan bilgiyi botlara vermek Google'ın "gizleme (cloaking)" tanımına yakın düşer.
|
||||
- **Eğitim botlarına açık olmanın bedeli:** eğitim amaçlı tarama AI bot trafiğinin ~%80'i; Anthropic 50.000 sayfa tarayıp 1 ziyaret gönderiyor [17]. İçerik modele girer, alıntısız yeniden üretilebilir; "hayalet alıntı" çalışması alıntılanan içeriğin %62'sinde marka adının geçmediğini gösteriyor [29]. Kapatmanın bedeli ise aramasız cevaplarda ("KolayTercih nedir?") markanın hiç bilinmemesi. Bu bir tercih; bugünkü karar "açık" ve gerekçesi robots.ts'te yazılı.
|
||||
- **Google spam politikası (son güncelleme 28 Ağu 2026):** "Ölçekli içerik istismarı" — kullanıcıya yardım değil sıralama amacıyla çok sayıda sayfa üretmek; AI ile yazılmış olmak tek başına ihlal değil, "değer katmadan çok sayfa" ihlal. 15 Mayıs 2026'da politikanın giriş cümlesine "**Google Search'teki üretken AI cevaplarını manipüle etmeye çalışmak**" da eklendi. Ağustos 2026 spam güncellemesi (18-21 Ağu) ölçekli içeriği hedefledi; editoryal denetimsiz yüzlerce AI sayfası yayımlayan siteler %50-80 trafik kaybetti [53][55]. Google'ın AI içerik belgesi: doğruluk, kalite, alaka; "içeriğin nasıl üretildiğini paylaşmak okuyucuya bağlam verir" [54].
|
||||
- **"AI yazdı" izlenimi:** okuyucu ve editör güvenini düşürür; Google'ın kalite değerlendirmesinde "az emek, özgünlük yok, katma değer yok" tanımına girer [54]. Kanıt gücü orta (doğrudan ölçüm yok, politika metni var).
|
||||
- **Site itibarı istismarı:** üçüncü taraf içeriği ana sitenin sıralama gücünden yararlanmak için barındırmak [53]. Bizde yok; ileride "sponsorlu üniversite yazısı" teklifi gelirse hatırlanmalı (Univerlist örneği, `21-rakipler-ve-kanallar.md`).
|
||||
|
||||
### KolayTercih için anlamı
|
||||
|
||||
- **Katalog sayfaları (1.011 URL) "ölçekli içerik" tanımına yaklaşabilir** — eğer sayfalar yalnızca tablo şablonuysa. Her bölüm/üniversite/il sayfasında **o sayfaya özgü, veriden türeyen** en az bir-iki cümle olması (sıralama trendi, kontenjan değişimi, o ilin kaç programı) hem AI alıntısı için (§3) hem spam politikasına karşı savunmadır. `il-izgara-verisi.ts` ve altı yıllık seri bunu üretebilir.
|
||||
- **Rehberler:** insan editör, görünür yazar, kaynak listesi, güncelleme tarihi — hepsi zaten iş akışında (rehber-yazari / rehber-editoru); sayfada görünür hâle gelmesi yeter. "Bu yazı X tarafından yazıldı, Y tarihinde ÖSYM kılavuzuyla kontrol edildi" satırı.
|
||||
- **`llms.txt` yalnızca bağlantı listesi** olsun; site metninde olmayan hiçbir şey içermesin.
|
||||
- Eğitim botları kararı **yılda bir** gözden geçirilsin: Türkçe tercih sorularında ChatGPT/Gemini aramasız cevaplarda KolayTercih'i anıyorsa açık kalmanın karşılığı var demektir; anmıyorsa GPTBot/ClaudeBot/CCBot'u kapatıp yalnızca arama botlarını (OAI-SearchBot, Claude-SearchBot, PerplexityBot, Googlebot, Bingbot) açık tutmak sunucu yükünü %80 azaltır ve görünürlüğü etkilemez [10][11][17].
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## Öneri tablosu
|
||||
|
||||
Kanıt gücü: **güçlü** = birincil belge ya da büyük örneklemli/kontrollü çalışma; **orta** = tutarlı sektör verisi, mekanizma mantıklı; **zayıf** = anekdot ya da ölçülmemiş.
|
||||
|
||||
| # | Öneri | Kanıt gücü | Beklenen etki | Efor |
|
||||
|---|---|---|---|---|
|
||||
| 1 | Rehber ve katalog sayfalarında **ilk paragraf = doğrudan cevap** (tarih, sayı, kural); H2'ler soru biçiminde, her bölüm bağımsız okunabilir [8][23][33] | Güçlü | Yüksek — AI alıntısı ve klasik snippet birlikte | Orta (46 yazı + 3 katalog şablonu) |
|
||||
| 2 | Katalog sayfalarına **veriden üretilen, sayfaya özgü özet cümleler** (H1 altına) — hem 200-karakter snippet hem "ölçekli içerik" savunması [23][53] | Güçlü | Yüksek | Orta (şablon + veri fonksiyonu) |
|
||||
| 3 | Her rehberde **KolayTercih verisinden en az bir orijinal istatistik** ve kaynak dipnotu [25][8] | Güçlü (Princeton +41 %, meta-analiz 8,3) | Orta-yüksek | Düşük (yazı akışına kural) |
|
||||
| 4 | Rehberlerde **görünür yazar (kişi) + son güncelleme tarihi**; Article JSON-LD `author` → `Person`, `dateModified` gerçek güncellemeden [54][8] | Orta | Orta (güven + tazelik) | Düşük |
|
||||
| 5 | **Rybbit'te AI kanalı** (referrer regex; Yandex ayrı) ve aylık not [45] | Güçlü (mekanizma kesin) | Ölçüm — etki değil, görüş | Düşük |
|
||||
| 6 | **Bing Webmaster AI Performance** + **Search Console gen-AI raporu** aylık okuma; YAYIN-KUYRUGU rutinine satır [46][48] | Güçlü | Ölçüm | Düşük |
|
||||
| 7 | **Aylık 30-50 Türkçe prompt paneli** (ChatGPT, Gemini, Perplexity, Yazeka, AI Overviews) — elle [33] | Orta | Ölçüm + içerik boşluğu tespiti | Düşük (aylık 30 dk) |
|
||||
| 8 | **IndexNow** betiği (yeni rehber / katalog yenilemesi) + **Yandex Webmaster** kaydı [51][52][41] | Güçlü (protokol resmî; Yandex %16) | Orta — Yandex/Yazeka ve Bing'de hızlı dizin | Düşük |
|
||||
| 9 | **Tercih dönemi basın notu**: altı yıllık seriden çıkan 1-2 çarpıcı sayı, eğitim editörlerine [27][32] | Orta | Yüksek (marka bahsi backlink'ten 3× güçlü) | Orta (yılda 2-3 kez) |
|
||||
| 10 | **YouTube**: veriye dayalı kısa videolar, açıklamada bağlantı [27] | Orta (korelasyon 0,74; nedensellik kanıtsız) | Orta-yüksek, yavaş | Yüksek |
|
||||
| 11 | **Wikidata kaydı** (dış kaynak şartıyla) + tutarlı varlık kartı (ad, kuruluş, iletişim her yerde aynı) [38][28] | Orta | Düşük-orta | Düşük |
|
||||
| 12 | **`llms.txt`** (yalnızca bağlantı listesi, sitemap'le aynı kaynaktan, `text/plain`) [1][3] | Zayıf (etki kanıtsız, zararsız) | Düşük | Düşük (yarım gün) |
|
||||
| 13 | `ClaudeBot` için `Crawl-delay: 1` [11] | Güçlü (resmî destek) | Sunucu yükü | Çok düşük |
|
||||
| 14 | **Karşılaştırmalı rehber** ("tercih robotu / danışman / KolayTercih") [29] | Orta | Orta (marka bahsi 2,4×) | Düşük |
|
||||
| 15 | **Yeni şema eklememek** (Dataset isteğe bağlı); FAQPage'e yatırım yok [7][35][37] | Güçlü | — (efor tasarrufu) | — |
|
||||
| 16 | Eğitim botları kararını **yılda bir** prompt paneline göre gözden geçirmek [17][29] | Orta | Risk yönetimi | Çok düşük |
|
||||
| 17 | `llms-full.txt` **yapılmasın** (kopyalama kolaylığı, kanıtsız etki) | Zayıf/orta | — | — |
|
||||
|
||||
**Sıra önerisi:** 5-6-8-13 (bir gün, ölçüm + altyapı) → 1-2-3-4 (içerik yapısı, asıl etki) → 7-9-14 → 10-11-12.
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## Kaynaklar
|
||||
|
||||
1. llms.txt spesifikasyonu (Jeremy Howard, 3 Eyl 2024; v2 10 Ağu 2026) — https://llmstxt.org/
|
||||
2. Search Engine Roundtable, "Google Says No AI System Currently Uses LLMs.txt" (Mueller, Bluesky, 17 Haz 2025) — https://www.seroundtable.com/google-ai-llms-txt-39607.html
|
||||
3. Ahrefs, "We Analyzed 137K Sites: 97% of llms.txt Files Never Get Read" (Mayıs 2026 verisi) — https://ahrefs.com/blog/llmstxt-study/
|
||||
4. Search Engine Journal, "97% Of llms.txt Files Got No Requests, Ahrefs Data Shows" — https://www.searchenginejournal.com/97-of-llms-txt-files-got-no-requests-ahrefs-data-shows/579478/
|
||||
5. 1ClickReport, "llms.txt in 2026: The Evidence Says It Does Nothing" (SE Ranking korelasyon bulgusu ve bot log özetleri, ikincil) — https://www.1clickreport.com/blog/llms-txt-evidence-2026
|
||||
6. Search Engine Journal, "Google's llms.txt Guidance Depends On Which Product You Ask" (15 May 2026 rehberi + Lighthouse 13.3) — https://www.searchenginejournal.com/googles-llms-txt-guidance-depends-on-which-product-you-ask/575431/
|
||||
7. Google Search Central, "AI Features and Your Website" — https://developers.google.com/search/docs/appearance/ai-features
|
||||
8. Cyrus Shepard / Zyppy, "AI Citation Ranking Factors Analysis" (54 çalışma, 23 faktör, May 2026) — https://signal.zyppy.com/p/ai-citation-ranking-factors
|
||||
9. DEV Community, "Why is my llms.txt not working in ChatGPT or Gemini" (Content-Type gözlemi, anekdot) — https://dev.to/sip/why-is-my-llmstxt-not-working-in-chatgpt-or-gemini-41dp
|
||||
10. OpenAI, "Overview of OpenAI crawlers" — https://developers.openai.com/api/docs/bots
|
||||
11. Anthropic, "Does Anthropic crawl data from the web, and how can site owners block the crawler?" — https://support.claude.com/en/articles/8896518-does-anthropic-crawl-data-from-the-web-and-how-can-site-owners-block-the-crawler
|
||||
12. Perplexity, "Perplexity crawlers" — https://docs.perplexity.ai/guides/bots
|
||||
13. Google Search Central, "Google's common crawlers" (Google-Extended) — https://developers.google.com/search/docs/crawling-indexing/google-common-crawlers
|
||||
14. Vercel + MERJ, "The rise of the AI crawler" (Aralık 2024) — https://vercel.com/blog/the-rise-of-the-ai-crawler
|
||||
15. Cloudflare Blog, "Your site, your rules: new AI traffic options for all customers" (1 Tem 2025) — https://blog.cloudflare.com/content-independence-day-ai-options/
|
||||
16. Cloudflare Blog, "Have it both ways: stay discoverable in search while disallowing AI training" (15 Eyl 2026) — https://blog.cloudflare.com/accountable-mixed-use-ai-crawlers/
|
||||
17. Cloudflare Blog, "A deeper look at AI crawlers: breaking down traffic by purpose and industry" (Ağu 2025) — https://blog.cloudflare.com/ai-crawler-traffic-by-purpose-and-industry/
|
||||
18. websearchapi.ai, "Monthly AI Crawler Report: July 2026" (Cloudflare Radar verisinin ikincil özeti) — https://websearchapi.ai/blog/monthly-ai-crawler-report
|
||||
19. PPC Land, "15% of AI page fetchers in Europe reached disallowed URLs, TollBit finds" (Ağu 2026) — https://ppc.land/15-of-ai-page-fetchers-in-europe-reached-disallowed-urls-tollbit-finds/
|
||||
20. Open Shadow, "Blocking Bytespider: Why robots.txt Isn't Enough (2026)" ve Common Crawl Wikipedia maddesi — https://www.openshadow.io/guides/blocking-bytespider ; https://en.wikipedia.org/wiki/Common_Crawl
|
||||
21. Search Engine Journal, "OpenAI Says Robots.txt May Not Apply To ChatGPT's Fetch Bot" — https://www.searchenginejournal.com/openai-says-robots-txt-may-not-apply-to-chatgpts-fetch-bot/585864/
|
||||
22. Bing Search Blog, "Introducing Copilot Search in Bing" (Nis 2025) — https://blogs.bing.com/search/April-2025/Introducing-Copilot-Search-in-Bing
|
||||
23. Search Engine Journal, "ChatGPT's Search Index Serves Small Sites Too, Data Shows" (Resoneo, 11 Ağu 2026) — https://www.searchenginejournal.com/chatgpts-search-index-serves-small-sites-too-data-shows/585388/
|
||||
24. Anagram, "AI crawler user-agent list 2026" ve ContextBolt, "AI Crawlers List" — https://www.anagram.ai/blog/ai-crawler-user-agent-list-2026-14-bots-and-robotstxt-tokens-to-know ; https://contextbolt.com/blog/ai-crawlers-list/
|
||||
25. Aggarwal vd., "GEO: Generative Engine Optimization" (KDD 2024) — https://collaborate.princeton.edu/en/publications/geo-generative-engine-optimization/ ; özet: https://blckalpaca.at/en/knowledge-base/seo-geo/geo-generative-engine-optimization/the-princeton-geo-study-methodology-results-and-critique
|
||||
26. Ahrefs, "AI SEO statistics" ve "AI search overlap" — https://ahrefs.com/blog/ai-seo-statistics ; https://ahrefs.com/blog/ai-search-overlap/
|
||||
27. Business Wire, "Across 75,000 Brands, YouTube Mentions Are the Strongest Signal of AI Visibility, New Ahrefs Report Reveals" (26 May 2026) — https://www.businesswire.com/news/home/20260526119691/en/
|
||||
28. Semrush, "AI visibility is a topic-level game: A study of 50,000 brands in ChatGPT" (Oca-Haz 2026) — https://www.semrush.com/blog/chatgpt-topic-authority-study/
|
||||
29. Semrush, "Why 62% of AI citations don't lead to brand mentions" (9 Haz 2026) — https://www.semrush.com/blog/the-ghost-citations-study/
|
||||
30. Semrush, "2026 AI Visibility Index" (126 M prompt) — https://www.semrush.com/news/463141-semrush-releases-expanded-2026-ai-visibility-index-analyzing-126-million-ai-search-prompts/
|
||||
31. Profound, "AI Platform Citation Patterns" (680 M alıntı) — https://www.tryprofound.com/blog/ai-platform-citation-patterns
|
||||
32. Kevin Indig, Growth Memo, "How AI Really Weighs Your Links" — https://www.growth-memo.com/p/how-ai-really-weighs-your-links-analysis
|
||||
33. Aleyda Solis, "The AI Search Optimization Checklist" (Eyl 2026) — https://www.aleydasolis.com/en/ai-search/ai-search-optimization-checklist/
|
||||
34. iPullRank, "Query Fan-Out, Latent Intent, and Source Aggregation" ve "Relevance Engineering in Practice" — https://ipullrank.com/ai-search-manual/query-fan-out ; https://ipullrank.com/ai-search-manual/relevance-engineering
|
||||
35. Ahrefs, "We Tracked 1,885 Pages Adding Schema. AI Citations Barely Moved." (11 May 2026) — https://ahrefs.com/blog/schema-ai-citations/
|
||||
36. Search Engine Roundtable, "ChatGPT & Perplexity Treat Structured Data As Text On A Page" (Williams-Cook deneyi, 6 Şub 2026) — https://www.seroundtable.com/chatgpt-perplexity-structured-data-text-40862.html
|
||||
37. Search Engine Journal, "Google Drops FAQ Rich Results From Search" (7 May 2026) — https://www.searchenginejournal.com/google-drops-faq-rich-results-from-search/574429/
|
||||
38. Wikidata, "Notability" ve MLforSEO, "Wikidata for Brands" — https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Notability ; https://www.mlforseo.com/knowledge-graph-strategy/wikidata-for-brands-notability-criteria-and-a-realistic-path/
|
||||
38-b. DEV Community, "Schema markup for AI search: the complete 2026 reference" (Speakable/Dataset/ItemList değerlendirmesi, ikincil) — https://dev.to/brandswarm/schema-markup-for-ai-search-the-complete-2026-reference-53ba
|
||||
39. Search Engine Land, "Reddit sues Perplexity, SerpApi over scraping Google Search data" (22 Eki 2025) — https://searchengineland.com/reddit-sues-perplexity-serpapi-scraping-google-463681
|
||||
40. Anadolu Ajansı, "Yandex Search Türkiye grows user base by over 75% with AI-powered search" — https://www.aa.com.tr/en/artificial-intelligence/yandex-search-turkiye-grows-user-base-by-over-75-with-ai-powered-search/3725346
|
||||
41. Statcounter, "Search Engine Market Share Turkey" (Ağu 2026: Google 82,32 / Yandex 15,98 / Bing 0,88) — https://gs.statcounter.com/search-engine-market-share/all/turkey
|
||||
42. Arama sonuçları, "2026 YKS tercih nasıl yapılır" (24 Eyl 2026) — gzt.com, ntv.com.tr, halic.edu.tr, osym.gov.tr, milliyet.com.tr, hurriyet.com.tr, meb.gov.tr, haberturk.com
|
||||
43. Arama sonuçları, "bilgisayar mühendisliği taban sıralaması 2026" (24 Eyl 2026) — haberturk.com, kariyer.net, boenstitu.com, yksprogram.com.tr, kazanabilirsin.com, tabanpuanlari.tr, derecekampusu.com, dogrutercihler.com, inekle.com
|
||||
44. Arama sonuçları, "yks tercih danışmanı" (24 Eyl 2026) — instagram.com/yks.rehberiniz, duzceram.meb.k12.tr, tercih.ibb.istanbul, armut.com, ogrencikoclugu.org, ilhankocakademi.com
|
||||
45. Swydo, "The Agency Guide to Tracking AI Traffic in GA4" ve Trakkr, "AI Search Traffic: Live Index" (Similarweb 1,13 milyar ziyaret verisi) — https://www.swydo.com/blog/track-ai-traffic-in-ga4/ ; https://trakkr.ai/ai-search-traffic
|
||||
45-b. Ekşi Sözlük, "perplexity.ai" ve ChatGPT başlıkları (topluluk gözlemi, ölçüm değil) — https://eksisozluk.com/perplexity-ai--7492963
|
||||
46. Google Search Central Blog, "Introducing Search Generative AI performance reports in Search Console" (3 Haz 2026) — https://developers.google.com/search/blog/2026/06/gen-ai-performance-reports
|
||||
47. Search Engine Journal, "Google Now Reports AI Search Impressions. Here's How To Read Them" — https://www.searchenginejournal.com/google-reports-ai-search-impressions-how-to-read-them/582824/
|
||||
48. Bing Webmaster Blog, "Introducing AI Performance in Bing Webmaster Tools Public Preview" (10 Şub 2026) — https://blogs.bing.com/webmaster/February-2026/Introducing-AI-Performance-in-Bing-Webmaster-Tools-Public-Preview
|
||||
49. Bing Search Blog, "New AI Visibility Insights in Bing Webmaster Tools: Intents, Topics, Citation Share, Compare" (Haz 2026) — https://blogs.bing.com/search/June-2026/New-AI-Visibility-Insights-in-Bing-Webmaster-Tools-Intents-Topics-Citation-Share-Compare
|
||||
50. Similarweb, "Gen AI website traffic share update — August 2026" — https://x.com/Similarweb/status/2096878021378466096
|
||||
51. IndexNow — https://www.indexnow.org/ ; Wikipedia, "IndexNow" — https://en.wikipedia.org/wiki/IndexNow
|
||||
52. IndexNow, "Documentation" — https://www.indexnow.org/documentation
|
||||
53. Google Search Central, "Spam policies for Google web search" (son güncelleme 28 Ağu 2026) — https://developers.google.com/search/docs/essentials/spam-policies
|
||||
53-b. OWASP, "LLM01:2025 Prompt Injection" — https://genai.owasp.org/llmrisk/llm01-prompt-injection/
|
||||
54. Google Search Central, "Google Search's guidance about AI-generated content" — https://developers.google.com/search/docs/fundamentals/using-gen-ai-content
|
||||
55. GSQi, "Google's August 2026 Spam Update – Scaled Content Abuse, AI Content…" — https://www.gsqi.com/marketing-blog/august-2026-google-spam-update-case-studies/
|
||||
|
||||
Sitenin kendi durumu (24 Eyl 2026): `https://kolaytercih.com/robots.txt` (17 AI botu açık), `/llms.txt` → 404, `/sitemap.xml` → 1.011 URL, `src/lib/seo.tsx` JSON-LD türleri, Rybbit referrer kırılımı (AI kaynaklı 8 ziyaret), `docs/arastirma/2026-09-24-ogrenci-senaryolari/21-rakipler-ve-kanallar.md`.
|
||||
Reference in New Issue
Block a user