diff --git a/.claude/agents/tasarimci.md b/.claude/agents/tasarimci.md index 1631cf1..8c229a3 100644 --- a/.claude/agents/tasarimci.md +++ b/.claude/agents/tasarimci.md @@ -1,7 +1,7 @@ --- name: tasarimci description: Ürün tasarımcısı (UX/UI). Yeni ekran ve akışların tasarım tanımını yazar; mevcut arayüzü tutarlılık (tek kaynak bileşenler), mobil kullanım, erişilebilirlik ve arayüz metni açısından koddan denetler. Yeni bir UI işi başlamadan önce ya da bir UI dalı merge edilmeden önce kullan. -tools: Read, Grep, Glob, Bash, Write, Edit, Skill +tools: Read, Grep, Glob, Bash, Write, Edit, Skill, mcp__Claude_Browser__preview_start, mcp__Claude_Browser__preview_stop, mcp__Claude_Browser__navigate, mcp__Claude_Browser__computer, mcp__Claude_Browser__read_page, mcp__Claude_Browser__find, mcp__Claude_Browser__resize_window, mcp__Claude_Browser__tabs_context, mcp__Claude_Browser__tabs_close, mcp__Claude_Browser__browser_batch --- Sen KolayTercih ekibinin **ürün tasarımcısısın**. İşe başlamadan önce `docs/ekip/PROTOKOL.md`, repo kökündeki `AGENTS.md` ve `docs/tasarim/` dosyalarını oku; kurallar istisnasız bağlayıcıdır. Trafiğin ~%90'ı mobil: her kararı önce 375 px genişlikte düşün. diff --git a/AGENTS.md b/AGENTS.md index e5dcc88..02b6842 100644 --- a/AGENTS.md +++ b/AGENTS.md @@ -5,7 +5,16 @@ This version has breaking changes — APIs, conventions, and file structure may # Tarayıcı açma -UI değişikliklerini tarayıcıda/preview'da doğrulamaya çalışma; kullanıcı kendisi kontrol ediyor. Dev sunucusu veya browser paneli açma — sadece kod değişikliğini yap ve ne değiştiğini raporla. +**Varsayılan: açma.** UI değişikliklerini tarayıcıda/preview'da doğrulamaya çalışma; kullanıcı kendisi kontrol ediyor. Dev sunucusu veya browser paneli açma — sadece kod değişikliğini yap ve ne değiştiğini raporla. Bu kural `yazilimci`, `qa-muhendisi` dışındaki roller ve genel kod işleri için geçerlidir. + +**İstisna: `tasarimci` ve UX işi.** Tasarımcı, gerekli gördüğünde önizlemeyi/dev sunucusunu **açabilir**. Bazı tasarım sorunları koddan teşhis edilemez — taşma, üst üste binme, kırılma noktaları, gerçek metin uzunluğuyla oluşan yerleşim, karanlık mod, odak halkası, dokunma hedefi. Bunlarda "koddan çıkarım" yetmez; bakmak gerekir. + +Açtığında geçerli olanlar: +- **Gerekçesini yaz:** neyi koddan göremediğin için açtın. +- **Ne gördüğünü yaz**, hangi genişlikte (375 / 768 / 1024 / 1280 px) ne olduğunu tek tek. Ekran görüntüsü alabilirsin. +- İşin bitince **sunucuyu kapat** (`preview_stop`). Disk ve bellek dar olabilir; açık bırakma. +- Tarayıcıda hesap açma, şifre/kart/kimlik girme, ödeme, mesaj gönderme, yayın/post, CAPTCHA çözme, dosya indirme **yine yasak** (PROTOKOL md.5). Çerez bandı çıkarsa reddet. Kullanıcının açık oturumlarına girme. +- Canlı siteye (`kolaytercih.com`) bakmak serbesttir ve çoğu zaman dev sunucusu açmaktan ucuzdur — önce onu dene. # Push öncesi build zorunlu @@ -27,3 +36,47 @@ Funnel CTA butonlarında ("Listemi oluştur", "Tercihlerimi belirle", giriş/öd `/meraklisina` sayfasındaki sihirbaz akış şeması (`src/features/pazarlama/components/huni-semasi.tsx` içindeki `SEMA` sabiti) ürünün gerçek davranışının belgesidir, dekor değildir. Sihirbaz/listeleme mimarisinde davranış değiştiren her değişiklikte bu şema da aynı PR/commit içinde güncellenmeli: sihirbaz adımlarının sayısı-sırası-içeriği (alan → il → devlet/vakıf), aday havuzu kuralları, 24'lük liste iskeleti (hayal/dengeli/güvenli dağılımı — üçüncü dilimin kullanıcıya görünen adı "Güvenli"dir; iç anahtar, tip, DB değeri, mermaid `classDef` ve analitik değeri `garanti` olarak kalır, görünen etiketin tek kaynağı `src/lib/risk.ts` içindeki `DILIM_ETIKET`), havuz 24'ün altına düşünce filtre gevşetme sırası ve yapay zekânın havuz-dışına-çıkamama kuralı. Şemayı güncellerken çevresindeki unsurları da eşitle: bölümdeki anlatım metni (`src/features/pazarlama/components/meraklisina-icerik.tsx`, 4. bölüm), kabın `aria-label`'ı ve figcaption. Şema öğrenci diliyle kalmalı (SQL/prompt/teknik detay yok) ve ürünün risk renk dilini korumalı — kırmızı/sarı/yeşil her zaman metin etiketiyle birlikte, renk tek başına anlam taşımaz. + +# Yayın sonrası arama motoru bildirimi (zorunlu) + +Yeni ya da güncellenmiş bir rehber yazısı **canlıya çıktıktan sonra** şu iki adım yapılır, atlanmaz: + +1. **Search Console'da URL denetimi.** Her yeni yazının tam adresi (`https://kolaytercih.com/rehber/`) Search Console'un URL denetleme kutusuna girilir; "URL Google'da yok" diyorsa **"Dizine eklenmeyi iste"** tıklanır. Google mülk başına günde sınırlı sayıda (~10-13) istek kabul eder — kota dolduğunda ısrar edilmez, kalanlar ertesi güne bırakılır ve nereye kalındığı not edilir. +2. **`sitemap.xml` yeniden gönderilir.** Search Console → Site Haritaları → `https://kolaytercih.com/sitemap.xml` tekrar gönderilir; "Başarılı" durumu ve keşfedilen URL sayısı not edilir. Aynı sitemap Bing Webmaster Tools'a da gönderilir. + +**Sıra kuralı — ihlal edilmez:** URL denetimi yalnızca **canlıda 200 dönen** adres için yapılır. Commit'lenmemiş, push edilmemiş ya da deploy olmamış bir yazının adresi Search Console'a verilmez — 404 gönderilmiş olur ve günlük kota boşa yanar. Yazı yazıldığında sıra şudur: yaz → Bilal commit'ler ve yayınlar → canlıda 200 doğrulanır (`curl -s -o /dev/null -w "%{http_code}"`) → **sitemap'te görünür doğrulanır (aşağı)** → ancak o zaman Search Console. + +**Sitemap ön kontrolü — bildirimden önce, her adres için tek komut.** 22 Eylül 2026'da `kyk-burs-mu-kredi-mi` bildirildiğinde Search Console "Yönlendiren site haritası algılanmadı" dedi. Bu yüzden bildirimden önce adresin **bizim sitemap'imizde gerçekten olduğu** doğrulanır: + +```sh +curl -s https://kolaytercih.com/sitemap.xml | grep -c "/rehber/<" +``` + +Desendeki kapanış `<` şart: onsuz bir slug, kendisiyle başlayan daha uzun bir slug'ı da sayar ve sayım yanlış 1 döner. Sonuç **1 değilse o adres bildirilmez** — sorun deploy tarafındadır (yazı dosyası canlı derlemeye girmemiş; `src/app/sitemap.ts` slug listesini `content/rehber`'den üretir), önce o çözülür. 0 iken yapılan bildirim kotadan bir istek yakar. Toplu yayında hepsi tek seferde sayılır: + +```sh +for s in …; do printf "%s -> " "$s"; curl -s https://kolaytercih.com/sitemap.xml | grep -c "/rehber/$s<"; done +``` + +**Sırayı bozma:** sitemap **önce** yeniden gönderilir, URL denetimleri **sonra** yapılır. Sayım 1 çıktığı hâlde Search Console yine "yönlendiren site haritası algılanmadı" diyorsa bu bizim değil Google'ın okuma gecikmesidir — **istek tekrarlanmaz, kota yakılmaz**; bir hafta sonra bakılır. + +**Kota sayacı — her bildirim gününde tutulur.** Günlük kota mülk başına ~10-13 istek. `docs/ekip/YAYIN-KUYRUGU.md` içindeki **"Kota kullanımı"** tablosuna o günün satırı yazılır (`22 Eyl: 6/13` biçiminde) ve her istekten sonra güncellenir; **13'e varınca o gün durulur**, kalan adresler ertesi güne yazılır. Başarısız/boşa giden istek de sayaca yazılır — kotadan düşen odur, sonuç değil. + +**Mülk ve hesap — işe başlamadan önce.** Mülk **`sc-domain:kolaytercih.com`** ve Bilal'in **ikinci** Google hesabında (Search Console adresinde `/u/1/`); birinci hesap (`bilalgursen777@gmail.com`) mülkü görmüyor, "Maalesef bu mülke erişiminiz yok" diyor. Bu yüzden: (a) işe başlarken doğru hesapta olunduğu **görülür** — adres çubuğunda `/u/1/` ve üstte mülk adı; (b) Search Console'un arama kutusu **dar pencerede kendini kapatıyor**: pencere genişletilir → büyüteç düğmesine basılır → kutunun açıldığı **görülür** → ancak o zaman yazılır. Açılmamış kutuya yazmak ve kutuya doğrudan değer basmak (`form_input`) yasak; 22 Eylül'de kaybedilen 2 istek böyle gitti (biri tekrar istek, biri iki adresin birbirine yapışmasıyla oluşan bozuk adres). Kalıcı çözüm Bilal'de: birinci hesabı mülke **tam yetkili kullanıcı** olarak eklemek — hesap değiştirme penceresiyle uğraşmak bitince bu hata sınıfı da biter. + +**Yetki:** Bu adımlar Bilal'in Google oturumunu kullanır. Ajan bu işi ancak Bilal açıkça söylediğinde ve kendi tarayıcısı üzerinden yapar; hesap açma, şifre girme, başka Google hizmetine geçme yasaktır. "Tarayıcı açma" kuralı (UI'ı önizlemede doğrulama yasağı) bu işi kapsamaz — o kural dev sunucusu ve arayüz doğrulaması içindir. + +**Kuyruk:** Henüz yayımlanmamış ama yazılmış yazıların adresleri `docs/ekip/YAYIN-KUYRUGU.md` dosyasında tutulur; yayın sonrası bu listeden tek tek düşülür. + +# Yıkıcı git komutları yasak (22 Eyl 2026 gece vardiyasında öğrenildi) + +Ajanlar şu komutları **hiçbir koşulda** çalıştırmaz: `git reset --hard`, `git checkout -- `, `git restore `, `git clean`, `git stash`. + +Sebebi: bu komutların hepsi **çalışma ağacındaki commit'lenmemiş değişiklikleri** siler ve bu değişiklikler çoğu zaman ajanın kendisine ait değildir — Bilal'in ya da paralel çalışan başka bir oturumun işidir. 22 Eylül gecesi bir kod ajanı kendi dalında commit'ini düzeltmek için `reset` koştu ve üç dosyada başkasının işini yok etti: `docs/ekip/KARARLAR.md` (iki karar kaydı), `docs/ekip/BACKLOG.md`, `content/rehber/veliler-icin-tercih-rehberi.md`. Commit'lenmemiş içerik git nesne veritabanına hiç girmediği için `git fsck` ile kurtarılamaz; o gece kurtarma yalnızca metin başka bir ajanın raporunda saklandığı için mümkün oldu. + +Yerine ne yapılır: +- Son commit'i düzeltmek: `git commit --amend` (reset gerekmez). +- Bir commit'i geri almak: `git revert ` (yeni commit üretir, çalışma ağacına dokunmaz). +- Kendi yazdığın bir dosyayı geri almak: dosyayı elle düzenle, `checkout --` kullanma. + +Kural ihlal edilmişse: ne kaybedildiğini `git reflog` + `git diff ` ile tespit et, **derhal raporla**, kendi başına yeniden oluşturmaya çalışmadan önce kaybın kapsamını yaz. diff --git a/content/rehber/ayni-bolum-farkli-universite-siralama-farki.md b/content/rehber/ayni-bolum-farkli-universite-siralama-farki.md new file mode 100644 index 0000000..cf8a3db --- /dev/null +++ b/content/rehber/ayni-bolum-farkli-universite-siralama-farki.md @@ -0,0 +1,222 @@ +--- +baslik: Aynı Bölüm, Farklı Üniversite: Taban Sıralaması Neden Bu Kadar Değişiyor? (2026) +aciklama: 2026'da Psikoloji 243 ayrı programda açıldı ve tabanları 329 ile 1.402.765 arasında kapandı. Aynı bölüm adının farklı üniversitelerde neden bambaşka sıralamalarda kapandığını yedi bölüm üzerinden, sorgusuyla birlikte gösteriyoruz. +tarih: 2026-09-22 +--- + +Kısa cevap: "bölüm adı" bir sıralama söylemez, yalnızca bir başlık söyler. 2026 yerleştirmesinde Psikoloji Türkiye'deki 138 üniversitenin **243 ayrı programında** açıldı; bu programların taban başarı sıraları 329 ile 1.402.765 arasında kapandı, ortadaki program ise 117.459'da. Fark tesadüf değil, yapısal: en büyük tek ayraç **bedel** (devlet mi, vakıf mı, vakıfta burslu mu ücretli mi), ikincisi **şehir**, üçüncüsü **programın yaşı**. Sıralaman 150.000 ise 2026'da tabanı senin sıranın gerisinde kapanan 82 Psikoloji programı vardı — ama bunların yalnızca **6'sı devlet üniversitesindeydi**. Yani asıl soru "Psikoloji okuyabilir miyim" değil, "hangi bedelle, hangi şehirde" oluyor. Aşağıdaki bütün rakamların havuzunu ve elenen satırları önce yazıyoruz, sonra tabloları veriyoruz. + +Bu yazı iki kardeş yazıyla aynı soruyu sormuyor. [Sıralama bandları](/rehber/siralama-bandlari-hangi-kapilar-acilir) yazısı **bütün kataloğu** sıralama dilimlerine bölüp "bu bandda kaç program var" diye sayar; [altı yıllık taban trendi](/rehber/taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti) yazısı aynı programların **zaman içindeki yönünü** ölçer. Burada ise tek bir kesit var: **bir bölüm adının içindeki dağılım**, yani aynı adı taşıyan programların birbirinden neden ayrıştığı. Bölüm adına göre kaba bir harita istiyorsan [kaç sıralama ile hangi bölüme girebilirim](/rehber/kac-siralama-ile-hangi-bolume-girebilirim) yazısı daha doğru başlangıç. + +```mermaid +%% aria: Aynı bölüm adının farklı üniversitelerde neden farklı sıralamalarda kapandığını gösteren karar şeması. Başlangıç: bir bölümü istiyorsun, örneğin Psikoloji. İlk adım, o bölüm adının kaç ayrı programda açıldığını görmek. Psikoloji 2026'da 243 programda açıldı, yani karşında tek bir kapı değil 243 kapı var. İkinci adım, bu kapıları birbirinden ayıran dört ayracı sırayla uygulamak. Birinci ayraç bedel: devlet programı mı, vakıf programı mı, vakıfsa burslu mu indirimli mi ücretli mi. Bu, en büyük farkı yaratan ayraçtır, çünkü aynı vakıf üniversitesinin aynı bölümündeki burslu ve ücretli satırları yüz binlerce sıra arayla kapanabiliyor. İkinci ayraç şehir: devlet programlarında İstanbul, Ankara ve İzmir'deki satırlar diğer yetmiş sekiz ildeki satırlardan belirgin biçimde daha sıkı kapanıyor. Üçüncü ayraç programın yaşı: 2021'de henüz taban sıralaması oluşmamış, yeni açılmış programların tabanı çoğunlukla daha geniş kapanıyor. Dördüncü ayraç öğretim dili; bu ayraç tek yönlü çalışmıyor, aynı üniversitede İngilizce satırın Türkçe satırdan daha sıkı ya da daha geniş kapandığı örneklerin sayısı birbirine yakın. Dört ayracı uyguladıktan sonra sonuç kutusuna gelirsin: tercih listesine bölüm adı değil program satırı yazılır, çünkü aynı bölüm adının iki satırı arasındaki fark, iki farklı bölüm arasındaki farktan büyük olabiliyor. Şemada iki uyarı kutusu var. Birinci uyarı: taban sıralaması geçmiş yılın ölçüsüdür, bu yılın sözü değildir. İkinci uyarı: bu ayraçların hiçbiri eğitimin kalitesini ölçmez, yalnızca o programa kaç adayın talip olduğunu ölçer. +%% altyazi: Aynı bölüm adının içindeki farkı dört ayraç açıklıyor: bedel, şehir, programın yaşı ve öğretim dili. Listeye bölüm adı değil program satırı yazılır. +flowchart TD + A("Bir bölümü istiyorum
örnek: Psikoloji") --> B("Bu ad kaç ayrı programda açıldı?
Psikoloji 2026: 243 program") + B --> C{"Kapıları ayıran
dört ayraç"} + C -- "1. bedel" --> D("Devlet mi, vakıf mı?
Vakıfta burslu / indirimli / ücretli
en büyük farkı bu yapıyor") + C -- "2. şehir" --> E("Üç büyük şehirdeki devlet satırları
diğer 78 ildekinden daha sıkı kapanıyor") + C -- "3. programın yaşı" --> F("2021'de tabanı olmayan yeni programların
2026 tabanı çoğunlukla daha geniş") + C -- "4. öğretim dili" --> G("Tek yönlü değil:
İngilizce satır her zaman daha sıkı değil") + D --> H("Sonuç: listeye bölüm adı değil
PROGRAM SATIRI yazılır") + E --> H + F --> H + G --> H + H --> U1("Uyarı: taban sıralaması geçmiş yılın ölçüsü,
bu yılın sözü değil") + H --> U2("Uyarı: bu ayraçlar eğitim kalitesini ölçmez,
yalnızca talebi ölçer") + + classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e + classDef bilgi fill:#e0e7ff,stroke:#6366f1,color:#312e81 + class U1,U2 uyari + class D,E,F,G bilgi +``` + +## Bu yazıdaki rakamlar hangi havuzdan geliyor, neyi dışarıda bıraktık? + +Rakamlardan önce havuz. Aşağıdaki her sayı `programs` tablosundan, **2026 kolonlarından** (`sira2026`, `kontenjan2026`) üretildi; veri 21 Eylül 2026'da işlendi. Eleme sırası ve her adımda kaç satır kaldığı: + +| Adım | Filtre | Kalan satır | Elenen | +| --- | --- | --- | --- | +| 0 | Katalogdaki tüm program satırları | 21.493 | — | +| 1 | Yalnız lisans (`onlisans = 0`) | 12.239 | 9.254 önlisans | +| 2 | Yalnız `unitur` = DEVLET veya VAKIF | 11.280 | 959 (KKTC ve yurt dışı kurum etiketli lisans satırı) | +| 3 | 2026 taban başarı sırası oluşmuş (`sira2026` dolu) | 9.482 | 1.798 (tabanı oluşmayan satırlar; çoğu özel yetenekle öğrenci alan ya da hiç yerleşen almayan programlar) | +| 4 | Program adında "KKTC Uyruklu" geçmeyen | 9.408 | 74 | +| 5 | `il` alanı dolu **ve** bir Türkiye ili | 9.365 | 43 | +| 6 | Açık/uzaktan öğretim satırları hariç | **9.304** | 61 | + +Bu havuz, [sıralama bandları](/rehber/siralama-bandlari-hangi-kapilar-acilir) yazısının havuzuyla **birebir aynıdır** (9.304 program, 271 üniversite, 81 il, 351 farklı bölüm adı) — iki yazının rakamları bilerek aynı tabandan okunuyor. + +Bölüm adı gruplaması: program adının parantezli ekleri atılarak yapıldı, yani "Psikoloji", "Psikoloji (İngilizce)" ve "Psikoloji (%50 İndirimli)" tek bir **Psikoloji** başlığı altında sayılıyor. Katalogdaki `/bolum/psikoloji` sayfası da aynı kuralı kullanır. + +Havuzun bilmen gereken dört zayıf noktası — hepsi bu yazının rakamlarını etkiliyor: + +- **`il` alanı kirli.** Kaynak veride 110 satırın `il` değeri boş; ayrıca bazı satırlarda il yerine "KIBRIS", "LEFKOŞA" ya da "SARAYBOSNA - BOSNA - HERSEK" yazıyor. 5. adımda elenen 43 satırın tamamı bu iki gruptan. Psikoloji'de bu elemeye takılan iki satır var: Uluslararası Saraybosna Üniversitesi (114.116) ve Uluslararası Balkan Üniversitesi (795.314) — ikisinin de `il` alanında "SARAYBOSNA - BOSNA - HERSEK" yazıyor, yani Türkiye'de bir kampüs değiller. +- **`unitur` etiketi güvenilmez.** Yukarıdaki iki Bosna programı veride **DEVLET** etiketli; Kıbrıs Amerikan Üniversitesi'nin 42 satırı da öyle. Bu yüzden bu yazıdaki devlet/vakıf kırılımlarını yaparken `unitur`'e tek başına güvenmedik, havuzu ayrıca Türkiye ili koşuluyla süzdük. Türkiye'deki devlet ve vakıf üniversitelerinin dışında kalanlar için [KKTC üniversiteleri okunur mu?](/rehber/kktc-universiteleri-okunur-mu) yazısına bak. +- **ODTÜ ayrışmıyor.** ODTÜ'nün Ankara kampüsü ile Kuzey Kıbrıs Kampusu programlarının bir kısmı katalogda **aynı `universite` adı ve aynı `il` değeri (ANKARA)** altında duruyor. Havuzda ODTÜ'ye ait 65 satır var; örneğin İşletme adı altında 6 ayrı satır (1.585'ten 800.853'e) ve Psikoloji adı altında 2 satır (2.443 ve 141.555) görünüyor. Hangi satırın hangi kampüse ait olduğunu verimizden **ayıramıyoruz**; bu yüzden aşağıdaki hiçbir örnekte ODTÜ'yü tek tek adıyla kullanmadık. Toplamlara ise dahil — ve bir yerde tablonun ucunda duruyor: Mimarlık'ta devlet tarafının en sıkı satırı (39.128) ODTÜ'ye ait, o satırın hangi kampüs olduğu bizce belirsiz. +- **Vakıf burs etiketi çoğu satırda yok.** Havuzdaki 3.439 vakıf programının yalnızca 659'unun adında burs kademesi yazıyor (339 "Burslu", 203 "İndirimli", 117 "Ücretli"); kalan 2.780 satırda etiket yok. Bu yüzden bu yazıda **burslu/ücretli kırılımına dayanan genel bir tablo vermiyoruz**; yalnızca etiketi kesin olan üç örnek üzerinden gösteriyoruz. + +## Aynı bölüm adı kaç farklı sıralamada kapanıyor? + +Yedi popüler bölüm. Her satır, o bölüm adını taşıyan bütün programların 2026 tabanını özetliyor. + +| Bölüm | Program | Üniversite | En seçici satır | Medyan | En geniş satır | Devlet | Vakıf | +| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | +| [İşletme](/bolum/isletme) | 303 | 167 | 128 | 247.503 | 1.414.685 | 146 | 157 | +| [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) | 265 | 154 | 55.118 | 131.777 | 1.090.898 | 116 | 149 | +| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 243 | 138 | 329 | 117.459 | 1.402.765 | 73 | 170 | +| [Tıp](/bolum/tip) | 217 | 119 | 1 | 16.585 | 49.623 | 105 | 112 | +| [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) | 213 | 162 | 520 | 111.495 | 298.425 | 119 | 94 | +| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 123 | 87 | 105 | 14.878 | 99.505 | 50 | 73 | +| [Mimarlık](/bolum/mimarlik) | 121 | 97 | 28.108 | 146.562 | 249.972 | 57 | 64 | + +*2026 taban başarı sıraları. "Medyan" = o bölüm adındaki programların tam ortadaki satırı. Devlet/vakıf sütunları program sayısıdır, üniversite sayısı değil.* + +Uç değerler dikkat çekicidir ama kırılgandır: tek bir program bütün tabloyu değiştirebilir (Tıp'ın "en seçici satırı 1" rakamı tam olarak bu — tek bir vakıf programının tam burslu satırı). Uçurumun daha dayanıklı ölçüsü, en sıkı %10 ile en geniş %10 arasındaki mesafedir: + +| Bölüm | En sıkı %10'un sınırı | Medyan | En geniş %10'un sınırı | Geniş uç ÷ sıkı uç | +| --- | --- | --- | --- | --- | +| [İşletme](/bolum/isletme) | 27.284 | 247.503 | 953.910 | 35,0 kat | +| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 31.382 | 117.459 | 924.791 | 29,5 kat | +| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 3.140 | 14.878 | 81.860 | 26,1 kat | +| [Tıp](/bolum/tip) | 4.340 | 16.585 | 37.853 | 8,7 kat | +| [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) | 36.765 | 111.495 | 238.201 | 6,5 kat | +| [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) | 90.900 | 131.777 | 584.556 | 6,4 kat | +| [Mimarlık](/bolum/mimarlik) | 74.227 | 146.562 | 230.548 | 3,1 kat | + +*Aynı havuz; %10 ve %90 sınırları her bölüm adının kendi program listesi içinde hesaplandı.* + +İki cümlelik okuma: **uçurum bölümün doğasında değil, o bölümün program çeşitliliğinde.** İşletme ve Psikoloji hem en pahalı vakıf kampüslerinde hem de kontenjanı dolmakta zorlanan yeni fakültelerde açıldığı için 30 kat civarında yayılıyor; Mimarlık ve Hemşirelik çok daha dar bir koridorda duruyor. Tıp'ın dar koridoru ise başka bir sebeple: 217 tıp programının tamamı ilk 50 binin içinde kapanmış, yani bu bölümde "daha erişilebilir bir üniversite" seçeneği 2026 verisinde yok. Aynı yayılım sorusunu iki **komşu bölüm adı** arasında sorduğumuz yazı da var: [bilgisayar mühendisliği mi, yazılım mühendisliği mi?](/rehber/bilgisayar-mi-yazilim-muhendisligi-mi) + +Bu, havuzdaki 73 bölüm adının (en az 40 programı olanlar) tamamına baktığımızda da aynı: en geniş yayılanlar Ekonomi (45 program, 269,9 kat), Yeni Medya ve İletişim (52 program, 219,4 kat) ve Görsel İletişim Tasarımı (58 program, 192,4 kat); en dar koridorda duranlar İlköğretim Matematik Öğretmenliği (78 program, 2,1 kat), Sınıf Öğretmenliği (90 program, 2,2 kat) ve Eczacılık (93 program, 2,3 kat). Öğretmenlik ve eczacılık programlarının dar koridoru merkezî başarı sırası şartıyla da ilgili — [sıralama şartları](/rehber/siralama-sartlari-2026) yazısında. + +## Sıralaman 150.000 ise Psikoloji'de hangi kapılar önünde duruyordu? + +Somutlaştıralım. Aşağıdaki tablo, 2026'da tabanı senin sıranın **gerisinde** kapanan Psikoloji programlarını sayıyor. Elinde sıralama değil de net sayısı varsa önce [kaç netle hangi bölüm?](/rehber/kac-net-ile-hangi-bolum) yazısına bak — orada bölüm bölüm net cetveli var. + +| Sıralaman | Tabanı bu sıranın gerisinde kapanan Psikoloji programı | Kaçı devlet üniversitesinde | Kaç ilde | Toplam 2026 kontenjanı | +| --- | --- | --- | --- | --- | +| 50.000 | 200 | 56 | 47 | 6.155 | +| 100.000 | 143 | 35 | 39 | 4.742 | +| 150.000 | 82 | 6 | 17 | 3.196 | +| 250.000 | 69 | 0 | 12 | 2.796 | +| 400.000 | 60 | 0 | 11 | 2.411 | + +*243 programlık Psikoloji havuzu; "gerisinde kapanan" = `sira2026` senin sıranın sayısal olarak büyüğü ya da eşiti.* + +Tablodaki asıl kırılma 100.000 ile 150.000 arasında ve kırılan şey program sayısı değil, **devlet sütunu**: 35'ten 6'ya düşüyor. 150.000'de duran bir aday için 82 kapının 76'sı vakıf üniversitesinde. 250.000'den sonra devlet sütunu sıfırlanıyor — yani 2026'da tabanı 250 binin gerisinde kapanmış tek bir devlet Psikoloji programı yok. + +O 6 devlet programı bunlar: + +| Üniversite | İl | 2026 taban sırası | 2026 kontenjanı | +| --- | --- | --- | --- | +| Gümüşhane Üniversitesi | Gümüşhane | 151.689 | 30 | +| Adıyaman Üniversitesi | Adıyaman | 152.671 | 30 | +| Bingöl Üniversitesi | Bingöl | 162.823 | 40 | +| Muş Alparslan Üniversitesi | Muş | 170.510 | 30 | +| Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi | Ağrı | 176.195 | 40 | +| Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi | Ankara | 240.655 | 12 | + +*2026 taban başarı sırası 150.000 ve gerisinde kapanan devlet Psikoloji programlarının tamamı.* + +Listenin ilk beşi coğrafyayla, sonuncusu ise kontenjan büyüklüğüyle ilgili: Ankara Sosyal Bilimler'in 12 kişilik kontenjanı, büyük şehirde olmasına rağmen tabanını geniş bir yere taşımış. Bu liste bir tavsiye değil; "sıralaman 150.000 ise devlet Psikoloji'si tamamen kapalı" cümlesinin **yanlış** olduğunu gösteren bir sayımdır. Ama aynı liste şunu da söylüyor: bu altı kapının beşi, taşınmayı göze almayı gerektiriyor. Bunun maliyet tarafı [yurt, burs ve yıllık maliyet](/rehber/yurt-burs-ve-yillik-maliyet) yazısında. + +## Aynı bölümün tabanı neden bu kadar değişiyor? + +Dört ayracı tek tek, veriyle. + +### 1. Bedel: devlet mi, vakıf mı — vakıfta hangi satır? + +| Bölüm | Devlet: program / medyan | Vakıf: program / medyan | +| --- | --- | --- | +| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 73 / 97.977 | 170 / 124.122 | +| [İşletme](/bolum/isletme) | 146 / 276.504 | 157 / 192.741 | +| [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) | 116 / 121.761 | 149 / 207.577 | +| [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) | 119 / 135.495 | 94 / 82.781 | +| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 50 / 14.236 | 73 / 14.878 | +| [Mimarlık](/bolum/mimarlik) | 57 / 174.050 | 64 / 125.467 | +| [Tıp](/bolum/tip) | 105 / 15.460 | 112 / 22.965 | + +*Her hücre kendi grubunun medyanı. Devlet/vakıf ayrımı `unitur` alanına dayanır; yukarıda anlattığımız etiket sorunu yüzünden havuz ayrıca Türkiye ili koşuluyla süzüldü.* + +İlk bakışta şaşırtıcı olan şu: vakıf medyanı devletten **daha sıkı** çıkan bölümler var (Bilgisayar Mühendisliği, Mimarlık, İşletme). Bunun sebebi vakıf üniversitelerinin daha seçici olması değil, vakıf tarafının **iki uçlu** olması: tam burslu satırlar çok sıkı, ücretli satırlar çok geniş kapanıyor ve medyan aradaki dağılıma göre oynuyor. Etiketi kesin olan üç Psikoloji örneği bunu aynı üniversite içinde gösteriyor: + +| Üniversite · Psikoloji | Burslu | %50 indirimli | Ücretli | +| --- | --- | --- | --- | +| Yeditepe Üniversitesi | 4.034 | 239.840 | 708.709 | +| Kapadokya Üniversitesi | 125.664 | 699.819 | 1.364.723 | +| Avrasya Üniversitesi (Trabzon) | 126.294 | — | 456.846 | + +*Yalnızca program adında burs kademesi **açıkça yazan** satırlar. Psikoloji'nin 170 vakıf satırının yalnız 32'sinde böyle bir etiket var; kalan 138 satırın hangi kademe olduğunu verimizden okuyamıyoruz, bu yüzden onları adıyla örneklemiyoruz.* + +Yeditepe satırında aynı üniversitenin aynı bölümü, burs kademesine göre 4.034 ile 708.709 arasına yayılıyor — bu tek başına, yedi bölümün hiçbirinin bölümler arası farkından büyük. Vakıf havuzunda aynı üniversitede aynı bölüm adını taşıyan birden çok satır **kural**, istisna değil: Psikoloji'de 57 vakıf üniversitesinin satırları arasındaki medyan fark **756.794 sıra**. Devlet tarafında bu durum yalnız 3 üniversitede var. Devlet–vakıf kararının bütün boyutları için [devlet mi, vakıf mı?](/rehber/devlet-mi-vakif-mi) + +### 2. Şehir + +Bedeli sabitlemek için yalnız devlet programlarına bakalım. Üç büyük şehir ile kalan 78 il arasındaki fark her bölümde aynı yönde: + +| Bölüm (yalnız devlet) | İstanbul + Ankara + İzmir: program / medyan | Diğer 78 il: program / medyan | +| --- | --- | --- | +| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 22 / 31.882 | 51 / 113.775 | +| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 19 / 5.664 | 31 / 18.721 | +| [İşletme](/bolum/isletme) | 38 / 40.345 | 108 / 408.818 | +| [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) | 30 / 44.589 | 89 / 169.038 | +| [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) | 16 / 84.784 | 100 / 125.583 | +| [Mimarlık](/bolum/mimarlik) | 15 / 79.980 | 42 / 197.879 | + +Psikoloji'de devlet tarafının büyük şehir medyanı 31.882, diğer illerin medyanı 113.775 — yaklaşık 3,5 katı. İşletme'de fark 10 katın üstünde. Buradaki mekanizma kalite değil talep: aynı diplomayı veren iki devlet programından büyük şehirdekine çok daha fazla aday talip oluyor. Şehri kararın neresine koyacağın ayrı bir tartışma — [bölüm mü, üniversite mi, şehir mi?](/rehber/bolum-mu-universite-mi-sehir-mi) + +### 3. Programın yaşı + +Yeni açılmış programlar genellikle daha geniş bir bandda kapanır, çünkü ne mezunu ne de tanınırlığı vardır. Altı bölümün devlet programlarında (561 satır) 2021'de taban sıralaması oluşmuş olanların medyanı **109.331**, 2021'de tabanı olmayanların (yani o tarihte henüz öğrenci almayan ya da kontenjanı dolmayan programların) medyanı **246.689**. + +Bu bir kusur değil, bir fiyat farkı: yeni bir programı nasıl değerlendireceğini [yeni açılan bölümler nasıl değerlendirilir?](/rehber/yeni-acilan-bolumler-nasil-degerlendirilir) yazısında anlattık. + +### 4. Öğretim dili — ve dilin tek yönlü çalışmadığı gerçeği + +Yaygın varsayım şu: "İngilizce program her zaman daha sıkı kapanır." Veride bunun karşılığı yok. Aynı devlet üniversitesinde aynı bölümün hem İngilizce hem de etiketsiz (Türkçe) satırının bulunduğu **20 çift** var; bunların 9'unda İngilizce satır daha sıkı, **11'inde diğer satır daha sıkı** kapanmış. Örneklem küçük, bu yüzden buradan bir kural çıkarmıyoruz — çıkardığımız tek sonuç, dilin tek başına yön belirlemediği. Hazırlık sınıfının senin için ne anlama geldiği ayrı bir karar: [hazırlık sınıfı ve öğretim dili](/rehber/hazirlik-sinifi-ve-ogretim-dili). + +### Ölçemediğimiz iki şey + +- **Kontenjan büyüklüğü.** Altı bölümün devlet programlarında kontenjanı 60 ve üstü olanların medyanı 108.326, 40–59 olanların 152.945, 40'ın altında olanların 152.671. İlk bakışta "büyük kontenjan = daha sıkı taban" gibi duruyor ama bu bir neden değil, bir eşlik: büyük kontenjanlar zaten köklü ve büyük üniversitelerde. Kontenjanın tabanı hangi yöne ittiğini bu veriyle ayrıştıramıyoruz, bu yüzden bunu ayraç saymadık. Aynı soruyu 2025→2026 kontenjan değişimi üzerinden ayrıca ölçtük ve ilişki orada da zayıf çıktı: [hangi bölümlerin kontenjanı azaldı?](/rehber/hangi-bolumlerin-kontenjani-azaldi) +- **İkinci öğretim.** Katalogdaki 2026 lisans satırlarının hiçbirinde ikinci öğretim etiketi yok (`İÖ` ya da "İkinci Öğretim" geçen satır sayısı: 0). Dolayısıyla bu ayrımı bu veriyle **ölçemiyoruz** ve bu yazıda hakkında bir şey söylemiyoruz. + +## Peki aynı diploma mı? + +Dürüst cevap iki parçalı. + +**Evet olan kısım:** ikisinden de lisans diploması alırsın ve diplomada hangi üniversitede okuduğun yazar. Bölüm adı aynıysa mezuniyet unvanın da aynıdır. + +**Bilmediğimiz kısım, ve bu yazının en önemli sınırı:** iki program arasındaki gerçek farkı — akran grubu, öğretim üyesi kadrosu, laboratuvar ve staj imkânı, mezun ağı, yurt dışı değişim hacmi — ölçen **hiçbir veri bizde yok**. Taban sıralaması bunların hiçbirini ölçmez; yalnızca o programa kaç adayın talip olduğunu ölçer. Tabanı geniş kapanan bir program kötü bir program değildir, az talep görmüş bir programdır; tabanı sıkı kapanan bir program da iyi bir eğitimin garantisi değildir. + +Bu yüzden bu yazı "hangi üniversite daha iyi" sorusuna cevap vermez ve veremez. O soruyu araştırmanın yolu sıralama tablosu değil: [bölümün iş imkânını nasıl araştırırsın?](/rehber/bolumun-is-imkanini-nasil-arastirirsin) yazısında hangi kaynaklara bakacağını ve kimlere soracağını anlattık. Üniversitenin kendi ders planına, öğretim üyesi sayısına ve öğrenci profiline [üniversiteler](/universiteler) sayfasından bakmaya başlayabilirsin. + +## Bu tabloyu kendin nasıl çıkarırsın? + +Yukarıdakilerin hepsi kataloğun kendisinde zaten duruyor; tek yapman gereken bölüm sayfasına inip sütunu sıralamak. + +1. **Bölüm sayfasını aç.** [Bölümler](/bolumler) sayfasından bölümünü bul; [/bolum/psikoloji](/bolum/psikoloji), [/bolum/hukuk](/bolum/hukuk) ya da [/bolum/mimarlik](/bolum/mimarlik) gibi. Sayfa o bölüm adını taşıyan **bütün programları** satır satır listeler: taban puanı, başarı sıralaması, kontenjan, devlet/vakıf. +2. **Sıralama sütununa göre sırala.** En sıkıdan en genişe dizdiğinde bu yazıdaki dağılımı kendi bölümün için görürsün. Not: bölüm sayfasının havuzu bu yazınınkinden geniştir (KKTC programları ve 2026 tabanı oluşmayan satırlar da orada durur), bu yüzden program sayıları birebir tutmayabilir. +3. **Kendi sıralamanı bir çizgi gibi çek.** Sıranın gerisinde kapanan satırları işaretle; devlet ve vakıf sütununu ayrı say. Yukarıdaki Psikoloji merdiveni tam olarak bu sayımdır. +4. **Listeni program satırından kur, bölüm adından değil.** Aynı bölüm adının 20 satırını üst üste yazmak liste yapmak değildir — [tercih listesi nasıl yapılır?](/rehber/tercih-listesi-nasil-yapilir) ve hangi satırların boşa gittiği için [ölü tercih nedir?](/rehber/olu-tercih-nedir). +5. **Sıralamanı girip taramayı bize bırakabilirsin.** [Ana sayfadaki forma](/#hero-form) sıralamanı girdiğinde katalogdaki programlar senin sıranla kıyaslanıp hayal, dengeli ve güvenli dilimlerine ayrılır. Bu bir yerleşme olasılığı değil: ürün olasılık hesaplamaz, yalnızca programın son taban sıralamasını senin sıranla kıyaslar. + +## Sık sorulan sorular + +**Aynı bölümün tabanı düşük olan programı "kolay" mı demek?** +Hayır. Taban sıralaması bir zorluk ölçüsü değil, bir talep ölçüsüdür. Aynı dersleri, aynı süreyi ve aynı mezuniyet koşullarını taşıyan iki program, yalnızca kaç adayın onu yazdığına göre farklı sıralamalarda kapanır. + +**Vakıf üniversitesinin ücretli satırı sıralamam için uygun görünüyor, yazayım mı?** +Kapı sayısını bütçeden ayrı okuma. Vakıf tarafında aynı bölümün burslu ve ücretli satırları arasındaki yıllık maliyet farkı, sıralama farkından daha belirleyici olabilir. Tercih kılavuzunda her satırın ücreti ve burs kademesi yazılıdır; listeye yazmadan önce oradan teyit et. Maliyet hesabı için [yurt, burs ve yıllık maliyet](/rehber/yurt-burs-ve-yillik-maliyet). + +**Bu rakamlar bu yıl da aynı olur mu?** +Olmayabilir. Hepsi 2026 merkezî yerleştirmesinin fotoğrafıdır; kontenjan değişimi, aday davranışı ve sınavın zorluğu tabanları her yıl oynatır. Tabanların yıllar içinde nasıl hareket ettiğini [altı yıllık taban trendi](/rehber/taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti) ve [taban sıralamalar yıldan yıla ne kadar değişir?](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) yazılarında ölçtük. + +**Neden bazı bölümlerin uçurumu küçük?** +Çünkü o bölümün programları birbirine benziyor: çoğu devlet üniversitesinde, benzer kontenjanlarla ve çoğunda merkezî sıralama şartıyla açılıyor. Eczacılık, Diş Hekimliği ve öğretmenlik branşları bu gruba giriyor. Buna karşılık İşletme ya da Ekonomi gibi hem çok sayıda vakıf kampüsünde hem de yeni fakültelerde açılan bölümlerde dağılım geniş oluyor. + +## Kaynaklar + +- Taban başarı sırası, kontenjan ve yerleşen verisi: kataloğumuzun YÖK Atlas kaynaklı veri kümesi (2026 verisi 21 Eylül 2026'da işlendi). Programın resmî yayın yeri: [yokatlas.yok.gov.tr](https://yokatlas.yok.gov.tr) — erişim: 22 Eylül 2026. +- ÖSYM, [2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu](https://www.osym.gov.tr/2026-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu) — program kodları, kontenjanlar, burs kademeleri ve özel koşullar Tablo 3 ve Tablo 4'te yer alır. Erişim: 22 Eylül 2026. +- ÖSYM, [2026-YKS Yerleştirme Sonuçları Açıklandı](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) — bu yazıdaki bütün taban sıralamaları merkezî yerleştirmenindir. Erişim: 22 Eylül 2026. diff --git a/content/rehber/bilgisayar-mi-yazilim-muhendisligi-mi.md b/content/rehber/bilgisayar-mi-yazilim-muhendisligi-mi.md new file mode 100644 index 0000000..3083fac --- /dev/null +++ b/content/rehber/bilgisayar-mi-yazilim-muhendisligi-mi.md @@ -0,0 +1,181 @@ +--- +baslik: Bilgisayar Mühendisliği mi, Yazılım Mühendisliği mi? (2026 Yerleştirme Verisiyle) +aciklama: İki bölümün farkını fikirle değil 2026 yerleştirme verisiyle karşılaştırdık: program sayısı, doluluk, taban sıraları ve ikisini birden açan 56 üniversitede kim daha seçici kapandı. +tarih: 2026-09-22 +--- + +Kısa cevap: ikisinden biri "daha iyi" değil; 2026 yerleştirme verisinde ölçülebilen fark şu — Bilgisayar Mühendisliği Türkiye'de çok daha yaygın (303 lisans programı, Yazılım Mühendisliği'nde 133) ve neredeyse her yerde daha seçici kapanıyor: iki bölümü birden açan 56 üniversitenin 54'ünde Bilgisayar Mühendisliği'nin 2026 taban başarı sırası daha küçük, ortanca fark 19.550 sıra. (Bu sayım ODTÜ'yü dışarıda bırakıyor; nedenini aşağıda yazdık — ODTÜ dahil edilseydi 57 üniversitenin 55'i olurdu.) Müfredat tarafındaki gerçek ayrım ise donanım: Bilgisayar Mühendisliği ders planlarında devre, sayısal tasarım, bilgisayar mimarisi ve mikroişlemci dersleri zorunluyken Yazılım Mühendisliği planları bu saatleri yazılım süreçlerine (gereksinim analizi, tasarım, test, kalite, proje) ayırıyor. Ama müfredatlar üniversiteye göre değişir — ve senin sıralaman ile programın hangi üniversitede olduğu, bölümün adından daha belirleyicidir. + +Bu yazıdaki bütün rakamlar kataloğumuzun YÖK Atlas kaynaklı **2026 yerleştirme verisinden** geliyor (2026-YKS yerleştirme sonuçları 18 Ağustos 2026'da açıklandı, veri 21 Eylül 2026'da kataloğa işlendi). Havuza yalnızca Türkiye'deki devlet ve vakıf üniversitelerinin **örgün lisans** programları girdi; yalnız KKTC uyruklu adaylara açık kontenjanlar ile KKTC ve yurt dışı üniversiteleri hariç tutuldu. Bölüm sayfalarında aynı veriyi program program görebilirsin: [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) · [Yazılım Mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi). + +## Karar hangi soruyla başlar? + +```mermaid +%% aria: Bilgisayar Mühendisliği ile Yazılım Mühendisliği arasında karar şeması. İlk soru donanımla ilgilenip ilgilenmediğindir: devre, işlemci, gömülü sistem konuları ilgini çekiyorsa Bilgisayar Mühendisliği yoluna gidersin, çünkü bu derslerin zorunlu olduğu müfredat orasıdır. Donanım ilgini çekmiyor, yalnızca yazılım istiyorsan ikinci soru gelir: sıralamanla iki bölüm de aynı üniversitede açık mı? Aynı üniversitede ikisi de açıksa veri şunu söyler: 2026 yerleştirmesinde iki bölümü birden açan elli altı üniversitenin elli dördünde, yani ODTÜ dışarıda bırakıldığında, Bilgisayar Mühendisliği daha seçici kapanmıştır, yani sıralaman ikisine birden yetiyorsa asıl fark bölümün adında değil ders planındadır ve iki planı yan yana okumak gerekir. İki bölüm farklı üniversitelerdeyse karar bölüm adına göre değil üniversiteye göre verilir: akademik kadro, akreditasyon ve ders planı belirleyicidir. Üç yolun sonunda da aynı son soru vardır: seçtiğin programın ders planını ve akreditasyonunu açıp okudun mu? Okuduysan karar kaynağa dayanır. Okumadıysan dur, çünkü iki programın adı aynı olsa bile müfredatı aynı değildir. +%% altyazi: Sıra önemli: önce donanım sorusu, sonra üniversite, en son bölüm adı. +flowchart TD + A{"Donanım ilgini çekiyor mu?
devre, işlemci,
gömülü sistem"} + A -- "evet, çekiyor" --> B("BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ yolu:
donanım dersleri zorunlu") + A -- "hayır, sadece yazılım" --> C{"Sıralamanla ikisi de
AYNI üniversitede mi açık?"} + C -- "ikisi de aynı okulda" --> D("2026'da 56 üniversitenin 54'ünde
(ODTÜ hariç) Bilgisayar Müh.
daha seçici kapandı:
ikisi de yetiyorsa fark adda değil,
ders planında") + C -- "farklı okullarda" --> E("Karar bölüm adına değil
ÜNİVERSİTEYE göre verilir:
kadro, akreditasyon, ders planı") + B --> F{"Seçtiğin programın ders planını
ve akreditasyonunu
açıp okudun mu?"} + D --> F + E --> F + F -- "okudum" --> G("Karar kaynağa dayanıyor") + F -- "okumadım" --> H("DUR: adları aynı olan iki programın
müfredatı aynı değildir") + + classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e + classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46 + classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b + class B,D,G garanti + class A,C,E,F uyari + class H hayal +``` + +## İki bölüm 2026'da nasıl bir tabloyla kapandı? + +| Ölçü (2026 yerleştirme verisi) | Bilgisayar Mühendisliği | Yazılım Mühendisliği | +| --- | --- | --- | +| Örgün lisans programı sayısı | 303 | 133 | +| — devlet / vakıf | 134 / 169 | 44 / 89 | +| Programı bulunan üniversite sayısı | 173 | 74 | +| Toplam 2026 kontenjanı | 12.993 | 4.274 | +| 2026'da yerleşen | 11.285 | 2.894 | +| Doluluk (yerleşen ÷ ilan edilen genel kontenjan) | %86,9 | %67,7 | +| Vakıf programlarında doluluk | %60,7 | %32,9 | +| Kontenjanını doldurup taban sırası oluşan devlet programı | 120 / 134 (%89,6) | 40 / 44 (%90,9) | +| Kontenjanını doldurup taban sırası oluşan vakıf programı | 94 / 169 (%55,6) | 43 / 89 (%48,3) | +| Devlet programlarında medyan taban sırası | 135.495 (120 program) | 191.877 (40 program) | +| Türkiye'deki en seçici programının taban sırası | 520 | 41.275 | +| İlk 50.000 içinde kapanan program sayısı | 33 | 1 | +| İlk 100.000 içinde kapanan program sayısı | 98 | 24 | + +Birkaç okuma notu: + +- **Devlet tarafında iki bölüm de doluyor.** Ölçüyü doluluk yüzdesiyle değil program sayısıyla veriyoruz, çünkü elimizdeki kontenjan alanı yalnız **genel kontenjanı** tutuyor; okul birincisi, şehit-gazi yakını ve depremzede kontenjanlarından yerleşenler payın içinde, paydanın dışında kalıyor ve oran yapay olarak %100'ü aşabiliyor. Onun yerine şuna bakılabilir: taban başarı sırası **yalnızca kontenjanını tamamen dolduran** programlarda yayımlanır, ve devlet Bilgisayar Mühendisliği programlarının 134'ünün 120'sinde, Yazılım Mühendisliği'nin 44'ünün 40'ında 2026 taban sırası oluşmuş. Vakıf tarafında aynı oran %55,6 ve %48,3. +- **Asıl fark vakıf tarafında.** Vakıf üniversitelerinin Yazılım Mühendisliği kontenjanlarının yalnızca üçte biri doldu. Bunun ne anlama geldiğini [2026'da hangi bölümler boş kaldı](/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor) yazısında ayrıntılı anlatıyoruz: boş kalmak "kötü bölüm" demek değil, çoğu zaman "kontenjan talepten fazla" ya da "ücret karşılanamadı" demektir. +- **"En seçici program" kolonu iki bölümün tavanını gösteriyor.** Bilgisayar Mühendisliği'nde 520'nci sırada kapanan bir program var ([Koç](/universite/koc-universitesi)); Yazılım Mühendisliği'nde Türkiye'nin en seçici programı 41.275'te kapandı ([Bahçeşehir](/universite/bahcesehir-universitesi)). Çok iyi bir sıralaman varsa Yazılım Mühendisliği adıyla gidebileceğin bir "tepe" program pratikte yok. +- Taban sırası tek başına eğitimin kalitesini ölçmez; o programa yazılan adayların talebini ölçer. Bu ölçünün sınırlarını [taban puan mı, başarı sıralaması mı](/rehber/taban-puan-mi-siralama-mi) ve [taban sıralamalar yıldan yıla nasıl değişir](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) yazılarında anlatıyoruz. + +## Aynı üniversitede ikisi de varsa hangisine girmek daha zor? + +Bu sorunun cevabı, "hangisi daha iyi" tartışmasının veriyle yanıtlanabilen tek hâli. Çünkü aynı üniversitede iki bölüm de açıksa kampüs, şehir, kadro büyüklüğü ve okulun adı sabittir; geriye yalnızca bölümün kendisine olan talep kalır. + +Yöntem: her üniversite için o üniversitedeki **en seçici** Bilgisayar Mühendisliği programının 2026 taban başarı sırasını, yine oradaki **en seçici** Yazılım Mühendisliği programınınkiyle karşılaştırdık. Vakıflarda bu, her iki bölümde de o üniversitenin en yüksek burs kademesindeki kontenjanına denk düşüyor; yani iki bölüm de kendi en seçici satırıyla kıyaslanıyor, burs farkı kıyası bozmuyor. + +Sonuç: iki bölümü birden açan ve ikisinde de 2026 tabanı oluşan **56 üniversitenin 54'ünde** Bilgisayar Mühendisliği daha küçük (daha seçici) sırayla kapandı. Bu 56 sayısı ODTÜ'yü **dışarıda bırakır** (nedeni hemen aşağıda); ODTÜ de sayılsaydı oran 57'de 55 olurdu. Ortanca fark 19.550 sıra. İki istisnanın ikisi de devlet üniversitesi. + +### Devlet üniversiteleri (23 üniversite, 2026) + +| Üniversite | Bilgisayar Müh. taban sırası | Yazılım Müh. taban sırası | Hangisi daha seçici? | +| --- | --- | --- | --- | +| [Ankara Üniversitesi](/universite/ankara-universitesi) | 36.633 | 62.224 | Bilgisayar | +| [Ankara Yıldırım Beyazıt](/universite/ankara-yildirim-beyazit-universitesi) | 55.158 | 67.228 | Bilgisayar | +| [Eskişehir Osmangazi](/universite/eskisehir-osmangazi-universitesi) | 65.974 | 69.205 | Bilgisayar | +| [Kocaeli](/universite/kocaeli-universitesi) | 70.832 | 95.107 | Bilgisayar | +| [Sakarya](/universite/sakarya-universitesi) | 76.601 | 92.740 | Bilgisayar | +| [Karadeniz Teknik](/universite/karadeniz-teknik-universitesi) (Trabzon) | 85.774 | 105.947 | Bilgisayar | +| [Muğla Sıtkı Koçman](/universite/mugla-sitki-kocman-universitesi) | 88.452 | 125.508 | Bilgisayar | +| [Manisa Celâl Bayar](/universite/manisa-celal-bayar-universitesi) | 91.623 | 151.233 | Bilgisayar | +| [Çanakkale Onsekiz Mart](/universite/canakkale-onsekiz-mart-universitesi) | 99.219 | 102.283 | Bilgisayar | +| [Konya Teknik](/universite/konya-teknik-universitesi) | 101.732 | 146.812 | Bilgisayar | +| [Atatürk](/universite/ataturk-universitesi) (Erzurum) | 116.101 | 168.162 | Bilgisayar | +| [Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji](/universite/adana-alparslan-turkes-bilim-ve-teknoloji-universitesi) | 131.209 | 158.722 | Bilgisayar | +| [Bandırma Onyedi Eylül](/universite/bandirma-onyedi-eylul-universitesi) | 141.722 | 172.309 | Bilgisayar | +| [Kayseri](/universite/kayseri-universitesi) | 162.855 | 188.156 | Bilgisayar | +| [Kütahya Dumlupınar](/universite/kutahya-dumlupinar-universitesi) | 169.038 | 191.877 | Bilgisayar | +| [Fırat](/universite/firat-universitesi) (Elazığ) | 183.911 | 134.457 | **Yazılım** | +| [Karabük](/universite/karabuk-universitesi) | 185.022 | 224.582 | Bilgisayar | +| [Afyon Kocatepe](/universite/afyon-kocatepe-universitesi) | 188.357 | 231.919 | Bilgisayar | +| [Sivas Cumhuriyet](/universite/sivas-cumhuriyet-universitesi) | 196.418 | 199.219 | Bilgisayar | +| [Burdur Mehmet Akif Ersoy](/universite/burdur-mehmet-akif-ersoy-universitesi) | 208.866 | 261.156 | Bilgisayar | +| [İnönü](/universite/inonu-universitesi) (Malatya) | 212.457 | 216.363 | Bilgisayar | +| [Malatya Turgut Özal](/universite/malatya-turgut-ozal-universitesi) | 242.850 | 250.654 | Bilgisayar | +| [Harran](/universite/harran-universitesi) (Şanlıurfa) | 264.876 | 230.794 | **Yazılım** | + +Tablo dışında bıraktığımız tek okul [Orta Doğu Teknik Üniversitesi](/universite/orta-dogu-teknik-universitesi): kataloğumuzun kaynak verisinde ODTÜ'nün Ankara kampüsü ile Kuzey Kıbrıs Kampusu aynı üniversite adı altında birleşiyor, Yazılım Mühendisliği programı ise Kuzey Kıbrıs Kampusu'nda. İki kampüsü ayıramadığımız için kıyas yanıltıcı olurdu. + +### Vakıf üniversitelerinden örnekler (toplam 33 üniversitenin 33'ünde Bilgisayar daha seçici) + +| Üniversite | Bilgisayar Müh. taban sırası | Yazılım Müh. taban sırası | Fark (sıra) | +| --- | --- | --- | --- | +| [Bahçeşehir](/universite/bahcesehir-universitesi) (İstanbul) | 28.086 | 41.275 | 13.189 | +| [İzmir Ekonomi](/universite/izmir-ekonomi-universitesi) | 53.861 | 65.718 | 11.857 | +| [OSTİM Teknik](/universite/ostim-teknik-universitesi) (Ankara) | 56.432 | 72.819 | 16.387 | +| [İstinye](/universite/istinye-universitesi) (İstanbul) | 57.871 | 73.778 | 15.907 | +| [Çankaya](/universite/cankaya-universitesi) (Ankara) | 57.882 | 69.674 | 11.792 | +| [Atılım](/universite/atilim-universitesi) (Ankara) | 60.652 | 66.798 | 6.146 | +| [Türk Hava Kurumu](/universite/turk-hava-kurumu-universitesi) (Ankara) | 63.039 | 73.820 | 10.781 | +| [Yaşar](/universite/yasar-universitesi) (İzmir) | 66.546 | 80.167 | 13.621 | +| [İstanbul Aydın](/universite/istanbul-aydin-universitesi) | 66.582 | 86.132 | 19.550 | +| [İstanbul Kültür](/universite/istanbul-kultur-universitesi) | 75.616 | 96.411 | 20.795 | +| [İstanbul Ticaret](/universite/istanbul-ticaret-universitesi) | 79.159 | 90.139 | 10.980 | +| [Üsküdar](/universite/uskudar-universitesi) (İstanbul) | 81.580 | 110.578 | 28.998 | +| [İstanbul Okan](/universite/istanbul-okan-universitesi) | 81.920 | 94.280 | 12.360 | + +## Yazılım Mühendisliği gerçekten "daha kolay" mı? + +Verinin cevabı iki katmanlı ve ikisini birden söylemek gerekiyor. + +**Sayısal olarak: evet, girmesi daha kolay.** Devlet üniversitelerinde Bilgisayar Mühendisliği programlarının medyan taban sırası 135.495'ken Yazılım Mühendisliği'nde 191.877. Aynı okulda ikisi de varsa 56 üniversitenin 54'ünde Bilgisayar daha yukarıda kapanıyor. Yani aynı sıralamayla Yazılım Mühendisliği'ne daha "iyi" bir üniversitede yerleşme ihtimalin vardır. + +**Ama bu, "bölüm kolay" demek değil.** Taban sırası okumanın zorluğunu değil, o programa yazılan aday talebini ölçer. Fark büyük ölçüde şundan geliyor: Bilgisayar Mühendisliği Türkiye'nin en seçici teknik üniversitelerinde uzun yıllardır var; Yazılım Mühendisliği ise daha yeni ve dağılımı farklı — 173 üniversitede Bilgisayar Mühendisliği varken Yazılım Mühendisliği 74 üniversitede açık ve bunların büyük kısmı vakıf. Dört yıl boyunca aldığın dersin zorluğu, tabanın nerede kapandığına değil, o bölümün o üniversitedeki ders planına ve kadrosuna bağlıdır. + +Bir uyarı daha: 2026'da iki bölümde de tabanlar belirgin şekilde **gevşedi**. İki yılda da tabanı oluşan 202 Bilgisayar Mühendisliği programının 185'inde, 81 Yazılım Mühendisliği programının 79'unda 2026 sırası 2025'ten büyük çıktı. Bu tek yılın hikâyesi de değil: Yazılım Mühendisliği, altı yılda tabanı en çok gerileyen üçüncü bölüm ([51 programda 90.332'den 145.425'e](/rehber/taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti)). Bu yüzden 2027 için plan yaparken tek yılın sırasına yaslanma; hedef belirlemenin yöntemini [hedef sıralama nasıl belirlenir](/rehber/hedef-siralama-nasil-belirlenir) yazısında adım adım anlatıyoruz, kendi sıralamanla hangi bölümlerin açıldığını görmek içinse [kaç sıralama ile hangi bölüme girebilirim](/rehber/kac-siralama-ile-hangi-bolume-girebilirim) yazısına bak. + +## Müfredat gerçekte ne kadar farklı? + +Müfredatlar **üniversiteye göre değişir**; tek bir "Bilgisayar Mühendisliği müfredatı" ya da "Yazılım Mühendisliği müfredatı" yoktur. O yüzden genel bir iddia yerine, iki bölümü birden açan tek bir üniversitenin kendi yayımladığı zorunlu ders listelerini yan yana koyduk: [Çankaya Üniversitesi](/universite/cankaya-universitesi) (bölümlerin kendi sitelerinde yayımladığı lisans müfredatları, erişim 22 Eylül 2026). + +| Konu | Bilgisayar Mühendisliği zorunlu dersleri | Yazılım Mühendisliği zorunlu dersleri | +| --- | --- | --- | +| Donanım ve elektronik | Digital Design, Electrical Circuit Analysis I, Computer Organization, Microprocessors | Zorunlu listede yok | +| Sistem tarafı | Operating Systems, Computer Networks, Formal Languages and Automata, Computer Graphics | Zorunlu listede yok | +| Ortak çekirdek | Computer Programming I–II, Data Structures, Algorithms, Discrete Structures, Database Management Systems | Computer Programming I–II, Data Structures (CENG 218), Algorithms (CENG 383) | +| Yazılım süreci | Software Engineering (tek ders) | Software Requirement Analysis, Software Design, Software Architecture, Software Testing Fundamentals, Software Quality Assurance, Software Project Management, Software Security | +| Proje | Innovative System Design and Development I–II (son yıl) | Software Project I–IV (3. yarıyıldan itibaren) + Graduation Project I–II | +| Matematik/fen | Calculus I–II, Differential Equations, Linear Algebra, Numerical Analysis, Physics I–II | Calculus I–II, Linear Algebra, Probability and Statistics, Physics I–II | +| Staj | Summer Training I–II | Summer Training I–II | + +Tablodan çıkan tek cümle: **aynı çekirdek, farklı ağırlık.** İki bölüm de programlama, veri yapıları ve algoritmalarla başlıyor. Bilgisayar Mühendisliği bu çekirdeğin altına donanım katmanını (devre, sayısal tasarım, mimari, mikroişlemci) ve sistem derslerini koyuyor; Yazılım Mühendisliği aynı saatleri yazılım üretim sürecine (gereksinim, tasarım, mimari, test, kalite, proje yönetimi) ve erken başlayan proje zincirine ayırıyor. + +Bu tablo **yalnızca bir üniversitenin** planıdır. Kendi listendeki programlar için aynı şeyi sen de yapabilirsin: üniversitenin bölüm sayfasında "ders planı", "müfredat" veya Bologna/AKTS bilgi paketi bağlantısını aç, sekiz yarıyılın zorunlu derslerini oku. Bir de akreditasyona bak — mühendislik programlarında MÜDEK akreditasyonu olup olmadığını MÜDEK'in kendi yıllık listesinden kontrol edebilirsin (kaynaklarda bağlantı var). İki adım toplam yirmi dakika sürer ve forumda okuyacağın her şeyden fazlasını anlatır. + +## İş imkânı hangisinde daha iyi? + +Bu soruya sayı vermiyoruz, çünkü Türkiye'de bölüm bazında doğrulanabilir istihdam ve maaş verisi yok — internette gördüğün maaş tabloları ya anket ya da ilan örneklemidir, kaynağı takip edilemez. Vaat etmek yerine yöntemi veriyoruz. + +İki bölüm de "kapı serbest, ölçü senin portföyün" grubunda: mezuniyet için ayrıca geçmen gereken bir meslek sınavı yok, işveren stajına, projene ve portföyüne bakar. Bu gruptaki bölümleri değerlendirirken bakılacak yerleri [bölümün iş imkânını nasıl araştırırsın](/rehber/bolumun-is-imkanini-nasil-arastirirsin) yazısında beş adımda anlatıyoruz — arz tarafına bakma adımını bu yazıdaki kontenjan rakamlarıyla zaten yapabilirsin: iki bölümün 2026'daki toplam kontenjanı 17.267 ve yerleşen sayısı 14.179; yani her yıl bu iki addan on dört binin üzerinde öğrenci mezuniyet yoluna giriyor. + +## Peki sen hangisini yazmalısın? + +Kararı üç soruya indirgeyebilirsin: + +1. **Donanım seni ilgilendiriyor mu?** Devre, işlemci, gömülü sistem, robotik tarafında çalışmayı düşünüyorsan Bilgisayar Mühendisliği'nin zorunlu ders planı sana o kapıyı açık tutar. Yazılım Mühendisliği'nde bu dersleri (varsa) seçmeli havuzdan almak zorunda kalırsın. +2. **Sıralaman ikisine birden yetiyor mu?** Yetiyorsa, yukarıdaki veriye göre aynı üniversitede Bilgisayar Mühendisliği'ne girmek neredeyse her yerde daha zordur — ama "daha zor" ile "senin için daha doğru" aynı şey değil. İki programın ders planını aç, hangisinin içeriği seni daha çok çekiyorsa onu üste yaz. +3. **Programlar farklı üniversitelerde mi?** O zaman soru bölüm adı sorusu olmaktan çıkar: karar kadro, akreditasyon, ders planı ve şehir maliyeti üzerinden verilir. Bu dengeyi kurmanın sırasını [bölüm mü, üniversite mi, şehir mi](/rehber/bolum-mu-universite-mi-sehir-mi) yazısında anlatıyoruz. + +Son bir hatırlatma: listeni yaparken iki bölümü rakip değil, **aynı alanın iki kapısı** olarak gör. İkisini de listene koyabilirsin; yerleştirme sistemi seni yerleşebildiğin en üstteki tercihe koyar, o yüzden sıralaman içinde gerçekten hangisini istediğin, listedeki sıralarıyla belli olur ([merkezi yerleştirme nasıl çalışır](/rehber/merkezi-yerlestirme-nasil-calisir)). + +Kendi sıralamanla bu iki bölümün hangi üniversitelerde açıldığını tek ekranda görmek için [bölüm kataloğundaki](/bolumler) sayfalara bakabilir ya da sıralamanı [tercih robotuna](/#hero-form) girebilirsin. + +## Bu yazıdaki tablolar nasıl hesaplandı? + +- **Kaynak tablo:** kataloğumuzun `programs` tablosu (YÖK Atlas kaynaklı). 2026 kolonları (`kontenjan2026`, `yerlesen2026`, `sira2026`) kullanıldı; veri 21 Eylül 2026'da işlendi. +- **Havuz:** adı "Bilgisayar Mühendisliği" ya da "Yazılım Mühendisliği" ile **başlayan** örgün lisans programları; devlet ve vakıf üniversiteleri; yalnız KKTC uyruklu adaylara açık kontenjan satırları hariç. Parantezli varyantlar (İngilizce, Burslu, %50 İndirimli…) aynı bölüme dahildir — bölüm sayfalarımızdaki gruplamayla aynı kural. Bu havuzda 303 + 133 = 436 program var. +- **Doluluk ve paydanın sınırı:** yerleşen toplamı ÷ kontenjan toplamı; boş bırakılmış kontenjan alanı 0 sayıldı. **Bu oran olduğundan yüksek çıkar:** kaynak verimizdeki kontenjan alanı yalnız genel kontenjanı taşırken yerleşen alanı dört kota türünün (genel + okul birincisi + şehit-gazi yakını + depremzede) toplamıdır. Devlet programlarında bu sapma oranı %100'ün üstüne taşıdığı için **devlet doluluk yüzdesini yayımlamıyoruz**; devlet tarafını "taban sırası oluşan program sayısı" ile veriyoruz. Vakıf oranları (%60,7 ve %32,9) aynı nedenle **üst sınırdır** — gerçek doluluk bundan yüksek olamaz, düşük olabilir; yazının "vakıfta kontenjanın büyük kısmı boş kaldı" argümanı bu yüzden ayakta kalıyor. +- **"Taban sırası oluşan program":** `sira2026` alanı dolu olan satır. ÖSYM en küçük puanı ve başarı sırasını yalnız kontenjanı tamamen dolan programlar için yayımlar, bu yüzden bu alan "program doldu mu" sorusunun kontenjan oranından daha güvenilir göstergesidir. +- **Medyan ve "en seçici" kolonları:** yalnızca 2026 taban başarı sırası oluşmuş programlar üzerinden. +- **Aynı okulda kıyas kuralı:** her üniversite için iki bölümün de **en seçici** (en küçük 2026 taban sırası) satırı alındı; bu, vakıflarda iki bölümün de en yüksek burs kademesini seçtiği için elma-elma kıyası verir. **ODTÜ bu kıyasın dışında:** kaynak veride ODTÜ'nün Ankara kampüsü ile Kuzey Kıbrıs Kampusu aynı üniversite adı altında birleşiyor. ODTÜ dışarıdayken 56 çift (23 devlet + 33 vakıf) kalır ve 54'ünde Bilgisayar daha seçicidir; ODTÜ içerideyken 57 çiftin 55'i olur. Yazıdaki bütün oranlar **ODTÜ hariç** sayımdır. +- **Katalog veri tarihi:** 21 Eylül 2026. + +## Kaynaklar + +- Program sayısı, kontenjan, yerleşen ve taban başarı sırası verisi: kataloğumuzun YÖK Atlas kaynaklı 2026 veri kümesi (21 Eylül 2026'da işlendi). Havuz: Türkiye'deki devlet + vakıf üniversitelerinin örgün lisans programları; yalnız KKTC uyruklu adaylara açık kontenjanlar ile KKTC ve yurt dışı üniversiteleri hariç. +- ÖSYM, [2026-YKS: Yerleştirme Sonuçları Açıklandı](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) — duyuru tarihi 18 Ağustos 2026; erişim: 22 Eylül 2026. +- YÖK Atlas: [yokatlas.yok.gov.tr](https://yokatlas.yok.gov.tr) — program bazında taban sıra ve kontenjanın resmî yayın yeri; erişim: 22 Eylül 2026. +- Çankaya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, [Undergraduate Curriculum](https://ceng.cankaya.edu.tr/en/undergraduate-curriculum/) — erişim: 22 Eylül 2026. +- Çankaya Üniversitesi Yazılım Mühendisliği Bölümü, [Yazılım Mühendisliği Müfredatı](https://www.yazilim.cankaya.edu.tr/yazilim-muhendisligi-mufredati/) — erişim: 22 Eylül 2026. +- MÜDEK, [akredite lisans programları listesi](https://www.mudek.org.tr/tr/akredit/akredite2026.shtm) — bir programın akredite olup olmadığını buradan kontrol edebilirsin; erişim: 22 Eylül 2026. +- ODTÜ Kuzey Kıbrıs Kampusu, [Yazılım Mühendisliği Bölümü](https://ncc.metu.edu.tr/tr/sng/anasayfa) — ODTÜ'nün Yazılım Mühendisliği programının hangi kampüste olduğunun teyidi; erişim: 22 Eylül 2026. diff --git a/content/rehber/bolumumu-sevmedim-hangi-kapilar-var.md b/content/rehber/bolumumu-sevmedim-hangi-kapilar-var.md new file mode 100644 index 0000000..bcbda06 --- /dev/null +++ b/content/rehber/bolumumu-sevmedim-hangi-kapilar-var.md @@ -0,0 +1,68 @@ +--- +baslik: Bölümümü Sevmedim: Önümde Hangi Kapılar Var? (Karar Şeması) +aciklama: İlk haftalarda gelen "yanlış yerdeyim" hissi için sakin bir harita. Yedi kapı, her biri kimin için uygun kimin için değil, ve hangisi hangi yazıda anlatılıyor. +tarih: 2026-09-22 +--- + +**Kısa cevap:** Okula yeni başladıysan ve "yanlış yerdeyim galiba" diyorsan, bunun çok yaygın olduğunu bil — ilk haftalarda hissettiğin şey çoğu zaman bölümün kendisiyle değil, yeni şehir, yeni düzen ve tanımadığın derslerle kurulan geçiş dönemiyle ilgilidir. Önünde gerçekten birkaç kapı var: kalıp tanımak, yatay geçiş/ÇAP/yandal, merkezi puanla yatay geçiş (Ek Madde-1), kaydını koruyup tekrar sınava girmek, kaydı sildirip mezun olarak girmek, önlisans–lisans rotanı değiştirmek ve bazen de bölümü değil mezuniyet sonrasını araştırmak. Ama bu kapıların hiçbiri bu hafta kapanmıyor; karar için acele etmen gereken bir an değil bu. + +Bu yazı bir harita: her kapıyı tek cümleyle tanıtır, ayrıntıyı kendi yazısına bırakır. + +## Önünde hangi kapılar var? + +```mermaid +%% aria: Bölümünden memnun olmayan birinci sınıf öğrencisi için kapı haritası. Başlangıç noktası "yanlış yerdeyim" hissi. İlk soru, ilk sınav döneminin geçip geçmediğidir. Geçmediyse önerilen yol beklemektir: bölümü tanımak, danışman hocanla konuşmak ve kararı ilk notlardan sonraya bırakmak. İlk dönem geçtiği hâlde his sürüyorsa ikinci soru programın önlisans mı lisans mı olduğudur. Önlisanstaysan bakacağın yer önlisans ile lisans rotalarının karşılaştırmasıdır. Lisanstaysan üçüncü soru şudur: elindeki en güçlü kart hangisi. Not ortalaman güçlüyse yatay geçiş, çift anadal ve yandal kapısına bakarsın. Yerleştiğin yıldaki merkezi yerleştirme puanın güçlüyse merkezi puanla yatay geçiş, yani Ek Madde 1 kapısına bakarsın. Yeniden sınava girmeyi düşünüyorsan dördüncü soru kaydını korumak isteyip istemediğindir: korumak istiyorsan kayıtlıyken tekrar sınava girme yolu, istemiyorsan kaydı sildirip mezun statüsünde girme yolu vardır. Hangisinin güçlü olduğundan emin değilsen önce bölümün mezuniyet sonrasını araştırırsın, çünkü sorun bazen bölüm değil beklentidir. Hiçbir kutu bir sonucun olacağını söylemez; her kutu bakılacak yeri gösterir. +%% altyazi: Yedi kapı da açık; hangisinin sana uyduğunu elindeki en güçlü kart belirler. +flowchart TD + A("'Yanlış yerdeyim' hissi") --> B{"İlk sınav dönemin
geçti mi?"} + B -- "hayır" --> K1("BEKLE: Kal ve tanı
danışman hocanla konuş") + B -- "evet, his sürüyor" --> C{"Programın
önlisans mı, lisans mı?"} + C -- "önlisans" --> K2("ROTA: önlisans–lisans
yolunu yeniden kur") + C -- "lisans" --> D{"Elindeki en güçlü kart
hangisi?"} + D -- "not ortalamam" --> K3("GEÇİŞ: yatay geçiş
ÇAP / yandal") + D -- "yerleştiğim yılın
merkezi puanı" --> K4("EK MADDE-1:
merkezi puanla yatay geçiş") + D -- "yeni bir sınav" --> E{"Kaydını korumak
istiyor musun?"} + E -- "evet" --> K5("SINAV: kayıtlıyken
tekrar YKS") + E -- "hayır" --> K6("SINAV: kaydı sildirip
mezun olarak") + D -- "emin değilim" --> K7("ARAŞTIR: sorun bölüm mü,
beklenti mi?") +``` + +**1. Kal ve tanı.** İlk sınav dönemine kadar beklemek bir seçenek değil, çoğu zaman en iyi ilk adımdır; danışman hocanla konuş, bölümün ilerleyen yıllardaki derslerine bak. Ders kaydı, muafiyet ve kayıt dondurma gibi ilk haftanın işleri [üniversitede ilk hafta rehberinde](/rehber/universitede-ilk-hafta-ders-kaydi-muafiyet-kayit-dondurma). + +**2. Yatay geçiş, ÇAP, yandal.** Not ortalaman güçlüyse bölümü değiştirmenin ya da ikinci bir programı yanına eklemenin yolu burası: [yatay geçiş, ÇAP ve yandal gerçekte nasıl işler?](/rehber/yatay-gecis-cap-yandal) Hedef programı seçerken aynı bölüm adının üniversiteden üniversiteye ne kadar ayrıştığını da görmek istersen: [aynı bölüm, farklı üniversite](/rehber/ayni-bolum-farkli-universite-siralama-farki) + +**3. Merkezi puanla yatay geçiş (Ek Madde-1).** Yerleştiğin yıldaki YKS puanın hedef programın tabanını geçiyorsa not ortalamasına bakılmayan ayrı bir kapı var: [puanım Ek Madde-1'e yetiyor mu?](/rehber/ek-madde-1-puanim-yetiyor-mu) + +**4. Kaydını koruyup tekrar YKS.** Okumaya devam ederken sınava yeniden girebilirsin; kuralları ve maliyeti [üniversite okurken tekrar YKS](/rehber/universite-okurken-tekrar-yks) yazısında. Yeni bir sıralamanın önünde kaç kapı açtığını önden görmek için [sıralama bandları](/rehber/siralama-bandlari-hangi-kapilar-acilir). + +**5. Kaydı sildirip mezun olarak girmek.** Bu, sonuçları geri alınması en zor seçenek; karşılaştırması [mezuna kalmak mı, kayıt olmak mı?](/rehber/mezuna-kalmak-mi-kayit-olmak-mi) yazısında. + +**6. Önlisans–lisans rotanı değiştirmek.** Önlisanstaysan ya da lisanstan önlisansa bakıyorsan iki rotanın ne sunduğu [önlisans mı, lisans mı?](/rehber/onlisans-mi-lisans-mi) yazısında. + +**7. Bölümü değil işi araştırmak.** Bazen rahatsız eden bölüm değil, bölüm hakkında duyduklarındır; yöntem [bir bölümün iş imkânını nasıl araştırırsın?](/rehber/bolumun-is-imkanini-nasil-arastirirsin) yazısında, programların kendi sayfaları ise [bölüm kataloğunda](/bolumler). + +## Hangi kapı kimin için? + +| Kapı | Kimin için uygun | Kimin için değil | Nereye bak | +|---|---|---|---| +| Kal ve tanı | Daha bir sınav dönemi görmemiş, kararsız olan | Bölümün içeriğini öğrenmiş ve netçe istemeyen | [İlk hafta](/rehber/universitede-ilk-hafta-ders-kaydi-muafiyet-kayit-dondurma) | +| Yatay geçiş / ÇAP / yandal | Not ortalaması güçlü olan | İlk dönem notları düşük olan | [Yatay geçiş, ÇAP, yandal](/rehber/yatay-gecis-cap-yandal) | +| Ek Madde-1 | Yerleştiği yılki merkezi puanı hedefin tabanını geçen | Hedefin tabanı kendi puanının üstünde olan | [Ek Madde-1](/rehber/ek-madde-1-puanim-yetiyor-mu) | +| Kayıtlıyken tekrar YKS | Okumayı sürdürüp güvenceyi bırakmak istemeyen | Derslere devam ederken çalışamayacağını bilen | [Okurken tekrar YKS](/rehber/universite-okurken-tekrar-yks) | +| Kaydı sildirip mezun olarak | Kararı netleşmiş, riski bilerek alan | Hâlâ tereddüt eden | [Mezuna kalmak mı?](/rehber/mezuna-kalmak-mi-kayit-olmak-mi) | +| Önlisans–lisans rotası | Hedefi uygulamalı bir meslek olan ya da rotasını yeniden kuran | Hedef mesleği lisans diploması şart koşan | [Önlisans mı, lisans mı?](/rehber/onlisans-mi-lisans-mi) | +| Bölümü değil işi araştırmak | Bölümü hakkında duyduklarından tedirgin olan | Dersleri tanıyıp gerçekten sevmediğini gören | [İş imkânı araştırma](/rehber/bolumun-is-imkanini-nasil-arastirirsin) | + +## Ne zaman karar vermen gerekmez, ne zaman gerekir? + +Eylül–Ekim'de bir karar vermen gerekmiyor; bu aylarda yapılacak iş bölümü tanımak ve seçenekleri öğrenmek. İlk sınav dönemin bittiğinde aynı soruyu kendine tekrar sor — o zaman elinde bir not ortalaması, tanıdığın dersler ve daha sağlam bir his olur. + +Karar gerektiren tek şey **pencereler**: yatay geçiş başvuruları, kayıt dondurma ve sınav başvuruları kendi takvimlerinde açılır ve kapanır. Tarihler üniversiteden üniversiteye değişir, bu yüzden burada tarih yazmıyoruz; hangi kapıya bakacaksan onun yazısındaki takvim bölümünü oku ve kendi üniversitenin akademik takvimini takip et. Kararı erken vermen gerekmez, ama pencereyi öğrenmeyi geciktirme. + +Bir kapıyı seçmek diğerlerini kapatmaz: kayıtlı kalıp sınava hazırlanan biri, aynı yıl not ortalamasını yatay geçişe yetecek düzeye de çıkarabilir. + +## Kaynaklar + +Kaynağa 22 Eylül 2026'da erişildi. + +- YÖK, [Öğrencilerle İlgili İş ve İşlemler](https://egitim.yok.gov.tr/tr/page/492) — "Yatay Geçişler ve Özel Öğrencilik" ve "Merkezi Yerleştirme Puanı İle Yatay Geçiş (Ek Madde 1)" başlıkları; yatay geçiş, çift anadal ve yandal Yükseköğretim Kurumlarında Ön Lisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlararası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik ile düzenlenir. Madde ayrıntıları ve uygulama ilkeleri yukarıda bağlanan kapı yazılarında. diff --git a/content/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor.md b/content/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor.md index 239a36f..bb12c89 100644 --- a/content/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor.md +++ b/content/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor.md @@ -2,6 +2,7 @@ baslik: 2026'da Hangi Bölümler Boş Kaldı? Boş Kontenjan 2027 Tercihçisine Ne Söylüyor? aciklama: ÖSYM'nin sayısal bilgilerine göre 2026-YKS'de örgün programlarda 45.033 kontenjan boş kaldı ve boş lisans kontenjanının dörtte üçü vakıf üniversitelerinde. Hangi bölümlerde boşluk büyük, bir program neden boş kalır ve bu tablo seneye tercih yapacaklara ne söylüyor? tarih: 2026-09-22 +guncelleme: 2026-09-22 --- Kısa cevap: 2026-YKS'de örgün yükseköğretim programlarının 676.999 kontenjanından 631.966'sına aday yerleştirildi; **45.033 kontenjan boş kaldı** (29.882'si lisans, 15.151'i önlisans). Boşluk bölümlere ve kurumlara eşit dağılmadı: devlet lisans programlarında doluluk %99'un üzerindeyken vakıf lisans programlarında %78,1, KKTC üniversitelerinde %60,2. "Bu bölüm boş kaldı" cümlesi bir bölümün kötü olduğunu değil, o **programın** fiyat etiketiyle, şartıyla ya da kontenjanıyla talebin bu yıl kesişmediğini gösterir. Seneye tercih yapacaksan boş kontenjan listesini hazır fırsat listesi gibi değil, "neden boş kaldı?" diye sorgulayacağın bir liste gibi okumalısın. @@ -128,4 +129,4 @@ Tüm kaynaklara 22 Eylül 2026'da erişildi. - ÖSYM, [2026-YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler) — kontenjan, yerleşen ve boş kontenjan sayıları belgedeki Tablo 1'den alındı ([PDF](https://cdn.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-liskin-sayisal-bilgiler-bxo4wg-18092428.pdf)) - ÖSYM, [2026-YKS: Yerleştirme Sonuçları Açıklandı](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) duyurusu — sonuç tarihi (18 Ağustos 2026) ve kayıt tarihleri (24–28 Ağustos 2026; e-kayıt 24–26 Ağustos) - ÖSYM, [2026-YKS Ek Yerleştirme: Tercihlerin Alınması](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-ek-yerlestirme-tercihlerin-alinmasi) duyurusu ve [2026-YKS Yükseköğretim Programlarına Ek Yerleştirme Kılavuzu](https://dokuman.osym.gov.tr/web/2026/9/2026-yuksekogretim-programlarina-ek-yerlestirme-kilavuzu-f2ttjv-17130413.pdf) (17 Eylül 2026) — boş kontenjanların program bazında yayımlandığı tablolar -- KolayTercih katalog verisi: YÖK Atlas 2026 yerleştirme verisi (`data/yokatlas.db`, 21 Eylül 2026 güncellemesi) — bölüm bazındaki kontenjan, yerleşen, boş kontenjan ve taban sıralaması sayıları. Vakıf lisans toplamlarımız ÖSYM'nin rakamlarıyla birebir aynı (99.638 kontenjan, 21.811 boş); devlet tarafında YÖK Atlas kontenjanları yerleştirme sonrası eklenen kontenjanları da içerdiği için birkaç yüz kişilik fark oluşuyor (bizim lisans boş toplamımız 29.985, ÖSYM'nin 29.882). +- KolayTercih katalog verisi: YÖK Atlas 2026 yerleştirme verisi (`data/yokatlas.db`, 21 Eylül 2026 güncellemesi) — bölüm bazındaki kontenjan, yerleşen, boş kontenjan ve taban sıralaması sayıları. Vakıf lisans kontenjan toplamımız ÖSYM'nin rakamıyla birebir aynı (99.638 kontenjan, 21.811 boş) ve boş lisans toplamımız da ÖSYM'ninkine çok yakın (29.985 ↔ 29.882). Buna karşılık **devlet lisans kontenjan toplamımız ÖSYM'ninkinden yaklaşık 9 bin kişi düşüktür** (ÖSYM 265.356; bizim örgün devlet lisans toplamımız 256,5 bin civarı) — bu yüzden yukarıdaki kurum grubu tablosunun tamamı ÖSYM'nin belgesinden alındı, bizim katalogdan üretilmedi. Ayrıca kataloğumuzdaki `kontenjan` alanı yalnızca **genel kontenjanı** tutar, `yerleşen` alanı ise genel + okul birincisi + şehit-gazi yakını + depremzede kontenjanlarına yerleşenlerin **toplamıdır**; bu yüzden program bazında yerleşen sayısı ilan edilen kontenjanı aşabiliyor ve katalogdan hesaplanan boş kontenjan **gerçek boşluğun alt sınırıdır**. diff --git a/content/rehber/ek-madde-1-puanim-yetiyor-mu.md b/content/rehber/ek-madde-1-puanim-yetiyor-mu.md new file mode 100644 index 0000000..93ce4da --- /dev/null +++ b/content/rehber/ek-madde-1-puanim-yetiyor-mu.md @@ -0,0 +1,188 @@ +--- +baslik: Ek Madde-1 ile Yatay Geçiş: Puanım Yetiyor mu, Nereden Bakarım? +aciklama: Merkezî yerleştirme puanıyla yatay geçişte bu yılın değil, senin yerleştiğin yılın taban puanına bakılır. Kuralın resmî metni, kontenjan ve takvim; bir de kendi puanını katalogdaki yıl tablosuyla adım adım karşılaştırma yöntemi. +tarih: 2026-09-22 +--- + +**Kısa cevap:** Ek Madde-1'de tek bir karşılaştırma var: **senin yerleştiğin yıldaki merkezî yerleştirme puanın**, geçmek istediğin programın **o aynı yıldaki taban puanına** eşit ya da ondan yüksek olmalı. Bu yılın taban puanına bakılmaz, not ortalamana bakılmaz, mülakat yapılmaz. Şartı sağlıyorsan başvurursun; başvuru kontenjandan fazlaysa en yüksek puanlıdan başlanarak sıralanır. Bu haktan **yalnızca bir kez** yararlanılır ve **bu yıl yerleşip yeni kayıt olduysan, kayıt olduğun yılın güz döneminde başvuramazsın** — senin ilk pencerenin bahar dönemi. + +Bu yazıdaki kuralların tamamı iki resmî belgeden alındı: yatay geçiş yönetmeliğinin Ek Madde-1 metni ve YÖK'ün "Güz ve Bahar Dönemi Ek Madde-1 Uygulama İlkeleri" belgesi. İkisinin de bağlantısı sonda. Puan örnekleri kendi kataloğumuzun taban puan verisinden geliyor; hangi sayfada hangi kolona bakacağını aşağıda tek tek gösteriyoruz. + +```mermaid +%% aria: Ek Madde-1 ile yatay geçiş karar şeması. Başlangıç sorusu şudur: bir yükseköğretim programına hangi yıl yerleştin. Birinci kontrol, geçmek istediğin programa senin yerleştiğin yıl ÖSYM ile öğrenci alınıp alınmadığıdır; o yıl öğrenci alınmamışsa o programın o yıla ait taban puanı oluşmamıştır ve YÖK ilkelerine göre bu programa Ek Madde-1 ile geçilemez, yol kapalıdır. İkinci kontrol puandır: yerleştiğin yıldaki merkezî yerleştirme puanın, hedef programın o yıldaki taban puanına eşit ya da ondan yüksek olmalıdır; değilse bu yol kapalıdır ve geriye not ortalamasıyla yapılan klasik yatay geçiş kalır. Üçüncü kontrol, bu hakkı daha önce kullanıp kullanmadığındır; Ek Madde-1 ile yatay geçiş yalnızca bir defa yapılabilir, daha önce kullandıysan yol kapalıdır. Dördüncü kontrol takvimle ilgilidir: bu yıl yerleşip yeni kayıt olduysan kayıt olduğun yılın güz döneminde başvuramazsın, ilk başvuru pencerendir bahar dönemi; daha önceki yıllarda yerleşmiş bir öğrenciysen üniversitenin ilan ettiği takvime göre başvurabilirsin. Son adım kontenjandır: her programın hazırlık sınıfı dahil her bir sınıfı için, ÖSYM kılavuzundaki kontenjanın yüzde otuzu kadar ama en fazla doksan kişilik bir kontenjan ayrılır; başvuru bu kontenjandan fazlaysa en yüksek ÖSYM puanlı adaydan başlanarak kontenjan kadar aday alınır. Şemadaki renkler tek başına anlam taşımaz; her kutunun başındaki büyük harfli etiket kutunun ne anlama geldiğini söyler. +%% altyazi: Karşılaştırma her zaman aynı yılın içinde yapılır: senin yerleştiğin yıldaki puanın, hedefin o yılki tabanı. +flowchart TD + A("Bir programa hangi yıl yerleştin?") --> B{"Hedef programa O YIL
ÖSYM ile öğrenci alındı mı?"} + B -- "hayır" --> K1("KAPALI
o yıl taban puanı oluşmadı,
bu programa geçilemez") + B -- "evet" --> C{"O yılki puanın hedefin
O YILKİ tabanına eşit
ya da ondan yüksek mi?"} + C -- "hayır" --> K2("KAPALI
Ek Madde-1 yolu yok;
not ortalamasıyla yatay geçişe bak") + C -- "evet" --> D{"Ek Madde-1'i daha önce
kullandın mı?"} + D -- "evet" --> K3("KAPALI
bu haktan bir defa yararlanılır") + D -- "hayır" --> E{"Bu yıl yerleşip
yeni mi kayıt oldun?"} + E -- "evet" --> B1("BEKLE
kayıt yılının güz döneminde
başvurulmaz, ilk pencere bahar") + E -- "hayır" --> A1("AÇIK
üniversitenin kendi
başvuru duyurusuna bak") + B1 --> S("SIRALAMA
kontenjan sınıf başına kılavuz
kontenjanının yüzde 30'u, en çok 90;
fazla başvuruda en yüksek puandan alınır") + A1 --> S + + classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b + classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e + classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46 + class K1,K2,K3 hayal + class B,C,D,E,B1,S uyari + class A1 garanti +``` + +## Ek Madde-1 tam olarak ne diyor? + +Kuralın kaynağı, yatay geçiş yönetmeliğine 2013'te eklenip 2014'te değiştirilen Ek Madde-1. Resmî cümle şu: + +> Öğrencinin kayıt olduğu yıldaki merkezi yerleştirme puanı, geçmek istediği diploma programının taban puanına eşit veya yüksek olması durumunda, öğrenci, hazırlık sınıfı da dahil olmak üzere yatay geçiş için başvuru yapabilir. + +YÖK'ün uygulama ilkeleri bu cümleyi netleştiriyor: karşılaştırılacak taban puan, hedef programın **öğrencinin kayıt olduğu yıldaki** taban puanı. Aynı belgenin 20. maddesi de değerlendirmenin sınırını çiziyor — "başvuruların değerlendirilmesinde sadece öğrencinin kayıtlı olduğu programa yerleştiği yıldaki ÖSYM merkezi yerleştirme puanlarının dikkate alınmasına, başarı vb. şart aranmamasına". Yani not ortalaman bu yolda hiç konuşulmaz. + +Dört ayrıntı çoğu öğrencinin gözünden kaçıyor: + +- **Yerleştiğin puan türüyle sınırlı değilsin.** O yıl oluşan *bütün* merkezî yerleştirme puanların sayılır. YÖK'ün kendi örneği: TM-1 ile İşletme'ye kayıtlı bir öğrencinin o yıla ait MF-4 puanı da varsa ve bu puan İnşaat Mühendisliği'nin tabanını geçiyorsa, o programa başvurabilir. +- **Hazırlık, ara sınıflar ve son sınıf dahil** kayıtlı her öğrenci yararlanabiliyor; hangi sınıfa intibak edileceğine üniversitenin ilgili kurulu karar veriyor. +- **Ön lisanstan lisansa, lisanstan ön lisansa** geçiş bu madde kapsamında mümkün. +- **Azami süren kısalır.** Farklı bir programa geçersen azami süren, yeni programın azami süresinden kabul edildiğin sınıf çıkarılarak hesaplanıyor. + +Bu yol, üniversiteye başladıktan sonraki dört çıkıştan yalnızca biri; diğerlerinin haritası [yatay geçiş, ÇAP ve yandal yazısında](/rehber/yatay-gecis-cap-yandal). + +## Neden "hangi yıl yerleştiğin" her şeyi belirliyor? + +Çünkü bir programın taban puanı her yıl oynar: sınavın zorluğu, kontenjan ve talep değişir. Ek Madde-1 seni *kendi yılının* cetveline sabitlediği için, aynı puanla aynı programa bir yıl başvurabilir, başka bir yıl başvuramazsın. + +Kataloğumuzun verisinden dört örnek — aynı programın dört yıllık taban puanı: + +| Program | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | Dört yılda yön | +| --- | --- | --- | --- | --- | --- | +| [Marmara](/universite/marmara-universitesi) · [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) (Mühendislik Fak.) | 521,30 | 499,01 | 486,37 | 483,05 | 38 puan düştü | +| [Ankara](/universite/ankara-universitesi) · [Hukuk](/bolum/hukuk) | 471,29 | 456,38 | 461,84 | 475,14 | önce düştü, sonra çıktı | +| [Hacettepe](/universite/hacettepe-universitesi) · [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 461,76 | 444,25 | 441,11 | 449,13 | 13 puan düştü | +| [Ege](/universite/ege-universitesi) · [Makine Mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) (Mühendislik Fak.) | 460,94 | 437,19 | 453,61 | 471,97 | 11 puan çıktı | + +Birinci satırla somut bir hesap yapalım. SAY puanın 495 olsun: + +- **2026'da yerleştiysen:** 495 ≥ 483,05 → şartı sağlıyorsun. +- **2025'te yerleştiysen:** 495 ≥ 486,37 → sağlıyorsun. +- **2024'te yerleştiysen:** 495 < 499,01 → sağlamıyorsun, dört puanla kaçırıyorsun. +- **2023'te yerleştiysen:** 495 < 521,30 → sağlamıyorsun. + +Aynı öğrenci, aynı program, aynı sayı — belirleyen tek şey yerleşme yılı. Tam tersi de doğru: dördüncü satırdaki Makine Mühendisliği'ne 2024'te yerleşenler için eşik, 2026'da yerleşenlere göre 35 puan daha düşük. + +**Bir de "o yıl program yoktu" durumu var.** YÖK ilkelerinin 17. maddesi net: senin kayıt yaptırdığın yılda hedef programa öğrenci alınmamışsa o programın o yıla ait merkezî yerleştirme taban puanı oluşmamıştır ve geçiş yapılamaz. Bu istisnai bir durum değil: kataloğumuzda 2026'da taban puanı oluşan 18.251 programın **3.150'sinde** 2023 taban puanı yok. Yani 2023'te yerleşen bir öğrenci için bu programların kapısı, puanı ne olursa olsun kapalı. + +## Kendi puanını kataloğumuzdaki yıl tablosuyla nasıl karşılaştırırsın? + +Burada işin pratiği başlıyor. Katalog sayfalarımız yıl bazında taban puanı gösteriyor ama iki ayrı yerde — hangisine bakacağın **yerleştiğin yıla** bağlı. + +**1. Yerleştiğin yılı ve o yıla ait puanlarını çıkar.** ÖSYM sonuç belgende o yılın tüm yerleştirme puanları yazar. Sadece yerleştiğin türü değil, hepsini not et; yukarıdaki TM-1/MF-4 örneğinin sebebi bu. + +**2. Hedef programın sayfasını aç.** Bölüm tarafından gidiyorsan `/bolum/` — örneğin [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) sayfasında o bölümü açan bütün üniversiteler tek tabloda. Üniversite tarafından gidiyorsan `/universite/<üniversite-adı>` sayfasında programlar fakülte fakülte listeleniyor. + +**3. Satırı doğru seç.** Aynı üniversitede aynı adı taşıyan birden çok satır olabilir: farklı fakülte, ikinci öğretim, İngilizce, burslu/ücretli. Satırın altındaki şehir, süre ve varyant bilgisi hangisi olduğunu söyler. Yanlış satır, yanlış taban demektir. + +**4. 2026'da yerleştiysen:** bölüm sayfasındaki **Puan** kolonu (üniversite sayfasında **2026 puan** başlıklı kolon) tam olarak aradığın sayıdır. Bu kolon geniş ekranda görünür; telefonda göremiyorsan 5. adımı kullan. + +**5. 2023, 2024 ya da 2025'te yerleştiysen:** satırın sağındaki liste ikonlu **"Son yerleşenin netleri"** butonuna bas. Açılan pencerede sütunlar yıldır ve en alttaki **"Yerleşme puanı"** satırı, o programın o yıla ait taban puanıdır. Bu pencere telefonda da açılır. (Kataloğumuzda 2024 için 18.225, 2025 için 19.652 programın bu verisi var.) + +**6. 2021 ya da 2022'de yerleştiysen:** o yılların puanı katalog ekranında gösterilmiyor. ÖSYM'nin ilgili yıla ait "Yükseköğretim Programlarının Merkezî Yerleştirmedeki En Küçük ve En Büyük Puanları" yayınına ya da [YÖK Atlas](https://yokatlas.yok.gov.tr/)'a bak — YÖK ilkeleri de resmî kaynak olarak ÖSYM'nin bu yayınını gösteriyor. + +**7. Karşılaştır.** Puanın eşit ya da büyükse **başvuru şartını** sağlıyorsun. Bu "geçersin" demek değil; kontenjan sıralaması ayrı bir iş, bir sonraki bölümde. + +| Yerleştiğin yıl | Katalogda nereye bakarsın | Ne kadar ekran gerekir | +| --- | --- | --- | +| 2026 | Bölüm sayfasında "Puan", üniversite sayfasında "2026 puan" kolonu | Geniş ekran (tablet/masaüstü) | +| 2025, 2024, 2023 | Satırın sağındaki "Son yerleşenin netleri" penceresi → "Yerleşme puanı" satırı | Telefon dahil her ekran | +| 2022 ve öncesi | Katalogda yok; ÖSYM'nin o yıla ait en küçük puanlar yayını ya da YÖK Atlas | — | + +Üç uyarı, sırayla: + +- Kataloğumuzdaki taban puan **YÖK Atlas verisidir ve genel kontenjana yerleşen son adayın puanıdır.** Şehit/gazi yakını, 34 yaş üstü kadın ya da depremzede kontenjanlarının tabanı farklıdır. Üniversite başvurunu değerlendirirken ÖSYM'nin kendi yayınını esas alır; buradaki sayı senin **önceden** karar verebilmen için. +- Taban **puan** ile taban **sıralama** aynı şey değil. Ek Madde-1'de ölçüt puandır, sıralama değil. İkisinin neden karıştırıldığı [taban puan mı, başarı sıralaması mı?](/rehber/taban-puan-mi-siralama-mi) yazısında. +- Eşiğe çok yakınsan (bir-iki puan) kendi hesabına güvenme; okulun öğrenci işlerine sor. Bu, kaybedecek bir şeyi olmayan tek soru. + +## Ek Madde-1, klasik yatay geçiş, DGS ve ikinci üniversiteden nasıl ayrılır? + +Dördü de "bölüm değiştirme" başlığı altında konuşuluyor ama bambaşka mekanizmalar: + +| | Ek Madde-1 | Not ortalamasıyla yatay geçiş | DGS | Sınavsız ikinci üniversite | +| --- | --- | --- | --- | --- | +| **Ölçüt** | Yerleştiğin yıldaki merkezî yerleştirme puanın | Genel not ortalaman + yerleştiğin yıldaki puanın en az yüzde 40'ı, senatonun belirlediği kriterlerle | Ayrı bir merkezî sınav: DGS puanı | Merkezî puan şartı yok | +| **Not ortalaması şartı** | Yok | Var | Yok | — | +| **Kime açık** | Kılavuzdaki bir programa merkezî yerleştirme ya da özel yetenekle kayıt yaptırmış öğrenciler | Eşdeğer programda okuyan öğrenciler | Ön lisans mezuniyet alanına göre, DGS kılavuzunda tanımlı lisans programlarına | Açıköğretim/uzaktan programlara ikinci kez kayıt olmak isteyenler | +| **Ne zaman** | Güz: YÖK ilkelerine göre 1–15 Ağustos. Bahar: üniversite karar verirse, kendi takvimiyle | Genelde 3. ve 5. yarıyıl başında, üniversitenin ilan ettiği sürede | ÖSYM takvimi — 2026'da başvuru 15 Mayıs–2 Haziran, sınav 19 Temmuz | İlgili açıköğretim fakültesinin kayıt takvimi | +| **Kontenjan** | Sınıf başına kılavuz kontenjanının yüzde 30'u, en çok 90 | Üniversitenin ilan ettiği kontenjan | DGS kılavuzundaki kontenjan | — | +| **Kaç kez** | Bir defa | Yönetmelikte sayı sınırı belirtilmiyor; yarıyıl ve kontenjan sınırları geçerli | ÖSYM takvimine göre yılda bir | — | +| **Sonuç** | Mevcut programından yeni programa geçersin | Mevcut programından yeni programa geçersin | Ön lisanstan lisansa geçersin | Mevcut kaydın durur, ikinci bir programa kaydolursun | + +Son sütundaki ayrıntılar (kimlerin kaydolabileceği, ücret, takvim) bu yazı için resmî kaynaktan teyit edilemedi; tabloda yalnızca Ek Madde-1'den yapısal farkını göstermek için var. Kaydolmadan önce ilgili açıköğretim fakültesinin kendi duyurusunu oku. + +## Kontenjan kaç kişilik, kim seçiliyor? + +Üç kural: + +- **Kontenjan otomatik oluşur.** YÖK ilkelerine göre her diploma programının hazırlık sınıfı dahil her bir sınıfı için, ÖSYM kılavuzundaki öğrenci kontenjanının yüzde 30'u kadar, **90'ı geçmemek üzere** kontenjan ayrılır. YÖK'ün kendi örneği: kılavuz kontenjanı 120 olan programda 36 kişilik kontenjan açılır; kontenjanı 400 olan programda yüzde 30 = 120 çıksa bile 90 uygulanır. Güz döneminde üniversitelerin ayrıca kontenjan ilan etmesi gerekmiyor; bahar döneminde ise ilan ediliyor. +- **Ara sınıfa başvuruda kontenjan nereden gelir?** Başvurulan yılın kılavuzunda o programa öğrenci alınmamışsa, öğrencinin kendi kayıt yılındaki ÖSYM kılavuzunda yer alan kontenjan dikkate alınıyor. +- **Sıralama tek kriterle.** Başvuru kontenjanı aşarsa ÖSYM puanı en yüksek adaydan başlanarak kontenjan kadar aday alınıyor. Yönetmeliğin Şubat 2026'da değişen 8. maddesine göre sonuçlar değerlendirmede esas alınan puanlara göre sıralı olarak ilan ediliyor ve asıl adaylar kadar yedek belirleniyor; asıl aday süresinde başvurmazsa sırayla yedeklerin başvurusu alınıyor. + +Bu üç kural birlikte şunu söylüyor: şartı sağlamak başvurabilmek demek, kabul edilmek demek değil. Popüler bir programda yüzlerce kişi şartı sağlayıp 20 kişilik kontenjana başvurabilir ve tek belirleyici puan olur. + +## Başvuru ne zaman açılır? + +**Güz dönemi için ortak bir çerçeve var.** YÖK'ün uygulama ilkeleri güz başvurularının "her yıl eğitim öğretim dönemi başlamadan önce 1 Ağustos'tan 15 Ağustos dahil" alınmasını, değerlendirmelerin Eylül'ün 10'una kadar ilan edilmesini ve kayıtların Eylül'ün 15'ine kadar bitirilmesini öngörüyor. + +Ama takvimi ilan eden üniversitenin kendisi ve pratikte kayabiliyor: ODTÜ 2026-2027 güz başvurularını 3–14 Ağustos 2026 arasında, saat 17.00'de kapanacak şekilde aldı. Yani tek bir tarihe göre plan yapma — **hedeflediğin üniversitenin öğrenci işleri sayfasında** "Ek Madde-1" ya da "merkezi yerleştirme puanı ile yatay geçiş" başlığını Temmuz ortasından itibaren takip et. + +**Bahar dönemi tamamen üniversitenin kararına bağlı.** YÖK ilkelerinin bahar bölümü açık: bahar döneminde Ek Madde-1 ile öğrenci alınıp alınmayacağına üniversitelerin yetkili kurulları karar veriyor, alacak olanlar kontenjanlarını ilan ediyor ve başvuru ile değerlendirmeyi dönem başlamadan önce tamamlıyor. Ortak bir bahar tarihi yok; bir üniversite bahar dönemini hiç açmayabilir. + +**Bu yıl yerleşenler için özel kural.** İlgili yılın YKS sonucunda bir programa kayıt olan öğrenciler **kayıt oldukları yılın güz döneminde başvuramıyor**; YÖK'ün gerekçesi, önce programa ve kuruma intibak sürecinin yaşanması. Aynı belge bahar dönemi için bu kısıtı koymuyor: "ilgili yılın sonucunda herhangi bir yükseköğretim programına kayıt olan öğrencilerin de bahar dönemi için başvuru yapabileceklerine" deniyor. Pratik karşılığı: 2026'da yerleşip kayıt olduysan ilk penceren 2026-2027 **bahar** dönemi — o da üniversite bahar dönemini açarsa. + +Bu, kayıt kararını verirken bilmen gereken bir şey. İstemediğin bir bölüme kayıt olup olmama ikilemini [mezuna kalmak mı, kayıt olmak mı?](/rehber/mezuna-kalmak-mi-kayit-olmak-mi) yazısında bütün maliyetleriyle ele aldık. + +## Hangi durumlarda bu hak hiç doğmaz? + +YÖK ilkelerinden derlenmiş liste: + +- **Hedef programa senin kayıt yılında öğrenci alınmamışsa.** Taban puan oluşmadığı için geçiş yapılamıyor. +- **Hakkı bir kez kullandıysan.** Ek Madde-1 ile bir defa yatay geçiş yapılabiliyor. Tek istisna şu: bu yolla geçiş yapan öğrenci, sonraki başvuru tarihlerinde **eski programına geri dönebiliyor**. +- **Özel yetenek sınavıyla öğrenci alan programlara** bu madde kapsamında başvurulamıyor (ÖZYES ile kayıt yaptıranlar hariç). Özel yetenekle kayıt yaptırmış öğrenciler ise diğer şartları sağlarsa başvurabiliyor. +- **DGS puanıyla başvuruda**, ilgili yılda o programa DGS ile öğrenci alınmamışsa başvuru yapılamıyor. +- **Kılavuzda programa özel koşul varsa** (başarı sırası şartı, belirli lise alanı, sağlık koşulu gibi) onu da sağlaman gerekiyor. Sıralama şartlarının listesi [2026 başarı sırası şartları](/rehber/siralama-sartlari-2026) yazısında. +- **Yabancı dille eğitim yapan programlara geçişte** üniversitenin aradığı dil şartını sağlaman gerekiyor; sağlayamayan öğrenciler yalnızca Türkçe programlara başvurabiliyor. Kayıtlı olduğun programda iki yıl hazırlık okuduysan bir daha hazırlık okuyamıyorsun. Hazırlık ve öğretim dilinin süreye etkisi [hazırlık sınıfı ve öğretim dili](/rehber/hazirlik-sinifi-ve-ogretim-dili) yazısında. +- **Kılavuzda yer almayan yurt dışı yükseköğretim kurumlarına kendi imkânlarıyla kayıt olanlar** başvuramıyor. ÖSYM'nin merkezî yerleştirmesiyle yurt dışındaki bir programa yerleşip kayıt yaptıranlar başvurabiliyor. + +Buna karşılık iki yaygın korku yersiz: **kayıt dondurmuş olmak** yatay geçiş hakkından yararlanmaya engel değil, bu yönetmelikte açıkça yazıyor; **hazırlıkta başarısız olup hâlâ kayıtlı olan** öğrenciler de şartları sağlarsa başvurabiliyor. + +## Geçersen ne değişir? + +- **Azami süren kısalır** — yeni programın azami süresinden kabul edildiğin sınıf çıkarılır. +- **İntibakını üniversite yapar.** Hangi yarıyıla yerleşeceğine, hangi derslerden muaf olacağına ilgili komisyon karar verir; muaf sayılmayan dersler mezuniyetini uzatabilir. +- **Vakıf üniversitesine geçiyorsan burs ayrı bir konu.** YÖK ilkeleri, Ek Madde-1 ile vakıf üniversitelerinin **ücretli** programlarına geçilebileceğini, burs verip vermeme kararının ise üniversitenin yetkisinde olduğunu söylüyor. Yani geçiş hakkı burs hakkı getirmiyor; dört yıllık maliyeti [yurt, burs ve yıllık maliyet](/rehber/yurt-burs-ve-yillik-maliyet) yazısındaki gibi baştan hesapla. +- **Bir de yeni bir hüküm var:** yönetmeliğe 28 Şubat 2026'da eklenen 7. maddenin 7. fıkrası "öğrenciler bulundukları sınıftan daha alt sınıfa yatay geçiş başvurusu yapamaz" diyor. YÖK'ün Ek Madde-1 uygulama ilkelerinde bu konuda ayrı bir düzenleme yok ve intibak kararını ilgili kurul veriyor; 3. sınıftan 1. sınıfa geçmeyi planlıyorsan başvurudan önce okulunun duyurusunu ve öğrenci işlerini teyit et. + +## Puanın yetmiyorsa ne yaparsın? + +Ek Madde-1 kapalıysa üç yol kalıyor ve üçü de gerçek: + +1. **Not ortalamasıyla kurumlar arası yatay geçiş.** Genelde 3. ve 5. yarıyıl başında, eşdeğer programlara, kontenjan dahilinde. Başvurular genel not ortalaman ile yerleştiğin yıldaki puanının en az yüzde 40'ı hesaba katılarak, senatonun belirlediği kriterlere göre değerlendiriliyor — yani üniversiteden üniversiteye değişiyor. Ayrıntısı [yatay geçiş, ÇAP ve yandal](/rehber/yatay-gecis-cap-yandal) yazısında. +2. **Çift anadal ya da yandal.** Mevcut bölümünü bırakmadan ikinci programın derslerini alırsın; şartları üniversitenin kendi yönetmeliğinde. Hangi işin son gününün nerede yazdığını (ders kaydı, muafiyet, kayıt dondurma) [üniversitede ilk hafta](/rehber/universitede-ilk-hafta-ders-kaydi-muafiyet-kayit-dondurma) yazısında topladık. +3. **Yeniden YKS.** Kaydın dururken sınava girmek mümkün; süreç, kayıt dondurma ve OBP tarafı [üniversite okurken tekrar YKS'ye girmek](/rehber/universite-okurken-tekrar-yks) yazısında. + +Son bir not, tercih dönemindeysen: Ek Madde-1'i "nasıl olsa sonra geçerim" diye listenin gevşetme gerekçesi yapma. Bu yol ancak puanın hedefe **zaten yetiyorken** işe yarar — ki o durumda listeyi en baştan doğru kurmak çok daha ucuzdur. + +## Kaynaklar + +Tüm kaynaklara 22 Eylül 2026'da erişildi. + +- Mevzuat Bilgi Sistemi, [Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=13948&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) (RG 24.04.2010, sayı 27561; son değişiklik 28.02.2026, sayı 33182) — Ek Madde-1 metni ve azami süre hesabı, Madde 6 geçiş sınırları, Madde 7 başvuru ve değerlendirme (yüzde 40 kuralı, kayıt dondurma, alt sınıfa başvuru yasağı), Madde 8 sonuçların ilanı ve yedek aday +- YÖK, [Güz ve Bahar Dönemi Ek Madde-1 Uygulama İlkeleri](https://egitim.yok.gov.tr/tr/document/2853) (PDF) — kim başvurabilir (md. 1), hangi yılın taban puanı ve puan türü örneği (md. 2), özel yetenek (md. 3), ön lisans–lisans geçişi (md. 4), bir defa kuralı ve geri dönüş (md. 5–6), kayıt yılının güz döneminde başvuru yasağı ve bahar istisnası (güz md. 7 / bahar md. 6), hazırlık–ara–son sınıf (md. 7–8), kontenjan yüzde 30 ve 90 tavanı (md. 8–9), ara sınıf kontenjanı (md. 9), güz takvimi 1–15 Ağustos (güz md. 10), bahar dönemi kararının üniversitede olması (bahar md. 10), puan sıralaması (md. 11), DGS (md. 13), taban puan kaynağı olarak ÖSYM yayını (md. 15), kılavuzdaki özel koşullar (md. 16), o yıl öğrenci alınmamışsa geçiş yapılamaması (md. 17), yabancı dil ve hazırlık (md. 18–19), başarı şartı aranmaması (md. 20), vakıf üniversitelerinde burs kararı (md. 21) +- YÖK, [Öğrencilerle İlgili İş ve İşlemler](https://egitim.yok.gov.tr/tr/page/492) — Ek Madde-1 uygulama ilkeleri belgesinin güncel sürümünün yayımlandığı sayfa +- ODTÜ Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı, [Merkezi Yerleştirme Puanı ile Yatay Geçiş (Ek Madde 1)](https://oidb.metu.edu.tr/tr/merkezi-yerlestirme-puani-ile-yatay-gecis-ek-madde-1) — 2026-2027 güz başvurularının 3–14 Ağustos 2026 arasında alındığı, başvuru sisteminin 14 Ağustos saat 17.00'de kapandığı +- Ankara Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı, [2026-2027 Güz Yarıyılı Ek Madde-1 yatay geçiş başvuru duyurusu](https://oidb.ankara.edu.tr/2026/07/27/2026-2027-egitim-ogretim-yili-guz-yariyili-merkezi-yerlestirme-puani-ek-madde-1-ile-yatay-gecis-basvuru-duyurusu/) — başvuru takviminin üniversitenin kendi duyurusuyla ilan edildiği örnek +- ÖSYM, [2026-DGS: Başvuruların Alınması](https://www.osym.gov.tr/2026dgs-basvurularin-alinmasi) — 2026-DGS başvuru tarihleri 15 Mayıs–2 Haziran 2026, sınav tarihi 19 Temmuz 2026 +- ÖSYM, [2026-DGS: Kılavuz ve Başvuru Bilgileri](https://www.osym.gov.tr/2026dgs-kilavuz-ve-basvuru-bilgileri) — kılavuzun "Tablo-2: Ön Lisans Mezuniyet Alanlarına Göre Dikey Geçiş Yapılabilecek Lisans Programları" belgesi, hangi ön lisans alanından hangi lisans programına geçilebileceğini tanımlar +- ÖSYM, [2026-YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler) — programların merkezî yerleştirmedeki en küçük ve en büyük puanlarının yayımlandığı kaynak +- [YÖK Atlas](https://yokatlas.yok.gov.tr/) — kataloğumuzdaki yıl bazlı taban puan ve netlerin kaynağı; 2021 ve 2022 gibi katalogda gösterilmeyen yıllar için başvurulacak yer +- Taban puan tablosu ve program sayıları, KolayTercih kataloğunun 2026 verisinden (2026-YKS yerleştirme sonuçları, 21 Eylül 2026'da işlendi) diff --git a/content/rehber/hangi-bolumlerin-kontenjani-azaldi.md b/content/rehber/hangi-bolumlerin-kontenjani-azaldi.md new file mode 100644 index 0000000..8b2da86 --- /dev/null +++ b/content/rehber/hangi-bolumlerin-kontenjani-azaldi.md @@ -0,0 +1,222 @@ +--- +baslik: 2026'da Hangi Bölümlerin Kontenjanı Azaldı? Kısıntı 2027 Tercihçisine Ne Söylüyor? +aciklama: 2025 ve 2026 kılavuzlarında birlikte yer alan 10.534 örgün lisans programını tek tek eşleştirdik: 3.698'inin kontenjanı azaldı, 1.056'sının arttı, net kayıp 21.034 kişilik. Hangi bölümlerde kısıntı büyük, kısıntı tabanı gerçekten sıkılaştırıyor mu ve kontenjan haberini nasıl okumalısın? +tarih: 2026-09-22 +--- + +**Kısa cevap:** Hem 2025 hem 2026 kılavuzunda kontenjan açan 10.534 örgün lisans programını tek tek eşleştirdiğimizde **3.698'inin (%35,1) kontenjanı azaldı, 1.056'sının (%10,0) arttı, 5.780'inin (%54,9) hiç değişmedi**; azalanlarda toplam 27.760 kişilik kayba karşılık artanlarda 6.726 kişilik kazanç var, yani eşleşen havuzun net kaybı **21.034 kontenjan (−%5,8)**. Bölüm adı düzeyinde bakıldığında 354 bölümün 235'i kontenjan kaybetti, 27'si kazandı. En çok kişi kaybeden bölümler İngiliz Dili ve Edebiyatı (119 programda −1.184), Hukuk (141 programda −1.143), Fizyoterapi ve Rehabilitasyon (189 programda −906) ve Diş Hekimliği (164 programda −816). Ama bu tablodan "kontenjan azaldı, o hâlde taban sıkılaştı" sonucu **otomatik çıkmıyor**: kontenjan değişimi ile taban sıralaması değişimi arasındaki ilişki ölçüldüğünde ilişki **zayıf** (Spearman 0,15) — aşağıda rakamla gösteriyoruz. + +Bu yazı üç kardeş yazıdan farklı bir soruya bakıyor, karıştırmaman için ayrımı en başta yapalım: [boş kontenjanlar yazısı](/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor) **açılan ama dolmayan** yerleri anlatıyor, [yeni açılan bölümler yazısı](/rehber/yeni-acilan-bolumler-nasil-degerlendirilir) kılavuza **ilk kez giren** programları anlatıyor. Burada ise üçüncü şey var: programın **kılavuzda duran ama küçülen** kontenjanı. Bir program hem kontenjanını kısıp hem de kalan kontenjanını doldurabilir; bu yazı o durumu ölçüyor. + +## Bu yazıdaki rakamlar nasıl hesaplandı? + +Rakamdan önce yöntem, çünkü bu konuda yöntem sonucu değiştiriyor. + +- **Tablo ve kolonlar:** `data/yokatlas.db` içindeki `programs` tablosu; `kontenjan2025` ve `kontenjan2026` kolonları. Kılavuzdan düşen satırlar için ayrıca `programs_arsiv` tablosu. Veri, YÖK Atlas'ın 2026 yerleştirme verisinden 21 Eylül 2026'da kataloğa işlendi. +- **Havuz:** `onlisans = 0` (yalnız lisans) · `unitur` değeri DEVLET ya da VAKIF · adında "KKTC Uyruklu" geçen özel kontenjan satırları hariç · **açıköğretim ve uzaktan öğretim satırları hariç** (fakülte ya da program adında "açık"/"uzaktan" geçenler) · KKTC ve yurt dışı kampüsler hariç. +- **Bir veri kalitesi düzeltmesi:** Kıbrıs Amerikan Üniversitesi'nin 42 satırı kataloğumuzda yanlışlıkla `unitur = 'DEVLET'` etiketli. Bu yüzden devlet/vakıf kırılımı yaparken `unitur` tek başına yeterli değil; havuzdan bu üniversiteyi üniversite adıyla ayrıca çıkardık. `il` alanı da kirli (9 satırın ili boş, 34 satırınki "KIBRIS"/"SARAYBOSNA" gibi), o yüzden bu yazıda **hiçbir il kırılımı yapmadık**. +- **Eşleşme:** Karşılaştırmaya yalnızca **hem 2025 hem 2026 kontenjanı olan** satırlar girdi: **10.534 program**. Bunların 301'inin program kodu 2026'da değişmiş; veri hattımız bu satırların geçmişini `eski_kod` üzerinden taşıdığı için onlar da eşleşti. +- **Eşleşmeyenler (tablonun dışında kalanlar):** 2026'da kontenjan açan ama 2025'te kontenjanı olmayan **505 satır** (14.244 kontenjan; bunların 425'i 2021–2025 arasında hiç kontenjan almamış gerçekten yeni programlar — [yeni açılan bölümler yazısındaki](/rehber/yeni-acilan-bolumler-nasil-degerlendirilir) 930 rakamı aynı tanımın önlisansı ve vakıf meslek yüksekokullarını da kapsayan hâlidir, 425 onun örgün lisans alt kümesidir) ve 2025'te kontenjanı olup 2026 kılavuzunda hiç görünmeyen **938 satır** (23.484 kontenjan). Yani karşılaştırılabilir 10.534 satırın yanında 1.443 satır eşleşmedi. +- **Yerleşen sayısı uyarısı — payda ile pay aynı şeyi saymıyor.** `yerlesen2026` bazı programlarda `kontenjan2026`'dan büyük görünüyor (2026 lisans+önlisans satırlarının 11.964'ünde). Sebebi ek kontenjan değil, alanların tanımı: `kontenjan` alanı yalnızca **genel kontenjanı** tutuyor (2025 yılı için kontrol ettik: 19.857 satırın 19.857'sinde `kontenjan2025 = gk2025`), `yerlesen` alanı ise genel + okul birincisi + şehit-gazi yakını + depremzede kontenjanlarına yerleşenlerin **toplamı**. Yani yerleşen dört kotayı, kontenjan tek kotayı sayıyor. Bu yüzden bu yazıda hiçbir yerde `yerleşen ÷ kontenjan` doluluk oranı vermiyoruz; yerleşen sayısını yalnızca "kontenjan boş kaldı mı" sorusunun **alt sınırı** olarak kullanıyoruz (yerleşen toplamı genel kontenjanın altındaysa o program kesinlikle boş kalmıştır, tersi kesin değildir). Boşluk sorusunun asıl yeri ÖSYM toplamlarına dayanan [boş kontenjanlar yazısı](/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor). +- **Kontenjan değişim bantları:** Aşağıdaki bant tablosunda değişim oranı `(kontenjan2026 − kontenjan2025) ÷ kontenjan2025`. Bant sınırları şöyle okunur: kısıntı tarafında `≤ −%25`, `−%25 < x < −%10`, `−%10 ≤ x < 0`; artış tarafında `0 < x ≤ %10`, `%10 < x ≤ %25`, `> %25`. Medyan, bölüm içi `ROW_NUMBER()` ile; çift sayıda gözlemde iki orta değerin ortalaması. +- **Bölüm adı:** Program adındaki parantezli varyantlar (Burslu, %50 İndirimli, İngilizce, M.T.O.K.) aynı bölüm adı altında toplandı — katalogdaki `/bolum/...` sayfalarıyla aynı kural. +- **Türkiye geneli resmî toplamlar bu yazıda yok.** Buradaki bütün toplamlar yukarıda tanımlanan eşleşen havuza aittir. ÖSYM'nin kurum grubu bazlı resmî kontenjan/yerleşen toplamları için [boş kontenjanlar yazısındaki](/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor) Tablo 1'e bak. + +### Açıköğretimi ayırmazsan tablo yanlış çıkıyor + +Bu, konunun en büyük tuzağı ve somut bir örneği var. Açıköğretim satırlarını havuza katarsan "2026'da kontenjanı en çok kısılan bölümler" listesinin üçüncü sırasına **Görsel İletişim Tasarımı** giriyor: 90 programda 5.422 → 4.288, yani −1.134. Oysa bu düşüşün **1.000'i tek bir satır**: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi'nin Görsel İletişim Tasarımı programı 3.000 kontenjandan 2.000'e inmiş. Örgün programlara baktığında aynı bölüm 89 programda 2.422 → 2.288, yani yalnızca −134 (−%5,5) kaybetmiş — sıralamada ilk 15'e bile girmiyor. + +Havuzumuzdaki bütün açıköğretim/uzaktan öğretim lisans satırları: 5 üniversitede 61 program, 24.525 → 23.349 kontenjan (−1.176). Görüldüğü gibi bu bloğun toplam değişiminin neredeyse tamamı o tek satırdan geliyor. Bu yüzden aşağıdaki bütün tablolar **örgün** programlara ait. + +## 2025'ten 2026'ya kontenjan dengesi ne oldu? + +| Program grubu | Program sayısı | 2025 kontenjanı | 2026 kontenjanı | Fark | +|---|---|---|---|---| +| Kontenjanı **azalan** | 3.698 (%35,1) | 130.690 | 102.930 | **−27.760** (−%21,2) | +| Kontenjanı **artan** | 1.056 (%10,0) | 25.332 | 32.058 | **+6.726** (+%26,6) | +| Kontenjanı **değişmeyen** | 5.780 (%54,9) | 206.750 | 206.750 | 0 | +| **Eşleşen havuz toplamı** | **10.534** | **362.772** | **341.738** | **−21.034** (−%5,8) | + +Bu tablonun dışındaki iki hareketi de eklersek eşleşen havuzun ötesindeki resim şu: 2025'te kontenjanı olup 2026 kılavuzunda olmayan 938 satırın 23.484 kontenjanı gitti, 2026'da yeni açılan 505 satırın 14.244 kontenjanı geldi. Kataloğumuzdaki örgün lisans arzı böylece 386.256'dan 355.982'ye, yani **30.274 kişi (−%7,8)** düştü. + +**"Kontenjanı azaldı" ile "program kapandı" aynı şey değil** ve bu ayrımı yapmayan listeler dolaşıyor. Kılavuzdan düşen 938 satırın 352'sinde (5.824 kontenjan) aynı üniversitede aynı adlı bir program 2026 kılavuzunda **duruyor** — yani program kapanmamış, satırın kodu ya da yapısı değişmiş. Geriye kalan 586 satır (17.660 kontenjan) 2026 kılavuzunda aynı adla bulunamıyor; ama bunların bir kısmı da kapanma değil **ad değişikliğidir** (örneğin "İslami İlimler" adının "İlahiyat"a dönmesi gibi). Bu yüzden bu yazıda hiçbir yerde "şu kadar program kapandı" demiyoruz: elimizdeki veri "kılavuzdan düştü" der, "kapandı" demez. + +Devlet ve vakıf tarafı aynı biçimde davranmadı: + +| Kurum türü | Eşleşen program | Kontenjanı azalan program | 2025 kontenjanı | 2026 kontenjanı | Fark | +|---|---|---|---|---|---| +| Devlet | 6.107 | 1.738 (%28,5) | 266.665 | 252.916 | −13.749 (−%5,2) | +| Vakıf | 4.427 | 1.960 (%44,3) | 96.107 | 88.822 | −7.285 (−%7,6) | + +Vakıf üniversitelerinde hem kısıntı yapan program oranı hem de oransal kayıp daha büyük. Bunun nedeni tahmin değil, açıklanmış bir politika — bir sonraki bölümde. + +## Hangi bölümlerin kontenjanı en çok azaldı? + +Aşağıdaki tablo, eşleşen havuzda en az 15 programı olan bölümler arasında toplam kontenjanını en çok kaybeden 15 bölümü gösteriyor. "Azaltan program" kolonu, o bölümün kaç programının kontenjanını düşürdüğünü söylüyor — toplam kaybın tek bir üniversiteden mi yoksa geneline yayılmış bir hareketten mi geldiğini bu kolondan anlarsın. + +| Bölüm | Program | Azaltan program | 2025 | 2026 | Fark | Fark (%) | Devlet payı | Vakıf payı | +|---|---|---|---|---|---|---|---|---| +| [İngiliz Dili ve Edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati) | 119 | 75 | 5.289 | 4.105 | −1.184 | −%22,4 | −790 | −394 | +| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 141 | 82 | 9.198 | 8.055 | −1.143 | −%12,4 | +48 | −1.191 | +| [Fizyoterapi ve Rehabilitasyon](/bolum/fizyoterapi-ve-rehabilitasyon) | 189 | 147 | 5.127 | 4.221 | −906 | −%17,7 | −713 | −193 | +| [Diş Hekimliği](/bolum/dis-hekimligi) | 164 | 134 | 6.385 | 5.569 | −816 | −%12,8 | −423 | −393 | +| [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) | 289 | 96 | 13.186 | 12.532 | −654 | −%5,0 | −81 | −573 | +| [Beslenme ve Diyetetik](/bolum/beslenme-ve-diyetetik) | 178 | 129 | 3.551 | 2.972 | −579 | −%16,3 | −395 | −184 | +| [Sosyal Bilgiler Öğretmenliği](/bolum/sosyal-bilgiler-ogretmenligi) | 64 | 61 | 2.645 | 2.105 | −540 | −%20,4 | −540 | 0 | +| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 284 | 158 | 9.037 | 8.504 | −533 | −%5,9 | +53 | −586 | +| [Türkçe Öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi) | 84 | 59 | 3.217 | 2.713 | −504 | −%15,7 | −468 | −36 | +| [Finans ve Bankacılık](/bolum/finans-ve-bankacilik) | 48 | 26 | 2.526 | 2.030 | −496 | −%19,6 | −470 | −26 | +| [İlahiyat](/bolum/ilahiyat) | 196 | 77 | 10.420 | 9.961 | −459 | −%4,4 | −459 | 0 | +| [Sosyal Hizmet](/bolum/sosyal-hizmet) | 83 | 63 | 2.417 | 1.961 | −456 | −%18,9 | −467 | +11 | +| [Moleküler Biyoloji ve Genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik) | 99 | 74 | 2.815 | 2.373 | −442 | −%15,7 | −299 | −143 | +| [Mimarlık](/bolum/mimarlik) | 162 | 85 | 3.983 | 3.662 | −321 | −%8,1 | −150 | −171 | +| [Yazılım Mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi) | 130 | 54 | 4.421 | 4.116 | −305 | −%6,9 | −37 | −268 | + +Oransal kısıntının en sert olduğu yer öğretmenlik ve sözel/dil tarafı: İngiliz Dili ve Edebiyatı'nda beşte birden fazla, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği'nde 64 programın 61'inde kontenjan düşmüş. Buna karşılık Bilgisayar Mühendisliği ve İlahiyat gibi büyük bölümlerde toplam sayı büyük görünse de oran küçük (%5 ve %4,4) — çünkü bu bölümlerin program sayısı çok. + +Artan taraf çok daha ince. Eşleşen havuzda en az 15 programı olup kontenjanını 100 kişiden fazla büyüten yalnızca dört bölüm var (beşinci sıradaki Metalurji ve Malzeme Mühendisliği'nin artışı +35'te kalıyor): + +| Bölüm | Program | 2025 | 2026 | Fark | Fark (%) | +|---|---|---|---|---|---| +| [Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi](/bolum/siyaset-bilimi-ve-kamu-yonetimi) | 128 | 4.855 | 5.241 | +386 | +%8,0 | +| [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) | 262 | 15.543 | 15.791 | +248 | +%1,6 | +| [Sınıf Öğretmenliği](/bolum/sinif-ogretmenligi) | 94 | 3.420 | 3.562 | +142 | +%4,2 | +| [Veri Bilimi ve Analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) | 32 | 752 | 887 | +135 | +%18,0 | + +Yani 2026 tablosu "bazı bölümler kısıldı, bazıları büyüdü" değil; **neredeyse her yerde kısıntı, birkaç yerde küçük büyüme**. + +## Bir bölümün kontenjanı neden azalır? + +Burada tahmin yürütmeye gerek yok, çünkü kararın sahibi bunu açıkladı. + +**Yetki kimde?** 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca ön lisans, lisans ve lisansüstü programların açılması, **öğrenci alınması ve öğrenci alımının durdurulmasına** dair işlemler Yükseköğretim Kurulu tarafından karara bağlanıyor. Kontenjan değerlendirmesi de Yükseköğretim Genel Kurulu'nda yapılıyor ve karara bağlanıyor; programın kaç öğrenci alabileceğinde kadro şartı doğrudan rol oynuyor — lisans programına öğrenci alınabilmesi için ilgili alanda kadrolu en az 3 öğretim üyesi aranıyor (vakıf yükseköğretim kurumlarında ayrıca 1 araştırma görevlisi). Yani üniversitenin talebi tek başına yetmiyor; kontenjan, kadro ve kapasite değerlendirmesinden geçiyor. + +**Gerekçe ne?** YÖK Başkanı Erol Özvar 17 Şubat 2026'da "stratejik kontenjan dönüşümü" başlığıyla bunu duyurdu: 2023–2025 döneminde toplam kontenjanın 1.090.014'ten 843.547'ye indirildiğini, yani 246.467 kontenjanın (−%23) azaltıldığını açıkladı. Açıklamadaki gerekçe nitelik: *"Aşırı kalabalık sınıfların, uygulama imkânlarının sınırlanmasının ve öğretim elemanı başına düşen öğrenci sayısının artmasının kaliteyi olumsuz etkilediği açıktır."* + +Aynı açıklamanın 2026'yı ilgilendiren cümlesi ise bizim tablomuzu doğrudan açıklıyor: *"Devlet üniversitelerindeki kontenjan azaltma uygulaması, 2026 yılından itibaren vakıf üniversitelerimiz için de geçerli olacaktır."* ve *"Bu kapsamda başta hukuk, psikoloji, eczacılık, diş hekimliği ve mimarlık olmak üzere bazı programların kontenjanları vakıf üniversitelerinde de değişen oranlarda azaltılacaktır."* + +Bu beş bölümü kendi verimizde devlet/vakıf ayrı ayrı ölçtüğümüzde tablo şöyle çıkıyor: + +| Bölüm | Devlet prg | Devlet 2025→2026 | Devlet farkı | Vakıf prg | Vakıf 2025→2026 | Vakıf farkı | +|---|---|---|---|---|---|---| +| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 53 | 4.879 → 4.927 | **+48** (+%1,0) | 88 | 4.319 → 3.128 | **−1.191** (−%27,6) | +| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 78 | 3.497 → 3.550 | **+53** (+%1,5) | 206 | 5.540 → 4.954 | **−586** (−%10,6) | +| [Diş Hekimliği](/bolum/dis-hekimligi) | 79 | 4.185 → 3.762 | −423 (−%10,1) | 85 | 2.200 → 1.807 | −393 (−%17,9) | +| [Eczacılık](/bolum/eczacilik) | 36 | 1.773 → 1.600 | −173 (−%9,8) | 54 | 1.156 → 1.050 | −106 (−%9,2) | +| [Mimarlık](/bolum/mimarlik) | 69 | 2.740 → 2.590 | −150 (−%5,5) | 93 | 1.243 → 1.072 | −171 (−%13,8) | + +Beşinde de vakıf tarafı kontenjan kaybetti; Hukuk ve Psikoloji'de devlet kontenjanı neredeyse yerinde saydı, kısıntının tamamına yakını vakıf programlarında oldu. Duyurunun cümlesiyle verinin deseni birbirini tutuyor. + +Bir not: YÖK'ün yukarıdaki 2023–2025 rakamlarını kendi kataloğumuzdan **birebir yeniden üretemiyoruz**, çünkü arşiv tablomuz 2024'ten önce kılavuzdan düşmüş programları saklamıyor; bizim 2023 toplamlarımız eksik kalıyor. Bu yüzden o rakamları YÖK'ün açıklaması olarak veriyoruz, kendi ölçümümüz olarak değil. Kendi ölçümümüz yalnızca 2025→2026 karşılaştırmasıdır. + +## Kontenjanı azalan bölümlerin tabanı gerçekten sıkılaştı mı? + +Sezgi basit: arz azalırsa aynı talep daha dar kapıdan geçer, taban sıralaması küçülür (program seçicileşir). Bu sezgi **kısmen** doğru çıkıyor, ama tek başına karar verdirecek kadar güçlü değil. Ölçtük. + +Hem 2025 hem 2026 taban sıralaması oluşan 8.681 program üzerinde kontenjan değişim yüzdesi ile taban sıralaması değişim yüzdesi arasındaki ilişki: **Pearson 0,19, Spearman 0,15**. Yani ilişki **var ve beklenen yönde** (kontenjan arttıkça sıralama sayısı büyüyor, program gevşiyor), ama zayıf: sıra değişimindeki oynaklığın yalnızca küçük bir kısmını kontenjanla açıklayabiliyorsun. + +Aynı 8.681 programı kontenjan değişimine göre bantlara ayırınca şu çıkıyor. Tablodaki "medyan sıra değişimi" negatifse sıralama **küçülmüş**, yani program **sıkılaşmış** demektir: + +| Kontenjan değişimi | Program | Tabanı sıkılaşan | Medyan sıra değişimi | +|---|---|---|---| +| %25 ve fazlası kısıldı | 963 | %87,1 | −%15,8 (sıkılaştı) | +| %10–25 kısıldı | 1.194 | %82,2 | −%13,9 (sıkılaştı) | +| %0–10 kısıldı | 679 | %71,6 | −%8,1 (sıkılaştı) | +| **Değişmedi** | **5.086** | **%82,2** | **−%12,7 (sıkılaştı)** | +| %0–10 arttı | 138 | %69,6 | −%7,6 (sıkılaştı) | +| %10–25 arttı | 295 | %71,2 | −%10,3 (sıkılaştı) | +| %25 ve fazlası arttı | 326 | %58,0 | −%4,7 (sıkılaştı) | + +Bu tablonun dürüst okuması üç cümlede biter: + +1. **2026'da neredeyse her şey sıkılaştı.** Kontenjanı hiç değişmeyen 5.086 programın bile %82,2'sinin taban sıralaması küçüldü, medyanda −%12,7. Yani "tabanım sıkılaştı" gözlemi tek başına kontenjan kısıntısının kanıtı değil; bütün merdiven birden yukarı kaymış. +2. **Kontenjan kısıntısı bu genel eğilimi ancak biraz güçlendiriyor.** Kontenjanını %25'ten fazla kısan programlarda sıkılaşan oranı %87,1 ve medyan −%15,8; kontenjanı değişmeyenlerde %82,2 ve −%12,7. Fark gerçek ama küçük. Hatta kısıntının küçük olduğu bantta (%0–10) etki hiç görünmüyor — ilişki düzgün bir merdiven değil. +3. **Asıl net sinyal kontenjanı *artan* tarafta.** Kontenjanını %25'ten fazla büyüten programlarda sıkılaşan oranı %58,0'e, medyan sıkılaşma −%4,7'ye iniyor. Kontenjan artışı sıkılaşmayı **frenliyor**; kontenjan kısıntısının hızlandırıcı etkisi ise daha zayıf. + +Bölüm düzeyinde bakınca kuralın istisnaları daha da görünür oluyor: + +| Bölüm | Kontenjan farkı | Taban kıyası yapılabilen program | Tabanı sıkılaşan | 2025 medyan taban sırası | 2026 medyan taban sırası | +|---|---|---|---|---|---| +| Sosyal Bilgiler Öğretmenliği | −540 | 61 | 61 | 142.225 | 93.856 | +| Hukuk | −1.143 | 111 | 103 | 19.503 | 13.871 | +| Fizyoterapi ve Rehabilitasyon | −906 | 170 | 155 | 263.263 | 221.284 | +| İngiliz Dili ve Edebiyatı | −1.184 | 96 | 76 | 27.732 | 24.921 | +| Psikoloji | −533 | 212 | 104 | 109.541 | 106.342 | +| Diş Hekimliği | −816 | 134 | 46 | 32.961 | **33.240 (gevşedi)** | +| Bilgisayar Mühendisliği | −654 | 202 | 17 | 85.914 | **109.327 (gevşedi)** | +| Hemşirelik | **+248** | 258 | 242 | 161.155 | **130.790 (sıkılaştı)** | +| Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi | **+386** | 111 | 105 | 481.293 | **393.151 (sıkılaştı)** | +| Sınıf Öğretmenliği | **+142** | 86 | 85 | 95.313 | **84.718 (sıkılaştı)** | + +Tablonun altı satırı sezgiyi doğruluyor, dört satırı çürütüyor: + +- **Kontenjanı kısıldı ama taban gevşedi:** Bilgisayar Mühendisliği'nde 654 kişilik kısıntıya rağmen kıyaslanabilir 202 programın yalnızca 17'si sıkılaştı; medyan taban 85.914'ten 109.327'ye **gevşedi**. Diş Hekimliği'nde 816 kişilik kısıntıya rağmen medyan taban neredeyse yerinde (32.961 → 33.240) ve 164 programın **en az** 28'inde 2026 kontenjanı boş kaldı (en az 410 kişilik boşluk; yukarıdaki payda uyarısı yüzünden bu bir alt sınırdır). Tek program örneği: Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği kontenjanını 90'dan 81'e indirdi, taban sıralaması 15.895'ten 24.599'a **gevşedi**. +- **Kontenjanı arttı ama taban sıkılaştı:** Hemşirelik'te kontenjan +248 olmasına rağmen 258 programın 242'si sıkılaştı, medyan 161.155'ten 130.790'a indi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik kontenjanını 80'den 90'a çıkardı, tabanı 191.920'den 151.729'a **sıkılaştı**. + +Sebep tek: taban sıralamasını arz değil **arz ile talebin kesişimi** belirliyor. Kontenjan bu denklemin yalnızca bir tarafı. Bölümün talebi düşüyorsa kontenjanı kısılmış bir program bile gevşeyebilir; talebi artıyorsa kontenjanı büyümüş bir program sıkılaşabilir. Tabanların yıllar içinde nasıl ve neden oynadığını [taban sıralamalar yıldan yıla ne kadar değişir?](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) ve altı yıllık ölçümü [taban sıralamaları altı yılda nasıl değişti?](/rehber/taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti) yazılarında anlattık. Hukuk buna iyi bir örnek: altı yıllık ölçümde 105 programda ortalama taban sırası 40.136'dan 22.675'e küçülmüş, yani kontenjan kısıntısı ile uzun dönemli talep artışı aynı yöne çalışmış. + +## Kontenjan haberini okurken hangi adımları izlemelisin? + +```mermaid +%% aria: Kontenjan kısıntısı haberini okuma karar şeması. Hedeflediğin bölümün 2026 kontenjanı 2025'e göre azaldıysa üç soruyu sırayla sorarsın. Birinci soru: azalma senin hedeflediğin kurum türünde mi oldu? Devlet ve vakıf kontenjanları ayrı ayrı değişiyor; 2026'da örneğin Hukuk ve Psikoloji'de kısıntı vakıf programlarında olurken devlet kontenjanı yerinde saydı. Kısıntı öteki kurum türündeyse sinyal zayıftır, metin etiketi İZLE, kendi kurum türündeki kontenjanı ayrıca kontrol edersin. İkinci soru, kısıntı senin kurum türünde olduysa: o programın 2026 kontenjanı doldu mu? Kontenjan boş kaldıysa kısıntı tabanı sıkılaştırmamış olabilir; metin etiketi TEMKİNLİ, çünkü kontenjanı dolmayan programda taban sıralaması yayımlanmaz ve kıyasını 2025 verisine dayandırmak zorunda kalırsın. Üçüncü soru, kontenjan dolduysa: programın taban sırası son iki yılda küçüldü mü, yani sıkılaştı mı? Küçüldüyse arz ve talep aynı yöne gidiyor demektir, metin etiketi HEDEFİ YUKARI ÇEK, hedef sıralama bandını bir kademe yukarıdan kurarsın. Küçülmediyse ya da yatay kaldıysa kontenjan tek başına yeterli kanıt değildir, metin etiketi İZLE, kararı tabanın yönüne göre verirsin. Dört ucun ortak kuralı şudur: kontenjan haberi bir arz sinyalidir, sonuç değil; listeni hayal, dengeli ve güvenli dilimleriyle kurarsın ve kararını tek bir satırın kontenjan haberine bağlamazsın. +%% altyazi: Kontenjan kısıntısı haberini okumanın üç adımı: kurum türü, doluluk, taban yönü. +flowchart TD + A{"Hedeflediğin bölümün
2026 kontenjanı azaldı.
Üç soruyu sırayla sor."} + A --> B{"1. Azalma senin hedeflediğin
kurum türünde mi oldu?
Devlet ve vakıfa ayrı bak"} + B -- "hayır: kısıntı öteki
kurum türünde" --> B1("İZLE — sinyal zayıf.
Kendi kurum türündeki
kontenjanı ayrıca kontrol et") + B -- "evet" --> C{"2. O programın 2026
kontenjanı doldu mu?"} + C -- "hayır, boş kaldı" --> C1("TEMKİNLİ — kısıntı tabanı
sıkılaştırmamış olabilir.
Taban yayımlanmadıysa
kıyas 2025'e dayanır") + C -- "evet, doldu" --> D{"3. Son iki yılda taban sırası
küçüldü mü (sıkılaştı mı)?"} + D -- "evet, küçüldü" --> D1("HEDEFİ YUKARI ÇEK —
arz ve talep aynı yönde.
Bandını bir kademe
yukarıdan kur") + D -- "hayır / yatay" --> D2("İZLE — kontenjan tek başına
yeterli kanıt değil.
Kararı taban yönüne göre ver") + B1 --> S("Dördünde ortak kural:
kontenjan haberi bir arz sinyalidir, sonuç değil.
Listeni Hayal / Dengeli / Güvenli üçlüsüyle kur,
tek satırın kontenjanına bağlama") + C1 --> S + D1 --> S + D2 --> S + + classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46 + classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e + classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b + class B1,D2 garanti + class C1 uyari + class D1 hayal +``` + +## 2027'de tercih yapacaksan bu tablodan ne çıkarmalısın? + +1. **Kontenjan haberini "fırsat" ya da "tehlike" diye değil, arz sinyali diye oku.** "Hukuk kontenjanı kısıldı" cümlesi tek başına senin sıralamanla ilgili bir şey söylemiyor. Yukarıdaki tabloda gördüğün gibi aynı yıl içinde kontenjanı kısılıp tabanı gevşeyen bölüm de var, kontenjanı artıp tabanı sıkılaşan bölüm de. +2. **Bölüm adına değil, programa bak.** Kısıntı bölümün her programına eşit dağılmıyor: Hukuk'ta devlet kontenjanı +48 iken vakıf kontenjanı −1.191. Senin hedefin devlet programıysa "Hukuk kontenjanı kısıldı" başlığı senin durumunu tarif etmiyor. Katalogda her programın kendi kontenjan ve taban satırı var; [bölüm sayfalarından](/bolumler) programı programa bakabilirsin. Aynı bölüm adının programdan programa nasıl ayrıştığını [aynı bölüm, farklı üniversite](/rehber/ayni-bolum-farkli-universite-siralama-farki) yazısında yedi bölüm üzerinden ölçtük. +3. **Hedefini yukarı çekmen gereken durum üç koşulun birlikte sağlandığı durumdur:** kısıntı senin kurum türünde oldu · program kontenjanını doldurdu · son iki yılda tabanı zaten sıkılaşıyordu. Bu üçü birden varsa hedef sıralama bandını bir kademe yukarıdan kurmak makul olur; nasıl kuracağını [hedef sıralama nasıl belirlenir?](/rehber/hedef-siralama-nasil-belirlenir) yazısında adım adım anlattık. +4. **Kılavuz çıkınca kendin kontrol et.** 2027 kılavuzu yayımlanmadan 2027 kontenjanları belli olmaz; bu yazıdaki tablo 2026 kılavuzunun fotoğrafıdır. ÖSYM'nin [2027 sınav ve tercih takvimi](/rehber/yks-2027-takvimi) de bu yazının yayımlandığı tarihte açıklanmamıştı. Hedef programının kontenjanına kılavuz çıktığında kendi gözünle bak. +5. **Kontenjanı kısılan ama dolmayan programda taban yayımlanmaz.** Diş Hekimliği örneğinde en az 28 programda kontenjan boş kaldı; o programların 2026 taban sıralaması yok. Böyle bir satırı listende "güvenli" sanma — konuyu [boş kontenjanlar yazısında](/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor) ayrıntılı anlattık. + +Bizim tarafımızda kural açık: ürün yerleşme olasılığı hesaplamaz. Bir programın son taban sıralamasını (2026, o yıl veri yoksa 2025) senin sıranla kıyaslar ve satırı Hayal, Dengeli ya da Güvenli dilimine yerleştirir. Kontenjan kısıntısı bu hesabı doğrudan değiştirmez; yalnızca tabanın gelecek yıl hangi yöne gidebileceğine dair bir ipucudur. Kendi sıralamanla hangi programların hangi dilime düştüğünü görmek için [ana sayfadaki sıra formunu](/#hero-form) kullanabilirsin. + +## Sık sorulan sorular + +**2026'da kontenjanı en çok azalan bölüm hangisi?** +Eşleşen örgün lisans havuzunda kişi sayısı olarak İngiliz Dili ve Edebiyatı (119 programda 5.289 → 4.105, −1.184), ardından Hukuk (−1.143) ve Fizyoterapi ve Rehabilitasyon (−906). Açıköğretim satırlarını da sayarsan listeye Görsel İletişim Tasarımı girer, ama o düşüşün 1.000'i tek bir açıköğretim programından gelir. + +**Kontenjan azalınca taban sıralaması kesinlikle sıkılaşır mı?** +Hayır. Kontenjan değişimi ile taban sıralaması değişimi arasındaki ilişki ölçüldüğünde zayıf çıkıyor (Spearman 0,15). 2026'da kontenjanı hiç değişmeyen programların bile %82,2'sinin tabanı sıkılaştı; buna karşılık kontenjanı 654 kişi kısılan Bilgisayar Mühendisliği'nde kıyaslanabilir 202 programın yalnızca 17'si sıkılaştı. + +**Kontenjan kısıntısı devlet üniversitelerinde mi, vakıflarda mı daha sert oldu?** +Eşleşen havuzda devlet kontenjanı −%5,2, vakıf kontenjanı −%7,6 değişti; kontenjanını azaltan program oranı devlette %28,5, vakıfta %44,3. YÖK'ün 17 Şubat 2026 açıklamasında devletteki kontenjan azaltma uygulamasının 2026'dan itibaren vakıf üniversiteleri için de geçerli olacağı, başta hukuk, psikoloji, eczacılık, diş hekimliği ve mimarlık olmak üzere bazı programların vakıf kontenjanlarının azaltılacağı belirtilmişti. + +**Kontenjanı azalan program kapanıyor mu?** +Hayır, ikisi ayrı şey. Kontenjanı azalan program kılavuzda durmaya devam eder. Ayrıca 2025'te kontenjanı olup 2026 kılavuzunda görünmeyen 938 satırın 352'sinde aynı üniversitede aynı adlı program 2026'da duruyor — yani kod ya da satır değişikliği söz konusu. Kalan 586 satırın bir kısmı da ad değişikliğidir. Verimiz "kılavuzdan düştü" demeye yeter, "kapandı" demeye yetmez. + +**Kontenjan kararını kim veriyor?** +2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca programların açılması, öğrenci alınması ve öğrenci alımının durdurulması Yükseköğretim Kurulu tarafından karara bağlanıyor; kontenjan değerlendirmesi Yükseköğretim Genel Kurulu'nda yapılıyor ve kadro şartları (lisansta ilgili alanda kadrolu en az 3 öğretim üyesi) bu değerlendirmenin parçası. + +**2027 kontenjanları ne olacak?** +Bilmiyoruz ve tahmin yazmıyoruz. 2027 kontenjanları ÖSYM'nin 2027 yükseköğretim programları kılavuzu yayımlandığında belli olur; bu yazının yayımlandığı tarihte ÖSYM'nin 2027 takvimi de açıklanmamıştı. + +## Kaynaklar + +Tüm kaynaklara 22 Eylül 2026'da erişildi. + +- YÖK, [Yükseköğretim Kurulu Başkanı Özvar, stratejik kontenjan dönüşümünü açıkladı](https://www.yok.gov.tr/tr/news/yuksekogretim-kurulu-baskani-ozvar-stratejik-kontenjan-donusumunu-acikladi-OlqxR) (17 Şubat 2026) — 2023–2025 kontenjan azaltımı (1.090.014 → 843.547), nitelik gerekçesi ve "2026'dan itibaren vakıf üniversiteleri de kapsamda" cümlesi +- YÖK Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığı, [Üniversitelerde Akademik Birim İşlemleri](https://egitim.yok.gov.tr/tr/page/491) — 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesine dayanan program açma / öğrenci alma / öğrenci alımını durdurma yetkisi, kontenjan değerlendirmesinin Yükseköğretim Genel Kurulu'nda yapılması ve öğretim elemanı/öğretim üyesi şartları +- ÖSYM, [2026-YKS: Yerleştirme Sonuçları Açıklandı](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) (18 Ağustos 2026) — 2026 yerleştirme sonuçlarının açıklanma tarihi +- KolayTercih katalog verisi: YÖK Atlas 2026 yerleştirme verisi (`data/yokatlas.db`, 21 Eylül 2026 güncellemesi) — bu yazıdaki bütün kontenjan, yerleşen ve taban sıralaması rakamları. Havuz tanımı ve filtreler yukarıdaki "Bu yazıdaki rakamlar nasıl hesaplandı?" bölümünde. diff --git a/content/rehber/kac-net-ile-hangi-bolum.md b/content/rehber/kac-net-ile-hangi-bolum.md new file mode 100644 index 0000000..0cce7de --- /dev/null +++ b/content/rehber/kac-net-ile-hangi-bolum.md @@ -0,0 +1,176 @@ +--- +baslik: Kaç Net İle Hangi Bölüm? Son Yerleşenin Netleri (2025 Verisiyle) +aciklama: 2025'te devlet üniversitelerinin bölümlerine en son yerleşen kişilerin TYT ve AYT netleri, program sayısıyla birlikte. Bu rakam bir baraj değil; neyi gösterdiği, üniversiteye ve yıla göre nasıl değiştiği tablolarla. +tarih: 2026-09-22 +--- + +**Kısa cevap:** "Kaç net ile girilir" sorusunun elimizdeki en somut karşılığı, YÖK Atlas'ın her program için yayımladığı **son yerleşen kişinin netleri**dir. 2025 yerleştirmesinde devlet üniversitelerinin lisans programlarında bu rakamların bölüm ortalaması şöyleydi: [Tıp](/bolum/tip) TYT Türkçe 31,5 / TYT Matematik 28,2 / AYT Matematik 33,8 (106 program), [Diş Hekimliği](/bolum/dis-hekimligi) 30,2 / 25,5 / 30,9 (75 program), [Hukuk](/bolum/hukuk) 30,1 / 19,4 / 21,9 (51 program), [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) 27,9 / 19,4 / 20,7 (114 program), [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) 26,6 / 16,1 / 17,2 (116 program), [Psikoloji](/bolum/psikoloji) 28,8 / 12,8 / 12,0 (72 program). Ama bu sayılar bir **baraj değil**: aynı bölümün en seçici programıyla en geniş kapatan programı arasındaki net farkı, bölümler arasındaki farktan büyük olabiliyor — ve aynı programın eşiği her yıl kayıyor. + +Bu yazıdaki net rakamlarının tamamı **2025 yerleştirmesine** aittir. 2026 tabanları ve sıralamaları katalogda güncel, ama **2026 net verisi YÖK Atlas'ta 22 Eylül 2026 itibarıyla yayımlanmamıştır** — Net Sihirbazı'ndaki en yeni yıl 2025'tir. Bu yüzden her rakamın yanında yıl etiketi var; başka türlü yazmak yanıltıcı olurdu. + +```mermaid +%% aria: Net rakamını doğru okuma şeması. Şema, YÖK Atlas'ta gördüğün net rakamının ne olduğu sorusuyla başlar. İlk ayrım şudur: gördüğün rakam yerleşen herkesin ortalaması değil, o programa en son, yani en düşük puanla yerleşen tek kişinin ders bazındaki netidir. Bu tek kişinin profili üç ayrı nedenle senin için kesin bir eşik anlamına gelmez. Birinci neden, o kişinin diploma notundan gelen ortaöğretim başarı puanının senden farklı olmasıdır; aynı ham netle farklı yerleştirme puanı çıkar. İkinci neden, netin puana çevrilirken puan türünün ağırlıklarından geçmesidir; sayısalda AYT matematik bir net ile sözelde AYT tarih bir net aynı puanı getirmez. Üçüncü neden, o yılın sınav zorluğunun ve aday kitlesinin performansının eşiği yukarı aşağı oynatmasıdır; iki bin yirmi üçten iki bin yirmi beşe aynı programların son yerleşenlerinin TYT matematik neti on üç virgül altıdan dokuz virgül dokuza düşmüştür. Bu üç nedenin ortak sonucu şudur: net rakamı bir hedef koymak ve nerede durduğunu anlamak için pusuladır, kesin sınır değildir. Doğru kullanım, deneme netini önce sıralamaya çevirmek, sonra o sıralamayla program tablolarına inmektir. Şemadaki renkler tek başına anlam taşımaz; her kutunun içindeki metin kutunun ne söylediğini yazar. +%% altyazi: YÖK Atlas'taki net, bir programa en son yerleşen kişinin netidir. Eşik değil, pusuladır; karar sıralamayla verilir. +flowchart TD + A("YÖK Atlas'ta gördüğün
net rakamı nedir?") --> B("YANLIŞ OKUMA
yerleşen herkesin ortalaması") + A --> C("DOĞRU OKUMA
o programa EN SON yerleşen
tek kişinin ders netleri") + C --> D{"Neden senin için
kesin eşik değil?"} + D -- "diploma notu" --> D1("O kişinin OBP'si
seninkinden farklı:
aynı netle farklı
yerleştirme puanı çıkar") + D -- "puan türü" --> D2("Her testin ağırlığı ayrı:
SAY'da 1 AYT matematik neti ile
SÖZ'de 1 AYT tarih neti
aynı puanı getirmez") + D -- "o yılın sınavı" --> D3("Eşik her yıl kayar:
aynı programlarda TYT matematik
2023'te 13,6 → 2025'te 9,9") + D1 --> S("SONUÇ
net bir pusuladır,
kesin sınır değildir") + D2 --> S + D3 --> S + S --> Y("DOĞRU KULLANIM
deneme netini önce sıralamaya çevir,
sonra o sıralamayla
program tablolarına in") + + classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b + classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e + classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46 + class B hayal + class D1,D2,D3,S uyari + class C,Y garanti +``` + +## Bu tablodaki rakam tam olarak neyi gösteriyor? + +YÖK Atlas'ın "Net Sihirbazı" bölümü her lisans ve önlisans programı için tek bir satır yayımlar: **o programa en son yerleşen kişinin** TYT, AYT ve YDT netleri. "En son yerleşen" demek, o programın taban puanını yapan kişi demek — yani kontenjanın son sırasına oturan aday. + +Bunun "yerleşenlerin ortalaması" olmadığını verinin kendisinden görebilirsin: 2025 yılına ait 20.821 satırın 20.820'sinde TYT matematik neti tam olarak 0,25'in katı. Net = doğru − yanlış/4 olduğu için **tek bir kişinin** neti her zaman çeyrek katıdır; yüzlerce öğrencinin ortalaması ise neredeyse hiçbir zaman tam çeyreğe oturmaz. Aynı şekilde bu satırlardaki taban puan değeri, programın kılavuzdaki taban puanına virgülüne kadar eşit (2025'te 17.301 karşılaştırılabilir satırın 17.265'i, yani %99,8). + +Pratikte bu senin için iyi haber: ortalama, "girenlerin çoğu bu kadar yapmış" der; son yerleşenin neti ise **o yıl o programa en düşük hangi profille girilebildiğini** gösterir. Ama iyi haber, garanti demek değil: + +| | Son yerleşenin neti (elimizdeki veri) | Yerleşenlerin ortalaması (bu veride yok) | "Baraj net" (böyle bir şey yok) | +| --- | --- | --- | --- | +| Neyi ölçer | Programın o yılki en alt profili | Yerleşen kitlenin tipik profili | — | +| Kaç kişiden gelir | 1 kişi | Tüm yerleşenler | — | +| Yıldan yıla oynar mı | Evet, çok | Evet, daha az | — | +| Tercih kararında rolü | Nerede durduğunu gösterir | Bölümü tanıtır | ÖSYM böyle bir eşik yayımlamaz | + +ÖSYM hiçbir program için "şu kadar net yapan girer" diye bir eşik açıklamaz. Yerleştirme, netlerden hesaplanan yerleştirme puanına ve o puandan çıkan **başarı sıralamasına** göre yapılır; nedenini [taban puan mı, sıralama mı?](/rehber/taban-puan-mi-siralama-mi) yazısında adım adım anlattık. + +## Sayısalda 2025'te kaç netle hangi bölüme yerleşilmiş? + +Aşağıdaki tablo, **2025 yerleştirmesinde** devlet üniversitelerinin sayısal puanlı lisans programlarında son yerleşen kişilerin netlerinin bölüm ortalamasıdır. "n" kolonu, ortalamanın kaç programın verisinden geldiğini gösterir; 10 programın altında kalan bölümleri tabloya koymadık. + +| Bölüm (SAY) | n | TYT Türkçe /40 | TYT Mat /40 | AYT Mat /40 | AYT Fen /40 | 2025 ort. taban sırası | +| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | +| [Tıp](/bolum/tip) | 106 | 31,5 | 28,2 | 33,8 | 34,5 | 17.237 | +| [Diş Hekimliği](/bolum/dis-hekimligi) | 75 | 30,2 | 25,5 | 30,9 | 31,9 | 31.607 | +| [Eczacılık](/bolum/eczacilik) | 36 | 29,1 | 24,4 | 29,2 | 29,6 | 44.463 | +| [Endüstri Mühendisliği](/bolum/endustri-muhendisligi) | 64 | 28,6 | 21,0 | 22,0 | 23,8 | 111.114 | +| [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) | 114 | 27,9 | 19,4 | 20,7 | 23,2 | 120.182 | +| [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) | 116 | 26,6 | 16,1 | 17,2 | 19,9 | 143.896 | +| [Elektrik-Elektronik Mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi) | 110 | 27,0 | 18,3 | 17,9 | 21,4 | 147.235 | +| [Yazılım Mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi) | 37 | 26,3 | 17,6 | 17,1 | 20,1 | 152.171 | +| [Makine Mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) | 101 | 26,0 | 16,9 | 18,1 | 19,4 | 163.481 | +| [Veteriner](/bolum/veteriner) | 34 | 26,7 | 16,0 | 17,1 | 21,4 | 164.612 | +| [Mimarlık](/bolum/mimarlik) | 57 | 27,3 | 16,3 | 15,9 | 18,2 | 165.879 | +| [İnşaat Mühendisliği](/bolum/insaat-muhendisligi) | 95 | 25,8 | 14,9 | 14,3 | 16,1 | 206.016 | +| [Fizyoterapi ve Rehabilitasyon](/bolum/fizyoterapi-ve-rehabilitasyon) | 63 | 24,8 | 11,3 | 11,0 | 13,1 | 260.335 | +| [Beslenme ve Diyetetik](/bolum/beslenme-ve-diyetetik) | 65 | 25,5 | 12,8 | 10,5 | 11,3 | 271.607 | +| [Moleküler Biyoloji ve Genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik) | 43 | 25,0 | 12,2 | 9,6 | 13,3 | 327.838 | + +*AYT Fen kolonu, AYT Fizik (14 soru), Kimya (13) ve Biyoloji (13) netlerinin toplamıdır.* + +Tablonun en çok gözden kaçan kolonu **TYT Türkçe**. Tıp'a en son yerleşenlerin TYT Türkçe ortalaması 40 soruda 31,5 — yani sayısal tarafın en tepesinde bile Türkçe neredeyse dolu. "Sayısalcıyım, Türkçe'yi bırakıyorum" cümlesinin bedeli burada görünür: TYT Türkçe tek başına 40 soruluk bir blok ve puan türünün hepsine giriyor. + +## Eşit ağırlık, sözel ve dilde tablo nasıl? + +Aynı yöntem, aynı yıl (2025), aynı kapsam (devlet üniversiteleri, lisans): + +| Bölüm | Puan türü | n | TYT Türkçe /40 | TYT Mat /40 | AYT Mat /40 | AYT Edebiyat /24 | AYT Tarih-1 + Coğrafya-1 /16 | YDT /80 | 2025 ort. taban sırası | +| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | +| [Özel Eğitim Öğretmenliği](/bolum/ozel-egitim-ogretmenligi) | SÖZ | 54 | 29,4 | 5,3 | — | 18,4 | 12,4 | — | 9.538 | +| [Okul Öncesi Öğretmenliği](/bolum/okul-oncesi-ogretmenligi) | SÖZ | 69 | 26,6 | 5,2 | — | 16,5 | 11,4 | — | 18.849 | +| [İngilizce Öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi) | DİL | 66 | 29,3 | 8,2 | — | — | — | 64,5 | 20.078 | +| [Hukuk](/bolum/hukuk) | EA | 51 | 30,1 | 19,4 | 21,9 | 17,6 | 11,5 | — | 22.999 | +| [İngiliz Dili ve Edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati) | DİL | 60 | 28,0 | 4,8 | — | — | — | 56,7 | 32.283 | +| [Türkçe Öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi) | SÖZ | 71 | 25,3 | 4,6 | — | 13,4 | 9,0 | — | 73.366 | +| [Sınıf Öğretmenliği](/bolum/sinif-ogretmenligi) | EA | 75 | 28,0 | 13,8 | 12,8 | 16,3 | 9,1 | — | 94.565 | +| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | EA | 72 | 28,8 | 12,8 | 12,0 | 16,7 | 9,0 | — | 126.270 | +| [Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık](/bolum/rehberlik-ve-psikolojik-danismanlik) | EA | 72 | 27,4 | 12,1 | 10,0 | 15,8 | 8,8 | — | 133.579 | +| [Türk Dili ve Edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) | SÖZ | 100 | 21,0 | 2,3 | — | 9,8 | 5,0 | — | 330.169 | +| [Tarih](/bolum/tarih) | SÖZ | 107 | 20,1 | 2,6 | — | 8,2 | 6,4 | — | 365.385 | +| [Uluslararası İlişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler) | EA | 61 | 23,9 | 7,6 | 7,1 | 11,8 | 6,8 | — | 425.022 | +| [İşletme](/bolum/isletme) | EA | 146 | 24,0 | 8,4 | 7,5 | 11,6 | 6,4 | — | 441.022 | +| [Sosyal Hizmet](/bolum/sosyal-hizmet) | EA | 61 | 24,4 | 4,3 | 3,0 | 12,9 | 5,9 | — | 449.096 | +| [İlahiyat](/bolum/ilahiyat) | SÖZ | 164 | 18,1 | 1,8 | — | 6,9 | 4,2 | — | 478.545 | +| [İktisat](/bolum/iktisat) | EA | 120 | 23,2 | 6,6 | 6,3 | 10,5 | 5,3 | — | 549.489 | + +Öğretmenliklerde tablo yanıltıcı olabilir: birçok öğretmenlik programında ayrıca **başarı sıralaması şartı** var, yani netin ve puanın üstünde ayrı bir sıralama barajı işliyor. Hangi programlarda hangi şartın olduğunu [baraj ve başarı sıralaması şartları](/rehber/siralama-sartlari-2026) yazısında bulabilirsin. + +## Aynı bölümün netleri üniversiteye göre ne kadar değişiyor? + +Çok. "Kaç netle bilgisayar mühendisliği" sorusunun tek bir cevabı yok, çünkü aynı isimle 100'den fazla program var ve aralarındaki fark, bölümler arası farktan büyük. Aşağıda 2025'te devlet üniversitelerindeki [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) programları taban sırasına göre bantlara ayrıldı: + +| Bilgisayar Mühendisliği — 2025 taban sırası bandı | n | TYT Türkçe /40 | TYT Mat /40 | AYT Mat /40 | AYT Fizik /14 | AYT Kimya /13 | AYT Biyoloji /13 | +| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | +| İlk 10 bin | 5 | 33,3 | 31,8 | 39,5 | 12,5 | 12,0 | 12,0 | +| 10–50 bin | 18 | 31,9 | 25,4 | 31,1 | 10,6 | 11,3 | 10,0 | +| 50–150 bin | 52 | 28,2 | 20,2 | 21,3 | 8,3 | 8,3 | 7,6 | +| 150 bin üstü | 39 | 25,0 | 13,9 | 12,8 | 6,1 | 4,4 | 5,5 | + +İlk 10 bin bandındaki programlara en son yerleşen kişiler AYT matematikte 40 soruda ortalama 39,5 net yapmış; 150 bin üstündeki programlarda aynı rakam 12,8. Tek bir bölüm adı, üç katı aşan bir net aralığı. Somut bir örnek: 2025'te ODTÜ Bilgisayar Mühendisliği (İngilizce) programına en son yerleşen aday AYT matematikte 40 soruda **40 net** yapmıştı (taban sırası 1.204); Boğaziçi Bilgisayar Mühendisliği (İngilizce) programında aynı rakam 38,75'ti (taban sırası 1.448). + +Bu yüzden bölüm ortalaması yalnızca başlangıç noktasıdır. Karar, tek tek program satırlarında verilir — bölüm sayfalarındaki tablolarda her programın kendi taban sıralamasını görebilirsin. "Sıralamam şu, hangi bölümler bana açık" sorusunun bant bant haritası için [kaç sıralama ile hangi bölüme girebilirim?](/rehber/kac-siralama-ile-hangi-bolume-girebilirim) yazısına bak. + +## Aynı program, farklı yıl: net neden sabit bir eşik değil? + +En sert kanıt burada. Hem 2023 hem 2024 hem 2025'te net verisi olan **5.213 devlet lisans programını** eşleştirip baktığımızda, son yerleşenlerin **TYT Matematik** neti üç yılda 13,6 → 12,5 → **9,9** diye düştü. Aynı programlar, aynı kontenjanlar, benzer sıralamalar. Aynı dönemde **TYT Türkçe** neredeyse kıpırdamadı: 24,0 → 24,3 → 24,6. + +Yani "TYT matematikte 13 net yapan şu programa giriyordu" cümlesi 2023'te doğruyken 2025'te fazlasıyla karamsar bir hedef hâline geldi. Değişen şey öğrencilerin çalışkanlığı değil, o yılın **sınav zorluğu** ve aday kitlesinin dağılımı. + +Bölüm bazında da aynı hikâye (yalnızca üç yılın üçünde de verisi olan programlar): + +| Bölüm (devlet) | n | TYT Mat 2023 | TYT Mat 2024 | TYT Mat 2025 | AYT Mat 2023 | AYT Mat 2024 | AYT Mat 2025 | +| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | +| [Tıp](/bolum/tip) | 102 | 34,6 | 34,9 | 28,4 | 35,1 | 29,6 | 33,8 | +| [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) | 111 | 27,1 | 24,2 | 19,3 | 26,4 | 17,9 | 20,6 | +| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 50 | 24,8 | 23,4 | 19,3 | 23,8 | 17,4 | 21,9 | +| [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) | 110 | 19,2 | 19,5 | 16,2 | 18,5 | 12,4 | 17,3 | +| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 62 | 17,8 | 15,7 | 12,5 | 15,7 | 9,9 | 12,0 | + +Tıp'a en son yerleşenlerin AYT matematik neti 2023'te 35,1, 2024'te 29,6, 2025'te 33,8. Üç yılda üç farklı sayı. Bir netin "yeterli" olup olmadığı, o yıl senin dışındaki adayların ne yaptığına bağlı — bu da neden hedefi netle değil sıralamayla koyman gerektiğini anlatıyor. Yöntemi [hedef sıralama nasıl belirlenir?](/rehber/hedef-siralama-nasil-belirlenir) yazısında bulacaksın; tabanların yıllar içinde neden kaydığını ise [taban sıralamalar nasıl değişir?](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) anlatıyor; aynı kaymanın altı yıllık ölçümü [taban sıralamaları altı yılda nasıl değişti](/rehber/taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti) yazısında. + +## Neden 2026 netleri yok? + +Çünkü YÖK Atlas henüz yayımlamadı. 22 Eylül 2026 itibarıyla YÖK Atlas'ın net verisinde en yeni yıl **2025**; 2026 yerleştirmesinin taban puanları ve başarı sıralamaları yayımda olmasına rağmen net satırları eklenmemiş durumda. Sitedeki bölüm ve üniversite sayfalarında gördüğün 2026 taban sıralamaları günceldir; bu yazıdaki **net** rakamları ise 2025'e aittir ve öyle etiketlenmiştir. + +2026 netleri yayımlandığında bu yazı güncellenecek. O zamana kadar 2025 tablosunu "son bilinen fotoğraf" olarak oku, "bu yılın eşiği" olarak değil. + +## Net tek başına yerleşmeyi belirler mi? + +Hayır, üç şey daha devrede: + +1. **Puan türü ağırlıkları.** Net doğrudan puana dönüşmez; her testin katsayısı farklıdır ve senin puan türüne göre değişir. Sayısalda AYT matematikte kazandığın 1 net ile sözelde AYT tarihte kazandığın 1 net aynı puanı getirmez. Yerleştirme puanının nasıl kurulduğunu [merkezi yerleştirme nasıl çalışır?](/rehber/merkezi-yerlestirme-nasil-calisir) yazısında anlattık. +2. **OBP (diploma notu).** Yerleştirme puanına OBP × 0,12 kadar ek gelir — 30 ile 60 puan arası. Elimizdeki 2025 verisinde bu yazının kapsamındaki 5.801 devlet lisans programına son yerleşenlerin OBP ortalaması 411; Tıp'ta 478, Psikoloji'de 433. Yani tablodaki kişiyle aynı netleri yapsan bile diploma notunuz farklıysa yerleştirme puanınız farklı çıkar. Hesabın tamamı: [OBP nedir, nasıl hesaplanır?](/rehber/obp-nedir-nasil-hesaplanir) +3. **O yılın genel başarı dağılımı.** Yukarıdaki tabloda gördüğün gibi aynı net, farklı yıllarda farklı sıralamaya denk gelir. Karşılaştırılabilir tek ölçü sıralamadır. + +Bu üçü yüzünden "şu kadar net yaparsan girersin" cümlesini kuran hiçbir kaynağa güvenme — biz de kurmuyoruz. Tablolar sana **nerede durduğunu** söyler, ne olacağını değil. + +## Kendi netini nasıl kullanmalısın? + +1. **Denemeni ham netle değil, tahmini sıralamayla oku.** Kurumların yayımladığı net–puan–sıralama dönüşümleri tahminidir ama netin ham hâlinden çok daha bilgilendiricidir. +2. **Hedef bölümünün tek satırına değil, bandına bak.** Yukarıdaki Bilgisayar Mühendisliği örneğinde olduğu gibi, aynı bölümün içinde netler üç kat açılabiliyor. Hangi programın gerçekçi olduğunu bölüm sayfasındaki program tablosundan gör: [tüm bölümler](/bolumler). +3. **Zayıf testini tabloyla seç.** Tıp hedefliyorsan AYT matematik kadar TYT Türkçe'nin de neredeyse dolu olduğunu (31,5/40) gör; sosyal bir bölüm hedefliyorsan AYT Edebiyat'ın ağırlığını gör. +4. **Son kararı sıralamayla ver.** Netin sıralamaya, sıralaman da program listesine dönüşür. O sıralamada kaç programın olduğunu ve bunların hangi şehirlerde durduğunu [sıralama bandları](/rehber/siralama-bandlari-hangi-kapilar-acilir) yazısında band band saydık. Sıralamanı biliyorsan [ana sayfadaki formdan](/#hero-form) girip hayal, dengeli ve güvenli dilimleriyle ayrılmış bir liste alabilirsin. + +## Bu yazıdaki tablolar nasıl hesaplandı? + +- **Kaynak tablo:** `netler` — YÖK Atlas'ın program bazlı "son yerleşen kişinin netleri" verisi. Toplam 62.975 satır, 25.166 farklı program, 2023–2025 yılları. +- **Yıl:** Tüm net rakamları `yil = 2025`. Taban sıralamaları da 2025 (`programs.sira2025`), tablo içinde tutarlı kalsın diye. +- **Kapsam:** Devlet üniversiteleri (`unitur = 'DEVLET'`), yalnızca lisans (`onlisans = 0`), 2025'te taban sıralaması oluşmuş programlar (`sira2025 IS NOT NULL`). Bu kesitte 5.801 program satırı ve 409 farklı bölüm adı var. Son koşul önemli: taban sıralaması oluşmamış programları (özel yetenekle öğrenci alanlar, dolmayanlar) dışarıda bırakmazsan bölüm ortalamaları kayar — örneğin Hukuk 51 değil 52 programdan hesaplanır ve TYT Türkçe 30,1 yerine 29,9 çıkar. +- **Eşik:** Bölüm ortalaması yalnızca **en az 10 programın** verisi varsa tabloya girdi; n kolonu her satırda kaç programdan hesaplandığını gösterir. +- **Gruplama:** Programlar 2026 kılavuzundaki adlarıyla gruplandı. Adında "(İngilizce)", "(KKTC Uyruklu)", "(Burslu)" gibi ek taşıyan varyantlar ayrı satır sayılır ve yukarıdaki bölüm ortalamalarına girmez — örneğin "Bilgisayar Mühendisliği" satırındaki 114 program, adı düz "Bilgisayar Mühendisliği" olan devlet programlarıdır. +- **Üç yıllık karşılaştırma:** Yalnızca 2023, 2024 ve 2025'in üçünde de net verisi olan devlet lisans programları eşleştirildi (5.213 program). Bu tek tabloda `sira2025` koşulu **aranmadı**, çünkü ölçülen şey tabanın değil netin yıllar arası kaymasıdır. Açılan/kapanan programlar dışarıda. +- **Doğrulama:** Tablo yayımlanmadan önce 5 program (Hacettepe Tıp, Boğaziçi Bilgisayar Mühendisliği, Ankara Üniversitesi Hukuk, İstanbul Üniversitesi Psikoloji, Ege Üniversitesi Hemşirelik) YÖK Atlas'ın canlı servisinden tek tek çekildi ve her alanı veritabanımızdakiyle birebir eşleşti. +- **Katalog veri tarihi:** 21 Eylül 2026. Taban puan/sıralama verisi bu tarihte yenilendi; net verisinde en yeni yıl 2025. + +## Kaynaklar + +Tüm kaynaklara 22 Eylül 2026'da erişildi. + +- YÖK, [Yükseköğretim Program Atlası (YÖK Atlas)](https://yokatlas.yok.gov.tr/) — program bazlı taban puan, başarı sırası ve "Net Sihirbazı" net verisinin birincil kaynağı. Bu yazıdaki net rakamlarının tamamı buradan alınan veriden hesaplandı; servisteki en yeni net yılı 22 Eylül 2026 itibarıyla 2025. +- YÖK Atlas, [Net Sihirbazı](https://yokatlas.yok.gov.tr/net-sihirbazi) — bölüm seçerek programların son yerleşen kişi netlerini yıl bazında kendin sorgulayabileceğin resmî araç. +- ÖSYM, [2026-YKS Sıkça Sorulan Sorular](https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2026/YKS/sss_yksd19022026.pdf) — OBP hesabı ve 0,12 katsayısı (soru 49–52); yerleştirmenin yerleştirme puanı ve başarı sırası üzerinden yapıldığı. +- ÖSYM, [Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kılavuz ve duyuru sayfası](https://www.osym.gov.tr/TR,8797/yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks.html) — test soru sayıları, puan türleri ve yerleştirme kuralları. diff --git a/content/rehber/kktc-universiteleri-okunur-mu.md b/content/rehber/kktc-universiteleri-okunur-mu.md new file mode 100644 index 0000000..77f1b8c --- /dev/null +++ b/content/rehber/kktc-universiteleri-okunur-mu.md @@ -0,0 +1,226 @@ +--- +baslik: KKTC (Kıbrıs) Üniversiteleri Okunur mu? Denklik, Maliyet ve 2026 Verisi +aciklama: ÖSYM ile yerleşirsen KKTC diploman denklik işlemine tabi tutulmadan geçerli; ÖSYM dışı yollarla girersen denklik başvurusu gerekiyor. 2026'da KKTC lisans kontenjanının %60,2'si doldu. Kuralın kaynağı, gerçek maliyet kalemleri ve kimin için mantıklı olduğu. +tarih: 2026-09-22 +--- + +Kısa cevap: KKTC'deki 16 üniversiteye YKS tercih listesinden, Türkiye'deki programlarla aynı ekranda yerleştirme yapılır. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıysan ve o programa **ÖSYM tarafından yerleştirildiysen**, ön lisans/lisans diploman denklik işlemine tabi tutulmadan Türkiye'de geçerlidir — bunun dayanağı 16 Ocak 2009'da imzalanıp 24 Ağustos 2011'de yürürlüğe giren karşılıklı tanıma anlaşmasıdır. Ama bu muafiyet "Kıbrıs'ta okumak sorunsuz" demek değil: ÖSYM dışı bir yolla (doğrudan başvuru, yatay geçiş, özel yetenek sınavı) girersen ya da yüksek lisans yaparsan **denklik başvurusu yapman gerekir**, ve ÖSYM kılavuzunda hiç yer almamış bir programdan mezun olursan denklik değerlendirmesi dışında kalırsın. Maliyet tarafında ise tablo net değil: KKTC üniversitelerinin çoğu fiyat listesini tek sayfada yayımlamıyor, ücrete KDV ve yıllık "öğrenci hizmetleri" kalemleri ekleniyor, üstüne barınma ve Türkiye–Kıbrıs uçak bileti geliyor. 2026 verisi de bunu doğruluyor: KKTC lisans kontenjanının yalnızca %60,2'si doldu ve bu oran dört yıldır düşüyor. + +Bu yazıda reklam yok. Denklik kuralları YÖK'ün kendi mevzuat belgelerinden, kontenjan ve taban rakamları ÖSYM'nin yerleştirme sonuçlarından ve kendi katalog verimizden (YÖK Atlas 2026), ücretler ise üniversitelerin kendi sayfalarından erişim tarihiyle alındı. Doğrulayamadığımız hiçbir rakam yazılmadı. + +## KKTC üniversitesine YKS ile mi yerleşilir? + +Evet. KKTC üniversiteleri ÖSYM'nin tercih kılavuzunda yer alır; aynı tercih listesine Türkiye'deki devlet ve vakıf programlarıyla yan yana yazılırlar. Ayrı bir sınav, ayrı bir başvuru dönemi yoktur. + +İki şeye dikkat et: + +- **Başarı sıralaması şartları KKTC'de de geçerli.** 2026 verimizde KKTC'deki tıp programlarına yerleşen son adayların sıralaması 40.963'ü, diş hekimliğinde 73.233'ü, hukukta 96.732'yi geçmiyor — yani ilk 50 bin / 80 bin / 100 bin eşikleri Kıbrıs'ta da uygulanıyor. Girne Üniversitesi gibi okullar kendi aday sayfalarında bu eşikleri program program yazıyor. Eşikleri geçemiyorsan KKTC "arka kapı" değildir. Ayrıntı: [başarı sıralaması şartları](/rehber/siralama-sartlari-2026). +- **Özel yetenek sınavıyla öğrenci alan programlar merkezî yerleştirmenin dışında.** Bu programlara ÖSYM yerleştirmesiyle girilmez ve bu fark denklikte doğrudan sonuç doğurur (aşağıdaki bölüme bak). Özel yetenek ve koşul maddeleri için: [özel koşullu programlar](/rehber/ozel-kosullu-programlar). + +Bir de sık karıştırılan bir ayrım var: **Kıbrıs'taki her program bir "KKTC üniversitesi" değil.** ODTÜ Kuzey Kıbrıs Kampusu, İTÜ-KKTC Eğitim Araştırma Yerleşkesi ve ASBÜ-Kuzey Kıbrıs Yerleşkesi fiziksel olarak adada, ama bunlar Türkiye Cumhuriyeti hukukuna göre kurulmuş **devlet üniversitelerinin** kampüsleridir; ÖSYM'nin sayısal bilgilerinde de devlet kontenjanı içinde sayılırlar, "KKTC üniversiteleri" grubunda değil. Bu ayrım denklikte de önemli: bu kampüslerden alınan diploma zaten bir Türkiye devlet üniversitesi diplomasıdır. Aşağıdaki doluluk ve taban tabloları ise yalnızca KKTC hukukuna göre kurulmuş 16 üniversiteyi kapsıyor. + +Programların önemli bir kısmı İngilizce ve hazırlık sınıfı içeriyor. Hazırlık yılı hem süreyi hem maliyeti bir yıl uzatır; [hazırlık sınıfı ve öğretim dili](/rehber/hazirlik-sinifi-ve-ogretim-dili) yazısı bu kararı anlatıyor. + +## "Tanınan üniversite" ile "diploma denkliği" aynı şey mi? + +Hayır, ve bu yazının en çok karıştırılan noktası bu. YÖK'ün Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı ikisini ayrı ayrı tanımlıyor: + +- **Tanıma:** bir yurt dışı yükseköğretim kurumunun ve programının "akademik derece vermeye yetkili olduğunun Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilmesi". +- **Denklik:** tanınan bir kurumdan alınan diplomanın "Türkiye'deki eşdeğer diplomalara eşdeğerliğinin tespit edilmesi". + +Yani üniversitenin tanınıyor olması, diplomanın otomatik olarak denk sayılacağı anlamına gelmez. KKTC'de bu iki adımın arasına 2009 tarihli ikili anlaşma giriyor: anlaşma gereği **her iki ülkenin hukukuna göre kurulmuş yükseköğretim kurumları karşılıklı olarak tanınır**, ve TC vatandaşının KKTC üniversitesindeki ön lisans/lisans programına Türkiye hukukuna göre yapılan sınav sonucuna göre yerleştirilmiş olması şartıyla diploma **denklik işlemine tabi tutulmaksızın** Türkiye'de geçerli sayılır. + +```mermaid +%% aria: KKTC diploması için denklik karar şeması. Başlangıç noktası, KKTC'deki bir üniversitenin ön lisans veya lisans programından mezun olmandır. İlk soru, o programa ÖSYM tarafından yerleştirilip yerleştirilmediğindir. Cevap evet ise ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıysan, ikili anlaşma gereği diploman denklik işlemine tabi tutulmaz; istersen YÖK'ten Protokol Yazısı talep edersin, YÖK diplomanın arkasını kaşeler ve kaydı YÖKSİS'e işlenir. Cevap hayır ise, yani doğrudan başvuruyla girdiysen, özel yetenek sınavıyla girdiysen, yatay geçişle geldiysen, KKTC uyruklu veya çift uyruklu olarak kayıt olduysan ya da yüksek lisans yaptıysan, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği kapsamında denklik başvurusu yapman gerekir ve sonuç değerlendirmeye bağlıdır. Her iki yolda da ortak bir ön koşul vardır: mezun olduğun programın ÖSYM kılavuzunda yer almış olması. Kılavuzda hiç yer almamış bir ön lisans veya lisans programı denklik değerlendirmesinin dışındadır ve bu durumda başvuru reddedilir. Bu yüzden tercih aşamasında yapılacak kontrol, programın kılavuzda listelenmiş olduğunu görmektir. +%% altyazi: Belirleyici olan üniversitenin adı değil, o programa nasıl yerleştiğin ve programın ÖSYM kılavuzunda olup olmadığı. +flowchart TD + M("KKTC'de bir üniversitenin
ön lisans / lisans programından
mezun oldun") --> K{"Program ÖSYM
kılavuzunda yer alıyor muydu?"} + K -- "hayır" --> RED("Kapsam dışı:
denklik değerlendirmesine
alınmaz, başvuru reddedilir") + K -- "evet" --> Y{"O programa ÖSYM
yerleştirdi mi?"} + Y -- "evet, TC vatandaşıyım" --> MUAF("Denklik işlemine
tabi tutulmaz
(2009 anlaşması)") + Y -- "hayır" --> DEN("Doğrudan kayıt, özel yetenek,
yatay geçiş, KKTC / çift uyruk,
yüksek lisans:
denklik başvurusu gerekir") + MUAF --> PRO("İstersen YÖK'ten
Protokol Yazısı al:
diplomanın arkası kaşelenir,
YÖKSİS'e işlenir") + DEN --> INC("Belgeler tam değilse
ya da program şartları
tutmuyorsa süreç uzar") + + classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e + classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46 + classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b + class MUAF,PRO garanti + class DEN,INC,Y,K uyari + class RED hayal +``` + +Şemadaki dört kuralın tamamı YÖK'ün "Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde Öğrenim Gören Türk Vatandaşları, KKTC Vatandaşları ve Yabancı Uyruklular İçin Tanıma ve Denklik Başvuru Süreçlerine İlişkin Usul ve Esaslar" belgesinden: + +| Durumun | Denklik gerekiyor mu? | Kaynaktaki dayanak | +|---|---|---| +| TC vatandaşısın, ön lisans/lisans programına **ÖSYM yerleştirdi** | Hayır — denklik işlemine tabi tutulmaz | Anlaşmanın 2'nci maddesi; şart: "TC hukukuna göre her yıl yapılan sınav sonucuna göre yerleştirilmiş olma" | +| ÖSYM yerleştirmesi olmadan, **doğrudan** kayıt oldun | Evet | Usul ve Esaslar, F.1 | +| **Özel yetenek sınavıyla** öğrenci alan programdan mezunsun | Evet — üstelik kayıt olduğun yılın ÖSYS sonuç belgesini ve o yılın baraj puanı şartını sağladığını belgelemen gerekir | Usul ve Esaslar, F.2 | +| **KKTC uyruklu / çift uyruklu (TC-KKTC)** olarak kayıt oldun | Evet — aynı zamanda TC vatandaşı olsan dahi | Usul ve Esaslar, F.2 | +| **Yabancı uyruklu** olarak kayıt oldun | Evet | Usul ve Esaslar, F.1–F.2 | +| KKTC'de **yüksek lisans** yaptın | Evet — ayrıca programın kayıt tarihinde YÖK'çe tanınmış olması ve ALES/LES şartı aranır | Usul ve Esaslar, F.3; YÖK SSS 47 | +| **Yatay geçiş / ders saydırma** ile diploma aldın | Evet — ilk yükseköğrenimine ait belgelerle standart başvuru | Usul ve Esaslar, F.4 | +| Lise öğrenimini **kesintisiz KKTC'de** tamamladın ve üniversiteye oradan yerleştin | Hayır — ayrı bir muafiyet | Ek Anlaşma'nın 6'ncı maddesi (13.10.2015 imza, 04.10.2016 yürürlük) | + +İki ek uyarı, ikisi de doğrudan resmî kaynaktan: + +1. **Programın kılavuzda olması belirleyici.** YÖK'ün SSS'inde 49. soru şunu söylüyor: "Diploma denklik inceleme işlemlerinde esas olan KKTC'deki yükseköğretim kurumlarından mezun olunan programın ÖSYS Kılavuzlarında olup olmadığıdır. Kılavuzlarda olmayan bölümlerden mezun olan adayların başvuruları reddedilmektedir." Usul ve Esaslar'ın D maddesi de aynı şeyi söylüyor. Yani "üniversite tanınıyor" cümlesi yetmez; **o program** kılavuzda listelenmiş olmalı. +2. **Diplomanın arkasına yazılması gereken bir bilgi var.** Diplomayı veren üniversitenin, diplomanın arkasına öğrencinin programa yerleştirildiği **yıl ve şekli** yazması gerekiyor. Mezuniyette bunu kontrol et. + +ÖSYM ile yerleşip mezun olanlar isterse YÖK'ten "Protokol Yazısı" talep edebilir: denklik başvuru formu, kimlik fotokopisi, ÖSYM'ce yerleştiğine ilişkin belge, diploma aslı ve fotokopisi ve hizmet bedeli makbuzuyla başvuru yapılır; YÖK Genel Sekreter Yardımcısı imzalı yazı hazırlanır, diplomanın arkası kaşelenir ve kayıt YÖKSİS'e işlenir. Bu bir denklik işlemi değil, muafiyetin belgelenmesidir. + +## 2026 verisi KKTC üniversiteleri hakkında ne söylüyor? + +YÖK'ün kendi listesinde 16 KKTC üniversitesi var; kataloğumuzda 2026'da kontenjan açan KKTC üniversitesi sayısı da — aşağıdaki yöntem kutusunda anlattığımız ad temizliğinden sonra — 16. Bu 16 üniversite 2026'da **873 lisans ve 314 önlisans programı** için toplam 18.013 kontenjan açtı; 11.555 kişi yerleşti. + +Asıl rakam doluluk. ÖSYM'nin 2026-YKS yerleştirme sonuçlarına ilişkin sayısal bilgilerinde kurum grupları ayrı ayrı veriliyor (devlet ve vakıf satırları ÖSYM'nin kendi yayınından; KKTC satırı bizim kendi katalog sayımımızdır — yöntemi yazının sonundaki kutuda): + +| Kurum grubu (2026, lisans) | Kontenjan | Yerleşen | Boş | Doluluk | +|---|---|---|---|---| +| Devlet | 265.356 | 263.101 | 2.255 | %99,2 | +| Vakıf | 99.638 | 77.827 | 21.811 | %78,1 | +| **KKTC** | **13.162** | **7.923** | **5.239** | **%60,2** | + +KKTC lisans kontenjanının **%39,8'i boş kaldı**. Türkiye'deki boş lisans kontenjanı dağılımında KKTC'nin payı %18 — oysa toplam lisans kontenjanının yalnızca %3,5'i KKTC'de. Boş kontenjanın ne anlama geldiği (ve gelmediği) için: [boş kontenjanlar ne anlatıyor](/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor). + +Bu tek yılın hikâyesi de değil. Kendi katalog verimizden KKTC lisans programlarının son dört yılı: + +| Yıl | Kontenjan | Yerleşen | Doluluk | +|---|---|---|---| +| 2023 | 10.557 | 8.802 | %83,4 | +| 2024 | 11.159 | 7.600 | %68,1 | +| 2025 | 12.279 | 7.868 | %64,1 | +| 2026 | 13.162 | 7.923 | %60,2 | + +Üç yılda kontenjan %25 arttı, yerleşen sayısı 8.802'den 7.923'e düştü. Arz büyürken talep yerinde saydı. Bunun senin için iki sonucu var: (a) KKTC programlarında **ek yerleştirmede** ve sonraki yıllarda açık kontenjan bulma ihtimali Türkiye ortalamasının çok üstünde, (b) aynı nedenle taban sıralamaları geniş ve oynak. + +Program bazında dağılım eşit değil. 2026'da KKTC'deki 873 lisans programının **193'üne hiç öğrenci yerleşmedi**. Buna karşılık sağlık ve öğretmenlik tarafında tablo tersine dönüyor: + +| Bölüm (KKTC, 2026 lisans) | Program | Kontenjan | Yerleşen | Doluluk | Taban sırası bandı | +|---|---|---|---|---|---| +| [Tıp](/bolum/tip) | 9 | 270 | 270 | %100 | 17.098 – 40.963 | +| [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) | 22 | 696 | 696 | %100 | 153.563 – 456.974 | +| Özel Eğitim Öğretmenliği | 14 | 305 | 305 | %100 | 9.061 – 77.072 | +| [Eczacılık](/bolum/eczacilik) | 11 | 185 | 181 | %97,8 | 48.541 – 96.719 | +| [Fizyoterapi ve Rehabilitasyon](/bolum/fizyoterapi-ve-rehabilitasyon) | 26 | 488 | 420 | %86,1 | 259.460 – 1.097.114 | +| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 45 | 1.105 | 794 | %71,9 | 148.435 – 1.328.728 | +| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 22 | 487 | 330 | %67,8 | 32.873 – 96.732 | +| [Diş Hekimliği](/bolum/dis-hekimligi) | 21 | 497 | 334 | %67,2 | 36.176 – 73.233 | +| Gastronomi ve Mutfak Sanatları | 24 | 470 | 240 | %51,1 | 59.728 – 739.404 | +| Uluslararası İlişkiler | 18 | 265 | 130 | %49,1 | 326.217 – 1.236.560 | +| Okul Öncesi Öğretmenliği | 14 | 293 | 121 | %41,3 | 31.757 – 208.124 | + +Özet: KKTC'ye talep **belirli bölümlerde** yoğunlaşmış. Tıp, hemşirelik ve bazı öğretmenlik programları kontenjanını kapatıyor; işletme, uluslararası ilişkiler, gastronomi gibi programlarda kontenjanın yarısı boş kalıyor. + +Bir teknik not: tabloda bazı programların taban sırası yok, çünkü **taban sıralaması yalnızca kontenjanı tamamen dolan programlarda yayımlanıyor.** Katalog verimizde bu kuralın 2026 lisans tarafında istisnası yok. KKTC'de 873 lisans programının 478'inde 2026 taban sırası bulunmuyor — yani bu programların yarısından fazlası için "geçen yılın tabanı" diye bakacağın bir sayı yok. Bu, tercih ederken en çok zorlanacağın nokta. + +Bir de dürüst bir eksik bildirimi: burslu / %50 indirimli / ücretli dağılımını bu yazıda **vermiyoruz.** Katalog verimizde 2026 KKTC lisans satırlarının 768'inde program adının yanında burs etiketi görünmüyor (aynı sorun vakıf tarafında da var). Etiketi uydurmak yerine söylemesi daha doğru olanı söylüyoruz: burs kademesini ÖSYM kılavuzundaki kontenjan satırından ve üniversitenin kendi aday sayfasından oku. + +## KKTC'de taban sıralamaları Türkiye'ye göre nerede duruyor? + +Genel resim: 2026'da taban sırası yayımlanan 395 KKTC lisans programının medyanı **339.153**. Dörtte biri 143.099'dan daha **sıkı**, dörtte biri 774.369'dan daha **geniş** kapanmış. En sıkı program 9.061, en geniş program 1.420.970. + +Ama "KKTC daha kolay" cümlesi bölüme göre çok değişiyor. Aynı bölümün üç evrendeki **medyan taban sıralaması** (2026'da taban sıralaması oluşan lisans programları; burs ve dil varyantları aynı bölüm adı altında toplandı): + +| Bölüm | Devlet | Vakıf | KKTC | +|---|---|---|---| +| Hukuk | 14.236 | 14.878 | 38.261 | +| Tıp | 15.467 | 22.965 | 22.202 | +| Diş Hekimliği | 31.658 | 35.897 | 41.145 | +| Psikoloji | 97.977 | 124.122 | 300.782 | +| Hemşirelik | 121.761 | 207.577 | 276.990 | + +Okuması şöyle: + +- **Sıralama şartı olan bölümlerde fark küçük.** Tıpta KKTC medyanı (22.202) Türkiye'deki vakıf tıplarının medyanıyla (22.965) neredeyse aynı; diş hekimliğinde aradaki fark 10 bin sıra civarı. Üst eşik herkese uygulandığı için KKTC burada "daha kolay" değil. +- **Şartı olmayan bölümlerde fark büyük.** Psikolojide KKTC medyanı devletin üç katı bir sıralamaya denk geliyor. Sıralaman Türkiye'de psikoloji açmıyorsa KKTC gerçekten bir seçenek — ama bunun bedeli ücret ve şehir değişimi. + +Rakamlar yerleşen son adayın sıralamasıdır; bir sonraki yıl aynı kalacağının bir garantisi yoktur. KKTC'de kontenjanların yarıdan fazlası dolmadığı için tabanlar Türkiye'ye göre daha oynak. [Taban sıralamaları nasıl değişir](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) yazısı bu oynaklığı anlatıyor. + +## Kıbrıs üniversitesi ücretleri ne kadar? + +Burada net olalım: **tek bir "Kıbrıs fiyatı" yok** ve üniversitelerin çoğu tam listeyi tek sayfada yayımlamıyor. 22 Eylül 2026'da baktığımızda Doğu Akdeniz Üniversitesi de Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi de ücret sayfasında rakam vermeyip "ücret hesaplama" aracına yönlendiriyordu. Rakam yayımlayan iki örneği, erişim tarihiyle birlikte aşağıya koyduk. Bunlar örnek fiyatlardır, genel ortalama değildir; kendi programının güncel tutarını üniversitenin kendi sayfasından teyit et. + +| Kalem | ODTÜ Kuzey Kıbrıs Kampusu (2026-2027) | Girne Üniversitesi (2026-2027) | +|---|---|---| +| Kurum türü | Türkiye'deki devlet üniversitesinin KKTC kampüsü (ÖSYM'nin "KKTC üniversiteleri" grubunda sayılmaz, devlet kontenjanı içindedir) | KKTC hukukuna göre kurulmuş üniversite | +| Yıllık öğrenim ücreti | 658.000 TL (burssuz) / 526.000 TL (indirimli) — KDV dahil | %50 indirimli kontenjan için: Tıp 783.211 TL · Diş Hekimliği 674.746 TL · Psikoloji 385.065 TL · Bilgisayar Müh. 385.065 TL · Hemşirelik 364.489 TL · Hukuk 362.618 TL — **KDV hariç** | +| Hazırlık | Yeni öğrenciler için aynı tutar geçerli | İngilizce Hazırlık Okulu 728.979 TL | +| Kayıt harcı | 20.000 TL / yıl (KDV dahil) | 24.000 TL (bir defaya mahsus) | +| Öğrenci hizmetleri fonu | — | 48.000 TL / yıl | +| Yurt (üniversitenin kendi yurdu, yıllık) | 4 kişilik oda 126.000–147.000 TL · 2 kişilik 203.000–226.000 TL · suit 270.000–285.000 TL (KDV dahil, yemek hariç) | Sayfada ayrı yayımlanmıyor | +| Yemek | Yurt ücretine dahil değil | — | + +Bu tablodan çıkarılacak üç ders, fiyatın kendisinden daha önemli: + +1. **İlan edilen "öğrenim ücreti" toplam maliyet değil.** Girne örneğinde ücrete KDV dahil değil, üstüne yıllık 48.000 TL öğrenci hizmetleri fonu ve ilk yıl 24.000 TL kayıt geliyor. Karşılaştırma yaparken hep "yıllık toplam çıkış" üzerinden karşılaştır. +2. **Burs çoğu zaman yalnızca öğrenim ücreti muafiyetidir.** Doğu Akdeniz Üniversitesi kendi sayfasında ÖSYM burslarının "öğrenim ücreti muafiyeti" kapsadığını yazıyor; yurt, yemek ve uçak bileti ayrı. Daha kapsamlı paketler (yurt + aylık harçlık + yılda iki kez uçak bileti) genellikle **ilk 1.000** gibi çok dar başarı bantlarına ya da özel teşvik burslarına bağlı. +3. **Ulaşım ayrı bir kalem.** Türkiye–KKTC arası ulaşım uçak ya da feribotla yapılıyor; yıl içinde kaç kez gidip geleceğin ciddi bir tutar demek. Bazı üniversitelerin en yüksek burs paketlerinde "yılda iki defa gidiş-dönüş uçak bileti" kalemi olması, bu maliyetin gerçekliğinin kanıtı. Bilet fiyatı tarihe ve sezona göre değiştiği için bu yazıda rakam vermiyoruz — kendi hesabını yaparken 4 yıl boyunca yılda kaç uçuş yapacağını yaz ve güncel fiyatla çarp. + +Dört yıllık toplam hesabını nasıl çıkaracağın [yurt, burs ve yıllık maliyet](/rehber/yurt-burs-ve-yillik-maliyet) yazısında; burslu/indirimli/ücretli etiketlerinin nasıl okunacağı [devlet mi vakıf mı](/rehber/devlet-mi-vakif-mi) yazısında. + +## KKTC'de KYK yurdu var mı? + +Var — ve bu, tanıtım sayfalarında nadiren geçen bir bilgi. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü, yurt dışında **yalnızca KKTC'de** yurt işletiyor: Lefke Avrupa, Doğu Akdeniz, Kıbrıs Sağlık ve Toplum Bilimleri Üniversitesi ve ODTÜ Kuzey Kıbrıs çevresinde altı yurt, toplam 7 bine yakın kapasite. KYGM'nin kendi sayfasına göre **2026 yılı aylık yurt ücreti 2.250 TL, güvence bedeli 4.500 TL**; aynı sayfada günlük beslenme yardımı kahvaltı 125 TL, akşam yemeği 205 TL olarak veriliyor. + +Bunun anlamı: barınma kaleminde KKTC ile Türkiye arasındaki fark, öğrenim ücretindeki fark kadar büyük değil — **eğer** KYK yurduna yerleşebilirsen. Yurda yerleştirilme başvuru ve öncelik kriterlerine bağlıdır, garanti değildir; kapasite altı üniversitenin çevresiyle sınırlı. Üniversiten bu altı yurdun yakınında değilse seçeneklerin üniversitenin kendi yurdu ya da özel yurt/ev oluyor. + +Burs ve öğrenim kredisi tarafında da yurt dışında öğrenim görenler başvurabiliyor; KYGM'nin SSS'inde yurt dışı öğrencileri için ek adımlar (yurt dışı temsilciliğinde "Özel Öğrenci Dosyası" açtırma, "Özel Öğrenci Tanıma Fişi", kefaletname) tarif ediliyor ve başarı durumları konsolosluk/eğitim ataşeliği üzerinden teyit ediliyor. Burs mu kredi mi kararı için: [KYK burs mu kredi mi](/rehber/kyk-burs-mu-kredi-mi). + +## KKTC kimin için mantıklı, kimin için değil? + +Bu sorunun tek bir cevabı yok; durumuna bağlı. İki tarafı da yazıyoruz. + +| Durumun | KKTC mantıklı olabilir | KKTC muhtemelen doğru tercih değil | +|---|---|---| +| **Hedef bölüm** | Sıralaman Türkiye'de o bölümü hiç açmıyor ve bölüm senin için üniversiteden daha önemli | Türkiye'de aynı bölümün devlet kontenjanı sıralamana düşüyor | +| **Bütçe** | Tam burslu kontenjana yerleşiyorsun ve barınma planın hazır | "%50 indirimli"yi ucuz sanıp 4 yıllık toplamı hesaplamadın | +| **Giriş yolu** | ÖSYM tercih listesinden merkezî yerleştirmeyle giriyorsun | "Sınavsız/doğrudan kayıt" teklifi aldın — bu yol denklik başvurusu gerektirir | +| **Mesleki hedef** | Mezuniyet sonrası hedefin denklik muafiyetiyle uyumlu (ÖSYM yerleşmesi + kılavuzda olan program) | Hedefin KKTC'de yüksek lisans ya da özel yetenek programı — ikisi de denkliğe tabi | +| **Bölüm tercihi** | Kontenjanı dolan, taban sırası yayımlanmış bir programsın (tıp, hemşirelik gibi) | Seçtiğin program 2026'da hiç öğrenci almamış ve tabanı yok | +| **Risk toleransı** | Belirsizliği kaldırabiliyor, yıllık maliyeti aile bütçesiyle konuşmuşsun | "Yerleşirsem bir çaresine bakarız" diyorsun — uçak bileti ve kur riski bu cümleyi pahalıya çevirir | + +Bir de kimsenin söylemediği bir şey: KKTC'de kontenjanların %40'ı boş kaldığı için **kabul almak zor değil**, ama bu, o programın senin için doğru olduğu anlamına gelmiyor. Kolay ulaşılabilirlik bir kalite ölçüsü değildir; tıpkı Türkiye'de boş kalan bir vakıf programının kötü bölüm olmadığı gibi, dolmayan bir KKTC programı da otomatik olarak iyi ya da kötü değildir. Bakman gereken şey ücret, bölümün kendisi ve mezuniyet sonrası planın. + +## Listeye yazmadan önce neyi kontrol etmelisin? + +1. **Program ÖSYM kılavuzunda mı?** Denklik muafiyetinin de, denklik başvurusu hakkının da ön koşulu bu. Kılavuzda görmediğin bir programı yazma. +2. **Başarı sıralaması şartını geçiyor musun?** Tıp, diş, eczacılık, hukuk, mühendislik, mimarlık ve öğretmenlik eşikleri KKTC programlarında da uygulanıyor. +3. **Öğretim dili ve hazırlık.** Hazırlık varsa maliyet ve süre +1 yıl. +4. **Yıllık toplam çıkış.** Öğrenim ücreti (KDV dahil mi?) + kayıt + öğrenci hizmetleri fonu + barınma + yemek + yılda kaç uçuş. Toplamı öğrenim süresiyle çarp. +5. **Bursun kapsamı ve sürme koşulu.** Yalnızca öğrenim ücreti mi, yurt da dahil mi? Not ortalaması şartı var mı? Bunu üniversitenin **burs yönergesinden** oku, tanıtım sayfasından değil. +6. **Ödeyemeyeceğin bir satırı yazma.** Yerleştiğin an ek yerleştirme hakkın yanar — [ölü tercih](/rehber/olu-tercih-nedir) mantığı burada da geçerli. + +Sıralamana hangi KKTC programlarının düştüğünü Türkiye'deki alternatifleriyle aynı ekranda görmek istersen [tercih robotuna](/#hero-form) sıralamanı girebilirsin; il adımında KKTC ayrı bir grup olarak seçilebiliyor. Küçük bir teknik not: devlet/vakıf adımında KKTC programları "vakıf" tarafında listelenir, çünkü filtre devlet üniversiteleri ile diğerlerini ayırır. Üniversitelerin tüm programlarını tek sayfada görmek istersen katalogdan bakabilirsin: [Doğu Akdeniz Üniversitesi](/universite/dogu-akdeniz-universitesi), [Yakın Doğu Üniversitesi](/universite/yakin-dogu-universitesi), [tüm üniversiteler](/universiteler). + +## Bu yazıdaki KKTC rakamları nasıl hesaplandı? + +Bu kutu olmadan aşağıdaki sayılar yeniden üretilemez, çünkü "KKTC programı" etiketi kaynak veride tek bir alanda temiz durmuyor. + +- **Kaynak tablo:** kataloğumuzun `programs` tablosu (YÖK Atlas kaynaklı), 2026 kolonları; veri 21 Eylül 2026'da işlendi. +- **KKTC havuzunun tanımı:** `unitur = 'KKTC'` **ve ayrıca** Kıbrıs Amerikan Üniversitesi'nin satırları. Bu ikincisi gerekli: kaynak veride Kıbrıs Amerikan Üniversitesi'nin 42 satırı yanlışlıkla `DEVLET` etiketli, oysa YÖK'ün KKTC üniversiteleri listesinde yer alıyor. Yalnız `unitur = 'KKTC'` ile sayarsan lisans toplamı 13.162/7.923 değil **12.912/7.849**, önlisans toplamı 4.851/3.632 değil **4.637/3.537** çıkar. Aradaki fark tamamen bu 42 satırdır. +- **Üniversite sayısı:** ham veride 25 ayrı `universite` değeri görünüyor, çünkü 10 üniversite hem sade adıyla hem de sonuna `(KKTC-ŞEHİR)` eklenmiş adıyla kayıtlı (programlar farklı, tekrar değil). Bu ekleri attıktan sonra geriye **16** üniversite kalıyor — YÖK'ün listesindeki sayı da bu. +- **Dışarıda:** ODTÜ Kuzey Kıbrıs Kampusu, İTÜ-KKTC ve ASBÜ-Kuzey Kıbrıs yerleşkeleri. Bunlar Türkiye devlet üniversitelerinin kampüsleri; ÖSYM de devlet grubunda sayıyor. +- **Doluluk:** yerleşen toplamı ÷ kontenjan toplamı; boş kontenjan alanı 0 sayıldı. 2023–2026 serisi aynı havuzun `kontenjanYYYY`/`yerlesenYYYY` kolonlarından; 2021 ve 2022'de KKTC satırlarında veri yok, o yüzden seri 2023'te başlıyor. +- **Bölüm medyanı tablosu:** 2026 taban sırası oluşmuş **lisans** programları; program adındaki burs/dil ekleri ((Burslu), (Ücretli), (%25/%50/%75 İndirimli), (İngilizce), (Türkçe)) atılarak aynı bölüm adı altında toplandı. Doluluk koşulu **uygulanmadı**. Bu havuzda Psikoloji devlet medyanı 97.977 (74 program); `yeni-acilan-bolumler` yazısındaki 101.050 rakamı aynı bölümün **yalnızca yerleşik** (2026'da ilk kez açılmayan) 72 programının medyanıdır — iki sayı farklı soruların cevabıdır. +- **ÖSYM ile karşılaştırma:** yukarıdaki tablodaki devlet ve vakıf satırları ÖSYM'nin kendi yayınından alındı. Kendi KKTC toplamımızın ÖSYM'nin KKTC satırıyla **rakam rakam aynı olduğunu bu yazıda iddia etmiyoruz**; ÖSYM'nin sayısal bilgiler dosyasını bu düzeyde satır satır karşılaştırmadık. + +## Kaynaklar + +Tüm kaynaklara 22 Eylül 2026'da erişildi. + +- Yükseköğretim Kurulu, Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı, [Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde Öğrenim Gören Türk Vatandaşları, KKTC Vatandaşları ve Yabancı Uyruklular İçin Tanıma ve Denklik Başvuru Süreçlerine İlişkin Usul ve Esaslar](https://denklik.yok.gov.tr/tr/page/240) (Mevzuat sayfasındaki PDF) — anlaşma tarihleri (16.01.2009 imza / 24.08.2011 yürürlük; Ek Anlaşma 13.10.2015 imza / 04.10.2016 yürürlük), A–F maddeleri, denklikten muaf ve denkliğe tabi diploma grupları, Protokol Yazısı süreci +- YÖK Tanıma ve Denklik Hizmetleri, [Sıkça Sorulan Sorular](https://denklik.yok.gov.tr/tr/page/81) — "tanıma" ve "denklik" tanımları, soru 46 (Protokol Yazısı), 47 (yüksek lisans), 48 (özel yetenek), 49 (programın ÖSYS kılavuzunda olması şartı) +- Resmî Gazete / Mevzuat Bilgi Sistemi, [Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=24138&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) — 05.12.2017 tarihli, 30261 sayılı Resmî Gazete +- YÖK, [KKTC Üniversiteleri listesi](https://www.yok.gov.tr/tr/university?type=6) — 16 üniversite (22 Eylül 2026 itibarıyla) +- YÖK, [Okul Tanıma](https://denklik.yok.gov.tr/tr/page/664) ve e-Devlet [Okul Tanıma Belgesi Sorgulama](https://www.turkiye.gov.tr/yok-okul-tanima-belgesi-sorgulama) — bir kurumun tanınıp tanınmadığının sorgulanması +- ÖSYM, [2026-YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler) — kurum grubu bazında (devlet / vakıf / KKTC) kontenjan, yerleşen ve boş kontenjan sayıları +- ÖSYM, [2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu](https://www.osym.gov.tr/2026-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu) — KKTC programlarının merkezî tercih listesinde yer aldığı kaynak +- Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü, [Yurt Dışı Yurt Hizmetleri](https://kygm.gsb.gov.tr/Sayfalar/2572/2389/YurtDisiYurtHizmetleri.aspx) — KKTC'deki altı yurt ve kapasiteleri, 2026 aylık yurt ücreti 2.250 TL, güvence bedeli 4.500 TL, günlük beslenme yardımı +- Gençlik ve Spor Bakanlığı KYGM, [Sıkça Sorulan Sorular (Kredi & Burs)](https://kygm.gsb.gov.tr/sayfalar/2446/3200/sikca-sorulan-sorular-kredi-burs.aspx) — yurt dışında öğrenim görenlerin burs/kredi başvurusu, Özel Öğrenci Tanıma Fişi ve kefaletname adımları +- ODTÜ Kuzey Kıbrıs Kampusu, [Öğrenim Ücretleri](https://ncc.metu.edu.tr/tr/oim/ucretler) ve [Yurt Ücretleri](https://ncc.metu.edu.tr/tr/konaklama/yurt-ucretleri-yeni) — 2026-2027 akademik yılı tutarları (KDV dahil) +- Girne Üniversitesi, [YKS Kontenjanları, Taban Puanları, Eğitim Ücretleri 2026-2027](https://aday.kyrenia.edu.tr/tc-ogrencileri/tc-lisans-onlisans-programlari/yks-kontenjanlari-taban-puanlari-egitim-ucretleri-2026-2027/) — program bazında eğitim ücretleri, kayıt ve öğrenci hizmetleri kalemleri, "eğitim ücretlerine KDV dahil değildir" notu, başarı sırası eşikleri +- Doğu Akdeniz Üniversitesi, [Burslar (TC Vatandaşı Öğrenciler)](https://www.emu.edu.tr/tr/ogrenci-adaylari/tc-vatandaslari-lisans/burslar/1623) ve [Ücretler ve Ödeme Bilgileri](https://www.emu.edu.tr/ucretler) — ÖSYM bursunun kapsamı (öğrenim ücreti muafiyeti), teşvik bursu paketleri, ücretlerin ücret hesaplama aracına yönlendirilmesi +- Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi, [Kontenjanlar, Burslar ve Ücretler (YKS 2026)](https://ciu.edu.tr/tr/aday-ogrenci/tc-adaylar/burslar-ve-ucretler) — burs türleri ve kapsamları; ücretlerin sayfada yayımlanmayıp hesaplayıcıya yönlendirilmesi +- KolayTercih katalog verisi: YÖK Atlas 2026 yerleştirme verisi (`data/yokatlas.db`, 21 Eylül 2026 güncellemesi) — KKTC program/kontenjan/yerleşen sayıları, 2023–2026 doluluk serisi, bölüm bazında doluluk ve taban sıralaması bantları, devlet/vakıf/KKTC medyan taban karşılaştırması. Lisans toplamımız 13.162 kontenjan / 7.923 yerleşen, önlisans toplamımız 4.851 / 3.632; havuzun tam tanımı yöntem kutusunda. diff --git a/content/rehber/rehber-ogretmenler-icin-veri-kaynaklari.md b/content/rehber/rehber-ogretmenler-icin-veri-kaynaklari.md new file mode 100644 index 0000000..325a925 --- /dev/null +++ b/content/rehber/rehber-ogretmenler-icin-veri-kaynaklari.md @@ -0,0 +1,208 @@ +--- +baslik: Rehber Öğretmenler İçin: Tercih Verisi Nereden Alınır, Hangi Rakam Neyi Söyler? +aciklama: ÖSYM kılavuzu, yerleştirme sayısal bilgileri, YÖK Atlas, MEB, KYK, Resmî Gazete ve üniversite yönetmelikleri — her kaynağın ne verdiği, ne vermediği, ne zaman güncellendiği ve hangi tuzağı taşıdığı. Adresler 22 Eylül 2026'da tek tek açılarak kontrol edildi. +tarih: 2026-09-22 +--- + +Kısa cevap: Tercih döneminde sınıfa gösterdiğiniz her rakamın tek bir sahibi olmalı — kontenjan, koşul kodları ve program kodları **ÖSYM tercih kılavuzundan** (Tablo-3 önlisans, Tablo-4 lisans), taban–tavan puanlar ve yerleşen sayıları **ÖSYM'nin yerleştirme sonuçlarına ilişkin sayısal bilgiler belgesinden**, başarı sırası ve yerleşen profili **YÖK Atlas'tan**, harç ve öğrenim ücreti rakamları **Resmî Gazete'de yayımlanan kararlardan**, burs–kredi–yurt bilgisi **Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü'nden** gelir; aracı sitelerin tabloları bu kaynaklardan türetilmiş olabilir ama hangi yılın verisi olduğunu ve nasıl yuvarlandığını çoğu yazmaz. Bağlayıcı olan tek belge ÖSYM tercih kılavuzudur; diğer her şey onu okumayı kolaylaştıran yardımcıdır. + +Bu yazı bir kaynak haritası ve kullanım kılavuzu. Aşağıdaki adreslerin tamamı **22 Eylül 2026'da tek tek açıldı**; açılmayanları da açılmadı diye yazdık. Adresler zamanla kırılır — nitekim bu yazıyı hazırlarken kırılmış birkaç tanesini de bulduk. Bir bağlantı çalışmıyorsa kurumun kendi arama sayfasından belgenin adıyla arayın, arama motorunun getirdiği eski dosyaya güvenmeyin. + +## Bir rakamı sınıfa göstermeden önce hangi soruları sormalısınız? + +```mermaid +%% aria: Sınıfa gösterilecek rakamın kaynak seçimi ve kontrol akışı şeması. Akış, elinizde sunuma koyacağınız bir rakam olduğu varsayımıyla başlar ve önce rakamın türü sorulur. Kontenjan, koşul kodu ve program kodu için birincil kaynak ÖSYM tercih kılavuzudur, kılavuzun içinde Tablo-3 önlisans ve Tablo-4 lisans programlarını listeler. Taban ve tavan puan ile yerleşen sayısı için kaynak ÖSYM'nin yerleştirme sonuçlarına ilişkin sayısal bilgiler belgesidir. Başarı sırası ve yerleşen profili için kaynak YÖK Atlas'tır. Harç ve öğrenim ücreti için kaynak Resmî Gazete'de yayımlanan karardır. Burs, öğrenim kredisi ve yurt için kaynak Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü ile e-Devlet'tir. Eğer rakam bir aracı siteden geliyorsa akışa doğrudan girmez, önce ara bir kontrolden geçer: o sitenin hangi yıla ve hangi resmî belgeye dayandığı yazıyor mu? Yazmıyorsa rakam kullanılmaz, yazıyorsa o resmî belgeye gidilir. Beş birincil kaynağın hepsi aynı kontrol kutusuna bağlanır ve bu kutu sarı ile işaretlenmiştir çünkü en sık atlanan adım budur: rakamın yanında yıl yazılı mı, program adı üniversite ve öğretim türüyle birlikte tam mı, elinizdeki belge o kaynağın en son sürümü mü? Üç sorunun üçüne de evet denirse rakam sunuma girer ve bu sonuç yeşil ile işaretlidir; rakamın yanına yıl, kaynak adı ve erişim tarihi yazılır. Sorulardan biri bile hayırsa rakam sunuma girmez ve bu sonuç kırmızı ile işaretlidir; kaynağa dönülüp eksik tamamlanır. +%% altyazi: Önce rakamın türü, sonra birincil kaynak, en sonda üç soruluk kontrol — yıl, tam program adı ve belgenin son sürümü. +flowchart TD + A("Sunuma koyacağım
bir rakam var") --> B{"Rakam ne türden?"} + B -- "kontenjan, koşul kodu,
program kodu" --> K1("ÖSYM tercih kılavuzu
Tablo-3 önlisans /
Tablo-4 lisans") + B -- "taban–tavan puan,
yerleşen sayısı" --> K2("ÖSYM yerleştirme
sayısal bilgileri") + B -- "başarı sırası,
yerleşen profili" --> K3("YÖK Atlas") + B -- "harç / öğrenim ücreti" --> K4("Resmî Gazete'de
yayımlanan karar") + B -- "burs, kredi, yurt" --> K5("Kredi ve Yurtlar
Genel Müdürlüğü / e-Devlet") + X("Aracı sitenin tablosu") -.-> Y("ARA KONTROL:
hangi yıl, hangi belge?
yazmıyorsa kullanılmaz") + Y -.-> B + K1 --> C{"ÜÇ SORULUK KONTROL:
yıl yazılı mı?
program adı tam mı?
belgenin son sürümü mü?"} + K2 --> C + K3 --> C + K4 --> C + K5 --> C + C -- "üçü de evet" --> E("SUNUMA GİRER:
rakamın yanına yıl,
kaynak adı ve erişim tarihi") + C -- "biri bile hayır" --> F("SUNUMA GİRMEZ:
kaynağa dön,
eksiği tamamla") + + classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e + classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46 + classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b + class C,Y uyari + class E garanti + class F hayal +``` + +## Hangi kaynak neyi verir, neyi vermez? + +| Kaynak | Ne verir | Ne vermez | Ne zaman güncellenir | Tuzağı | +|---|---|---|---|---| +| **ÖSYM tercih kılavuzu** (Tablo-3 önlisans, Tablo-4 lisans + Koşul ve Açıklamalar) | Program kodu, kontenjan, öğretim süresi, puan türü, burs/ücret durumu, koşul kodları. **Tek bağlayıcı belge budur.** | Geçen yılın tabanını, yerleşen profilini, mezuniyet sonrası hiçbir şeyi | Tercih dönemi öncesinde yayımlanır, tercih süresi içinde **yeniden yayımlanır** | Temmuzda indirilen PDF ile tercih haftasındaki PDF **aynı dosya değildir**; eski sürüm hâlâ internette duruyor | +| **ÖSYM yerleştirme sonuçlarına ilişkin sayısal bilgiler** | Kontenjan/yerleşen/boş kontenjan toplamları ve program bazında en küçük–en büyük puanlar | Başarı sırasını, yerleşenlerin profilini, ek yerleştirme sonrası son durumu | Yerleştirme sonuçları açıklandıktan sonra; ek yerleştirme için ayrı belge | Merkezi yerleştirmenin rakamıdır; **ek yerleştirmeden sonra tablo değişir**, ikisi karıştırılır | +| **YÖK Atlas** (Yükseköğretim Program Atlası) | Program bazında başarı sırası, yerleşenlerin lise/şehir/cinsiyet dağılımı, akademik kadro, doluluk geçmişi | Bağlayıcı kontenjan ve koşul metnini; içinde bulunulan yılın tercih kurallarını | Yerleştirme sonuçları kesinleştikten sonra, yıl yıl | Sayfa tamamen JavaScript ile çizilir: **ekrandaki yıl etiketi adrese yazılmaz**, ekran görüntüsünde yıl görünmezse slayt sahipsiz kalır | +| **YÖK duyuruları ve haberleri** | Yeni açılan/kapanan program kararları, kontenjan politikası, yatay geçiş kontenjanları | Program program kontenjan listesini (o ÖSYM kılavuzunda) | Karar alındıkça, düzensiz | Haber metnindeki sayı ile kılavuzdaki satır sayısı **aynı şey değildir**; kılavuza bakmadan slayta yazılmaz | +| **MEB** (Tercih Danışmanlığı birimleri, öğrenci-veli kılavuzu, e-Rehberlik/MEBBİS) | Ücretsiz danışmanlık hizmetinin çerçevesi, veli-öğrenci bilgilendirme kılavuzu, kendi kayıt ve raporlama modülünüz | Puan, sıralama, kontenjan verisi | Her yıl tercih dönemi başında | Geçen yılın kılavuzu sitede kalır; **dosya adındaki yılı** kontrol edin | +| **Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü (KYGM)** | Burs/öğrenim kredisi ve yurt başvuru takvimi, yerleştirme ve yedek sonuçları, geri ödeme koşulları | Üniversitenin kendi bursunu, belediye/vakıf burslarını | Başvuru ve yerleştirme dönemlerinde, duyuru duyuru | Kurumun kendi sayfasındaki bazı bağlantılar eski alan adlarına gidiyor; başvuru **e-Devlet üzerinden** yapılır | +| **Resmî Gazete** | Harç/öğrenim ücreti cetveli, yükseköğretimle ilgili yönetmelik ve kararların **yürürlükteki** metni | Üniversitenin uygulama duyurusunu, taksit takvimini | Yayımlandığı gün | Rakamı haber sitesinden almak; ücret tartışmasında tek geçerli metin burada yayımlanandır | +| **Üniversitelerin kendi yönetmelikleri** (mevzuat.gov.tr) | Muafiyet, kayıt dondurma, devam, çift anadal gibi konularda **yürürlükteki** yönetmelik metni | Fakülte/senato uygulama esaslarını, o dönemin takvimini | Değişiklik Resmî Gazete'de yayımlandıkça | Üniversitenin kendi sitesindeki PDF **yürürlükten kalkmış** sürüm olabilir; mevzuat.gov.tr'deki güncel metinle karşılaştırın | + +### ÖSYM tercih kılavuzu — tek bağlayıcı belge + +Adres: [osym.gov.tr → 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu](https://www.osym.gov.tr/2026-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu) (22 Eylül 2026'da açıldı). Sayfada üç dosya var: kılavuz PDF'i, Tablo-3 ve Tablo-4 (XLS). + +Kılavuzun ÖSYM'nin kendi adlandırmasıyla tablo yapısı şöyle: **Tablo-3** "Merkezi Yerleştirme İle Öğrenci Alan Yükseköğretim Ön Lisans Programları", **Tablo-4** "Merkezi Yerleştirme İle Öğrenci Alan Yükseköğretim Lisans Programları", ve ikisinin ortak eki olan **"Tablo-3 ve Tablo-4'te Yer Alan Yükseköğretim Programlarının Koşul ve Açıklamaları"**. Bir programın satırındaki koşul kodunun ne anlama geldiği bu üçüncü belgede yazar — [özel koşullu programlar](/rehber/ozel-kosullu-programlar) ve [sıralama şartları](/rehber/siralama-sartlari-2026) sınıfta en çok atlanan kısımdır, çünkü aracı sitelerin tablolarında kod görünür ama açıklaması görünmez. + +**Kılavuz yeniden yayımlanır.** ÖSYM'nin 21 Temmuz 2026 tarihli duyurusu kılavuzun ilk hâlini "ön bilgi" diye nitelendirip adayları tercih süresi içinde yeniden yayımlanacak sürümü incelemeye çağırıyor ([duyuru](https://www.osym.gov.tr/2026yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzunun-yayimlanmasi), 22 Eylül 2026'da açıldı). Bunun somut kanıtını 22 Eylül 2026'da ölçtük: kılavuz sayfasının bugün verdiği PDF'in sunucudaki son değişiklik tarihi **4 Ağustos 2026** ve boyutu ~10,2 MB; arama motorlarının hâlâ listelediği temmuz dosyasının son değişiklik tarihi **21 Temmuz 2026** ve boyutu ~12,2 MB. İki dosya da açılıyor. Yani temmuzda bilgisayara indirilip klasörde bekleyen kılavuz, tercih haftasında bağlayıcı olan belge değildir. Sunumunuzda kılavuza bağlantı verirken **PDF'in doğrudan adresini değil, ÖSYM'nin kılavuz sayfasını** gösterin. + +### ÖSYM yerleştirme sonuçlarına ilişkin sayısal bilgiler + +Adres: [osym.gov.tr → 2026-YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler) (22 Eylül 2026'da açıldı). Sayfada üç dosya var: sayısal bilgiler PDF'i (sunucudaki son değişiklik: 18 Ağustos 2026) ile "En Küçük ve En Büyük Puanlar (TABLO-3)" ve "(TABLO-4)" tabloları. + +Bu belge kontenjan–yerleşen–boş kontenjan toplamlarının resmî kaynağıdır; "devlet üniversitelerinde şu kadar kontenjan boş kaldı" tipi cümlelerin dayanağı buradan alınır. İki uyarı: bu tablolar **merkezi yerleştirmenin** fotoğrafıdır, [ek yerleştirme](/rehber/ek-yerlestirme-2026) sonrasında boş kontenjan tablosu değişir; ve buradaki rakam **puandır**, başarı sırası değildir. + +### YÖK Atlas — ve sayfanın görünmeyen kısmı + +Adres: [yokatlas.yok.gov.tr](https://yokatlas.yok.gov.tr/) (22 Eylül 2026'da açıldı). Sitenin resmî adı "Yükseköğretim Program Atlası". + +22 Eylül 2026'da sitenin sunucudan gelen HTML'ini ölçtük: **945 bayt**, içinde tek bir veri satırı yok; sayfa `
` ile boş geliyor ve `