Danışman araçları, TÜİK mezun istihdamı ve Jev çıktı denetimi

- Danışman: program_netleri, program_karsilastir ve bolum_istihdam araçları;
  program_ara'ya devlet/vakıf, öğretim türü ve sıralama parametreleri;
  program_detay'a trend cümlesi; bozuk araç argümanı modele hata döner.
- TÜİK Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri 2025: bölüm bazında istihdam
  oranı, ilk işi bulma süresi ve kazanç grubu (src/lib/bolum-istihdam.ts,
  üretici scripts/tuik-istihdam-uret.py, kaynak Excel'ler data/kaynak/).
- Bölüm sayfasında "Mezun istihdamı" ayrıntı satırı ve alt sayfası;
  AkademikAyrinti başlık/ikon alır.
- Jev (TypeSafe AI) ile danışman cevabında garanti/olasılık dili denetimi;
  ihlalde cevabın sonuna düzeltme notu. Anahtar yoksa denetim atlanır.
- /gizlilik: TypeSafe AI (ABD) sağlayıcı satırı. KARARLAR.md: 5 Ekim kaydı.
- Üç katalog dosyasındaki bg-white → bg-card değişiklikleri de bu commit'te.

Co-Authored-By: Claude Fable 5.1 <noreply@anthropic.com>

src/features/katalog/components/akademik-ayrinti.tsx

@@ -13,8 +13,9 @@ import {
 } from "@/components/ui/drawer";
 
 /**
- * Üniversite sayfasında özet kartlarının altındaki "Akademik göstergeler ›"
- * satırı (Apple Sağlık'taki "Tüm verileri göster" gibi): sık bakılan sayılar
+ * Üniversite ve bölüm sayfasında özet kartlarının altındaki ayrıntı satırı
+ * ("Akademik göstergeler ›", "Mezun istihdamı ›"; Apple Sağlık'taki "Tüm
+ * verileri göster" gibi): sık bakılan sayılar
  * kartlarda, ayrıntı bir dokunuş derinde. İkinci satır içeride ne olduğunu
  * önceden söyler. Ayrıntı alttan açılan çekmecede; çekmece ve kapatma
  * çarpısı cta-sira-form.tsx'teki çekmeceyle birebir aynı sınıf setinde.
@@ -22,12 +23,18 @@ import {
  * AcilisSahnesi oynatır.
  */
 export function AkademikAyrinti({
-  universite,
+  baglam,
   onizleme,
+  baslik = "Akademik göstergeler",
+  ikon,
   children,
 }: {
-  universite: string;
+  /** Çekmece başlığının altındaki bağlam satırı (üniversite ya da bölüm adı) */
+  baglam: string;
   onizleme: string;
+  baslik?: string;
+  /** İkon kutusunun içi; verilmezse mezuniyet kepi */
+  ikon?: ReactNode;
   children: ReactNode;
 }) {
   return (
@@ -35,14 +42,16 @@ export function AkademikAyrinti({
       <DrawerTrigger asChild>
         <button
           type="button"
-          className="mt-4 flex w-full cursor-pointer items-center gap-4 group rounded-2xl border border-slate-200 bg-white p-4 text-left transition-[background-color,border-color,transform] duration-150 hover:border-orange-500 hover:bg-orange-50/60 active:scale-[0.99] focus-visible:outline-none focus-visible:ring-2 focus-visible:ring-ring sm:p-5"
+          className="mt-4 flex w-full cursor-pointer items-center gap-4 group rounded-2xl border border-slate-200 bg-card p-4 text-left transition-[background-color,border-color,transform] duration-150 hover:border-orange-500 hover:bg-orange-50/60 active:scale-[0.99] focus-visible:outline-none focus-visible:ring-2 focus-visible:ring-ring sm:p-5"
         >
           <span className="flex size-11 shrink-0 items-center justify-center rounded-xl bg-primary/10">
-            <GraduationCap className="size-5 text-primary" aria-hidden />
+            {ikon ?? (
+              <GraduationCap className="size-5 text-primary" aria-hidden />
+            )}
           </span>
           <span className="min-w-0 flex-1">
             <span className="block font-heading text-lg font-bold text-slate-900">
-              Akademik göstergeler
+              {baslik}
             </span>
             <span className="block truncate text-sm text-slate-500">
               {onizleme}
@@ -54,17 +63,17 @@ export function AkademikAyrinti({
           />
         </button>
       </DrawerTrigger>
-      <DrawerContent className="max-h-[92dvh] bg-white sm:mx-auto sm:max-w-2xl sm:border-x sm:border-slate-200 sm:shadow-2xl">
+      <DrawerContent className="max-h-[92dvh] bg-card sm:mx-auto sm:max-w-2xl sm:border-x sm:border-slate-200 sm:shadow-2xl">
         <DrawerClose className="absolute top-3 right-3 z-10 flex size-9 cursor-pointer items-center justify-center rounded-full border border-slate-200 bg-popover text-slate-500 transition-[background-color,transform] duration-150 hover:bg-slate-100 hover:text-slate-800 active:scale-[0.96]">
           <X className="size-4" aria-hidden />
           <span className="sr-only">Kapat</span>
         </DrawerClose>
         <div className="min-h-0 flex-1 overflow-y-auto px-4 pt-5 pb-[max(1.25rem,env(safe-area-inset-bottom))] sm:px-6">
           <DrawerTitle className="px-10 text-center font-heading text-2xl font-bold text-slate-900">
-            Akademik göstergeler
+            {baslik}
           </DrawerTitle>
           <DrawerDescription className="mt-1 px-10 text-center text-sm text-slate-500">
-            {universite}
+            {baglam}
           </DrawerDescription>
           <AcilisSahnesi>{children}</AcilisSahnesi>
         </div>

src/features/katalog/components/bolum-icerik.tsx

@@ -2,6 +2,7 @@ import type { Metadata } from "next";
 import Link from "next/link";
 import { notFound } from "next/navigation";
 import {
+  Briefcase,
   Building2,
   Calculator,
   ChevronRight,
@@ -32,7 +33,16 @@ import {
 import { BolumProgramListesi } from "./bolum-program-listesi";
 import { VeriKaynagi } from "./veri-kaynagi";
 import { NavBaslik } from "./nav-baslik";
+import { AkademikAyrinti } from "./akademik-ayrinti";
 import { OzetKart } from "@/components/ozet-kart";
+import {
+  BOLUM_ISTIHDAM_KAYNAK_URL,
+  BOLUM_ISTIHDAM_YIL,
+  ISTIHDAM_ORTALAMA,
+  bolumIstihdamBul,
+  type BolumIstihdam,
+  type IstihdamDuzeyi,
+} from "@/lib/bolum-istihdam";
 import { PagePixelDivider } from "@/components/pixel-decor";
 import { CtaSiraForm } from "@/features/sihirbaz/components/cta-sira-form";
 import { SiteFooter } from "@/components/site-footer";
@@ -64,6 +74,134 @@ function kartSayisi(n: number): { deger: string; birim?: string } {
   return { deger: sayi(n) };
 }
 
+const ondalik = (n: number) =>
+  n.toLocaleString("tr-TR", { maximumFractionDigits: 1 });
+
+/** Ayrıntı satırının ikinci satırı: içeride ne olduğunu söyler (DESIGN.md §4.9). */
+function istihdamOnizleme(v: BolumIstihdam): string {
+  const parcalar = [
+    v.istihdam != null
+      ? `Mezunların %${ondalik(v.istihdam)}'i kayıtlı çalışıyor`
+      : null,
+    v.isBulmaAy != null ? `ilk iş ${ondalik(v.isBulmaAy)} ayda` : null,
+    v.istihdam == null && v.kazanc
+      ? `kazanç grubu: ${v.kazanc.toLocaleLowerCase("tr-TR")}`
+      : null,
+  ].filter(Boolean);
+  const metin = parcalar.join(" · ");
+  return metin.charAt(0).toLocaleUpperCase("tr-TR") + metin.slice(1);
+}
+
+/**
+ * Mezun istihdamı: TÜİK Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri (ülke geneli,
+ * bölüm bazında). Sayfada değil, özet kartlarının altındaki "Mezun
+ * istihdamı ›" satırının açtığı alt sayfada durur (DESIGN.md §4.9–4.11):
+ * kart ve süs ayraç yok, gösterge kareleri masonry, altında tek not ve
+ * kaynak. Renk sempati katar, anlam taşımaz — risk dili değildir. data-*
+ * işaretleri açılış koreografisinin sözleşmesi (akademik-ayrinti.tsx).
+ */
+function MezunIstihdami({
+  veri,
+  duzey,
+}: {
+  veri: BolumIstihdam;
+  duzey: IstihdamDuzeyi;
+}) {
+  const ort = ISTIHDAM_ORTALAMA[duzey];
+  const kare =
+    "flex flex-col items-center justify-center rounded-3xl px-3 text-white";
+  const etiket = "text-sm font-bold text-white/90";
+  const devSayi =
+    "font-heading text-5xl font-bold leading-none tracking-tight";
+  const orta = "font-heading text-3xl font-bold leading-none";
+
+  const istihdamKaresi =
+    veri.istihdam != null ? (
+      <div data-kare="sol" className={`${kare} min-h-40 bg-orange-500 py-4`}>
+        <dt className={etiket}>Kayıtlı çalışan</dt>
+        <dd className={`mt-3 ${devSayi}`}>%{ondalik(veri.istihdam)}</dd>
+        {ort.istihdam != null ? (
+          <dd className="mt-2 text-base font-bold text-white/90">
+            Türkiye: %{ondalik(ort.istihdam)}
+          </dd>
+        ) : null}
+      </div>
+    ) : null;
+  const kazancKaresi = veri.kazanc ? (
+    <div data-kare="sol" className={`${kare} min-h-24 bg-indigo-500 py-3`}>
+      <dd className={orta}>{veri.kazanc}</dd>
+      <dt className={`mt-1.5 ${etiket}`}>Kazanç grubu</dt>
+    </div>
+  ) : null;
+  const sureKaresi =
+    veri.isBulmaAy != null ? (
+      <div data-kare="sag-ust" className={`${kare} min-h-40 bg-primary py-4`}>
+        <dt className={etiket}>İlk işi bulma</dt>
+        <dd className="mt-3 flex items-baseline justify-center gap-1">
+          <span className={devSayi}>{ondalik(veri.isBulmaAy)}</span>
+          <span className="text-base font-bold text-white/80">ay</span>
+        </dd>
+        {ort.isBulmaAy != null ? (
+          <dd className="mt-2 text-base font-bold text-white/90">
+            Türkiye: {ondalik(ort.isBulmaAy)} ay
+          </dd>
+        ) : null}
+      </div>
+    ) : null;
+  const solVar = istihdamKaresi != null || kazancKaresi != null;
+
+  return (
+    <div className="flex flex-col items-center text-center">
+      <dl
+        data-sahne
+        className="relative flex w-full max-w-md items-start gap-3"
+      >
+        {solVar ? (
+          <div className="flex flex-1 flex-col gap-3">
+            {istihdamKaresi}
+            {kazancKaresi}
+          </div>
+        ) : null}
+        {sureKaresi ? (
+          <div
+            className={`flex flex-1 flex-col gap-3 ${solVar ? "mt-12" : ""}`}
+          >
+            {sureKaresi}
+          </div>
+        ) : null}
+      </dl>
+
+      <p
+        data-sonra
+        className="mt-4 max-w-md text-sm leading-relaxed text-slate-500"
+      >
+        Türkiye geneli, tüm üniversitelerin{" "}
+        {duzey === "lisans" ? "lisans" : "ön lisans"} mezunları birlikte;
+        üniversiteye göre değişir. Kayıtlı çalışan, sigortalı bir işte
+        çalışanların oranıdır. Kazanç grubu bölümler arası kıyastır, maaş
+        değildir.
+      </p>
+
+      <div
+        data-sonra
+        className="mt-5 w-full max-w-md border-t border-slate-100 pt-4 text-xs leading-5 text-slate-500"
+      >
+        <p>
+          TÜİK, Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri {BOLUM_ISTIHDAM_YIL} ·{" "}
+          <a
+            href={BOLUM_ISTIHDAM_KAYNAK_URL}
+            target="_blank"
+            rel="noopener"
+            className="font-medium text-primary transition-colors hover:text-orange-500 hover:underline"
+          >
+            veriportali.tuik.gov.tr
+          </a>
+        </p>
+      </div>
+    </div>
+  );
+}
+
 /** Lisans puan türünün kimlik hapındaki adı (DB: SAYISAL, EŞİT AĞIRLIK…). */
 const PUAN_TURU_HAP: Record<string, string> = {
   SAYISAL: "Sayısal puan",
@@ -295,13 +433,18 @@ export function BolumIcerik({ slug, sayfa }: { slug: string; sayfa: number }) {
     }
   }
   const { stats } = bolum;
+  // TÜİK mezun istihdamı: lisansı olan bölümde lisans tablosu, yalnız ön
+  // lisansı olanda ön lisans tablosu. Tabloda yoksa satır hiç çizilmez.
+  const istihdamDuzeyi: IstihdamDuzeyi =
+    bolum.lisansProgramlari.length > 0 ? "lisans" : "onlisans";
+  const istihdam = bolumIstihdamBul(slug, istihdamDuzeyi);
   // Sayfaya özgü, veriden türeyen özet cümle (GEO: yapay zekâ cevap motorları
   // sayfa başına ilk metni saklar; 1011 katalog sayfasının aynı şablon cümleyle
   // açılması hem alıntıyı hem Google'ın "ölçekli içerik" politikasını zorlar —
   // docs/arastirma/2026-09-24-geo-seo). Rakamlar tablodakiyle aynı kaynaktan.
   const veriOzeti = ilkSayfa ? bolumVeriOzeti(bolum, tumProgramlar) : null;
   const hapSinifi =
-    "inline-flex h-10 items-center gap-2 rounded-full border border-slate-200 bg-white px-4 text-sm font-semibold text-slate-800";
+    "inline-flex h-10 items-center gap-2 rounded-full border border-slate-200 bg-card px-4 text-sm font-semibold text-slate-800";
 
   return (
     <>
@@ -460,6 +603,16 @@ export function BolumIcerik({ slug, sayfa }: { slug: string; sayfa: number }) {
             />
           </dl>
         ) : null}
+        {ilkSayfa && istihdam ? (
+          <AkademikAyrinti
+            baglam={bolum.ad}
+            baslik="Mezun istihdamı"
+            onizleme={istihdamOnizleme(istihdam)}
+            ikon={<Briefcase className="size-5 text-primary" aria-hidden />}
+          >
+            <MezunIstihdami veri={istihdam} duzey={istihdamDuzeyi} />
+          </AkademikAyrinti>
+        ) : null}
 
         <PagePixelDivider seed={83} className="mx-auto mt-12 lg:mx-0" />
 

src/features/katalog/components/universite-icerik.tsx

@@ -605,13 +605,13 @@ export function UniversiteIcerik({
                   <Link
                     href={href}
                     title={`Tüm ${turEtiketi.cip.toLocaleLowerCase("tr-TR")} üniversiteleri`}
-                    className="inline-flex h-10 items-center gap-2 rounded-full border border-slate-200 bg-white px-4 text-sm font-semibold text-slate-800 transition-[background-color,border-color,color,transform] duration-150 hover:border-orange-500 hover:bg-orange-50/60 hover:text-orange-500 active:scale-[0.97]"
+                    className="inline-flex h-10 items-center gap-2 rounded-full border border-slate-200 bg-card px-4 text-sm font-semibold text-slate-800 transition-[background-color,border-color,color,transform] duration-150 hover:border-orange-500 hover:bg-orange-50/60 hover:text-orange-500 active:scale-[0.97]"
                   >
                     {ikon}
                     {turEtiketi.cip}
                   </Link>
                 ) : (
-                  <span className="inline-flex h-10 items-center gap-2 rounded-full border border-slate-200 bg-white px-4 text-sm font-semibold text-slate-800">
+                  <span className="inline-flex h-10 items-center gap-2 rounded-full border border-slate-200 bg-card px-4 text-sm font-semibold text-slate-800">
                     {ikon}
                     {turEtiketi.cip}
                   </span>
@@ -624,7 +624,7 @@ export function UniversiteIcerik({
               <Link
                 href={ilSayfaHref(uni.il)}
                 title={`${trBaslikDuzeni(uni.il)} üniversiteleri`}
-                className="inline-flex h-10 min-w-0 items-center gap-2 rounded-full border border-slate-200 bg-white px-4 text-sm font-semibold text-slate-800 transition-[background-color,border-color,color,transform] duration-150 hover:border-orange-500 hover:bg-orange-50/60 hover:text-orange-500 active:scale-[0.97]"
+                className="inline-flex h-10 min-w-0 items-center gap-2 rounded-full border border-slate-200 bg-card px-4 text-sm font-semibold text-slate-800 transition-[background-color,border-color,color,transform] duration-150 hover:border-orange-500 hover:bg-orange-50/60 hover:text-orange-500 active:scale-[0.97]"
               >
                 <MapPin className="size-4 shrink-0 text-primary" aria-hidden />
                 <span className="truncate">{trBaslikDuzeni(uni.il)}</span>
@@ -710,7 +710,7 @@ export function UniversiteIcerik({
             </div>
             {uni.urap || uni.istatistik ? (
               <AkademikAyrinti
-                universite={uni.ad}
+                baglam={uni.ad}
                 onizleme={akademikOnizleme(uni)}
               >
                 <AkademikGostergeler uni={uni} />