feat(veri): 2026 yükleme hattı — yıl kilitli refresh, geçmiş doldurma, arşiv, kalite kapısı (P-A)

- yokatlas-goc: idempotent şema göçü (yıl kolonları, son_kilavuz_yili, eski_kod,
  programs_arsiv, veri_meta) + betiklerin ortak yardımcıları
- refresh: --yil/--db zorunlu, YIL KİLİDİ (…1 = DB sira<yil-1> ≥%95 ve eksiz ≠),
  yıl asla r.yil'den türetilmez; ham veri data/ham/*.jsonl.gz, --ham ile API'siz
  tekrar; benzersiz kod = totalElements; tek transaction + önceki yıl sağlaması;
  yeni programda …1/2/3 → üç önceki yıl; efektif indeks EFEKTIF_SIRA_SQL ile
- gecmis-doldur: yalnız NULL alan; API …1/2/3 → eski_kod → kanıtlı 1:1 ad eşleşmesi
- eski-arsivle: güncel kılavuzda olmayanlar → programs_arsiv, netler yeni koda; --kuru
- detay: netler bağımsız + yıl sağlaması; kırılım yalnız --kirilim, alan yoksa durur,
  mevcut değerin üstüne NULL yazılmaz; `yil - 1` varsayımı kalktı
- veri-kalite: salt okunur kalite kapısı, zorunlu kontrol kalırsa çıkış kodu 1
- docs/veri/yillik-guncelleme.md: adım adım runbook + geri alma

DB commit'lenmedi (arşivleme kararı [Bilal]).

Co-Authored-By: Claude Fable 5.1 <noreply@anthropic.com>
This commit is contained in:
bilalgursen
2026-09-21 17:03:01 +03:00
parent 38e02e0ed9
commit a773ac7beb
10 changed files with 2016 additions and 279 deletions

228
scripts/veri-kalite.ts Normal file
View File

@@ -0,0 +1,228 @@
/**
* yokatlas.db veri kalitesi denetimi — SALT OKUNUR. Yayın öncesi kapı:
* bir ZORUNLU kontrol başarısızsa çıkış kodu 1 (CI/runbook durur).
* UYARI'lar çıkış kodunu etkilemez; insan gözüyle bakılır.
*
* Kullanım:
* pnpm veri-kalite --yil 2026 --db /tmp/deneme.db [--onceki data/yokatlas.db] [--arsivli]
*
* --onceki <db> Güncelleme ÖNCESİ DB. Verilirse: iki DB'de de bulunan her
* programın önceki yıl kolonları (sira/puan/kontenjan/yerlesen)
* birebir aynı mı (dolu değer değişmiş/silinmiş olamaz).
* --arsivli programs içinde güncel kılavuzda olmayan satır kalmamış olmalı.
*/
import path from "node:path";
import { EFEKTIF_SIRA_SQL, ILK_YIL } from "../src/lib/veri-yillari";
import { EFEKTIF_INDEKS, efektifSorguPlani } from "./db-index";
import {
argOku,
bayrakVar,
calistir,
dbAc,
dbArgumani,
dur,
kolonAdlari,
metaOku,
tabloVar,
yilArgumani,
} from "./yokatlas-goc";
const TURLER = ["SAYISAL", "EŞİT AĞIRLIK", "SÖZEL", "DİL", "TYT"];
async function main() {
const yil = yilArgumani();
const dbYolu = dbArgumani();
const oncekiArg = argOku("onceki");
const arsivli = bayrakVar("arsivli");
const db = dbAc(dbYolu, { saltOkunur: true });
const onceki = yil - 1;
let basarisiz = 0;
let uyari = 0;
const zorunlu = (ad: string, tamam: boolean, detay: string) => {
console.log(`${tamam ? "GEÇTİ " : "KALDI "} ${ad} — ${detay}`);
if (!tamam) basarisiz++;
};
const bilgi = (ad: string, sorunlu: boolean, detay: string) => {
console.log(`${sorunlu ? "UYARI " : "bilgi "} ${ad} — ${detay}`);
if (sorunlu) uyari++;
};
const sayi = (sql: string, ...args: unknown[]) =>
(db.prepare(sql).get(...args) as { n: number }).n;
const ornek = (sql: string, ...args: unknown[]) =>
(db.prepare(sql).raw().all(...args) as unknown[][]).map((r) => r.join("/")).join(" ; ");
console.log(`DB: ${dbYolu}\nYıl: ${yil} Efektif sıra: ${EFEKTIF_SIRA_SQL}\n`);
// 1. Dosya bütünlüğü
const butunluk = (db.pragma("integrity_check") as { integrity_check: string }[])
.map((r) => r.integrity_check)
.join(",");
zorunlu("integrity_check", butunluk === "ok", butunluk);
// 2. Şema
const kolonlar = new Set(kolonAdlari(db, "programs"));
const gerekli = [`sira${yil}`, `puan${yil}`, `kontenjan${yil}`, `yerlesen${yil}`, "son_kilavuz_yili", "eski_kod"];
const eksikKolon = gerekli.filter((k) => !kolonlar.has(k));
zorunlu("şema", eksikKolon.length === 0, eksikKolon.length ? `eksik: ${eksikKolon.join(", ")}` : "yıl kolonları + son_kilavuz_yili + eski_kod var");
if (eksikKolon.length) {
dur("Şema eksik; kalan kontroller koşulamaz.");
}
// 3. Kapsam: güncel satır = API toplamı − atlanan
const apiToplam = Number(metaOku(db, `refresh_${yil}_api_toplam`) ?? NaN);
const atlanan = Number(metaOku(db, `refresh_${yil}_atlanan`) ?? NaN);
const guncel = sayi("SELECT COUNT(*) AS n FROM programs WHERE son_kilavuz_yili = ?", yil);
zorunlu(
"kapsam",
Number.isFinite(apiToplam) && guncel === apiToplam - atlanan,
`son_kilavuz_yili=${yil}: ${guncel}; API toplamı ${apiToplam} − atlanan ${atlanan} = ${apiToplam - atlanan}`
);
// 4. Doluluk
const sirali = sayi(`SELECT COUNT(sira${yil}) AS n FROM programs WHERE son_kilavuz_yili = ?`, yil);
const oncekiSirali = sayi(`SELECT COUNT(sira${onceki}) AS n FROM programs WHERE son_kilavuz_yili = ?`, yil);
const doluOran = guncel ? sirali / guncel : 0;
zorunlu(
`sira${yil} doluluk`,
doluOran >= 0.7,
`${sirali}/${guncel} (%${(doluOran * 100).toFixed(1)}; eşik %70). Aynı satırlarda sira${onceki} dolu: ${oncekiSirali}`
);
const puanli = sayi(`SELECT COUNT(puan${yil}) AS n FROM programs WHERE son_kilavuz_yili = ?`, yil);
const kontenjanli = sayi(`SELECT COUNT(kontenjan${yil}) AS n FROM programs WHERE son_kilavuz_yili = ?`, yil);
bilgi(`${yil} diğer ölçüler`, kontenjanli < guncel * 0.95, `puan dolu ${puanli}, kontenjan dolu ${kontenjanli}, toplam ${guncel}`);
// 5. Yıllar arası tutarlılık: sira Y / sira Y-1 ∈ [0,5; 2]
const ikisiDolu = sayi(`SELECT COUNT(*) AS n FROM programs WHERE sira${yil} IS NOT NULL AND sira${onceki} IS NOT NULL`);
const aralikta = sayi(
`SELECT COUNT(*) AS n FROM programs WHERE sira${yil} IS NOT NULL AND sira${onceki} IS NOT NULL
AND sira${yil} * 1.0 / sira${onceki} BETWEEN 0.5 AND 2`
);
const aralikOran = ikisiDolu ? aralikta / ikisiDolu : 0;
zorunlu(
`sira${yil}/sira${onceki} ∈ [0,5; 2]`,
ikisiDolu > 0 && aralikOran >= 0.9,
`${aralikta}/${ikisiDolu} (%${(aralikOran * 100).toFixed(1)}; eşik %90)`
);
const ayniSira = sayi(
`SELECT COUNT(*) AS n FROM programs WHERE sira${yil} IS NOT NULL AND sira${yil} = sira${onceki} AND puan${yil} = puan${onceki}`
);
zorunlu(
"yıl kayması (kopya yıl)",
ikisiDolu > 0 && ayniSira / ikisiDolu < 0.02,
`sıra VE puanı ${onceki} ile birebir aynı satır: ${ayniSira}/${ikisiDolu} (çoksa ${yil} kolonuna ${onceki} verisi yazılmıştır)`
);
// 6. Değer aralıkları (tüm yıllar)
const yillar: number[] = [];
for (let y = ILK_YIL; y <= yil; y++) if (kolonlar.has(`sira${y}`)) yillar.push(y);
const bozukKosul = yillar
.map((y) => `sira${y} <= 0 OR sira${y} > 5000000 OR puan${y} <= 0 OR puan${y} > 600 OR kontenjan${y} < 0 OR yerlesen${y} < 0`)
.join(" OR ");
const bozuk = sayi(`SELECT COUNT(*) AS n FROM programs WHERE ${bozukKosul}`);
zorunlu("değer aralığı", bozuk === 0, `0/negatif/aşırı sıra-puan-kontenjan: ${bozuk}${bozuk ? ` ör. ${ornek(`SELECT id FROM programs WHERE ${bozukKosul} LIMIT 3`)}` : ""}`);
const siraPuanTutarsiz = sayi(
`SELECT COUNT(*) AS n FROM programs WHERE sira${yil} IS NOT NULL AND puan${yil} IS NULL`
);
zorunlu(`sira${yil} var, puan${yil} yok`, siraPuanTutarsiz === 0, `${siraPuanTutarsiz} satır`);
// 7. Kategorik alanlar
const bozukTur = sayi(
`SELECT COUNT(*) AS n FROM programs WHERE tur NOT IN (${TURLER.map(() => "?").join(",")}) OR onlisans NOT IN (0, 1)`,
...TURLER
);
zorunlu("tur/onlisans", bozukTur === 0, `geçersiz değer: ${bozukTur}`);
const tytTutarsiz = sayi("SELECT COUNT(*) AS n FROM programs WHERE (tur = 'TYT') <> (onlisans = 1) AND son_kilavuz_yili = ?", yil);
bilgi("TYT ↔ önlisans", tytTutarsiz > 0, `tur=TYT ile onlisans=1 örtüşmeyen güncel satır: ${tytTutarsiz}${tytTutarsiz ? ` ör. ${ornek("SELECT id, tur, onlisans FROM programs WHERE (tur = 'TYT') <> (onlisans = 1) AND son_kilavuz_yili = ? LIMIT 3", yil)}` : ""}`);
const uniturBos = sayi("SELECT COUNT(*) AS n FROM programs WHERE unitur IS NULL AND son_kilavuz_yili = ?", yil);
bilgi("unitur boş", uniturBos > 0, `güncel satırlarda ${uniturBos} (devlet/vakıf filtresinden düşer)${uniturBos ? ` ör. ${ornek("SELECT DISTINCT universite FROM programs WHERE unitur IS NULL AND son_kilavuz_yili = ? LIMIT 3", yil)}` : ""}`);
const uniturlar = ornek("SELECT COALESCE(unitur, '(NULL)'), COUNT(*) FROM programs GROUP BY unitur ORDER BY 2 DESC");
bilgi("unitur dağılımı", false, uniturlar);
const ilBos = sayi("SELECT COUNT(*) AS n FROM programs WHERE (il IS NULL OR TRIM(il) = '') AND son_kilavuz_yili = ?", yil);
bilgi("il boş", ilBos > 0, `güncel satırlarda ${ilBos}${ilBos ? ` ör. ${ornek("SELECT id, universite FROM programs WHERE (il IS NULL OR TRIM(il) = '') AND son_kilavuz_yili = ? LIMIT 3", yil)}` : ""}`);
// 8. Kontenjan–yerleşen
const tasan = sayi(`SELECT COUNT(*) AS n FROM programs WHERE yerlesen${yil} > kontenjan${yil} * 1.5 + 5`);
bilgi(`yerlesen${yil} ≫ kontenjan${yil}`, tasan > guncel * 0.02, `yerleşen > 1,5×genel kontenjan + 5: ${tasan} (yerleşen okul birincisi/şehit-gazi/deprem kontenjanlarını da içerir)${tasan ? ` ör. ${ornek(`SELECT id, kontenjan${yil}, yerlesen${yil} FROM programs WHERE yerlesen${yil} > kontenjan${yil} * 1.5 + 5 LIMIT 3`)}` : ""}`);
const doluAmaSirasiz = sayi(`SELECT COUNT(*) AS n FROM programs WHERE son_kilavuz_yili = ? AND sira${yil} IS NULL AND yerlesen${yil} > 0`, yil);
bilgi(`yerleşen var, sira${yil} yok`, false, `${doluAmaSirasiz} (API az yerleşenli programda sıra vermez; efektif sıra ${onceki}'e düşer)`);
// 9. Eski/çift satırlar
const eskiSatir = sayi("SELECT COUNT(*) AS n FROM programs WHERE son_kilavuz_yili IS NOT ?", yil);
if (arsivli) zorunlu("arşiv", eskiSatir === 0, `programs içinde güncel kılavuzda olmayan satır: ${eskiSatir}`);
else bilgi("arşivlenmemiş eski satır", eskiSatir > 0, `${eskiSatir} satır güncel kılavuzda yok ama sitede listelenir (efektif sıra ${onceki}'e düşer)`);
const ciftAd = sayi(
`SELECT COUNT(*) AS n FROM (SELECT 1 FROM programs WHERE son_kilavuz_yili = ?
GROUP BY universite, fakulte, isim, tur HAVING COUNT(*) > 1)`,
yil
);
bilgi("aynı adlı güncel program", false, `(universite, fakulte, isim, tur) yinelenen grup: ${ciftAd} (özel kontenjanlı adaş programlar olağandır)${ciftAd ? ` ör. ${ornek("SELECT universite, isim, COUNT(*) FROM programs WHERE son_kilavuz_yili = ? GROUP BY universite, fakulte, isim, tur HAVING COUNT(*) > 1 LIMIT 3", yil)}` : ""}`);
const eskiKodCakisma = sayi(
"SELECT COUNT(*) AS n FROM (SELECT eski_kod FROM programs WHERE eski_kod IS NOT NULL AND son_kilavuz_yili = ? GROUP BY eski_kod HAVING COUNT(*) > 1)",
yil
);
bilgi("eski_kod paylaşımı (bölünme)", eskiKodCakisma > 0, `birden çok güncel programın işaret ettiği eski kod: ${eskiKodCakisma}`);
// 10. netler
if (tabloVar(db, "netler")) {
const arsivVar = tabloVar(db, "programs_arsiv");
const yetim = sayi(
`SELECT COUNT(*) AS n FROM netler WHERE program_id NOT IN (SELECT id FROM programs)
${arsivVar ? "AND program_id NOT IN (SELECT id FROM programs_arsiv)" : ""}`
);
bilgi("yetim netler", yetim > 0, `ne programs ne arşivde karşılığı olan: ${yetim}`);
const netliGuncel = sayi(
"SELECT COUNT(DISTINCT n.program_id) AS n FROM netler n JOIN programs p ON p.id = n.program_id WHERE p.son_kilavuz_yili = ?",
yil
);
bilgi("netler kapsamı", false, `net satırı olan güncel program: ${netliGuncel}/${guncel}; yıl dağılımı: ${ornek("SELECT yil, COUNT(*) FROM netler GROUP BY yil ORDER BY yil")}`);
}
// 11. Sorgu planı
const plan = efektifSorguPlani(db);
zorunlu("sorgu planı", plan.some((s) => s.includes(EFEKTIF_INDEKS)), plan.join(" | "));
// 12. Önceki DB ile geçmiş yıl karşılaştırması
if (oncekiArg) {
const oncekiYol = path.resolve(process.cwd(), oncekiArg);
db.prepare("ATTACH DATABASE ? AS eski").run(oncekiYol);
const eskiKolonlar = new Set(
(db.prepare("PRAGMA eski.table_info(programs)").all() as { name: string }[]).map((c) => c.name)
);
const ortak: string[] = [];
for (let y = ILK_YIL; y < yil; y++) {
for (const o of ["sira", "puan", "kontenjan", "yerlesen"]) {
if (kolonlar.has(`${o}${y}`) && eskiKolonlar.has(`${o}${y}`)) ortak.push(`${o}${y}`);
}
}
const simdi = tabloVar(db, "programs_arsiv")
? `(SELECT id, ${ortak.join(", ")} FROM main.programs UNION ALL SELECT id, ${ortak.join(", ")} FROM main.programs_arsiv)`
: "main.programs";
const kaybolan = sayi(`SELECT COUNT(*) AS n FROM eski.programs e WHERE e.id NOT IN (SELECT id FROM ${simdi})`);
zorunlu("önceki DB: satır kaybı", kaybolan === 0, `önceki DB'de olup şimdi ne programs ne arşivde olan: ${kaybolan}`);
// Dolu değer değişmiş ya da NULL'a dönmüş olamaz; NULL → dolu (gecmis-doldur) serbest.
const degisen = sayi(
`SELECT COUNT(*) AS n FROM eski.programs e JOIN ${simdi} s ON s.id = e.id
WHERE ${ortak.map((k) => `(e.${k} IS NOT NULL AND e.${k} IS NOT s.${k})`).join(" OR ")}`
);
zorunlu("önceki DB: geçmiş yıllar korunmuş", degisen === 0, `${ortak.length} kolonda dolu değeri değişen/silinen satır: ${degisen}`);
const toplamlar = (tablo: string) =>
(db
.prepare(
`SELECT COUNT(*), TOTAL(sira${onceki}), TOTAL(puan${onceki}), TOTAL(kontenjan${onceki}), TOTAL(yerlesen${onceki}) FROM ${tablo}`
)
.raw()
.get() as number[]).join(" | ");
console.log(` ${onceki} sağlaması (count | Σsira | Σpuan | Σkontenjan | Σyerlesen)`);
console.log(` önceki DB : ${toplamlar("eski.programs")}`);
console.log(` şimdi, önceki DB'deki aynı id'ler : ${toplamlar(`${simdi} WHERE id IN (SELECT id FROM eski.programs)`)}`);
console.log(` şimdi, tüm satırlar (yeni dahil) : ${toplamlar(simdi)}`);
}
db.close();
console.log(`\nSonuç: ${basarisiz} ZORUNLU kontrol kaldı, ${uyari} uyarı.`);
if (basarisiz > 0) process.exit(1);
}
if (process.argv[1]?.endsWith("veri-kalite.ts")) calistir(main);