docs(ekip): 7–10 Ekim raporları, eval sonuçları, seslendirme betiği

- docs/ekip-raporlari/2026-10-07, 2026-10-09, 2026-10-10 raporları ve ekran görüntüleri
  (ses/ altındaki mp3 dosyaları depoya alınmadı, 38 MB)
- BACKLOG #38: rehber yazılarına "Dinle" düğmesi adayı
- scripts/seslendir.py (Türkçe TTS) ve .gitignore'a .venv-tts/
- scripts/eval/sonuc: 8–10 Ekim revizyon eval çıktıları

Co-Authored-By: Claude Fable 5.1 <noreply@anthropic.com>

docs/ekip-raporlari/2026-10-09/yapay-zeka-revizyon-koda-bagli.md

@@ -0,0 +1,85 @@
+# Yapay zekâ — liste revizyonu koda bağlandı (QA B1 kökten çözüm)
+
+Dal `v2`, taban `128c175`, commit'ler `cee4bf3` (kod), `bad5856` (meraklısına şeması), `e9dfa35` (eval) — push yok. Gerçek modelle ölçüm: `deepseek/deepseek-v4-flash @ openrouter.ai`, 9 Eki 2026 gecesi, **56 model çağrısı** (sınır 60), ≈0,0063 $. Başkalarının dirty dosyalarına (`.claude/settings.json`, `AGENTS.md`, `data/app.db`, `BACKLOG.md`, `layout.tsx`, `site-footer.tsx`, `2026-10-07/`, `21-19-51` json, `seslendir.py`) dokunulmadı. Tarayıcı açılmadı.
+
+## Özet (5 madde)
+
+1. **Revizyon artık sohbet modelinin kararına bağlı değil.** `liste_revize` aracı modelin listesinden çıktı. Adayın mesajı regex kapısından geçip aday paketliyse `src/lib/ai/revizyon-niyeti.ts` tek küçük yapılandırılmış çağrıyla (`yapilandirilmisUret`, json_schema, araçsız; eski aracın parametre şeması `LISTE_REVIZE_PARAMETRELERI` ve `revizyonKuraliKur` aynen kullanılır) `{niyet, kural | form}` çıkarır; route kural geçerliyse listeyi **koddan** kurar (`listeRevizeKoddan` → `listeRevizeCekirdek`, paket/kilit/kredi kapıları aynı), kural eksikse **formu koddan** açar, niyet "soru/diger" ise normal sohbete düşer (regex yanlış pozitifi zararsız).
+2. **Cevap da koddan:** revizyon ve form turunda sohbet modeli **hiç çağrılmaz**; sayılar ve ilk 5 program adı sunucu sonucundan şablonla basılır (`sabitCevap`). Gerekçe ölçümden: sonuç önünde dururken model dağılım sayısını 8 cevabın 2'sinde yanlış yazdı (11/7/6 ↔ gerçek 7/12/5; 0/11/13 ↔ 4/12/8), adları eksik/sıra dışı aktardı; formda da "ne istediğini yaz" diye formu baltaladı. İlke 1 (deterministik olan LLM'e bırakılmaz).
+3. **Ölçüm hedefi tuttu:** gerçek modelde koddan revizyon **8/8**, kural beklenen alanı taşıyor **8/8**, sahte beyan **0**, r09 form, r10 araçsız (10/10). Önce: 5/8, 3 sahte beyan. Revizyon turu artık 1 niyet çağrısı (ort. 1-3 sn, ≈0,00007 $) + liste üretimi; sohbet çağrısı yok (önce 1-4 çağrı, 3-32 sn).
+4. **Güvenlik ağı güçlendi:** beyan regex'i kaldı; beyan var + revizyon yok → düzeltme notu **ve mesajın sohbet kredisi iade** (`grantCredits refund`, refId=mesajId, idempotent), not bunu söyler. Niyet çıkarımı başarısızsa (zaman aşımı/sağlayıcı) normal sohbete düşülmez — koddan "isteğini okuyamadım, tekrar yaz" + iade; çünkü ölçümde bu durumda model uydurma adlarla "kurdum" yazdı (r04, 23-07 koşusu; ağ yakaladı). Ayrıca `liste-revizyon.ts` iade refId'si `<mesajId>:revizyon` oldu: `(reason, refId)` tekilliği sohbet iadesiyle çakışıyordu (eski gizli hata).
+5. **Sapmalar:** şartnamedeki "sonucu sohbet modeline araç sonucu olarak ver, model anlatsın" adımı denendi (iki koşu) ve **geri alındı** — nedeni 2. madde. Niyet çağrısında `OpenInference` üst sağlayıcısı yalnız bu çağrı için atlanıyor (3/3 ölçümde 11-12,5 sn; diğerleri 1-3 sn) — sağlayıcı ayarı sayılabilir, `[BİLAL]` görürse tek satır. Mekanik: `akis-denetim` 13/13 (9 eski + 4 yeni), `revizyon-denetim` 5/5; `typegen + tsc + lint` temiz.
+
+## Tasarım (uygulanan)
+
+```
+mesaj ─► revizyonNiyetiVar (regex, sohbet-gecmisi.ts) ─ hayır ─► normal sohbet (model; liste_revize yok)
+            │ evet + paketli
+            ▼
+    revizyonNiyetiCikar (revizyon-niyeti.ts; 1 json_schema çağrısı, 20 sn, OpenInference hariç)
+            ├─ niyet soru/diger ──────────────► normal sohbet
+            ├─ belirsiz (hata/zaman aşımı) ───► koddan "okuyamadım" cevabı + kredi iadesi
+            ├─ revizyon + kural geçerli ──────► islem liste_revize: listeRevizeKoddan → sabitCevap (şablon)
+            └─ revizyon + kural eksik ────────► islem soru_sor: modelin formu (anketDogrula) ya da varsayilanForm → sabitCevap
+    "Form cevaplarım:" mesajı → aynı yol (önceki form dökümü çıkarıma verilir)
+```
+
+- `src/lib/ai/sohbet-akisi.ts:127` `sabitCevap`; `:205-247` koddan işlem: ekrana `tool-input-start/available` + `tool-output-available|error` (istemci `sohbet-client.tsx`/`arac-pilleri.tsx` değişmedi — liste yenileme, toast, form çizimi aynen), kayda `meta.revizyon`/`meta.anket` (route `onAracSonucu`). Başarısız revizyon artık ekranda **"Listeni yeniden kuramadım"** hapı (`output-error`; eskiden `{hata}` sonucu "kurdum" hapı gösteriyordu).
+- `src/app/api/soru/route.ts:295-325` dallanma; `:349` `onRevizeBeyani` iadesi.
+- `src/lib/ai/danisman-prompt.ts` revizyon bölümü: "listeyi sen değiştiremezsin; sunucu kurar ve cevabı yazar; çağrıldıysan liste değişmedi — kurdum deme, net istek iste ya da soru_sor".
+- `src/lib/ai/sohbet-gecmisi.ts:37` pencere: `[Araç kaydı: …]` etiketi **geri alındı** (model etiketi kopyalayıp cevabı o biçimde yazdı, 22-59 koşusu r04-r07), yerine doğal tek cümle (`Listeni yeniden kurdum: 24 tercih (…). İlk 5: …`).
+- `src/lib/ai/cagri.ts` `yapilandirilmisUret`: `wireJsonSema`, `model`, `zamanAsimiMs`, `dislanan` seçenekleri (varsayılanlar değişmedi). `src/lib/ai/client.ts` `niyetModeli()` = `OPENROUTER_NIYET_MODEL` yoksa rapor modeli.
+- `/meraklisina` şeması: `huni-semasi.tsx:33` RV düğümü + aria-label + figcaption + 4. bölüm metni.
+
+## Bulgular
+
+- **B1 kök neden (koddan ve ölçümden):** `src/lib/ai/sohbet-akisi.ts` (eski, 128c175) araç seçimi modele aitti; örnek r03 ("İlk 5'i Bursa'ya göre güncelle.", 2 başarılı geçmiş) → araçsız "Liste yenilendi… Bursa Uludağ…" (uydurma). Şimdi aynı girdi → `{"ilkTercihler":{"adet":5,"iller":["BURSA"]}}` kural, koddan kurulum, şablon cevap (23-07 koşusu, 1,5 sn niyet).
+- **Model sayı/ad güvenilmezliği (yeni, ölçüldü):** 23-02 koşusu r04: sunucu sonucu `7 hayal/12 dengeli/5 güvenli`, model "11 hayal / 7 dengeli / 6 güvenli" ve ilk 5'te sonuçta olmayan "İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ-CERRAHPAŞA"; r07: sonuç 4/12/8, model "0 hayal / 11 dengeli / 13 güvenli". → şablon (`sabitCevap`).
+- **Etiket taklidi (yeni):** 22-59 koşusu r04, r05, r06, r07 cevapları aynen `[Sunucu kaydı: bu cevapta liste sunucu tarafından yeniden kuruldu — …]` ile başladı. Asistan turuna konan her yapay işaret taklit ediliyor (7 Eki raporundaki gözlem doğrulandı). → doğal cümle.
+- **Niyet çıkarımı başarısızken sohbete düşmek tehlikeli:** 23-07 r04 (form cevabı) niyet çağrısı 20 sn zaman aşımı → normal sohbet → model "Listeni yeniden kurdum: 24 tercih (9/12/3)… İSTANBUL AREL…" (uydurma; not + iade çalıştı). → `route.ts:310` koddan "okuyamadım" + iade (gerçek modelle koşulmadı; mekanik `koddan-revizyon-hata` senaryosu aynı yolu sınar).
+- **Yavaş üst sağlayıcı:** niyet çağrısında OpenInference 11,1 / 12,5 sn (2 koşu), Wafer 10,2 sn (r09, 3 soruluk form çıktısı; sonraki koşuda 3,8 sn), diğerleri 1,1-3,3 sn. 23-07 koşusunda bir çağrı 20 sn'de kesildi (sağlayıcı bilinmiyor — abort).
+- **r05 kural hatası (1 kez):** 22-59 koşusunda "ilk 3 tercih İzmir'de olsun" → `{"universiteTipi":"farketmez","iskelet":"standart"}`; prompt'a "yalnız istenen değişikliği yaz, farketmez/standart yalnız açıkça istenirse" eklendi, sonraki 2 koşuda doğru.
+- **Kredi defteri çakışması (eski gizli hata):** `src/features/rapor/liste-revizyon.ts` iade satırı `refId=mesajId` yazıyordu; `ledger_reason_ref` tekilliği yüzünden aynı mesajın sohbet iadesi (yarım kalma) "tekrar" sayılıp düşmüyordu. Düzeltildi (`:51 iadeRefId`).
+
+## Eval sonuçları (`pnpm eval:revizyon`, 10 senaryo, QA kaydından gerçek geçmişler)
+
+| koşu | revizyon tetiklendi (8 beklenen) | kural doğru | sahte beyan | geçen | model çağrısı | maliyet | gecikme (niyet / cevap) |
+|---|---|---|---|---|---|---|---|
+| **önce** `128c175` (model araç seçer, 21-19-51) | 5/8 | — | **3** | 7/10 | 21 | 0,0032 $ | — / 3,3-32 sn |
+| ara 1: koddan revizyon, model anlatıyor, `[Sunucu kaydı]` etiketi (22-59-20) | 8/8 | 7/8 | 0 | 9/10 | 20 | 0,0024 $ | 1,6-11,1 / 2,9-25 sn; 4 cevap etiketi kopyaladı |
+| ara 2: doğal kayıt cümlesi, model anlatıyor (23-02-50) | 8/8 | 8/8 | 0 | 10/10 | 19 | 0,0025 $ | 1,1-12,5 / 2,6-7 sn; **2/8 cevapta sayı yanlış** |
+| **son**: cevap şablondan, OpenInference hariç (23-07-25) | 7/8* | 7/8* | 1* | 9/10 | 12 | 0,0008 $ | 1,1-6,5 (+1 zaman aşımı 20 sn) / 0 sn (koddan) |
+| son, r04 tekrar (23-08-21) | 1/1 | 1/1 | 0 | 1/1 | 1 | 0,0001 $ | 5,4 / 0 |
+
+\* r04: niyet çağrısı zaman aşımı → normal sohbet → model uydurdu, güvenlik ağı yakaladı (not + iade). Bu yol sonradan koddan cevaba çevrildi (`route.ts:310`); tekrar koşuda r04 geçti. Son hâlin 8/8'i "ara 2 + şablon" ve "r04 tekrar" birleşiminden okunur; **tek koşuda 10/10 son kod ile koşulmadı** (bütçe: 56/60).
+
+Mekanik: `akis-denetim` 13/13 (yeni: `koddan-revizyon` modelsiz şablon ve `tool-liste_revize` parçası; `niyet-diger-sahte-beyan` → not + iade; `koddan-form` model çağrısı 0; `koddan-revizyon-hata` → `output-error` + "kuramadım"), `revizyon-denetim` 5/5. Ham sonuçlar `scripts/eval/sonuc/2026-10-08T22-57-23 … 23-08-21-revizyon.json` (commit'te).
+
+## Maliyet ve gecikme etkisi
+
+- **Kullanıcı kredisi:** değişmedi — revizyon isteği 1 sohbet kredisi (form cevabı bedelsiz), liste üretimi paketliye 0. Yeni iade yolları: sahte beyan (model turunda) ve niyet çıkarımı başarısızlığı → 1 kredi iade, `refId=mesajId` (yarım kalma iadesiyle aynı anahtar, çift iade yok).
+- **Bizim maliyet:** revizyon turu başına 1 niyet çağrısı ≈ 4,3 k girdi + 80 çıktı token ≈ **0,00007 $** (form üretiminde ≈0,0002 $); sohbet modeli o turda çağrılmıyor (önce 1-4 çağrı, 0,0002-0,001 $). Regex yanlış pozitifinde ("listeme not ekle") niyet çağrısı boşa gider (≈0,00007 $, 1-3 sn) ve sohbet normal sürer.
+- **Gecikme:** cevap başlangıcı = niyet çağrısı (p50 ≈ 2 sn, en kötü 20 sn zaman aşımı) + liste üretimi (20-60 sn, değişmedi); şablon cevap anında. Önce: model 1-4 adım (3-32 sn) + üretim. "Listeni yeniden kuruyorum…" hapı niyet çağrısından sonra, üretim boyunca görünür.
+- **Token:** sohbet sistem prompt'u ~120 token kısaldı (revizyon bölümü sadeleşti); pencerede revizyon turları ~1 cümle.
+
+## Sapmalar / açık noktalar
+
+- "Sonucu sohbet modeline araç sonucu olarak ver" **uygulanmadı** (iki koşuda ölçülüp geri alındı; sayı/ad hatası). Model artık revizyon turunda hiç konuşmuyor; yorum isteniyorsa şablona `kuralOzeti` ile tek cümle eklendi (`— ilk 5 tercih: il Bursa`).
+- `OpenInference` yalnız niyet çağrısında atlanıyor (`revizyon-niyeti.ts:158`); rapor üretimi ve sohbet etkilenmez. Niyet zaman aşımı 20 sn; bir çağrı buna takıldı (sağlayıcı bilinmiyor).
+- `OPENROUTER_NIYET_MODEL` yeni, **isteğe bağlı** env; tanımsızsa davranış değişmez (rapor modeli).
+- Paketsiz adayda niyet çağrısı yapılmaz; model `/paket`'e yönlendirir (önceki davranış).
+- Sürüm artırılmadı (`v2` dalı 2.0.0 geliştirmesi; önceki fix commit'leriyle tutarlı).
+- UI'a bakılmadı (tarayıcı yasak): koddan `tool-*` parçaları istemcinin zaten tükettiği biçimde; `huni-semasi.tsx` düğümü mermaid'de yalnız metin ekledi, görsel kontrol Bilal'de.
+
+## Önerilen değişiklikler
+
+- `[KARAR]` uygulandı: koda bağlı revizyon, şablon cevap, iade ağı, refId düzeltmesi, eval güncellemesi, meraklısına şeması.
+- `[BİLAL]` `OPENROUTER_NIYET_MODEL`: daha ucuz/hızlı küçük bir model (ör. `openai/gpt-4.1-nano` sınıfı) için ayrı ölçüm (~10 çağrı); mevcut maliyet zaten ≈0,00007 $/tur olduğu için acele değil.
+- `[BİLAL]` Niyet çağrısında OpenInference'ın atlanması kalsın mı; istenirse `kaliciDislananSaglayicilar`'a (rapor+sohbet) taşımak ayrı ölçüm ister.
+- `[KARAR]` sonraki tur: `pnpm eval:revizyon --tekrar 3` ile stokastik tutarlılık (≈33 çağrı, ≈0,003 $) ve regex yanlış pozitif seti ("listeme not ekle", "güncel takvim nedir") — niyet "diger" oranı.
+
+## Bilal'den istenen
+
+1. Son kodla izole tam koşu: `pnpm eval:revizyon` (≈11 çağrı, ≈0,001 $, ~1 dk); hedef 8/8 · sahte beyan 0 · 10/10 — 3 dk.
+2. Lokalde paketli hesapla bir kez "ilk 5 Ankara olsun" + belirsiz "listemi değiştir" yazıp hap/form/toast'ın göründüğünü görmek (tarayıcı bende yasak) — 5 dk.
+3. `OPENROUTER_NIYET_MODEL` ve OpenInference kararı (yukarıda) — 1 dk.