content(rehber): 2026 verisini yorumlayan 3 yazı + KYK burs/kredi karar yazısı

Backlog #2 ve #3'ün Dalga 1'i (SEO planı 05-seo-plan.md §4):

- bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor: ÖSYM Tablo 1'den teyitli boşluk rakamları +
  DB'den bölüm bazlı tablo. Veriden çıkan ana bulgu: 2026 tabanı yayımlanan
  hiçbir lisans programında boş kontenjan yok; boş kontenjanlı 2.314 lisans
  programının 2.054'ünde 2025 tabanı da yok — yani bu programlar efektif sıra
  kuralı gereği dilimlere hiç girmiyor.
- en-cok-ogrenci-alan-devlet-universiteleri: açıköğretim ayrımı `fakulte`
  alanından (Anadolu ham 48.868 → örgün lisans 2.132); açık/uzaktan toplamı
  tek başına ilk 15 örgün üniversitenin toplamından büyük.
- en-secici-devlet-universiteleri: "en iyi" yerine ölçülebilir ölçüt (medyan
  taban başarı sırası), eşik altı seçici okullar ayrı tabloda, tablonun
  neyi ölçmediği ayrı bölümde.
- kyk-burs-mu-kredi-mi: KYGM SSS + Resmî Gazete yönetmelikleri. 2026-27
  başvuru tarihi ve aylık tutar resmî kaynakta olmadığı için yazılmadı;
  mekanizma ve karar şeması anlatıldı, tarih açıklanınca tek cümle güncellenir.

İki üniversite yazısının medyan tanımı tek kaynağa çekildi: aynı üniversite
için iki yazıda farklı medyan çıkmıyor, ikisi karşılıklı linkli.

Doğrulama: dört şemanın mermaid dilbilgisiyle ayrıştırıldığı, tüm
/bolum, /universite, /rehber linklerinin DB'den türeyen slug kümesinde olduğu
ve kapanan slug listesiyle kesişmediği kontrol edildi.

Co-Authored-By: Claude Opus 5 <noreply@anthropic.com>

Dockerfile

@@ -48,6 +48,15 @@ WORKDIR /app
 
 ENV NODE_ENV=production
 ENV NEXT_TELEMETRY_DISABLED=1
+# V8, cgroup bellek sınırını GÖRMEZ: heap üst sınırını konteynerin değil host'un
+# RAM'ine göre seçer (host 4 GB ise ~2 GB). docker-compose'daki mem_limit=1g ile
+# birleşince sonuç, V8 daha GC yapmadan kernel'ın konteyneri OOM ile öldürmesi
+# olur; o anda açık olan istek ters vekilde 502 "Bad Gateway" olarak düşer
+# (22 Eyl 2026: liste üretiminin hemen ardından alınan 502 raporu). Sınır elle
+# verilir: mem_limit'in ~%75'i; kalanı native taraf (better-sqlite3, mmap'lı
+# SQLite sayfaları, Node'un kendi RSS'i) için ayrılır. mem_limit değişirse bu
+# sayı da değişmeli.
+ENV NODE_OPTIONS="--max-old-space-size=768"
 
 RUN addgroup --system --gid 1001 nodejs && \
     adduser --system --uid 1001 nextjs
@@ -81,4 +90,11 @@ EXPOSE 3000
 ENV PORT=3000
 ENV HOSTNAME="0.0.0.0"
 
+# Konteyner gerçekten istek karşılıyor mu (alpine'de curl yok, Node 20'nin
+# global fetch'i kullanılır). Uç bilerek en ucuz olanı: app/api/saglik DB'ye,
+# oturuma, AI'ya dokunmaz. Süreç OOM ile ölüp yeniden açılırken `docker ps`
+# durumu "unhealthy" gösterir — 502'lerin kaynağı tahmine kalmaz.
+HEALTHCHECK --interval=30s --timeout=5s --start-period=45s --retries=3 \
+  CMD node -e "fetch('http://127.0.0.1:3000/api/saglik').then(r=>process.exit(r.ok?0:1)).catch(()=>process.exit(1))"
+
 CMD ["/app/docker-entrypoint.sh"]

content/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor.md

@@ -0,0 +1,131 @@
+---
+baslik: 2026'da Hangi Bölümler Boş Kaldı? Boş Kontenjan 2027 Tercihçisine Ne Söylüyor?
+aciklama: ÖSYM'nin sayısal bilgilerine göre 2026-YKS'de örgün programlarda 45.033 kontenjan boş kaldı ve boş lisans kontenjanının dörtte üçü vakıf üniversitelerinde. Hangi bölümlerde boşluk büyük, bir program neden boş kalır ve bu tablo seneye tercih yapacaklara ne söylüyor?
+tarih: 2026-09-22
+---
+
+Kısa cevap: 2026-YKS'de örgün yükseköğretim programlarının 676.999 kontenjanından 631.966'sına aday yerleştirildi; **45.033 kontenjan boş kaldı** (29.882'si lisans, 15.151'i önlisans). Boşluk bölümlere ve kurumlara eşit dağılmadı: devlet lisans programlarında doluluk %99'un üzerindeyken vakıf lisans programlarında %78,1, KKTC üniversitelerinde %60,2. "Bu bölüm boş kaldı" cümlesi bir bölümün kötü olduğunu değil, o **programın** fiyat etiketiyle, şartıyla ya da kontenjanıyla talebin bu yıl kesişmediğini gösterir. Seneye tercih yapacaksan boş kontenjan listesini hazır fırsat listesi gibi değil, "neden boş kaldı?" diye sorgulayacağın bir liste gibi okumalısın.
+
+Rakamların kaynağını ayrı tuttuk: kurum grubu bazındaki kontenjan/yerleşen/boş sayıları ÖSYM'nin 2026-YKS sayısal bilgiler belgesinden, bölüm adı bazındaki tablo ise bizim katalog verimizden (YÖK Atlas 2026 yerleştirme verisi) hesaplandı. Kaynakların tamamı yazının sonunda.
+
+## 2026'da ne kadar kontenjan boş kaldı?
+
+ÖSYM'nin yayımladığı Tablo 1, örgün programları kurum grubuna ve düzeye göre ayırıyor:
+
+| Grup | Düzey | Kontenjan | Yerleşen | Boş | Doluluk |
+|---|---|---|---|---|---|
+| Devlet | Lisans | 265.356 | 263.101 | 2.255 | %99,2 |
+| Devlet | Önlisans | 216.328 | 216.291 | 37 | %100'e yakın |
+| Vakıf | Lisans | 99.638 | 77.827 | 21.811 | %78,1 |
+| Vakıf | Önlisans | 76.442 | 62.547 | 13.895 | %81,8 |
+| KKTC | Lisans | 13.162 | 7.923 | 5.239 | %60,2 |
+| KKTC | Önlisans | 4.851 | 3.632 | 1.219 | %74,9 |
+| **Örgün toplam** | Lisans + önlisans | **676.999** | **631.966** | **45.033** | **%93,3** |
+
+Toplam satırı, tablodaki üç grubun yanı sıra yurt dışındaki programları da kapsıyor (lisans 1.072 kontenjan, 495 yerleşen, 577 boş; önlisansta boşluk yok). Doluluk yüzdelerini bu resmî sayılardan biz hesapladık.
+
+Tablodan çıkan üç okuma:
+
+1. **Boş lisans kontenjanının dörtte üçü vakıf üniversitelerinde.** 29.882 boş lisans kontenjanının 21.811'i vakıf (%73), 5.239'u KKTC (%18), 2.255'i devlet (%8), 577'si yurt dışı programları. Yani "bölümler boş kaldı" başlığının arkasındaki asıl olgu kurum ve bedel farkı.
+2. **Devlet önlisansında boşluk neredeyse yok:** 216.328 kontenjana karşı 37 boş yer. Devlet meslek yüksekokullarında kontenjanın dolmaması istisna.
+3. **Bu rakamlar yerleştirme anının fotoğrafı.** Boş kontenjan = kontenjan − yerleştirilen aday. Kayıt aşaması bu tabloya girmiyor: sonuçlar 18 Ağustos 2026'da açıklandı, kayıtlar 24–28 Ağustos'ta yapıldı. ÖSYM'nin Ek Yerleştirme Kılavuzu ise kayıtlar bittikten sonra, 17 Eylül'de yayımlandı; oradaki program program boş kontenjanlar bu tablodaki sayılarla birebir aynı değil. ÖSYM ek yerleştirmeye giren toplam boş kontenjan sayısını duyurmadı — biz de tahmin yazmıyoruz; hangi programda kaç yer açıldığını yalnızca kılavuz tablolarından görürsün. Süreç ve sonrası için: [ek yerleştirme rehberi](/rehber/ek-yerlestirme-2026) ve [ek yerleştirme sonuçları ve kayıt](/rehber/ek-yerlestirme-sonuclari-ve-kayit).
+
+## Hangi bölümlerde en çok kontenjan boş kaldı?
+
+ÖSYM boş kontenjanı bölüm adına göre toplamıyor; aşağıdaki tablo bizim hesabımız. Katalog verimizdeki 2026 kontenjan ve yerleşen sayılarını bölümün ana adı altında topladık (burslu, %50 indirimli, ücretli, İngilizce gibi varyantlar aynı satırda), lisans düzeyiyle sınırladık ve boşluğu kurum grubuna göre ayırdık:
+
+| Bölüm | Boş kontenjanlı / tüm program | Kontenjan | Yerleşen | Boş | Boşluğun dağılımı |
+|---|---|---|---|---|---|
+| [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) | 112 / 332 | 13.367 | 11.405 | 2.220 | devlet 262 · vakıf 1.707 · KKTC ve yurt dışı 251 |
+| [Yazılım Mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi) | 79 / 164 | 4.756 | 2.960 | 1.857 | devlet 16 · vakıf 1.427 · KKTC ve yurt dışı 414 |
+| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 78 / 352 | 10.433 | 9.204 | 1.415 | devlet 83 · vakıf 1.008 · KKTC ve yurt dışı 324 |
+| [Gastronomi ve Mutfak Sanatları](/bolum/gastronomi-ve-mutfak-sanatlari) | 57 / 196 | 6.003 | 4.997 | 1.131 | devlet 0 · vakıf 901 · KKTC ve yurt dışı 230 |
+| [Görsel İletişim Tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi) | 51 / 113 | 4.665 | 3.955 | 800 | devlet 31 · vakıf 701 · KKTC ve yurt dışı 68 |
+| [Dijital Oyun Tasarımı](/bolum/dijital-oyun-tasarimi) | 34 / 73 | 1.482 | 731 | 762 | devlet 1 · vakıf 637 · KKTC ve yurt dışı 124 |
+| [Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler](/bolum/siyaset-bilimi-ve-uluslararasi-iliskiler) | 50 / 140 | 3.463 | 2.838 | 682 | devlet 10 · vakıf 632 · KKTC ve yurt dışı 40 |
+| [İşletme](/bolum/isletme) | 59 / 381 | 12.567 | 12.203 | 634 | devlet 9 · vakıf 509 · KKTC ve yurt dışı 116 |
+| [Diş Hekimliği](/bolum/dis-hekimligi) | 39 / 197 | 6.594 | 6.120 | 611 | devlet 41 · vakıf 407 · KKTC ve yurt dışı 163 |
+| [Yeni Medya ve İletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim) | 31 / 86 | 2.071 | 1.518 | 579 | devlet 1 · vakıf 477 · KKTC ve yurt dışı 101 |
+
+İlk on bölüm, boş lisans kontenjanının yaklaşık üçte birini oluşturuyor (10.691 yer). Tablodaki desen tek: **boşluk bölümün adında değil, programın kurumunda ve bedelinde.** Gastronomi ve Mutfak Sanatları'nda devlet programlarında hiç boş yer kalmamışken 901 kontenjan vakıf programlarında boş kaldı. Bilgisayar Mühendisliği'nde boşluğun yalnızca %12'si devlette.
+
+Bu desenin tek büyük istisnası öğretmenlik: **Fen Bilgisi Öğretmenliği**'nde 69 programın 58'inde kontenjan boş kaldı, 970 kontenjanın 425'i doldu (%44) ve boşluğun tamamı devlet üniversitelerinde. Nedeni bir sonraki bölümde.
+
+## Bir program neden boş kalır?
+
+Dört mekanizma var ve hangisinin işlediğini bilmeden boş kontenjanı fırsat sayamazsın.
+
+```mermaid
+%% aria: Boş kontenjan yorumlama şeması. Baktığın programın 2026 kontenjanı boş kaldıysa dört olası nedeni ayırt edersin. Birincisi bedel: aynı bölümün devlet programları dolmuş, boşluk vakıf ücretli ve indirimli satırlarında toplanmış; burada talep var, engel para, o yüzden 2027'de de boş kalması beklenir ve karar dört yıllık toplam maliyeti hesaplamaya bakar. İkincisi başarı sırası şartı: programın şartı var ve şartı geçen aday sayısı kontenjanı doldurmuyor; şartı geçiyorsan bu gerçek bir fırsattır, geçmiyorsan programı tercih bile edemezsin. Üçüncüsü kontenjan artışı: kontenjan büyümüş ama talep aynı kalmış; görece iyi haber, yine de tek yıla değil altı yıllık seriye bakılır. Dördüncüsü talep düşüşü: bölümün talebi yıllardır geriliyor; uyarı, mezuniyet sonrası planını yazmadan önce netleştir. Dördünde ortak sonuç şudur: kontenjanı dolmayan programın 2026 taban sıralaması yayımlanmaz, bu yüzden sıralama kıyasını ya 2025 verisiyle yaparsın ya da hiç yapamazsın, ve o program listende güvenli dilime değil hayal dilimine yakın durur.
+%% altyazi: Boş kontenjan bir cevap değil, bir soru: hangi mekanizma yüzünden boş kaldığını bulmadan listeye yazma.
+flowchart TD
+  B{"Baktığın programın<br/>2026 kontenjanı boş kalmış.<br/>Nedeni hangisi?"}
+  B -- "aynı bölümün devlet programları dolu,<br/>boşluk vakıf ücretli ve indirimli satırlarında" --> P("Bedel: talep var, engel para.<br/>Uyarı: 2027'de de boş kalabilir —<br/>önce 4 yıllık toplamı hesapla")
+  B -- "programın başarı sırası şartı var,<br/>şartı geçen aday kontenjanı doldurmuyor" --> S("Şart kilidi.<br/>Şartı geçiyorsan gerçek fırsat;<br/>geçmiyorsan tercih bile edemezsin")
+  B -- "kontenjan büyüdü,<br/>talep aynı kaldı" --> K("Gevşeme eğilimi:<br/>görece iyi haber, ama tek yıla değil<br/>6 yıllık seriye bak")
+  B -- "bölümün talebi yıllardır geriliyor" --> T("Uyarı: mezuniyet sonrası planını<br/>bu programı yazmadan önce netleştir")
+  P --> O("Dördünde ortak: kontenjanı dolmayan<br/>programın 2026 tabanı yayımlanmaz.<br/>Kıyas 2025'e dayanır ya da hiç yapılamaz —<br/>güvenli değil, hayale yakın davran")
+  S --> O
+  K --> O
+  T --> O
+
+  classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
+  classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
+  classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
+  class K garanti
+  class P,S,T uyari
+  class O hayal
+```
+
+**1) Bedel: ücretli ve indirimli vakıf kontenjanları.** 2026'da boş kalan lisans kontenjanının dörtte üçü vakıf üniversitelerinde. Aynı vakıf programının burslu, indirimli ve ücretli satırları ayrı kontenjanlardır ve talep bu satırlar arasında sert bölünür: katalogda adında "Burslu" etiketi olan 339 vakıf lisans programının hiçbirinde boş kontenjan kalmadı. Ücreti ödeyeceğin satır boş kaldığında elinde bir fırsat değil, dört yıllık bir fatura vardır — kararı [devlet mi vakıf mı?](/rehber/devlet-mi-vakif-mi) ve [yurt, burs ve yıllık maliyet](/rehber/yurt-burs-ve-yillik-maliyet) yazılarındaki hesapla ver.
+
+**2) Başarı sırası şartı.** Bazı programlarda tercih edebilmek için belirli bir başarı sıralamasının içinde olman gerekir; şartı geçen aday sayısı kontenjanı doldurmuyorsa program boş kalır, tabanı "gevşemez". Öğretmenlik programları bunun tipik örneği: verimizde 2026'da taban sıralaması yayımlanan 726 öğretmenlik lisans programının **en büyük taban sıralaması 298.324** — yani öğretmenlik kontenjanları şartın sınırına dayanmış durumda. Fen Bilgisi Öğretmenliği'nin %44'te kalan doluluğu bu duvarın en görünür sonucu. Hangi bölümde hangi şart var: [baraj ve başarı sıralaması şartları](/rehber/siralama-sartlari-2026).
+
+**3) Kontenjan artışı.** Bir program kontenjanını büyütür, talep aynı kalırsa fazla yerler boşta kalır. Bu, tabanı gerçekten gevşetebilen mekanizmadır; ama tek yılın hareketi trend değildir — [taban sıralamalar yıldan yıla ne kadar değişir?](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) yazısındaki kalıplarla 6 yıllık seriye bak.
+
+**4) Talep düşüşü.** Mezun istihdamına dair algı değiştikçe bir bölümün talebi birkaç yıl içinde görünür biçimde geriler; kontenjan aynı kalırsa boşluk büyür. Bu, listeye yazmadan önce [bölümün iş imkânını araştırma](/rehber/bolumun-is-imkanini-nasil-arastirirsin) işini yapmanı gerektiren durumdur.
+
+## "Boş kaldı" o bölümün kötü olduğu anlamına mı gelir?
+
+Hayır — ve en iyi karşı örnek listenin tepesindeki bölüm. Bilgisayar Mühendisliği 2026'da 332 programda 13.367 kontenjan açtı, 11.405 aday yerleşti; 2.220 boş yerin 1.707'si vakıf, yalnızca 262'si devlet programlarında kaldı. Aynı bölümün tabanı oluşan programlarında en küçük sıralama **520**, en büyüğü **298.425** — yani "Bilgisayar Mühendisliği'nin tabanı" diye tek bir sayı yok; devlet programlarında en seçici taban 2.503. sıra.
+
+Doğru okuma şu: kontenjan, yerleşen ve taban **program** düzeyinde anlam taşır, bölüm adı düzeyinde taşımaz. Bir bölüm hakkında "boş kaldı, demek ki kimse istemiyor" demek, aynı bölümün 520. sırayı kapatan programını da aynı torbaya koymak olur. [Bölüm mü, üniversite mi, şehir mi?](/rehber/bolum-mu-universite-mi-sehir-mi) yazısındaki sıralama burada da geçerli: önce bölüm, sonra o bölümün hangi programı.
+
+## 2027'de tercih yapacaksan bu tablodan ne çıkarmalısın?
+
+En önemli teknik sonuç, verinin kendisinde: **kontenjanı dolmayan programın taban sıralaması yayımlanmaz.** Katalogumuzda 2026 taban sıralaması bulunan hiçbir lisans programında boş kontenjan yok. Tersi de doğru: boş kontenjan kalan 2.314 lisans programının hiçbirinde 2026 tabanı yok ve bunların 2.054'ünde 2025 tabanı da yok. Yani boş kontenjan listesine baktığında elinde kıyaslayacak bir sayı çoğunlukla hiç olmayacak.
+
+Bunun sana dört pratik sonucu var:
+
+1. **Tabanı olmayan programı "güvenli" sanma.** Tercih listemizi kurarken her programı son yılın tabanına göre (2026, o yıl veri yoksa 2025) hayal, dengeli ya da güvenli dilimine yerleştiriyoruz; iki yılın da tabanı yoksa program dilimlere hiç girmez, listede görünmez. Sen elle yazacaksan aynı ihtiyatı uygula: belirsiz tabanı güvenli tercih yerine [hayal bölgesinde](/rehber/tercih-listesi-nasil-yapilir) değerlendir.
+2. **Boş kalmış program, tercih edilemez program olabilir.** Şart kilidi yüzünden boş kalan programı sıralaman şartın dışındaysa yazamazsın; yazarsan satır [ölü tercih](/rehber/olu-tercih-nedir) olur ve listende yer harcar.
+3. **Ek yerleştirmede kural değişir.** İlk yerleştirmede kontenjanı dolmayan, yani en küçük puanı oluşmayan programları ilgili puan türünde puanı hesaplanan tüm adaylar tercih edebilir; tabanı oluşan programlarda ise o programın en küçük puanına eşit veya daha yüksek puan gerekir. Detayı [ek yerleştirme rehberinde](/rehber/ek-yerlestirme-2026).
+4. **Boş kontenjan bir fiyat etiketiyse, hesabı önce yap.** Vakıf ücretli bir satır her yıl boş kalıyorsa seneye de büyük olasılıkla açık olacak; ama o satırı yazma kararı sıralamayla değil dört yıllık bütçeyle verilir.
+
+Kendi sıralamanın hangi programlarda hangi dilime düştüğünü görmek için [tüm bölümlerin taban tablolarına](/bolumler) bakabilir ya da [ana sayfadaki sıra formuna](/) sıralamanı girebilirsin. Sıralaman belli değilse [hedef sıralama nasıl belirlenir?](/rehber/hedef-siralama-nasil-belirlenir) ve [kaç sıralama ile hangi bölüme girebilirim?](/rehber/kac-siralama-ile-hangi-bolume-girebilirim) yazılarıyla başla.
+
+## Sık sorulan sorular
+
+**2026'da kaç kontenjan boş kaldı?**
+Örgün yükseköğretim programlarında 45.033: 29.882 lisans, 15.151 önlisans. ÖSYM'nin 2026-YKS sayısal bilgiler belgesindeki Tablo 1'e göre toplam kontenjan 676.999, yerleştirilen aday 631.966.
+
+**Boş kalan kontenjanların çoğu nerede?**
+Boş lisans kontenjanının 21.811'i vakıf üniversitelerinde, 5.239'u KKTC üniversitelerinde, 2.255'i devlet üniversitelerinde. Devlet önlisans programlarında yalnızca 37 kontenjan boş kaldı.
+
+**Boş kalan bölüm tercih edilir mi?**
+Boş kalması tek başına ne artı ne eksi. Önce nedenini ayırt et: ücretli vakıf satırı mı, başarı sırası şartı mı, kontenjan artışı mı, talep düşüşü mü. Şartı geçtiğin ve bedelini kaldırabildiğin bir program senin için gerçek bir seçenektir; aynı program başka biri için ölü tercihtir.
+
+**Boş kalan programın taban puanı kaç?**
+Yayımlanmıyor. Kontenjanı dolmayan programda en küçük puan ve sıralama oluşmaz; bizim verimizde de boş kontenjanlı 2.314 lisans programının hiçbirinde 2026 tabanı yok.
+
+**Ek yerleştirmede kaç kontenjan açıldı?**
+ÖSYM toplam sayıyı duyurmadı; boş kontenjanlar Ek Yerleştirme Kılavuzu'nun tablolarında program program yayımlandı. Bu sayının ilk yerleştirme sonrası tablodaki 45.033 ile aynı olmasını beklemek doğru değil, çünkü ek yerleştirme kılavuzu kayıtlar tamamlandıktan sonra hazırlandı.
+
+## Kaynaklar
+
+Tüm kaynaklara 22 Eylül 2026'da erişildi.
+
+- ÖSYM, [2026-YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler) — kontenjan, yerleşen ve boş kontenjan sayıları belgedeki Tablo 1'den alındı ([PDF](https://cdn.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-liskin-sayisal-bilgiler-bxo4wg-18092428.pdf))
+- ÖSYM, [2026-YKS: Yerleştirme Sonuçları Açıklandı](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) duyurusu — sonuç tarihi (18 Ağustos 2026) ve kayıt tarihleri (24–28 Ağustos 2026; e-kayıt 24–26 Ağustos)
+- ÖSYM, [2026-YKS Ek Yerleştirme: Tercihlerin Alınması](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-ek-yerlestirme-tercihlerin-alinmasi) duyurusu ve [2026-YKS Yükseköğretim Programlarına Ek Yerleştirme Kılavuzu](https://dokuman.osym.gov.tr/web/2026/9/2026-yuksekogretim-programlarina-ek-yerlestirme-kilavuzu-f2ttjv-17130413.pdf) (17 Eylül 2026) — boş kontenjanların program bazında yayımlandığı tablolar
+- KolayTercih katalog verisi: YÖK Atlas 2026 yerleştirme verisi (`data/yokatlas.db`, 21 Eylül 2026 güncellemesi) — bölüm bazındaki kontenjan, yerleşen, boş kontenjan ve taban sıralaması sayıları. Vakıf lisans toplamlarımız ÖSYM'nin rakamlarıyla birebir aynı (99.638 kontenjan, 21.811 boş); devlet tarafında YÖK Atlas kontenjanları yerleştirme sonrası eklenen kontenjanları da içerdiği için birkaç yüz kişilik fark oluşuyor (bizim lisans boş toplamımız 29.985, ÖSYM'nin 29.882).

content/rehber/en-cok-ogrenci-alan-devlet-universiteleri.md

@@ -0,0 +1,171 @@
+---
+baslik: 2026'da En Çok Öğrenci Alan Devlet Üniversiteleri (Yerleşen Sayısıyla)
+aciklama: En büyük devlet üniversitesi hangisi? 2026 yerleşen sayısıyla ilk 15 devlet üniversitesi — açıköğretim ayrı tutularak. Büyüklüğün tercih listende ne işe yaradığı, ne işe yaramadığı.
+tarih: 2026-09-22
+---
+
+**Kısa cevap:** Örgün (yüz yüze) lisans programlarına 2026'da en çok öğrenci yerleştiren devlet üniversiteleri sırayla [Ankara Üniversitesi](/universite/ankara-universitesi) (5.860), [Marmara Üniversitesi](/universite/marmara-universitesi) (5.592) ve [İstanbul Üniversitesi](/universite/istanbul-universitesi) (5.195). Ama bu sıralama tamamen "hangi sayıyı saydığına" bağlı: açıköğretimi de eklersen liste alt üst olur ve [Anadolu Üniversitesi](/universite/anadolu-universitesi) 48.868 yerleşenle tepeye çıkar — oysa Anadolu'nun örgün lisans programlarına yerleşen sayısı 2.132. Bu yazıda üç tanımı ayrı ayrı gösteriyoruz ve büyüklüğün senin tercih listende ne işe yaradığını anlatıyoruz. Büyük üniversite, girmesi kolay ya da senin için doğru üniversite anlamına gelmiyor.
+
+Rakamların hepsi KolayTercih kataloğundaki 2026 yerleştirme verisinden (YÖK Atlas kaynaklı) hesaplandı; nasıl hesaplandığını her tablonun altına yazdık.
+
+```mermaid
+%% aria: Üniversite büyüklüğünün tercih kararındaki yeri şeması. Başlangıç noktası, en çok öğrenci alan üniversiteler listesini ne için kullandığın sorusudur. İlk ayrım hedeflediğin bölümün net olup olmadığıdır. Bölümün netse büyüklük listesi sana bir şey söylemez; o bölümü veren üniversiteleri bölüm sayfasından program program karşılaştırırsın. Bölümün net değilse büyüklük işe yarar, çünkü program sayısı fazla üniversitede çift anadal, yan dal ve kurum içi yatay geçiş seçeneği daha çoktur; bunlar hak değil imkândır, koşulları üniversitenin yönetmeliğinde yazar. Her iki yolda da karar üniversite adıyla değil program satırıyla verilir: o programın 2026 taban başarı sırasına ve kendi puan türüne bakılır. Son adım şehir ve barınma maliyetidir. Dört yıl boyunca karşılayabiliyorsan satır listeye girer; karşılayamıyorsan satırı yazmazsın, çünkü yerleşirsen kayıt yaptıramazsın.
+%% altyazi: Büyüklük yalnızca bölümün net değilken işe yarar; karar her durumda program satırında verilir.
+flowchart TD
+  S("En çok öğrenci alan üniversiteler<br/>listesini ne için kullanıyorsun?") --> A{"Hedeflediğin bölüm<br/>net mi?"}
+  A -- "net" --> B("Liste sana bir şey söylemez:<br/>o bölümü veren üniversiteleri<br/>bölüm sayfasında karşılaştır")
+  A -- "net değil" --> C("Liste işe yarar:<br/>çok programlı üniversitede çift anadal,<br/>yan dal ve kurum içi geçiş seçeneği fazla<br/>— hak değil, imkân")
+  B --> D("Karar üniversite adında değil<br/>PROGRAM SATIRINDA verilir:<br/>2026 taban sırası + puan türü")
+  C --> D
+  D --> E{"Şehir ve barınma maliyetini<br/>4 yıl karşılayabilir misin?"}
+  E -- "evet" --> F("Satır listeye girer")
+  E -- "hayır" --> G("Satırı yazma:<br/>yerleşirsen kayıt<br/>yaptıramazsın")
+
+  classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
+  classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
+  classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
+  class D,F garanti
+  class A,C,E uyari
+  class G hayal
+```
+
+## "En çok öğrenci alan" ile "en çok tercih edilen" aynı şey mi?
+
+Hayır, ikisi farklı şeyler ve bu yazı yalnızca birincisini anlatıyor.
+
+- **Yerleşen sayısı**, yerleştirme bittikten sonra o üniversitenin programlarına fiilen yerleşen aday sayısıdır. Ölçülebilir, tek bir sayıdır; bu yazıdaki bütün rakamlar bu.
+- **Tercih edilme sayısı**, bir üniversiteyi kaç adayın listesine yazdığıdır. Bu bambaşka bir ölçü: 40 tercih hakkının 40'ı da bir adayın listesindedir, yerleştiği yer bir tanedir. Kataloğumuzdaki veride tercih sayısı yok, o yüzden bu yazıda "en çok tercih edilen üniversite" diye bir iddia bulamazsın.
+
+Haberlerde gördüğün "en büyük üniversite" listeleriyle bizim listemiz de aynı olmak zorunda değil; çünkü büyüklüğün üç ayrı tanımı var ve her tanım farklı bir birinci üretir:
+
+| Hangi sayıyı sayarsan | 1. | 2. | 3. |
+| --- | --- | --- | --- |
+| **Örgün lisans yerleşen** (bu yazının ölçüsü) | Ankara 5.860 | Marmara 5.592 | İstanbul Ü. 5.195 |
+| Örgün lisans **+ örgün önlisans** yerleşen | Selçuk 9.092 | Ankara 8.221 | Akdeniz 7.983 |
+| Her şey dahil (**açıköğretim ve uzaktan da**) | Anadolu 48.868 | Atatürk 30.066 | İstanbul Ü. 22.478 |
+
+*Üç satır da aynı veriden, yalnızca filtre değiştirilerek çıkarıldı: 2026 yerleşen sayıları, devlet üniversiteleri. Birinci satır önlisans ve açıköğretim/uzaktan programları dışarıda bırakır; ikinci satır meslek yüksekokullarını içerir; üçüncü satır hiçbir şey dışarıda bırakmaz.*
+
+Bu yüzden herhangi bir "en büyük üniversiteler" listesini okurken sorman gereken tek soru şu: **açıköğretim içeride mi, dışarıda mı?** Cevap yazmıyorsa liste sana üniversitenin kampüsündeki öğrenci hacmi hakkında güvenilir bir şey söylemiyor.
+
+## 2026'da en çok öğrenci alan 15 devlet üniversitesi hangileri?
+
+Ölçü: 2026 yerleştirmesinde **örgün lisans** programlarına yerleşen aday sayısı. Açıköğretim ve uzaktan öğretim fakülteleri, önlisans (meslek yüksekokulu) programları listeye dâhil değil.
+
+| # | Üniversite | İl | Örgün lisans programı | Kontenjan 2026 | Yerleşen 2026 | Medyan taban sırası 2026 |
+| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
+| 1 | [Ankara Üniversitesi](/universite/ankara-universitesi) | Ankara | 141 | 5.694 | 5.860 | 61.851 |
+| 2 | [Marmara Üniversitesi](/universite/marmara-universitesi) | İstanbul | 126 | 5.440 | 5.592 | 64.164 |
+| 3 | [İstanbul Üniversitesi](/universite/istanbul-universitesi) | İstanbul | 109 | 5.068 | 5.195 | 35.636 |
+| 4 | [Selçuk Üniversitesi](/universite/selcuk-universitesi) | Konya | 106 | 4.611 | 4.756 | 215.694 |
+| 5 | [Dokuz Eylül Üniversitesi](/universite/dokuz-eylul-universitesi) | İzmir | 99 | 4.526 | 4.648 | 100.636 |
+| 6 | [Atatürk Üniversitesi](/universite/ataturk-universitesi) | Erzurum | 115 | 4.388 | 4.423 | 281.816 |
+| 7 | [Hacettepe Üniversitesi](/universite/hacettepe-universitesi) | Ankara | 89 | 4.000 | 4.125 | 52.295 |
+| 8 | [Ege Üniversitesi](/universite/ege-universitesi) | İzmir | 82 | 3.972 | 4.085 | 114.237 |
+| 9 | [Akdeniz Üniversitesi](/universite/akdeniz-universitesi) | Antalya | 100 | 3.945 | 4.050 | 148.180 |
+| 10 | [Erciyes Üniversitesi](/universite/erciyes-universitesi) | Kayseri | 80 | 3.775 | 3.883 | 191.734 |
+| 11 | [Pamukkale Üniversitesi](/universite/pamukkale-universitesi) | Denizli | 82 | 3.648 | 3.748 | 208.376 |
+| 12 | [Gazi Üniversitesi](/universite/gazi-universitesi) | Ankara | 77 | 3.626 | 3.736 | 85.300 |
+| 13 | [Aydın Adnan Menderes Üniversitesi](/universite/aydin-adnan-menderes-universitesi) | Aydın | 80 | 3.606 | 3.708 | 255.427 |
+| 14 | [Ondokuz Mayıs Üniversitesi](/universite/ondokuz-mayis-universitesi) | Samsun | 88 | 3.612 | 3.696 | 188.118 |
+| 15 | [Necmettin Erbakan Üniversitesi](/universite/necmettin-erbakan-universitesi) | Konya | 93 | 3.610 | 3.682 | 185.717 |
+
+Tabloyu okurken üç şeye dikkat et:
+
+- **Medyan taban sırası bir kalite sıralaması değil.** O üniversitenin örgün lisans programlarının 2026 taban başarı sıralarını küçükten büyüğe dizip ortadaki değeri aldık. Bu kolonun havuzu [en seçici devlet üniversiteleri](/rehber/en-secici-devlet-universiteleri) yazısıyla birebir aynı — iki yazıda aynı üniversite için farklı bir medyan görmeyeceksin: yalnız KKTC uyruklu adaylara açık kontenjanlar, Türkiye dışı kampüsler ve kontenjanı 3'ten küçük satırlar medyan hesabının dışında (tek programın tabanı ortadaki değeri savurmasın). Aynı listede sayısal, eşit ağırlık, sözel ve dil programları birlikte duruyor; sözel ve dil sıralamalarında aday sayısı daha az olduğu için o programların sıraları doğal olarak küçük çıkar. Yani çok sözel programı olan bir üniversitenin medyanı, "daha seçici olduğu" için değil, program karması yüzünden de düşebilir. Kolon burada üniversiteler arası kesin bir hüküm için değil, kaba bir konum fikri için var. Neden sıralamaya puandan daha çok güvendiğimizi [taban puan mı, sıralama mı?](/rehber/taban-puan-mi-siralama-mi) yazısında anlattık.
+- **Yerleşen sayısı kontenjanın birkaç kişi üstünde.** İki kolon aynı şeyi ölçmüyor: kontenjan kılavuzda ilan edilen sayı, yerleşen ise yerleştirme sonunda programa yerleşen aday sayısı. Farkın kaynağını resmî kılavuzun ilgili maddesinden satır satır teyit edemediğimiz için burada bir açıklama iddia etmiyoruz; iki sayıyı olduğu gibi yan yana koyduk.
+- **Aynı üniversitenin bütün kampüs ve kayıt varyantları tek satırda.** Üniversite sayfalarımız bir üniversitenin bütün program kayıtlarını tek sayfada toplar; tablo da aynı kuralla toplandı. Veride ayrı kurum olarak geçenler (örneğin İstanbul Üniversitesi ile İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa) ise ayrı üniversite olarak sayıldı.
+
+İlk 15 üniversite, 2026'da devlet üniversitelerinin örgün lisans programlarına yerleşen 262.189 adayın 65.187'sini, yani yaklaşık **dörtte birini** aldı. Geri kalan üç çeyrek, örgün lisans programı olan diğer 117 devlet üniversitesine dağıldı — 2026 yerleştirmesinde örgün lisans programına öğrenci alan toplam 132 devlet üniversitesi var.
+
+## Açıköğretim ve uzaktan öğretim neden ayrı sayılmalı?
+
+Çünkü bunlar bambaşka bir okuma biçimi: derse kampüste girmiyorsun, kontenjanlar on binlerle ölçülüyor ve çoğu programın taban sıralaması yok ya da çok geniş. Aynı tabloda toplandığında dört üniversitenin sayısı ötekilerin hepsini eziyor. 2026'da devlet üniversitelerinin açıköğretim ve uzaktan öğretim programlarına yerleşen toplam aday sayısı 92.765 — tek başına, ilk 15 örgün üniversitenin toplamının (65.187) üstünde.
+
+| Üniversite | Açık/uzaktan lisans yerleşen | Açık/uzaktan önlisans yerleşen | Açık/uzaktan toplam | Aynı üniversitenin **örgün lisans** yerleşeni |
+| --- | --- | --- | --- | --- |
+| [Anadolu Üniversitesi](/universite/anadolu-universitesi) (Açıköğretim Fakültesi) | 11.459 | 34.927 | 46.386 | 2.132 |
+| [Atatürk Üniversitesi](/universite/ataturk-universitesi) (Açık ve Uzaktan Öğretim Fak.) | 7.000 | 15.581 | 22.581 | 4.423 |
+| [İstanbul Üniversitesi](/universite/istanbul-universitesi) (Açık ve Uzaktan Eğitim Fak.) | 3.534 | 13.702 | 17.236 | 5.195 |
+| [Ankara Üniversitesi](/universite/ankara-universitesi) (Açık ve Uzaktan Eğitim Fak.) | 1.968 | 4.106 | 6.074 | 5.860 |
+| Isparta Uygulamalı Bilimler Ü. (Uzaktan Eğitim MYO) | 0 | 330 | 330 | 880 |
+| Uşak Üniversitesi (Uzaktan Eğitim MYO) | 0 | 158 | 158 | 2.101 |
+
+*Ayrım veride tahminle değil, alandan yapıldı: her program kaydının `fakulte` alanı var ve bu altı satırda değer "Açıköğretim Fakültesi", "Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi", "Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi" ya da "Uzaktan Eğitim Meslek Yüksekokulu". Yukarıdaki bütün örgün tablolar bu dört fakülte adını dışarıda bırakıyor.*
+
+Tablonun anlattığı şey şu: Anadolu Üniversitesi'nin toplam yerleşeninin %95'i açıköğretimden geliyor; örgün lisans tarafında 50 program ve 2.132 yerleşen var. Yani "Türkiye'nin en büyük üniversitesi" cümlesi doğru olabilir ama senin tercih kararın için işaret ettiği şey, kampüste okuyacağın bir bölüm değil.
+
+Tercihini örgün bir programa mı yoksa açıköğretime mi yaptığını kılavuzdaki program adından ve fakülte adından kontrol et; ikisi arasında karar veriyorsan [önlisans mı, lisans mı?](/rehber/onlisans-mi-lisans-mi) yazısındaki soruları da üzerinden geçir.
+
+## Büyük üniversite, girmesi kolay üniversite mi?
+
+Değil. Büyüklük, o üniversitedeki programların tabanları hakkında tek bir şey söylemez — çünkü tabanı belirleyen üniversite değil, **program**. Aynı üniversitenin içinde aralık şaşırtıcı derecede geniş olabilir. İstanbul Üniversitesi'nin yalnızca eşit ağırlık programlarına bakalım (kontenjanı 20'nin altındaki küçük satırlar hariç, hepsi aynı puan türü):
+
+| İstanbul Üniversitesi, eşit ağırlık programı | Kontenjan 2026 | Taban başarı sırası 2026 |
+| --- | --- | --- |
+| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 250 | 3.140 |
+| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 60 | 17.113 |
+| [İşletme](/bolum/isletme) (İşletme Fakültesi) | 60 | 19.813 |
+| [İktisat](/bolum/iktisat) (İktisat Fakültesi) | 120 | 23.242 |
+| Lojistik Yönetimi | 40 | 65.682 |
+| Maliye | 65 | 83.641 |
+| [Sosyoloji](/bolum/sosyoloji) | 40 | 144.178 |
+| Felsefe | 60 | 244.206 |
+| [Bilgi ve Belge Yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi) | 85 | 270.324 |
+| Protohistorya ve Ön Asya Arkeolojisi | 30 | 356.411 |
+
+Aynı üniversite, aynı puan türü, aynı yıl: en seçici programla en geniş kapatan program arasında 353 binden fazla sıra fark var. Bu yüzden "X Üniversitesi'ne girmek zor mu?" sorusunun tek bir cevabı yok; sorunun doğru hâli "X Üniversitesi'nde **hangi programa** girmek zor?".
+
+Ters yönü de doğru: listede yer almayan, az programlı bir üniversitenin tek bir bölümü Türkiye'nin en seçici programlarından biri olabilir. Büyüklük ve seçicilik birbirinden bağımsız iki ölçü. Bu iki ölçü karışmasın diye biz "en iyi üniversite" gibi bir sıralama yayımlamıyoruz; ölçebildiğimiz şeyi (kontenjan, yerleşen, taban sırası) yazıp yorumunu sana bırakıyoruz.
+
+Tabanların yıldan yıla oynadığını da hesaba kat: tek yılın taban sırası bir programın "gerçek" seviyesi değildir, nedenini [taban sıralamalar yıldan yıla nasıl değişir?](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) yazısında gösterdik.
+
+## Listede hangi şehirler var, bu senin için ne demek?
+
+İlk 15 üniversite 11 ilde: Ankara'da 3 (Ankara, Hacettepe, Gazi), İstanbul'da 2, İzmir'de 2, Konya'da 2; Erzurum, Antalya, Kayseri, Denizli, Aydın ve Samsun'da birer tane. Yani en çok öğrenci alan üniversitelerin 15'inden 8'i üç büyük şehrin dışında.
+
+Bu, şehri tercih kriteri olarak nasıl kullanacağını değiştirir:
+
+- **Büyük üniversite, büyük şehir demek değil.** Aydın Adnan Menderes ve Pamukkale gibi üniversiteler ilk 15'te; Denizli ya da Aydın'da barınma ve yaşam maliyeti İstanbul'dan farklıdır. Hesabı [yurt, burs ve yıllık maliyet](/rehber/yurt-burs-ve-yillik-maliyet) yazısındaki kalemlerle kendi rakamlarınla yap.
+- **Aynı şehirde birden fazla büyük üniversite varsa** karşılaştırmayı üniversite adıyla değil, ortak bölümlerin taban sıralarıyla yap; şehir sabit olduğunda geriye yalnızca program farkı kalır.
+- **Şehir bir filtre, bir hedef değil.** Dört yıl karşılayamayacağın bir şehirdeki satır, yerleştiğinde kayıt yaptıramayacağın bir satırdır. Bu sıralamayı [bölüm mü, üniversite mi, şehir mi?](/rehber/bolum-mu-universite-mi-sehir-mi) yazısında adım adım kurduk.
+
+Devlet ve vakıf üniversiteleri arasında karar verirken maliyet ve burs tarafı işin merkezine geçer; o karşılaştırma [devlet mi, vakıf mı?](/rehber/devlet-mi-vakif-mi) yazısında.
+
+## Büyüklüğe tercih listende hangi sırada bakmalısın?
+
+En sonda, ve yalnızca belirli bir durumda. Pratik sıra şu:
+
+1. **Bölümü belirle.** Hedefin netse büyüklük listesinin sana katkısı yok; doğrudan o bölümün sayfasına gidip üniversiteleri taban sırasına göre karşılaştır. Hangi bandın hangi bölümleri açtığına [kaç sıralama ile hangi bölüme girebilirim?](/rehber/kac-siralama-ile-hangi-bolume-girebilirim) yazısından bakabilirsin.
+2. **Bölümün net değilse büyüklüğü hesaba kat.** Program sayısı fazla bir üniversitede çift anadal, yan dal ve kurum içi yatay geçiş seçeneği daha çok olur. Ama bunlar otomatik haklar değil: kontenjanı, not ortalaması şartı ve başvuru takvimi var; işleyişi [yatay geçiş, ÇAP ve yandal](/rehber/yatay-gecis-cap-yandal) yazısında. Planını "sonra geçerim" varsayımı üstüne kurma.
+3. **Kararı program satırında ver.** Üniversitenin toplam yerleşeni senin yerleşip yerleşmeyeceğin hakkında bir şey söylemez; o satırın taban sırası ve kendi puan türün söyler.
+4. **Şehir ve maliyeti son filtre olarak uygula.**
+
+Kendi sıralamanın bu üniversitelerde hangi programlara denk geldiğini görmek istersen [sıralamanı girip listeni oluşturabilirsin](/#hero-form): programlar hayal, dengeli ve güvenli dilimlerine ayrılır. Bu dilimler geçmiş yılların tabanına göre konum gösterir; yerleşme olasılığı ya da sözü değildir. Bütün üniversitelerin sayfalarına [üniversiteler dizininden](/universiteler) ulaşabilirsin.
+
+## Sık sorulan sorular
+
+**Türkiye'nin en büyük üniversitesi hangisi?**
+Tanıma bağlı. Bütün programlar sayıldığında 2026'da en çok öğrenci yerleştiren devlet üniversitesi Anadolu Üniversitesi (48.868) — bunun 46.386'sı Açıköğretim Fakültesi. Yalnızca örgün lisans sayılırsa birinci Ankara Üniversitesi (5.860).
+
+**Bu liste "en iyi üniversiteler" listesi mi?**
+Değil. Liste tek bir şeyi ölçüyor: kaç aday yerleşti. Eğitim kalitesi, akademik çıktı ya da mezun istihdamı hakkında bir şey söylemiyor; biz de "en iyi" diye bir sıralama yayımlamıyoruz.
+
+**Üniversitenin çok öğrenci alması benim için avantaj mı, dezavantaj mı?**
+İkisi de olabilir. Çok programlı üniversitede ders, kulüp ve çift anadal seçeneği artar; kalabalık sınıf, kontenjanı dolu yurt ve danışman başına düşen öğrenci sayısı ise aleyhine çalışabilir. Bu iki tarafı da tercih etmeyi düşündüğün üniversitenin kendi aday sayfasından ve öğrencilerinden sor.
+
+**Tabloda kendi hedef üniversitem yok, kötü bir yer mi?**
+Hayır. Tablo yalnızca örgün lisansa en çok öğrenci alan 15 üniversiteyi gösteriyor; 2026'da örgün lisans programına öğrenci alan 132 devlet üniversitesi var ve büyüklük seçicilikle ya da eğitim kalitesiyle aynı şey değil.
+
+**Yerleşen sayısı neden kontenjandan büyük?**
+Kontenjan ilan edilen sayı, yerleşen ise yerleştirme sonunda o programa yerleşen aday sayısı; ikisi birebir aynı olmak zorunda değil. Farkın nereden geldiğini resmî kılavuzdan doğrulayamadığımız için bu yazıda bir açıklama iddia etmiyoruz, iki sayıyı ayrı kolonlarda veriyoruz.
+
+## Kaynaklar
+
+Tüm kaynaklara 22 Eylül 2026'da erişildi.
+
+- **Rakamların kaynağı:** KolayTercih kataloğundaki 2026 yerleştirme verisi (YÖK Atlas, [yokatlas.yok.gov.tr](https://yokatlas.yok.gov.tr) kaynaklı; katalog 21 Eylül 2026'da 2026 verisiyle güncellendi). Kullanılan alanlar: üniversite, `unitur` (devlet/vakıf), `fakulte` (açıköğretim/uzaktan ayrımı), önlisans bayrağı, 2026 kontenjanı, 2026 yerleşeni ve 2026 taban başarı sırası.
+- **Filtreler:** "Örgün lisans" = önlisans olmayan ve fakülte adı "Açıköğretim…", "Açık ve Uzaktan…" ya da "Uzaktan Eğitim…" ile başlamayan, 2026'da yerleşeni olan programlar; program sayısı, kontenjan ve yerleşen kolonları bu tanıma göre toplandı. **Medyan taban sırası kolonu** ise [en seçici devlet üniversiteleri](/rehber/en-secici-devlet-universiteleri) yazısının havuzuyla hesaplandı (aynı örgün lisans tanımı + 2026 tabanı olan, yalnız KKTC uyruklulara açık olmayan, Türkiye dışı kampüs olmayan ve kontenjanı 3'ten büyük programlar; çift sayıda programda iki ortadaki değerin ortalaması). İki yazıda tek bir medyan tanımı var, bu yüzden bu kolon program sayısı kolonundan biraz daha küçük bir kümeden gelir.
+- ÖSYM, [2026-YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler) — ülke genelindeki resmî yerleştirme tabloları (bu sayfadaki tablolar yerleşen sayıları ve en küçük/en büyük puanlar üzerinedir).
+- ÖSYM, [2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu](https://www.osym.gov.tr/2026-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu) — program adları, kontenjanlar ve açıköğretim/uzaktan öğretim programlarının kılavuzdaki gösterimi.
+- Dilim kuralı (hayal / dengeli / güvenli): KolayTercih'in kendi listeleme kuralıdır, ÖSYM verisi değildir; işleyişi [Meraklısına](/meraklisina) sayfasında gösterilir.

content/rehber/en-secici-devlet-universiteleri.md

@@ -0,0 +1,144 @@
+---
+baslik: Taban Sıralamasına Göre En Seçici Devlet Üniversiteleri (2026)
+aciklama: "En iyi üniversite" ölçülemez, "en seçici" ölçülür. 2026 taban başarı sıralarının medyanına göre devlet üniversiteleri, yöntemin tamamı ve bu tablonun söylemedikleri.
+tarih: 2026-09-22
+---
+
+Kısa cevap: "en iyi üniversite" sorusunun veriyle yanıtı yok, ama "hangi devlet üniversitesine girmek daha zor" sorusunun var: o üniversitedeki programların **taban başarı sıralarının medyanı**. 2026 yerleştirmesinde en az 30 örgün lisans programı bulunan 93 devlet üniversitesi içinde bu medyanın en küçük olduğu üç okul [Boğaziçi](/universite/bogazici-universitesi) (2.736), [Yıldız Teknik](/universite/yildiz-teknik-universitesi) (29.795) ve [İstanbul Üniversitesi](/universite/istanbul-universitesi) (35.636). Seçicilik yalnızca talebi ölçer — o programlara çok ve iyi sıralamalı aday yazıldığı için tabanlar sıkı kapanmıştır; eğitimin, iş imkânının ya da okulun sana uygunluğunun ölçüsü değildir.
+
+Buradaki bütün rakamlar kataloğumuzun 2026 taban başarı sırası verisinden geliyor (2026-YKS yerleştirme sonuçları 18 Ağustos 2026'da açıklandı, veri 21 Eylül 2026'da kataloğa işlendi). Hesaba yalnızca devlet üniversitelerinin örgün lisans programları girdi; açıköğretim ve uzaktan öğretim fakülteleri, yalnız KKTC uyruklu adaylara açık kontenjanlar, Türkiye dışı kampüsler ve kontenjanı 3 kişiden az olan satırlar havuz dışında kaldı.
+
+## "En seçici" ne demek, medyanı nasıl hesapladık?
+
+Ölçüt tek cümleyle şu: **bir üniversitenin örgün lisans programlarını 2026 taban başarı sırasına göre diz, tam ortadaki sırayı al.** O sayı ne kadar küçükse üniversiteye girmek o kadar zordur.
+
+Neden medyan, neden ortalama değil: ortalamayı tek bir uç program (500 bininci sırada kapanan bir bölüm) tek başına savurur. Medyan uçlardan etkilenmez, "bu okulun programlarının yarısı şu sıranın üstünde kapandı" gibi doğrudan okunabilir bir cümle verir.
+
+Neden **en az 30 lisans programı** eşiği var: havuzda 128 devlet üniversitesi ve 5.783 program var; 30 program eşiğini 93 üniversite geçiyor ve bu 93 okul havuzdaki programların %88'ini kapsıyor. Eşiğin altında kalan 35 okulun program sayısı 2 ile 29 arasında değişiyor (ortalama 19); o boyutta medyan tek bir bölümün tabanıyla yer değiştirebildiği için kıyas yanıltıcı olur. Eşik altındaki seçici okulları yok saymıyoruz, aşağıda ayrı başlıkta veriyoruz.
+
+Bir şey daha: taban başarı sırası **kendi puan türü içinde** hesaplanır. SAY, EA, sözel ve dil sıraları ayrı cetvellerdir; aday sayısı az olan türlerde sıra sayıları da küçük görünür. Aşağıdaki medyan dört cetveli birlikte içerdiği için "hangi okul daha zor" sorusuna kaba bir yanıt verir, kesin bir yanıt vermez. Puan ile sıralamanın farkını [Taban puan mı, başarı sıralaması mı?](/rehber/taban-puan-mi-siralama-mi) yazısında ayrıntılı anlattık.
+
+## Hangi devlet üniversitelerinin tabanları en sıkı kapandı?
+
+En az 30 örgün lisans programı olan 93 devlet üniversitesinden medyanı en küçük 20 okul. "En açık program" = o üniversitede taban sırası en büyük, yani girmesi en kolay program. Son kolon, iki yılda da tabanı belli olan programlarda medyanın yönü.
+
+| Üniversite | Lisans programı | Medyan taban sırası (2026) | En seçici programı | En açık programı | 2025 → 2026 |
+| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
+| [Boğaziçi](/universite/bogazici-universitesi) (İstanbul) | 34 | 2.736 | Tarih (İngilizce) · 511 | Fen Bilgisi Öğretmenliği · 100.229 | gevşedi |
+| [Yıldız Teknik](/universite/yildiz-teknik-universitesi) (İstanbul) | 56 | 29.795 | İletişim ve Tasarımı · 2.162 | Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım · 200.551 | sıkılaştı |
+| [İstanbul Üniversitesi](/universite/istanbul-universitesi) | 94 | 35.636 | [Hukuk](/bolum/hukuk) · 1.612 | Protohistorya ve Ön Asya Arkeolojisi · 356.411 | sıkılaştı |
+| [Türk-Alman](/universite/turk-alman-universitesi) (İstanbul) | 33 | 39.210 | [İşletme](/bolum/isletme) · 4.229 | [Sosyoloji](/bolum/sosyoloji) · 351.834 | sıkılaştı |
+| [İstanbul Teknik](/universite/istanbul-teknik-universitesi) | 67 | 39.344 | [Ekonomi](/bolum/ekonomi) · 1.409 | İç Mimarlık · 626.501 | sıkılaştı |
+| [Orta Doğu Teknik](/universite/orta-dogu-teknik-universitesi) (Ankara) | 59 | 44.568 | [Elektrik-Elektronik Mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi) · 1.205 | Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler · 850.513 | gevşedi |
+| [Ankara Sosyal Bilimler](/universite/ankara-sosyal-bilimler-universitesi) | 30 | 44.569 | [Hukuk](/bolum/hukuk) · 6.001 | Uluslararası Girişimcilik · 1.157.560 | sıkılaştı |
+| [Hacettepe](/universite/hacettepe-universitesi) (Ankara) | 79 | 52.295 | [Özel Eğitim Öğretmenliği](/bolum/ozel-egitim-ogretmenligi) · 955 | [Arkeoloji](/bolum/arkeoloji) · 237.164 | sıkılaştı |
+| [Ankara Üniversitesi](/universite/ankara-universitesi) | 125 | 61.851 | Özel Eğitim Öğretmenliği · 1.506 | Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım · 448.111 | sıkılaştı |
+| [Anadolu](/universite/anadolu-universitesi) (Eskişehir) | 45 | 63.569 | Özel Eğitim Öğretmenliği · 2.544 | [Arkeoloji](/bolum/arkeoloji) · 437.394 | gevşedi |
+| [Marmara](/universite/marmara-universitesi) (İstanbul) | 113 | 64.164 | Özel Eğitim Öğretmenliği · 2.230 | Basım Teknolojileri · 306.961 | sıkılaştı |
+| [İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa](/universite/istanbul-universitesi-cerrahpasa) | 43 | 74.018 | [Tıp](/bolum/tip) · 728 | Orman Endüstrisi Mühendisliği · 285.012 | sıkılaştı |
+| [İstanbul Medeniyet](/universite/istanbul-medeniyet-universitesi) | 50 | 81.328 | Özel Eğitim Öğretmenliği · 3.695 | Bilgi ve Belge Yönetimi · 298.561 | sıkılaştı |
+| [Gazi](/universite/gazi-universitesi) (Ankara) | 69 | 85.300 | Özel Eğitim Öğretmenliği · 1.872 | Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği · 291.410 | gevşedi |
+| [Dokuz Eylül](/universite/dokuz-eylul-universitesi) (İzmir) | 85 | 100.636 | Özel Eğitim Öğretmenliği · 3.065 | İktisat (UOLP-Gence Devlet Üniversitesi) (Ücretli) · 713.545 | sıkılaştı |
+| [Ankara Yıldırım Beyazıt](/universite/ankara-yildirim-beyazit-universitesi) | 51 | 108.190 | [Hukuk](/bolum/hukuk) · 5.515 | [Felsefe](/bolum/felsefe) · 468.448 | sıkılaştı |
+| [Ege](/universite/ege-universitesi) (İzmir) | 73 | 114.237 | Özel Eğitim Öğretmenliği · 2.609 | Protohistorya ve Ön Asya Arkeolojisi · 481.397 | sıkılaştı |
+| [Kocaeli](/universite/kocaeli-universitesi) | 66 | 116.615 | [Tıp](/bolum/tip) · 10.565 | [Arkeoloji](/bolum/arkeoloji) · 507.082 | sıkılaştı |
+| [Sakarya](/universite/sakarya-universitesi) | 62 | 130.232 | Özel Eğitim Öğretmenliği · 5.605 | [Felsefe](/bolum/felsefe) · 565.500 | sıkılaştı |
+| [Sağlık Bilimleri](/universite/saglik-bilimleri-universitesi) (İstanbul) | 37 | 132.993 | [Tıp](/bolum/tip) · 5.841 | Acil Yardım ve Afet Yönetimi · 311.079 | sıkılaştı |
+
+Tablodan çıkan iki şey:
+
+- **Aynı üniversitenin iki ucu arasında uçurum var.** İstanbul Üniversitesi'nde Hukuk 1.612'de kapanırken Protohistorya ve Ön Asya Arkeolojisi 356.411'de kapandı — diplomanın üstündeki okul adı aynı, iki programın sıra mesafesi 200 katın üzerinde. "Şu üniversiteye girdim" cümlesi tek başına bir sıralama bilgisi taşımaz; bölüm söylenmeden anlamı yoktur.
+- **Seçicilik büyüklükle aynı şey değil.** Bu tablodaki okulların çoğu orta boyda; en çok öğrenci alan devlet üniversiteleri bambaşka bir liste ([2026'da en çok öğrenci alan devlet üniversiteleri](/rehber/en-cok-ogrenci-alan-devlet-universiteleri)). O yazıdaki medyan kolonu buradaki havuzun aynısıyla hesaplandı; iki yazıda aynı üniversite için farklı bir medyan görmezsin.
+- **En seçici program kolonunda öğretmenlikler ve az adaylı türler öne çıkıyor.** Özel Eğitim Öğretmenliği sözel türdedir ve o türün aday havuzu SAY'dan küçüktür; ayrıca öğretmenliklerde merkezî bir başarı sıralaması şartı vardır ([şartların listesi burada](/rehber/siralama-sartlari-2026)). Yani 955 sayısı, SAY'daki 955 ile aynı şeyi anlatmaz.
+
+## Eşiğin altında kalan seçici okullar hangileri?
+
+30 program eşiği, az bölümlü ama çok seçici okulları tablodan düşürüyor. Yok saymamak için eşik altındaki okulların medyanı en küçük yedisini de veriyoruz — sadece program sayılarının küçüklüğüne dikkat et, bu medyanlar tek bir bölümün tabanına çok daha duyarlı. (Havuzda yalnız 2 programı kalan Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi'ni bu yüzden listelemedik.)
+
+| Üniversite | Lisans programı | Medyan taban sırası (2026) | En seçici programı |
+| --- | --- | --- | --- |
+| [Galatasaray](/universite/galatasaray-universitesi) (İstanbul) | 12 | 2.732 | [Hukuk](/bolum/hukuk) · 305 |
+| [Türk-Japon Bilim ve Teknoloji](/universite/turk-japon-bilim-ve-teknoloji-universitesi) (Ankara) | 4 | 31.289 | [Elektrik-Elektronik Mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi) (İngilizce) · 22.288 |
+| [Gebze Teknik](/universite/gebze-teknik-universitesi) (Kocaeli) | 22 | 80.828 | [Uçak Mühendisliği](/bolum/ucak-muhendisligi) · 17.408 |
+| [İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü](/universite/izmir-yuksek-teknoloji-enstitusu) | 18 | 89.146 | Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği · 29.020 |
+| [Eskişehir Teknik](/universite/eskisehir-teknik-universitesi) | 26 | 100.500 | [Pilotaj](/bolum/pilotaj) · 2.849 |
+| [Abdullah Gül](/universite/abdullah-gul-universitesi) (Kayseri) | 13 | 101.285 | [Elektrik-Elektronik Mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi) · 55.057 |
+| [Mimar Sinan Güzel Sanatlar](/universite/mimar-sinan-guzel-sanatlar-universitesi) (İstanbul) | 17 | 120.870 | [Sinema ve Televizyon](/bolum/sinema-ve-televizyon) · 2.794 |
+
+Galatasaray'ın medyanı Boğaziçi'yle neredeyse aynı (2.732 ve 2.736) ama 12 programla. Böyle okullarda doğru soru "okul kaçıncı sırada" değil, "benim bölümüm burada kaçta kapanmış" olur.
+
+## Bu tablo neyi ölçmez?
+
+**Tabanların sıkılaşması üniversitenin başarısı değildir.** 2025 ve 2026 tabanı birlikte belli olan 5.591 devlet lisans programının 4.884'ünde (%87) taban sırası küçüldü; havuzun genel medyanı 219.148'den 194.939'a indi. 93 üniversitenin 89'unda medyan aynı yöne gitti. Böyle bir tabloda tek bir okulun "sıkılaştı" satırını "okul gözde oldu" diye okumak yanlış olur; bu sistem çapında bir kayma ve nedenini bu veriyle söylemek mümkün değil — aday sayısı, kontenjanlar ve puan dağılımı hep birlikte etkiliyor. Nitekim medyanı gevşeyen 4 okulun tamamı yukarıdaki tablonun ilk 14'ünde: Boğaziçi, Orta Doğu Teknik, Anadolu ve Gazi. Yani "gevşedi" satırı da tek başına bir şey anlatmıyor. Mekanizmaları [taban sıralamalar yıldan yıla ne kadar değişir?](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) yazısında topladık.
+
+**Puan türlerini karıştırıyor.** Aynı hesabı yalnızca SAYISAL programlarla yapınca (en az 10 SAY programı olan okullarda) sıra değişiyor; aşağıda SAY medyanı en küçük 8 okul var:
+
+| Üniversite | SAY programı | Medyan (yalnız SAY) | Medyan (tüm programlar) |
+| --- | --- | --- | --- |
+| [Boğaziçi](/universite/bogazici-universitesi) | 16 | 26.975 | 2.736 |
+| [İstanbul Teknik](/universite/istanbul-teknik-universitesi) | 62 | 40.273 | 39.344 |
+| [Yıldız Teknik](/universite/yildiz-teknik-universitesi) | 39 | 44.144 | 29.795 |
+| [Orta Doğu Teknik](/universite/orta-dogu-teknik-universitesi) | 38 | 45.763 | 44.568 |
+| [Türk-Alman](/universite/turk-alman-universitesi) | 18 | 49.071 | 39.210 |
+| [Sağlık Bilimleri](/universite/saglik-bilimleri-universitesi) | 30 | 72.641 | 132.993 |
+| [Hacettepe](/universite/hacettepe-universitesi) | 39 | 83.793 | 52.295 |
+| [İstanbul Üniversitesi](/universite/istanbul-universitesi) | 23 | 89.507 | 35.636 |
+
+İstanbul Üniversitesi tüm programlarda üçüncü sıradayken yalnız SAY'da sekizinciye düşüyor; Sağlık Bilimleri Üniversitesi ise SAY'da çok daha yukarıda. Sebep basit: okulların bölüm bileşimi farklı. Sen tek bir puan türünden tercih yapacaksın, o yüzden kendi türünün tablosuna bakmalısın.
+
+**Akademik sıralama değildir.** URAP ya da THE gibi listeler adlarında da olduğu gibi akademik performansı (araştırma çıktısı, akademik göstergeler) ölçmeye çalışır; bizim tablomuz adayların 2026'daki tercih davranışını ölçer. İki liste farklı soruların yanıtı: bir okul birinde üstte, diğerinde bambaşka yerde olabilir ve bu bir çelişki değildir. Hangi ölçütle hesaplandığını görmek için o sıralamaların kendi metodoloji sayfalarını oku; biz burada onların gösterge ve ağırlıklarını aktarmıyoruz.
+
+**Kalite, kampüs, yurt, iş imkânı hakkında hiçbir şey söylemez.** Bu verilerin hiçbiri elimizde değil, tahmin de yazmıyoruz. Bölümün mezununu ne beklediğini araştırmanın yolu için [bölümün iş imkânını nasıl araştırırsın?](/rehber/bolumun-is-imkanini-nasil-arastirirsin), üniversite mi bölüm mü tartışması için [bölüm mü, üniversite mi, şehir mi?](/rehber/bolum-mu-universite-mi-sehir-mi) yazılarına bak.
+
+## Kendi sıralamanla bu tabloyu nasıl okursun?
+
+```mermaid
+%% aria: Medyan taban sırasını kendi sıralamanla okuma şeması. Birinci adım: kendi puan türündeki başarı sıralamanı al, çünkü SAY, eşit ağırlık, sözel ve dil sıraları ayrı cetvellerdir. İkinci adım: baktığın üniversitenin medyan taban sırasını kendi sıranla kıyasla. Medyanın sayısı senin sıranın sayısından küçükse o üniversitedeki programların yarısından fazlası senin sıranın üstünde kapanmış demektir; orada seçeneğin vardır ama azdır, listeyi başka üniversitelerle dengelemen gerekir. Medyanın sayısı senin sıranın sayısından büyükse programların yarısından fazlası senin sıranın gerisinde kapanmıştır, seçenek boldur. Üçüncü adım her iki durumda da aynı: üniversite ortalamasında durmayıp program satırına inmek. Program satırında kural şudur: programın son taban sırası senin sıranın üstünde kapandıysa satır risklidir, hayal dilimine girer. Taban senin sıralamanla sıralamanın 1,4 katı arasındaysa satır az risklidir, dengeli dilime girer. Taban, sıralamanın 1,4 katından da büyükse satır güvenlidir. Bu etiketler yerleşme olasılığı değil, geçmiş tabana göre konumdur.
+%% altyazi: Medyan üniversiteyi tarif eder, seni değil: önce kendi puan türün, sonra program satırı.
+flowchart TD
+  A("Kendi puan türündeki<br/>başarı sıralamanı al") --> B("Üniversitenin medyan taban<br/>sırasıyla kıyasla")
+  B --> C{"Medyan senin sırana<br/>göre nerede?"}
+  C -- "medyanın sayısı senden küçük" --> D("Programların yarısından fazlası<br/>senin sıranın üstünde kapanmış:<br/>seçenek az, listeyi dengele")
+  C -- "medyanın sayısı senden büyük" --> E("Programların yarısından fazlası<br/>senin sıranın gerisinde kapanmış:<br/>seçenek bol")
+  D --> F("Üniversite ortalamasında durma:<br/>program satırına in")
+  E --> F
+  F --> G{"Programın son tabanı<br/>nerede kapandı?"}
+  G -- "senin sıranın üstünde" --> H("Riskli<br/>hayal dilimi")
+  G -- "sıran ile 1,4 katı arasında" --> I("Az riskli<br/>dengeli dilim")
+  G -- "1,4 katından büyük" --> J("Güvenli dilim")
+
+  classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
+  classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
+  classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
+  class H hayal
+  class D,I uyari
+  class E,J garanti
+```
+
+Somut bir örnek: SAY'da 50.000'inci bir aday için aynı üniversitelerin 2026 tabanları şöyle dağılıyor (riskli = taban senin sıranın üstünde kapanmış, dengeli = 50.000 ile 70.000 arası, güvenli = 70.000'den gerisi):
+
+| Üniversite | SAY programı | Riskli | Dengeli | Güvenli |
+| --- | --- | --- | --- | --- |
+| [İstanbul Teknik](/universite/istanbul-teknik-universitesi) | 62 | 41 | 9 | 12 |
+| [Marmara](/universite/marmara-universitesi) | 51 | 11 | 4 | 36 |
+| [Yıldız Teknik](/universite/yildiz-teknik-universitesi) | 39 | 22 | 9 | 8 |
+| [Hacettepe](/universite/hacettepe-universitesi) | 39 | 11 | 7 | 21 |
+| [Orta Doğu Teknik](/universite/orta-dogu-teknik-universitesi) | 38 | 20 | 5 | 13 |
+| [Ege](/universite/ege-universitesi) | 38 | 6 | 2 | 30 |
+| [Boğaziçi](/universite/bogazici-universitesi) | 16 | 11 | 2 | 3 |
+
+Aynı sıralama, medyanı daha sıkı olan okulda az seçenek, daha geniş okulda bol seçenek demek. Tablodaki etiketler bir olasılık değil: yalnızca 2026 tabanının senin sıranın neresinde durduğunu söylüyor, tabanlar bu yıl yeniden oluşacak.
+
+Sırada ne var:
+
+1. **Kendi sıralamanı yaz.** Hangi bandın hangi bölümleri açtığına dair kaba haritayı [kaç sıralama ile hangi bölüme girebilirim?](/rehber/kac-siralama-ile-hangi-bolume-girebilirim) yazısında bulursun; sıralamanı [ana sayfadaki forma](/) girdiğinde programları hayal, dengeli ve güvenli dilimleriyle görürsün.
+2. **Üniversite değil bölüm tara.** [Bölüm sayfalarında](/bolumler) aynı bölümün bütün üniversitelerdeki tabanı yan yana durur. Örnek: 2026'da devletin 49 Hukuk programından en sıkısı 305'te, en açığı 34.657'de kapandı — üniversite adı değişmeden aradaki mesafe bu.
+3. **Seneye hazırlanıyorsan tersinden git.** Hedef bölümünden kaçıncı olman gerektiğini çıkarmanın yöntemi [hedef sıralama nasıl belirlenir?](/rehber/hedef-siralama-nasil-belirlenir) yazısında; devlet-vakıf kıyası için [devlet mi, vakıf mı?](/rehber/devlet-mi-vakif-mi) ve [üniversite listesi](/universiteler) sayfası işini görür.
+
+## Kaynaklar
+
+- Taban başarı sırası, kontenjan ve yerleşen verisi: kataloğumuzun YÖK Atlas kaynaklı 2026 veri kümesi (21 Eylül 2026'da işlendi). Medyan hesabı: devlet + örgün lisans + 2026 tabanı belli + kontenjanı 3'ten büyük programlar; açıköğretim/uzaktan fakülteler, yalnız KKTC uyruklulara açık kontenjanlar ve Türkiye dışı kampüsler hariç.
+- ÖSYM, [2026-YKS Yerleştirme Sonuçları Açıklandı](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) duyurusu (sonuçlar 18 Ağustos 2026) — erişim: 22 Eylül 2026.
+- ÖSYM, [2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu ve Tablo-4](https://www.osym.gov.tr/2026-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu) — erişim: 22 Eylül 2026.
+- YÖK Atlas: [yokatlas.yok.gov.tr](https://yokatlas.yok.gov.tr) — program bazında taban sıra ve kontenjanın resmî yayın yeri.
+- Akademik sıralamaların ölçütleri için kendi kaynakları: [URAP](https://newtr.urapcenter.org). Bu yazıda onların gösterge ve ağırlıkları aktarılmadı.

content/rehber/kyk-burs-mu-kredi-mi.md

@@ -0,0 +1,200 @@
+---
+baslik: KYK Burs mu, Kredi mi? Başvuru, Fark ve Geri Ödeme — Karar Şeması
+aciklama: Burs karşılıksız, öğrenim kredisi geri ödemeli — ama hangisini alacağına sen karar vermiyorsun. Tek başvuru, öncelik kuralları, kesilme şartları ve geri ödemenin nasıl kurulduğu; hepsi resmî kaynakla.
+tarih: 2026-09-22
+---
+
+**Kısa cevap:** Burs karşılıksızdır, öğrenim kredisi ise geri ödenmesi gereken borç paradır — ama başvuruda ikisi arasında seçim yapmazsın. Gençlik ve Spor Bakanlığı'na burs ve kredi için **e-Devlet üzerinden tek bir başvuru** yapılır, iki başvuru birlikte değerlendirilir; kimin burs alacağını mevzuattaki öncelik kuralları ve Bakanlığın değerlendirmesi belirler. Aynı anda hem burs hem kredi alınamaz. Kredi tarafında borcun tutarı "kredi olarak verilen miktar kadardır" ve geri ödeme, normal öğrenim süresi bittikten **iki yıl sonra** başlayıp **kredi aldığın kadar sürede** aylık taksitlerle yapılır. **2026-2027 dönemi başvuru tarihi 22 Eylül 2026 itibarıyla açıklanmadı**; geçen yıl başvurular 13–17 Ekim 2025 arasında alınmıştı.
+
+Bu yazıdaki kuralların tamamı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü'nün (KYGM) resmî sayfalarından ve Resmî Gazete'de yayımlanan Burs/Kredi Yönetmeliklerinden alındı; kaynaklar sonda. **Aylık tutar rakamı bu yazıda yok** — nedenini aşağıda ayrı bir bölümde anlattık.
+
+```mermaid
+%% aria: KYK burs ve kredi başvurusunun karar şeması. Süreç e-Devlet üzerinden yılda bir kez yapılan tek bir başvuruyla başlar; burs ve kredi başvuruları birlikte değerlendirilir. İlk ayrım, öğrencinin mevzuattaki öncelikli öğrenci listesinde olup olmadığıdır. Listedeyse değerlendirmeye girmeden burs tahsis edilebilir; listede değilse öğrencinin ve ailesinin sosyal ve ekonomik durumu, tapu ve ikamet bilgileri, sosyal güvenlik kayıtları ile yükseköğretim programına yerleştiği puan ve puan türü değerlendirilir. Sonuç ekranı üç yoldan birine çıkar. Birincisi burs, yani karşılıksız ödeme; devam etmesi için yıllık not ortalamasının dörtlük sistemde iki, yüzlük sistemde elli üç virgül otuz üçün altına düşmemesi gerekir, düştüğünde burs krediye dönüşür. İkincisi kredi, yani geri ödemeli borç; borç alınan tutar kadardır ve normal öğrenim süresinin bitiminden iki yıl sonra aylık taksitlerle ödenmeye başlanır. Üçüncüsü hiçbirinin çıkmamasıdır; bu durumda sonuçların açıklanmasından itibaren otuz gün içinde durumunun yeniden incelenmesini isteyebilirsin ve bu arada üniversitenin, belediyelerin ve vakıfların burslarına bakarsın. Burs ya da kredi çıkan iki yolda da e-Devlet üzerinden taahhütname onayı zorunludur, onaylamayan öğrenciye ödeme yapılmaz. Ödemeler, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasının son hanesine göre her ayın altısı ile onu arasında, normal öğrenim süresince yapılır. Şemadaki renkler tek başına anlam taşımaz, her kutunun başındaki büyük harfli etiket kutunun ne olduğunu söyler.
+%% altyazi: Burs mu kredi mi olacağını sen seçmiyorsun; senin kontrolündeki tek şey başvuruyu ve taahhütname onayını süresinde yapmak.
+flowchart TD
+  B("Tek başvuru<br/>e-Devlet, yılda bir kez<br/>burs ve kredi birlikte<br/>değerlendirilir") --> O{"Mevzuattaki öncelikli<br/>öğrenci listesinde misin?"}
+  O -- "evet" --> OB("Değerlendirmeye girmeden<br/>burs tahsis edilebilir")
+  O -- "hayır" --> D("Sosyal-ekonomik durum, tapu ve<br/>ikamet bilgisi, SGK kaydı,<br/>yerleştiğin puan ve puan türü<br/>değerlendirilir")
+  OB --> S{"Sonuç ekranında<br/>ne yazıyor?"}
+  D --> S
+  S -- "burs" --> SB("KARŞILIKSIZ<br/>geri ödeme yok<br/>devam şartı yıllık ortalama<br/>4'lük 2,00 / 100'lük 53,33")
+  S -- "kredi" --> SK("GERİ ÖDEMELİ<br/>borç, alınan tutar kadar<br/>normal öğrenim süresi bitiminden<br/>2 yıl sonra taksitler başlar")
+  S -- "ikisi de çıkmadı" --> SC("ÇIKMADI<br/>30 gün içinde yeniden<br/>inceleme isteyebilirsin<br/>üniversite, belediye, vakıf bursları")
+  SB --> TA("İKİ YOLDA DA ZORUNLU<br/>e-Devlet'te taahhütname onayı<br/>onaylamayana ödeme yapılmaz")
+  SK --> TA
+  TA --> OD("ÖDEME<br/>kimlik numarasının son hanesine göre<br/>her ayın 6-10'u arası<br/>normal öğrenim süresince")
+
+  classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
+  classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
+  classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
+  class SB,OD garanti
+  class O,S,SK uyari
+  class SC hayal
+```
+
+## Burs ile öğrenim kredisi arasındaki fark ne?
+
+İkisi de aynı kurumdan, aynı başvuruyla, aynı hesaba yatan aylık ödemeler. Fark, **ödemenin karşılığında ne istendiğinde**:
+
+| | Burs | Öğrenim kredisi |
+|---|---|---|
+| **Geri ödeme** | Yok — karşılıksız verilen para | Var — borç para; borç, kredi olarak verilen miktar kadar |
+| **Kim alır** | Öncelikli öğrenciler değerlendirmeye girmeden; diğerlerinde ihtiyaç ve yeterlilik değerlendirmesi | Burs tahsis edilmeyip durumu uygun bulunan öğrenciler |
+| **Devam şartı** | Yıllık not ortalaması 4'lük sistemde 2,00 / 100'lük sistemde 53,33 ve üzeri; hazırlıkta bir üst sınıfa geçmek | Kesilme sebepleri listesinde başarısızlık yok |
+| **Başarısız olursan** | Burs **krediye dönüşür**; sonradan başarılı olsan da geri bursa dönmez | — |
+| **Süre** | Normal öğrenim süresi kadar; ek sürede ödenmez | Normal öğrenim süresi kadar; ek sürede ödenmez |
+| **Hazırlık sınıfı** | Normal öğrenim süresine dahildir (bilimsel ve yabancı dil hazırlığı) | Normal öğrenim süresine dahildir |
+| **Yaş sınırı (başvuru tarihinde)** | Ön lisans/lisansta 30, lisansüstünde 35 yaşını doldurmuş olmamak | Ön lisans/lisansta 30, yüksek lisansta 35, doktorada 40 |
+| **Açık/uzaktan öğretim** | Verilmez — yalnızca örgün öğretim | Verilmez — yalnızca örgün öğretim |
+| **Aylık tutar** | Her yıl Bakanlık belirler | Her yıl Bakanlık belirler |
+
+Kaynak: Gençlik ve Spor Bakanlığı Burs Yönetmeliği ve Kredi Yönetmeliği (3 Kasım 2023, Resmî Gazete sayı 32358) ile KYGM'nin kredi/burs genel bilgiler ve sıkça sorulan sorular sayfaları.
+
+İki satırın altını çizmek gerekiyor. Birincisi: **mevzuata göre burs alan öğrenciye kredi, kredi alan öğrenciye burs ödemesi yapılamaz** — ikisi aynı anda alınmaz. İkincisi: **açıköğretim ve uzaktan eğitim öğrencilerine burs da kredi de verilmiyor.** İkinci üniversite olarak açıköğretim düşünüyorsan bunu bütçe planına yaz; barınma ve yıllık maliyet hesabının tamamı için [yurt, burs ve yıllık maliyet](/rehber/yurt-burs-ve-yillik-maliyet) yazısına bak.
+
+## Başvuru ne zaman, nereden yapılır?
+
+**2026-2027 dönemi için tarih 22 Eylül 2026 itibarıyla açıklanmadı.** KYGM'nin duyurular sayfasındaki en yeni kayıtlar yurt yerleştirmeleriyle ilgili; burs/kredi başvurusu için bir duyuru yok. Biz de tahmin yazmıyoruz — tarih açıklandığında bu yazıyı güncelleyeceğiz.
+
+Elimizdeki tek sağlam referans geçen yıl: KYGM kendi sitesinde "13 Ekim Pazartesi günü başlayan burs/kredi başvuruları, 17 Ekim Cuma günü saat 23.59'da sona eriyor" diye duyurmuştu. Yani **2025-2026 döneminde pencere 13–17 Ekim 2025**, beş gündü. Bu yıl aynı tarih olacağının garantisi yok; "geçen yıl Ekim ortasıydı" bilgisini yalnızca takvimini boş bırakmamak için kullan.
+
+Bilmen gereken usul kuralları şunlar:
+
+- Başvuru **yılda bir kez**, her öğretim yılı başında belirlenen tarihlerde, **e-Devlet üzerinden** alınır. Kaçırırsan o yıl için ikinci bir pencere açıldığına dair resmî bir kural yok.
+- e-Devlet şifresi yoksa PTT şubesinden alınır; internet bankacılığı, e-imza, mobil imza veya T.C. kimlik kartı ile de girilebilir.
+- Başvuru **süresi içinde** e-Devlet'ten güncellenebilir veya iptal edilebilir.
+- Sonuçlar açıklandıktan sonra **taahhütname onayı zorunludur**; onaylamayan öğrenciye ödeme yapılmaz. 18 yaşından küçük öğrencilerde önce anne veya babanın e-Devlet üzerinden veli onayı vermesi gerekir.
+- Yurt dışında okuyanlar taahhütnameden sonra ayrıca noterden **kefaletname** düzenletir.
+
+Bu takvim, yurt başvurusundan **ayrı** bir takvimdir. Yurt başvuruları ve sonuçları başka duyurularla yürür; kayıt-yurt-burs sırasının tamamı için [üniversite kayıt rehberi](/rehber/universite-kayit-rehberi-2026) yazısına bakabilirsin.
+
+Küçük bir isim notu: kurumun resmî adı artık Kredi ve Yurtlar Kurumu (KYK) değil, **Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü (KYGM)**. "KYK" halk arasında ve aramalarda hâlâ kullanılıyor ama resmî duyuruları KYGM adıyla arayacaksın.
+
+## Burs kime, kredi kime veriliyor?
+
+Burs Yönetmeliği'nde **öncelikli öğrenci** diye tanımlanan bir grup var; bu öğrencilere, burs verilmeyecek öğrenciler arasında yer almamak kaydıyla, **değerlendirmeye tabi tutulmaksızın** burs verilebiliyor:
+
+- Şehidin bekâr çocukları, çocuğu yoksa bekâr kardeşleri
+- Gazinin kendisi veya bekâr çocukları
+- Sağlık kurulu raporuyla yüzde kırk ve üzerinde engeli olduğu tespit edilenler
+- Anne ve babasının her ikisi de vefat eden bekâr kişi
+- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde barınarak lise öğrenimini tamamlayanlar veya 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile koruma altına alınanlar
+- Lise öğrenimini Darüşşafaka Lisesi'nde tamamlayanlar
+- Bakanlığın kıstaslarını taşıyan milli sporcular
+- Her öğretim yılında **AYT'de ham puan bazında ilk yüze girenler** (Cahit Arf başarı bursu)
+
+Bu öncelikleri **başvuru ekranında beyan etmen** gerekiyor; belgeleri sen toplamıyorsun, Bakanlık ilgili kurumlardan teyit ediyor (engel raporu için Ulusal Engelli Veri Bankası, ilk yüz için ÖSYM, milli sporcu için Spor Genel Müdürlüğü ya da Futbol Federasyonu gibi).
+
+Öncelikli grupta değilsen başvurun şu bilgilerle değerlendiriliyor: **öğrencinin ve ailesinin sosyal ve ekonomik durumu, tapu ve ikamet bilgileri, sosyal güvenlik kayıtları, yükseköğrenim programına yerleştiğin puan ve puan türü** ile ihtiyaç ve yeterliliğin tespitine yönelik diğer bilgiler. Beyanların kamu kurumlarından alınan verilerle karşılaştırılıp teyit ediliyor. Ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora başvuruları **kendi içinde** değerlendiriliyor.
+
+Burada dürüst olmak zorundayız: **puan barajı, gelir eşiği veya kontenjan sayısı resmî kaynaklarda yayımlanmıyor.** Yönetmelik "Bakanlık tarafından belirlenen usul ve esaslar" diyor ve burs tahsis kontenjanını her yıl Bakanlığın belirlediğini söylüyor. Bu yüzden internette gördüğün "şu gelirin altındaysan burs kesin çıkar" tipi cümlelerin resmî bir dayanağı yok; bu yazıda da senin burs alıp alamayacağına dair bir tahmin bulamazsın.
+
+Bir de az bilinen bir madde var. Burs verilmeyecek öğrenciler listesinde şu satır geçiyor: *"Burs başvuru tarihinde, öğretim kurumuna giriş tarihi itibarıyla bir öğretim yılı kaybı olan."* Aynı madde **kredi** listesinde yok. Yani bir yıl kaybıyla üniversiteye başlamak burs değerlendirmesinin dışında kalmak anlamına gelebiliyor — kredi tarafı bundan etkilenmiyor. Mezun olarak bir yıl daha beklemenin diğer bedellerini [mezuna kalmak mı, kayıt olmak mı](/rehber/mezuna-kalmak-mi-kayit-olmak-mi) yazısında ele aldık.
+
+## Aylık tutar ne kadar?
+
+Bu yazıda **TL rakamı yazmıyoruz** ve nedeni şu: Burs Yönetmeliği "her yıl burs tahsis kontenjanı, burs miktarı ve ödeme zamanı Bakanlık tarafından belirlenir" diyor, Kredi Yönetmeliği kredi için aynı şeyi söylüyor. KYGM'nin sıkça sorulan sorular sayfasında yurt içi öğrenciler için aylık tutar yazmıyor; sayfadaki tutar bağlantısı yurt dışında okuyanların ülkelere göre miktarlarına gidiyor. Tutar, başvuru duyurusuyla ve e-Devlet ekranında karşına çıkıyor.
+
+İki not:
+
+- **Taahhütnamede gördüğün tutar kesin tutar değil.** Resmî sıkça sorulan sorularda, taahhütname aşamasında belirtilen rakamın **tahmini** olduğu ve ödenecek tutarın izleyen yıllardaki artış oranlarına göre değişeceği açıkça yazıyor.
+- Haberlerde dolaşan aylık rakamlar genellikle Bakanlığın açıkladığı güncel tutarı aktarıyor; ama rakamı bir habere değil, **başvuru duyurusuna veya kendi e-Devlet ekranına** bakarak not et. Dört yıllık bütçe hesabını da bu rakam üzerinden değil, barınma + yaşam + öğrenim kalemleriyle kur — yöntemi [yurt, burs ve yıllık maliyet](/rehber/yurt-burs-ve-yillik-maliyet) yazısında.
+
+## Kredi geri ödemesi nasıl işliyor?
+
+Öğrenim kredisinin en çok yanlış bilinen tarafı burası. Mevzuatın söylediği net: **"Öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcu, öğrenim kredisi olarak verilen miktar kadardır."** Yani taksitleri vadesinde ödediğin sürece borcun, aldığın tutarın toplamı olarak tespit edilir.
+
+Borcun **ne zaman** başladığı durumuna göre değişiyor:
+
+| Durumun | Geri ödeme ne zaman başlar | Ne kadar sürede |
+|---|---|---|
+| Mezun oldun | Öğretim kurumuyla ilişiğinin kesildiği tarihten **2 yıl sonra** | Kredi aldığın kadar sürede, aylık taksitler |
+| Sağlık dışı bir nedenle kendi isteğinle bıraktın ya da kurumdan çıkarıldın | İlişiğinin kesildiği tarihten **2 yıl sonra** | Kredi aldığın kadar sürede, aylık taksitler |
+| Normal öğrenim süresi **içinde** sağlık nedeniyle bıraktın | Normal öğrenim süresinin bitiminden **2 yıl sonra** | Kredi aldığın kadar sürede, aylık taksitler |
+| Kredinin kesilmesini gerektiren başka bir durum oluştu (vazgeçme ve kayıt yenilememe hariç) | Kredinin kesildiği tarihten **2 yıl sonra** | Kredi aldığın kadar sürede, aylık taksitler |
+| Ara vermeden lisansüstüne devam ettin | Lisansüstü öğrenimindeki kurumla ilişiğinin kesildiği tarihten **2 yıl sonra** | Kredi aldığın kadar sürede, aylık taksitler |
+
+Kaynak: Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi Yönetmeliği, madde 18–21.
+
+Burada iki resmî metin arasında bir ifade farkı var, bilmen iyi olur: KYGM'nin sıkça sorulan sorular sayfası geri ödemenin "normal öğrenim sürelerinin bitiminden itibaren iki yıl sonraki aydan" başladığını söylüyor; yönetmelik mezunlar için "öğretim kurumu ile ilişiğinin kesildiği tarihten iki yıl sonra" diyor. Normal sürede mezun olanlarda ikisi aynı tarihe denk geliyor; süreyi aştıysan kendi borç başlangıcını tahmin etme, e-Devlet'teki "Öğrenim/Katkı Kredisi Geri Ödeme Sorgulama" hizmetinden teyit et.
+
+Geri kalan kurallar:
+
+- **Taksit sayısını ve tutarını sen belirleyemezsin.** 351 sayılı Kanun gereği kredi, alındığı süre kadar sürede aylık taksitlerle ödenir.
+- Taksitler **en geç her ayın son günü** ödenir; son gün hafta sonu ya da resmî tatile denk gelirse ilk iş gününe uzar.
+- Vadesinde ödenmeyen taksite, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 51. maddesine göre **gecikme zammı** işler. Son taksitin vadesine kadar hiç ödenmezse borç, takip için **vergi dairesine** bildirilir; o aşamadan sonra takibi Bakanlık değil vergi dairesi yürütür.
+- **Erteleme var ama bedelsiz değil.** Çalışmadığın Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan teyit edilirse ilk yıl hiçbir ilave yapılmadan, sonraki yıllarda ise her yıl için verilen miktara **yüzde on** eklenerek borç hesaplanır; o yıl TÜİK'in açıkladığı TÜFE yüzde ondan düşükse düşük olan oran uygulanır. Erteleme **en fazla üç kez** yapılabilir ve talebi borç başlangıcından bir ay önce e-Devlet'ten iletmek gerekir.
+- **Askerlik dönemine denk gelen taksitler**, borcun üzerine hiçbir ilave yapılmadan askerlik sonuna kadar ertelenir.
+- Öğrenim sırasında ya da sonrasında vefat edenlerin veya tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulunca **yüzde doksan ve üzeri** engeli tespit edilenlerin kalan borçları terkin edilir.
+
+Bir hatırlatma: **katkı kredisi verilmiyor.** Resmî sıkça sorulan sorularda gerekçe olarak birinci öğretim ve açıköğretim öğrencilerinden öğrenci katkı payı alınmaması gösteriliyor (2012 tarihli Bakanlar Kurulu kararı); bu yüzden KYGM katkı kredisi ödemiyor. Harç/katkı payı tarafını ikinci öğretim ya da süre aşımı senaryosunda hesaba katman gerekir; devlet–vakıf ücret farkının nasıl okunduğu [devlet mi vakıf mı](/rehber/devlet-mi-vakif-mi) yazısında.
+
+## Burs ya da kredi hangi durumlarda kesilir?
+
+Resmî listeler burs ve kredi için ayrı ayrı yazılmış; ortak olanlar şunlar: öğretim kurumundan ayrılma, çıkarılma veya uzaklaştırma cezası (bursta "en az bir yarıyıl uzaklaştırma" olarak yazılı); **vazgeçme, izin alma, kayıt dondurma, ders kaydı yaptırmama**; öğretim kurumunun kapatılması; Bakanlığa bağlı yurtlardan çıkarma cezası alma; kesin hükümle mahkûm olma; hesaba yatan parayı **altı ay içinde çekmeme**; gerçeğe aykırı bilgi/belge sunma; vatandaşlıktan çıkarılma.
+
+Bursta bir kalem daha var: **başarısızlık.** Hazırlık sınıfındaysan bir üst sınıfa geçmen, diğer sınıflardaysan yıllık not ortalamanın 4'lük sistemde 2,00 (100'lük sistemde 53,33) ve üzeri olması gerekiyor. Altına düşersen ya da hazırlığı geçemezsen bursun **krediye dönüşüyor** — ve sonraki yıl başarılı olsan bile tekrar bursa dönmüyor. Milli sporcu bursunda ise ölçüt her yıl amatör milliliğin devam etmesi; "pasif milli" göründüğün yıl burs krediye dönüyor. Hazırlık sınıfının hangi programlarda zorunlu olduğunu ve dil hazırlığının süreyi nasıl etkilediğini [hazırlık sınıfı ve öğretim dili](/rehber/hazirlik-sinifi-ve-ogretim-dili) yazısında anlattık.
+
+Pratik sonuçlar:
+
+- **Kayıt dondurmak ödemeyi durduruyor.** Dondurma bittiğinde e-Devlet'ten "Kredi/Burs Ödeme Açma" başvurusu yapman gerekiyor; resmî sayfaya göre burs/kredi almadığın süre normal öğrenim süresine ekleniyor.
+- **Ders kaydı yaptırmamak da kesilme sebebi.** Her dönem ders kaydını zamanında yapmak, ödemenin devamının şartı.
+- **Bölüm değiştirdiğinde nakil var ama koşullu.** Aynı öğrenim türleri arasında nakil bir kez değerlendiriliyor ve kayıt sildirdiğin tarihle yeni programa kayıt yaptırdığın tarih arasında dönem kaybı olmaması gerekiyor. Üniversite okurken yeniden sınava girmeyi düşünüyorsan bu ayrıntı önemli — kararın diğer boyutları [üniversite okurken tekrar YKS](/rehber/universite-okurken-tekrar-yks) yazısında.
+- **Yurtta barınmak burs/kredi almaya engel değil.** Resmî listeler bunu dolaylı olarak gösteriyor: yurttan çıkarma cezası almak burs/kredinin kesilme sebepleri arasında sayılıyor. Yurt ve burs/kredi başvuruları ayrı takvimlerde, ayrı duyurularla yürüyor.
+
+## Burs da kredi de çıkmadıysa ne yapabilirsin?
+
+İlk adım resmî: **burs ya da kredi tahsis edilmeyen öğrenci, sonuçların açıklanmasından itibaren otuz gün içinde**, gerekçesini belirterek durumunun yeniden incelenmesini isteyebilir. Yönetmeliklerde hem burs hem kredi için bu itiraz yolu var.
+
+Bir de yöntem farkını bilmek gerekiyor: KYGM'nin sıkça sorulan sorularında "değerlendirme sonucunda bütçe durumuna göre belirlenen sayıda durumu mevzuata uygun öğrenciye burs, diğer tüm öğrencilere ise kredi verilmektedir" yazıyor. Buna karşılık yönetmelikler hem burs hem kredi için **her yıl belirlenen bir öğrenci sayısından** söz ediyor ve "kredi tahsis edilmeyen öğrenci" için itiraz hakkı tanıyor. Bu iki ifade yan yana konduğunda "başvuran herkese en azından kredi çıkar" diye bir garanti yazmak mümkün değil; biz de yazmıyoruz.
+
+Sonuç olumsuzsa bakılacak diğer kapılar:
+
+- **Üniversitenin kendi bursları.** Başarı bursu, yemek bursu, kısmi zamanlı öğrenci çalışması gibi kalemler üniversitenin öğrenci işleri ya da sağlık-kültür-spor biriminin sayfasında duyurulur. Vakıf üniversitelerinde giriş bursunun süresi ve not ortalaması şartı **üniversitenin burs yönergesinde** yazar; tercih etmeden önce o belgeyi okumak dört yıllık planını değiştirebilir.
+- **Belediye ve valilik destekleri.** Kendi ilçenin/ilinin resmî duyurularına bak; tarih ve koşullar her kurumda ayrı.
+- **Vakıf ve dernek bursları.** Başvuru penceresi genellikle Eylül–Kasım arası. Hangi kurum olursa olsun, koşulu kurumun kendi resmî duyurusundan teyit et; sosyal medyada dolaşan listelere güvenme.
+
+Bu konuşmayı ailenle tercih listesini vermeden önce yapmanın önemini [veliler için tercih rehberi](/rehber/veliler-icin-tercih-rehberi) yazısında ayrıca anlattık: burs çıkmaması ihtimali, listeye yazılacak satırların bütçe testine dahildir.
+
+Sıralamanı girip hangi bölümlerin ve şehirlerin masada olduğunu görmek, maliyet senaryolarını buna göre kurmak için [bölüm kataloğuna](/bolumler) bakabilirsin.
+
+## Sık sorulan sorular
+
+**2026-2027 KYK burs/kredi başvuruları ne zaman?**
+22 Eylül 2026 itibarıyla açıklanmadı. KYGM'nin duyurular sayfasında burs/kredi başvurusuyla ilgili bir duyuru yok. Geçen yıl başvurular 13–17 Ekim 2025 arasında alınmıştı; bu yıl aynı tarih olacağının garantisi yok.
+
+**Burs mu kredi mi istediğimi başvuruda seçebilir miyim?**
+Hayır. Burs ve kredi başvuruları aynı sayfadan birlikte alınıp birlikte değerlendiriliyor. Hangisinin tahsis edileceğini öncelik durumun ve değerlendirme sonucu belirliyor.
+
+**Aynı anda hem burs hem kredi alınır mı?**
+Alınmaz. Resmî ifadeyle burs alan öğrenciye kredi, kredi alan öğrenciye burs ödemesi yapılamıyor.
+
+**Kredim bursa dönebilir mi?**
+Kredi alırken durumunda değişiklik olup öncelikli öğrenci kapsamına girersen, e-Devlet'ten dilekçeyle başvurman hâlinde değişikliği izleyen ödeme döneminden itibaren kredi bursa dönüştürülebiliyor. Ters yön için ise kural katı: başarısızlık nedeniyle krediye dönen burs, sonradan başarılı olsan da tekrar bursa dönmüyor.
+
+**Açıköğretim okurken burs alabilir miyim?**
+Alamazsın. Yalnızca örgün öğretim öğrencilerine burs/kredi veriliyor; özel öğrenci, açık, uzaktan, dışarıdan ve yaygın eğitimde okuyanlar kapsam dışı.
+
+**İkinci öğretimde burs/kredi alınır mı?**
+Alınabilir. İkinci öğretim öğrencileri de değerlendirmeye giriyor ve durumu uygun bulunanlara burs/kredi verilebiliyor.
+
+**Ödeme hangi gün yatar?**
+İlk kez alacaklara, başvurdukları öğretim yılının Ekim ayı ödemesinden başlamak üzere normal öğrenim süresince ödeme yapılıyor. Ödemeler T.C. kimlik numarasının son hanesine göre her ayın 6'sı ile 10'u arasında yatıyor; son sınıf öğrencilerinde Haziran ayında sona eriyor.
+
+**18 yaşından küçüğüm, taahhütnameyi nasıl onaylarım?**
+Önce anne veya babanın e-Devlet şifresiyle veli onayı vermesi, sonra senin kendi e-Devlet şifrenle taahhütnameyi onaylaman gerekiyor. 15 yaşından küçük ya da anne-babası vefat etmiş öğrenciler kanuni vasisiyle birlikte en yakın Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü'ne gidiyor.
+
+**Uzayan yıllarda burs/kredi devam eder mi?**
+Etmez. Ödeme normal öğrenim süresi kadar yapılıyor; ek sürede öğrenim görenlere burs/kredi ödenmiyor.
+
+## Kaynaklar
+
+Tüm kaynaklara 22 Eylül 2026'da erişildi.
+
+- Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü, [Sıkça Sorulan Sorular (Kredi & Burs)](https://kygm.gsb.gov.tr/sayfalar/2446/3200/sikca-sorulan-sorular-kredi-burs.aspx) — başvuru usulü, aynı anda burs+kredi alınamaması, öncelikli öğrenciler, ödeme günleri, başarı ölçütü, kesilme sebepleri, geri ödeme ve erteleme (soru 1–54)
+- Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü, [Kredi/Burs Hizmetleri — Genel Bilgiler](https://kygm.gsb.gov.tr/sayfalar/2441/2390/genel-bilgiler.aspx) — burs/kredi tanımı, yararlanamayacak öğrenciler, öncelik belgeleri, taahhütname ve veli onayı, borcun tespiti ve ödenmesi
+- Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü, [duyurular ve haberler](https://kygm.gsb.gov.tr/) — 22 Eylül 2026 itibarıyla 2026-2027 burs/kredi başvuru duyurusu yok (en yeni duyuru 21 Eylül 2026 tarihli yurt yedek yerleştirme sonuçları)
+- Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü, 2025-2026 dönemi duyurusu: "13 Ekim Pazartesi günü başlayan burs/kredi başvuruları, 17 Ekim Cuma günü saat 23.59'da sona eriyor" — kurumun kendi ana sayfasının [18 Ekim 2025 tarihli arşiv kopyası](https://web.archive.org/web/20251018/https://kygm.gsb.gov.tr/)
+- Resmî Gazete, [Gençlik ve Spor Bakanlığı Burs Yönetmeliği](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/11/20231103-1.htm) (3 Kasım 2023, sayı 32358) — başarı kriteri (m.4), burs miktarının her yıl belirlenmesi (m.6), öncelikli öğrenci (m.9), burs verilmeyecek öğrenciler (m.10), değerlendirme (m.11), itiraz (m.12), süre ve nakil (m.14–15)
+- Resmî Gazete, [Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi Yönetmeliği](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/11/20231103-2.htm) (3 Kasım 2023, sayı 32358) — kredi miktarının her yıl belirlenmesi (m.5), değerlendirme (m.7), kredi verilmeyecek öğrenciler (m.8), itiraz (m.9), borcun tespiti (m.18), borcun ödenmesi (m.19–21), erteleme (m.22), terkin (m.24–25)
+- 351 sayılı [Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.4.351.pdf) ve 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun — burs ve kredinin yasal dayanağı

src/app/api/saglik/route.ts

@@ -0,0 +1,18 @@
+import { NextResponse } from "next/server";
+
+// Sunucu ayakta mı? Bilerek en ucuz uç: DB'ye, oturuma, AI'ya dokunmaz, gövdesi
+// sabittir. İki yerden sorulur:
+//  1) Docker HEALTHCHECK (bkz. Dockerfile): konteyner OOM ile öldüğünde ya da
+//     açılışta henüz hazır olmadığında "unhealthy" görünür.
+//  2) /listem üretim ekranı (bkz. features/rapor/components/liste-uretici.tsx):
+//     liste kurulduktan sonra yönlendirme ekranı çevirmediyse, ters vekilin
+//     (Traefik) düz metin 502 sayfasına tam-sayfa gezinmeden önce sunucunun
+//     yaşadığı buradan sorulur.
+// `dynamic` segment ayarı Cache Components açıkken kaldırıldı (Next 16), o
+// yüzden yalnızca no-store başlığı verilir.
+export function GET() {
+  return NextResponse.json(
+    { ok: true },
+    { headers: { "Cache-Control": "no-store" } },
+  );
+}

src/app/globals.css

@@ -254,3 +254,52 @@
     @apply font-sans;
   }
 }
+/* Site geneli üst/alt progressive blur katmanları (root layout).
+   Kendi CSS'iyle yazılır çünkü bu iki katman `position: fixed` + `backdrop-filter`
+   birleşimini taşıyan tek yer: iOS/iPadOS WebKit bu birleşimde bulanıklığı ayrı
+   bir kompozit katmana alıp kaydırma sırasında bayat scroll konumuyla çiziyor,
+   katman ekranın ortasında bir şerit gibi görünüyor (22 Eyl 2026, iPad + Chrome
+   raporu — Chrome iOS da WebKit'tir, hata Safari'yle aynı). Aşağıdaki @supports
+   bloğu yalnızca iOS/iPadOS'ta eşleşir (`-webkit-touch-callout` başka hiçbir
+   tarayıcıda desteklenmez; masaüstü Safari dahil) ve orada bulanıklık + maske
+   düşer, degrade fade kalır. Katalogdaki ProgressiveBlur kullanımları `absolute`
+   olduğu için bu hatadan etkilenmiyor; onlar bileşende kalır. */
+.kt-sayfa-blur {
+  position: fixed;
+  inset-inline: 0;
+  z-index: 40;
+  height: 7rem;
+  pointer-events: none;
+  user-select: none;
+  -webkit-user-select: none;
+  -webkit-backdrop-filter: blur(6px);
+  backdrop-filter: blur(6px);
+}
+
+/* Degrade: ekran kenarında gövde zemini (bg-slate-50), içeriye doğru şeffaf.
+   Maske bulanıklığı aynı yönde söndürür — sert kenar kalmaz. */
+.kt-sayfa-blur-ust {
+  top: 0;
+  background: linear-gradient(to top, transparent, #f8fafc);
+  -webkit-mask-image: linear-gradient(to bottom, #000 50%, transparent);
+  mask-image: linear-gradient(to bottom, #000 50%, transparent);
+}
+
+.kt-sayfa-blur-alt {
+  bottom: 0;
+  background: linear-gradient(to bottom, transparent, #f8fafc);
+  -webkit-mask-image: linear-gradient(to top, #000 50%, transparent);
+  mask-image: linear-gradient(to top, #000 50%, transparent);
+}
+
+@supports (-webkit-touch-callout: none) {
+  .kt-sayfa-blur {
+    -webkit-backdrop-filter: none;
+    backdrop-filter: none;
+  }
+  .kt-sayfa-blur-ust,
+  .kt-sayfa-blur-alt {
+    -webkit-mask-image: none;
+    mask-image: none;
+  }
+}

src/app/layout.tsx

@@ -9,7 +9,6 @@ import { ListeCekmecesiLazy } from "@/features/liste/components/liste-cekmecesi-
 import { KaydetBannerLazy } from "@/features/liste/components/kaydet-banner-lazy";
 import { TercihProfiliKapisiLazy } from "@/features/liste/components/tercih-profili-kapisi-lazy";
 import { HeaderGate } from "@/components/header-gate";
-import { ProgressiveBlur } from "@/components/ui/skiper-ui/skiper41";
 import { DevPanelMount } from "@/components/dev/dev-panel-mount";
 import { JsonLd, organizationJsonLd, webSiteJsonLd, SITE_URL } from "@/lib/seo";
 import "./globals.css";
@@ -84,23 +83,12 @@ export default function RootLayout({
     >
       <body className="min-h-dvh flex flex-col bg-slate-50">
         <HeaderGate>
-          {/* Site geneli progressive blur — üst ve alt */}
-          <div className="pointer-events-none fixed inset-x-0 top-0 z-40 h-28 print:hidden">
-            <ProgressiveBlur
-              position="top"
-              backgroundColor="#f8fafc"
-              height="112px"
-              blurAmount="6px"
-            />
-          </div>
-          <div className="pointer-events-none fixed inset-x-0 bottom-0 z-40 h-28 print:hidden">
-            <ProgressiveBlur
-              position="bottom"
-              backgroundColor="#f8fafc"
-              height="112px"
-              blurAmount="6px"
-            />
-          </div>
+          {/* Site geneli progressive blur — üst ve alt. Stil globals.css'te
+              (.kt-sayfa-blur): iOS/iPadOS'ta fixed + backdrop-filter katmanı
+              kaydırmada ekranın ortasına kayıyor, orada bulanıklık @supports
+              ile düşürülüp degrade fade korunuyor. */}
+          <div className="kt-sayfa-blur kt-sayfa-blur-ust print:hidden" aria-hidden />
+          <div className="kt-sayfa-blur kt-sayfa-blur-alt print:hidden" aria-hidden />
           <SiteTopBanner />
           <SiteHeader />
         </HeaderGate>

src/features/rapor/components/liste-uretici.tsx

@@ -44,12 +44,32 @@ const GECIS_SINIRI_MS = 6000;
 // kesilmez, cevap gelirse akış normal devam eder.
 const UZUN_SURE_MS = 90_000;
 
+/** Sunucu ayakta mı (bkz. app/api/saglik). Ağ hatası ve 5xx "hayır" sayılır.
+ *  AbortSignal.timeout Safari 16'da geldi; eski iPad'lerde yokluğu yoklamayı
+ *  "sunucu ölü" sanmaya çevirmesin diye varlığı denetlenir. */
+async function sunucuAyaktaMi(): Promise<boolean> {
+  try {
+    const yanit = await fetch("/api/saglik", {
+      cache: "no-store",
+      signal:
+        typeof AbortSignal.timeout === "function"
+          ? AbortSignal.timeout(5000)
+          : undefined,
+    });
+    return yanit.ok;
+  } catch {
+    return false;
+  }
+}
+
 type Durum =
   | { ad: "uretiliyor" }
   // İstek hâlâ yolda ama beklenenden uzun sürdü: iskelet + bilgi notu
   | { ad: "uzun-surdu" }
   // Liste kuruldu; yönlendiricinin /listem'e geçmesi bekleniyor
   | { ad: "geciliyor" }
+  // Liste kuruldu ve kaydedildi ama sunucu yanıt vermiyor (ters vekil 502)
+  | { ad: "sunucu-yok" }
   | { ad: "kredi-yetersiz" }
   | { ad: "hata"; mesaj: string }
   | { ad: "profil-yok" };
@@ -75,6 +95,8 @@ export function ListeUretici({
   // ya iade edildi; sonraki deneme taze id ile başlamalı — bkz. sonuc/actions.ts).
   const requestIdRef = useRef<string | null>(null);
   const basladi = useRef(false);
+  // "geciliyor" hâlinden sunucu-yok ekranına düşüldü mü (bkz. emniyet supabı)
+  const gecisBasarisiz = useRef(false);
 
   async function uret(profil: TercihProfili) {
     if (!requestIdRef.current) requestIdRef.current = crypto.randomUUID();
@@ -133,16 +155,36 @@ export function ListeUretici({
   // ?uret=1'e dönüp üretimi yeniden başlatmasın. Ayrı olay adı OlayAdi
   // birliğini (lib/analitik.ts) genişletmeyi gerektirdiğinden supap,
   // liste_uretim_hata'nın `kod: "GECIS_ZORLANDI"` değeriyle ayırt edilir.
+  //
+  // Gezinmeden ÖNCE sunucuya sorulur (22 Eyl 2026, iPad + Chrome raporu):
+  // konteyner üretimin hemen ardından ölürse (ör. bellek sınırı) hem Next'in
+  // RSC isteği hem bizim tam-sayfa gezinmemiz ters vekilin düz metin "Bad
+  // Gateway" cevabına düşüyor — WebKit bunu sayfa yerine dosya olarak indirip
+  // kullanıcıya listem.txt veriyordu. Liste o anda DB'ye YAZILMIŞ durumda;
+  // doğru davranış ekranda kalıp bunu dürüstçe söylemek.
   useEffect(() => {
     if (durum.ad !== "geciliyor") return;
-    const zamanlayici = setTimeout(() => {
+    let iptal = false;
+    const zamanlayici = setTimeout(async () => {
+      if (!(await sunucuAyaktaMi())) {
+        if (iptal) return;
+        olay("liste_uretim_hata", { kod: "SUNUCUYA_ULASILAMIYOR" });
+        // Cleanup'taki router.refresh'i de kapatır: sunucu yokken refresh
+        // Next'i tam-sayfa gezinmeye düşürür, tam kaçındığımız yol.
+        gecisBasarisiz.current = true;
+        setDurum({ ad: "sunucu-yok" });
+        return;
+      }
+      if (iptal) return;
       olay("liste_uretim_hata", { kod: "GECIS_ZORLANDI" });
       window.location.replace("/listem");
     }, GECIS_SINIRI_MS);
     return () => {
+      iptal = true;
       clearTimeout(zamanlayici);
-      // "geciliyor" son durumdur; bu temizlik yalnızca bileşen ekrandan
-      // kalkarken, yani gezinme işlendikten sonra koşar — kuyruk boşken
+      if (gecisBasarisiz.current) return;
+      // Buraya yalnızca bileşen ekrandan kalkarken, yani gezinme işlendikten
+      // sonra gelinir (sunucu-yok dalı yukarıda dönüyor) — kuyruk boşken
       // gönderilen refresh güvenle çalışır ve layout'taki kredi pill'ini
       // (gezinme layout verisini yenilemez) günceller.
       router.refresh();
@@ -205,6 +247,8 @@ export function ListeUretici({
     );
   }
 
+  if (durum.ad === "sunucu-yok") return <SunucuYokEkrani />;
+
   if (durum.ad === "hata") {
     return (
       <section className="mx-auto w-full max-w-2xl rounded-2xl border border-slate-200 bg-white p-8 text-center sm:p-12">
@@ -236,6 +280,53 @@ export function ListeUretici({
   return <UretimGovdesi uzunSurdu={durum.ad === "uzun-surdu"} />;
 }
 
+/** Liste kuruldu ve kaydedildi ama sunucu yanıt vermiyor. Tam-sayfa gezinme
+ *  burada kullanıcı isteğiyle, ancak sunucunun yaşadığı doğrulandıktan sonra
+ *  yapılır: aksi hâlde ters vekilin düz metin 502 cevabı ekrana (iOS'ta indirme
+ *  klasörüne) düşüyor. /listem'e ?uret=1 olmadan gitmek üretimi yeniden
+ *  başlatmaz; kredi ikinci kez yanmaz. */
+function SunucuYokEkrani() {
+  const [deniyor, setDeniyor] = useState(false);
+  const [halaYok, setHalaYok] = useState(false);
+
+  async function dene() {
+    setDeniyor(true);
+    setHalaYok(false);
+    if (await sunucuAyaktaMi()) {
+      window.location.replace("/listem");
+      return;
+    }
+    setDeniyor(false);
+    setHalaYok(true);
+  }
+
+  return (
+    <section className="mx-auto w-full max-w-2xl rounded-2xl border border-slate-200 bg-white p-8 text-center sm:p-12">
+      <h1 className="font-heading text-xl font-bold">
+        Listen hazır, sunucuya şu an ulaşamıyoruz
+      </h1>
+      <p className="mx-auto mt-2 max-w-md text-sm text-slate-600">
+        Listen oluşturuldu ve hesabına kaydedildi — kredin yeniden harcanmaz.
+        Sunucu bir an yanıt vermedi; birkaç saniye sonra listeni açabilirsin.
+      </p>
+      <Button
+        size="lg"
+        onClick={() => void dene()}
+        disabled={deniyor}
+        className="mt-6 cursor-pointer bg-orange-500 text-white transition-colors duration-200 hover:bg-orange-600"
+      >
+        {deniyor ? "Kontrol ediliyor" : "Listemi aç"}
+        <ArrowRight className="size-4" aria-hidden />
+      </Button>
+      <p aria-live="polite" className="mt-4 text-xs text-slate-500">
+        {halaYok
+          ? "Sunucu hâlâ yanıt vermiyor. Birkaç saniye sonra tekrar dene; listen kayıtlı, kaybolmaz."
+          : "Bu sayfayı kapatsan da listen hesabında durur."}
+      </p>
+    </section>
+  );
+}
+
 function UretimGovdesi({ uzunSurdu }: { uzunSurdu: boolean }) {
   const mesaj = useUretimMesaji();