---
baslik: Rehber Öğretmenler İçin: Tercih Verisi Nereden Alınır, Hangi Rakam Neyi Söyler?
aciklama: ÖSYM kılavuzu, yerleştirme sayısal bilgileri, YÖK Atlas, MEB, KYK, Resmî Gazete ve üniversite yönetmelikleri — her kaynağın ne verdiği, ne vermediği, ne zaman güncellendiği ve hangi tuzağı taşıdığı. Adresler 22 Eylül 2026'da tek tek açılarak kontrol edildi.
tarih: 2026-09-22
---
Kısa cevap: Tercih döneminde sınıfa gösterdiğiniz her rakamın tek bir sahibi olmalı — kontenjan, koşul kodları ve program kodları **ÖSYM tercih kılavuzundan** (Tablo-3 önlisans, Tablo-4 lisans), taban–tavan puanlar ve yerleşen sayıları **ÖSYM'nin yerleştirme sonuçlarına ilişkin sayısal bilgiler belgesinden**, başarı sırası ve yerleşen profili **YÖK Atlas'tan**, harç ve öğrenim ücreti rakamları **Resmî Gazete'de yayımlanan kararlardan**, burs–kredi–yurt bilgisi **Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü'nden** gelir; aracı sitelerin tabloları bu kaynaklardan türetilmiş olabilir ama hangi yılın verisi olduğunu ve nasıl yuvarlandığını çoğu yazmaz. Bağlayıcı olan tek belge ÖSYM tercih kılavuzudur; diğer her şey onu okumayı kolaylaştıran yardımcıdır.
Bu yazı bir kaynak haritası ve kullanım kılavuzu. Aşağıdaki adreslerin tamamı **22 Eylül 2026'da tek tek açıldı**; açılmayanları da açılmadı diye yazdık. Adresler zamanla kırılır — nitekim bu yazıyı hazırlarken kırılmış birkaç tanesini de bulduk. Bir bağlantı çalışmıyorsa kurumun kendi arama sayfasından belgenin adıyla arayın, arama motorunun getirdiği eski dosyaya güvenmeyin.
## Bir rakamı sınıfa göstermeden önce hangi soruları sormalısınız?
```mermaid
%% aria: Sınıfa gösterilecek rakamın kaynak seçimi ve kontrol akışı şeması. Akış, elinizde sunuma koyacağınız bir rakam olduğu varsayımıyla başlar ve önce rakamın türü sorulur. Kontenjan, koşul kodu ve program kodu için birincil kaynak ÖSYM tercih kılavuzudur, kılavuzun içinde Tablo-3 önlisans ve Tablo-4 lisans programlarını listeler. Taban ve tavan puan ile yerleşen sayısı için kaynak ÖSYM'nin yerleştirme sonuçlarına ilişkin sayısal bilgiler belgesidir. Başarı sırası ve yerleşen profili için kaynak YÖK Atlas'tır. Harç ve öğrenim ücreti için kaynak Resmî Gazete'de yayımlanan karardır. Burs, öğrenim kredisi ve yurt için kaynak Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü ile e-Devlet'tir. Eğer rakam bir aracı siteden geliyorsa akışa doğrudan girmez, önce ara bir kontrolden geçer: o sitenin hangi yıla ve hangi resmî belgeye dayandığı yazıyor mu? Yazmıyorsa rakam kullanılmaz, yazıyorsa o resmî belgeye gidilir. Beş birincil kaynağın hepsi aynı kontrol kutusuna bağlanır ve bu kutu sarı ile işaretlenmiştir çünkü en sık atlanan adım budur: rakamın yanında yıl yazılı mı, program adı üniversite ve öğretim türüyle birlikte tam mı, elinizdeki belge o kaynağın en son sürümü mü? Üç sorunun üçüne de evet denirse rakam sunuma girer ve bu sonuç yeşil ile işaretlidir; rakamın yanına yıl, kaynak adı ve erişim tarihi yazılır. Sorulardan biri bile hayırsa rakam sunuma girmez ve bu sonuç kırmızı ile işaretlidir; kaynağa dönülüp eksik tamamlanır.
%% altyazi: Önce rakamın türü, sonra birincil kaynak, en sonda üç soruluk kontrol — yıl, tam program adı ve belgenin son sürümü.
flowchart TD
A("Sunuma koyacağım bir rakam var") --> B{"Rakam ne türden?"}
B -- "kontenjan, koşul kodu, program kodu" --> K1("ÖSYM tercih kılavuzu Tablo-3 önlisans / Tablo-4 lisans")
B -- "taban–tavan puan, yerleşen sayısı" --> K2("ÖSYM yerleştirme sayısal bilgileri")
B -- "başarı sırası, yerleşen profili" --> K3("YÖK Atlas")
B -- "harç / öğrenim ücreti" --> K4("Resmî Gazete'de yayımlanan karar")
B -- "burs, kredi, yurt" --> K5("Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü / e-Devlet")
X("Aracı sitenin tablosu") -.-> Y("ARA KONTROL: hangi yıl, hangi belge? yazmıyorsa kullanılmaz")
Y -.-> B
K1 --> C{"ÜÇ SORULUK KONTROL: yıl yazılı mı? program adı tam mı? belgenin son sürümü mü?"}
K2 --> C
K3 --> C
K4 --> C
K5 --> C
C -- "üçü de evet" --> E("SUNUMA GİRER: rakamın yanına yıl, kaynak adı ve erişim tarihi")
C -- "biri bile hayır" --> F("SUNUMA GİRMEZ: kaynağa dön, eksiği tamamla")
classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
class C,Y uyari
class E garanti
class F hayal
```
## Hangi kaynak neyi verir, neyi vermez?
| Kaynak | Ne verir | Ne vermez | Ne zaman güncellenir | Tuzağı |
|---|---|---|---|---|
| **ÖSYM tercih kılavuzu** (Tablo-3 önlisans, Tablo-4 lisans + Koşul ve Açıklamalar) | Program kodu, kontenjan, öğretim süresi, puan türü, burs/ücret durumu, koşul kodları. **Tek bağlayıcı belge budur.** | Geçen yılın tabanını, yerleşen profilini, mezuniyet sonrası hiçbir şeyi | Tercih dönemi öncesinde yayımlanır, tercih süresi içinde **yeniden yayımlanır** | Temmuzda indirilen PDF ile tercih haftasındaki PDF **aynı dosya değildir**; eski sürüm hâlâ internette duruyor |
| **ÖSYM yerleştirme sonuçlarına ilişkin sayısal bilgiler** | Kontenjan/yerleşen/boş kontenjan toplamları ve program bazında en küçük–en büyük puanlar | Başarı sırasını, yerleşenlerin profilini, ek yerleştirme sonrası son durumu | Yerleştirme sonuçları açıklandıktan sonra; ek yerleştirme için ayrı belge | Merkezi yerleştirmenin rakamıdır; **ek yerleştirmeden sonra tablo değişir**, ikisi karıştırılır |
| **YÖK Atlas** (Yükseköğretim Program Atlası) | Program bazında başarı sırası, yerleşenlerin lise/şehir/cinsiyet dağılımı, akademik kadro, doluluk geçmişi | Bağlayıcı kontenjan ve koşul metnini; içinde bulunulan yılın tercih kurallarını | Yerleştirme sonuçları kesinleştikten sonra, yıl yıl | Sayfa tamamen JavaScript ile çizilir: **ekrandaki yıl etiketi adrese yazılmaz**, ekran görüntüsünde yıl görünmezse slayt sahipsiz kalır |
| **YÖK duyuruları ve haberleri** | Yeni açılan/kapanan program kararları, kontenjan politikası, yatay geçiş kontenjanları | Program program kontenjan listesini (o ÖSYM kılavuzunda) | Karar alındıkça, düzensiz | Haber metnindeki sayı ile kılavuzdaki satır sayısı **aynı şey değildir**; kılavuza bakmadan slayta yazılmaz |
| **MEB** (Tercih Danışmanlığı birimleri, öğrenci-veli kılavuzu, e-Rehberlik/MEBBİS) | Ücretsiz danışmanlık hizmetinin çerçevesi, veli-öğrenci bilgilendirme kılavuzu, kendi kayıt ve raporlama modülünüz | Puan, sıralama, kontenjan verisi | Her yıl tercih dönemi başında | Geçen yılın kılavuzu sitede kalır; **dosya adındaki yılı** kontrol edin |
| **Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü (KYGM)** | Burs/öğrenim kredisi ve yurt başvuru takvimi, yerleştirme ve yedek sonuçları, geri ödeme koşulları | Üniversitenin kendi bursunu, belediye/vakıf burslarını | Başvuru ve yerleştirme dönemlerinde, duyuru duyuru | Kurumun kendi sayfasındaki bazı bağlantılar eski alan adlarına gidiyor; başvuru **e-Devlet üzerinden** yapılır |
| **Resmî Gazete** | Harç/öğrenim ücreti cetveli, yükseköğretimle ilgili yönetmelik ve kararların **yürürlükteki** metni | Üniversitenin uygulama duyurusunu, taksit takvimini | Yayımlandığı gün | Rakamı haber sitesinden almak; ücret tartışmasında tek geçerli metin burada yayımlanandır |
| **Üniversitelerin kendi yönetmelikleri** (mevzuat.gov.tr) | Muafiyet, kayıt dondurma, devam, çift anadal gibi konularda **yürürlükteki** yönetmelik metni | Fakülte/senato uygulama esaslarını, o dönemin takvimini | Değişiklik Resmî Gazete'de yayımlandıkça | Üniversitenin kendi sitesindeki PDF **yürürlükten kalkmış** sürüm olabilir; mevzuat.gov.tr'deki güncel metinle karşılaştırın |
### ÖSYM tercih kılavuzu — tek bağlayıcı belge
Adres: [osym.gov.tr → 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu](https://www.osym.gov.tr/2026-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu) (22 Eylül 2026'da açıldı). Sayfada üç dosya var: kılavuz PDF'i, Tablo-3 ve Tablo-4 (XLS).
Kılavuzun ÖSYM'nin kendi adlandırmasıyla tablo yapısı şöyle: **Tablo-3** "Merkezi Yerleştirme İle Öğrenci Alan Yükseköğretim Ön Lisans Programları", **Tablo-4** "Merkezi Yerleştirme İle Öğrenci Alan Yükseköğretim Lisans Programları", ve ikisinin ortak eki olan **"Tablo-3 ve Tablo-4'te Yer Alan Yükseköğretim Programlarının Koşul ve Açıklamaları"**. Bir programın satırındaki koşul kodunun ne anlama geldiği bu üçüncü belgede yazar — [özel koşullu programlar](/rehber/ozel-kosullu-programlar) ve [sıralama şartları](/rehber/siralama-sartlari-2026) sınıfta en çok atlanan kısımdır, çünkü aracı sitelerin tablolarında kod görünür ama açıklaması görünmez.
**Kılavuz yeniden yayımlanır.** ÖSYM'nin 21 Temmuz 2026 tarihli duyurusu kılavuzun ilk hâlini "ön bilgi" diye nitelendirip adayları tercih süresi içinde yeniden yayımlanacak sürümü incelemeye çağırıyor ([duyuru](https://www.osym.gov.tr/2026yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzunun-yayimlanmasi), 22 Eylül 2026'da açıldı). Bunun somut kanıtını 22 Eylül 2026'da ölçtük: kılavuz sayfasının bugün verdiği PDF'in sunucudaki son değişiklik tarihi **4 Ağustos 2026** ve boyutu ~10,2 MB; arama motorlarının hâlâ listelediği temmuz dosyasının son değişiklik tarihi **21 Temmuz 2026** ve boyutu ~12,2 MB. İki dosya da açılıyor. Yani temmuzda bilgisayara indirilip klasörde bekleyen kılavuz, tercih haftasında bağlayıcı olan belge değildir. Sunumunuzda kılavuza bağlantı verirken **PDF'in doğrudan adresini değil, ÖSYM'nin kılavuz sayfasını** gösterin.
### ÖSYM yerleştirme sonuçlarına ilişkin sayısal bilgiler
Adres: [osym.gov.tr → 2026-YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler) (22 Eylül 2026'da açıldı). Sayfada üç dosya var: sayısal bilgiler PDF'i (sunucudaki son değişiklik: 18 Ağustos 2026) ile "En Küçük ve En Büyük Puanlar (TABLO-3)" ve "(TABLO-4)" tabloları.
Bu belge kontenjan–yerleşen–boş kontenjan toplamlarının resmî kaynağıdır; "devlet üniversitelerinde şu kadar kontenjan boş kaldı" tipi cümlelerin dayanağı buradan alınır. İki uyarı: bu tablolar **merkezi yerleştirmenin** fotoğrafıdır, [ek yerleştirme](/rehber/ek-yerlestirme-2026) sonrasında boş kontenjan tablosu değişir; ve buradaki rakam **puandır**, başarı sırası değildir.
### YÖK Atlas — ve sayfanın görünmeyen kısmı
Adres: [yokatlas.yok.gov.tr](https://yokatlas.yok.gov.tr/) (22 Eylül 2026'da açıldı). Sitenin resmî adı "Yükseköğretim Program Atlası".
22 Eylül 2026'da sitenin sunucudan gelen HTML'ini ölçtük: **945 bayt**, içinde tek bir veri satırı yok; sayfa `