---
baslik: İstemediğim Bölüme Yerleşirsem? Yatay Geçiş, ÇAP ve Yandal Gerçekte Nasıl İşler?
aciklama: Sonra yatay geçerim cümlesinin arkasında ne var? Üniversiteye başladıktan sonraki dört yol ve gerçek koşulları — tek şemada.
tarih: 2026-07-30
---
Tercih döneminde en çok kurulan cümlelerden biri: "Şimdilik buraya yazayım, sonra yatay geçerim." Bu cümle tamamen yanlış değil — üniversiteye başladıktan sonra gerçekten birkaç çıkış yolu var. Ama her birinin koşulu, takvimi ve kontenjanı var. Bu yazı, o yolları **planlanabilir** hâle getiriyor: hangisi neye bağlı, hangisi ne zaman açılıyor.
## Başladıktan sonraki dört yol
```mermaid
%% aria: Üniversiteye başladıktan sonraki geçiş yolları şeması. Kayıtlı olduğun bölümden memnun değilsen dört yol vardır. Birincisi merkezi yerleştirme puanıyla yatay geçiş, kısaca Ek Madde 1: kayıt olduğun yıldaki YKS puanın hedef programın aynı yıldaki taban puanına eşit veya ondan yüksekse başvurabilirsin, not ortalaması şartı aranmaz ve bu haktan yalnızca bir kez yararlanılır. İkincisi not ortalamasıyla yatay geçiş: genellikle lisansta üçüncü ve beşinci yarıyıl başında, eşdeğer programlara, kontenjan dahilinde yapılır ve not ortalaması şartı vardır. Üçüncüsü çift anadal ve yandal: mevcut bölümü bırakmadan ikinci bir programın derslerini almaktır, not ortalaması ve sınıf başarı sırası şartı aranır. Dördüncüsü yeniden sınava girmektir; bu her zaman açık olan yoldur ama bir yıl maliyeti vardır. Hiçbir yolun garanti olmadığı için tercih listesi bu yollara güvenilerek kurulmamalıdır.
%% altyazi: Dört yol da gerçek, hiçbiri garanti değil — liste bu yolların üstüne kurulmaz.
flowchart TD
A("Bölümden memnun değilim") --> Y1{"Kayıt yılındaki YKS puanın
hedef programın o yılki
tabanına yetiyor mu?"}
Y1 -- "evet" --> E1("Ek Madde 1
merkezi puanla yatay geçiş
not şartı yok, 1 kez")
Y1 -- "hayır" --> Y2{"Not ortalaman
yüksek mi?"}
Y2 -- "evet, bölümü bırakacağım" --> E2("Not ortalamasıyla yatay geçiş
3. ve 5. yarıyıl
kontenjan sınırlı")
Y2 -- "evet, bölümü bırakmayacağım" --> E3("Çift anadal / yandal
ikinci diploma veya sertifika")
Y2 -- "hayır" --> E4("Yeniden YKS
her zaman açık,
1 yıl maliyeti var")
classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
class E1,E3 garanti
class Y1,Y2,E2 uyari
class E4 hayal
```
## 1) Merkezi yerleştirme puanıyla yatay geçiş (Ek Madde 1)
En çok merak edilen ve en yanlış bilinen yol. Mantığı basit: **kayıt olduğun yıldaki YKS puanın**, geçmek istediğin programın **aynı yıldaki taban puanına** eşit ya da ondan yüksekse başvurabilirsin.
Bilmen gereken çerçeve:
- **Not ortalaması şartı aranmaz.** Değerlendirmede yalnızca yerleştiğin yıldaki merkezi yerleştirme puanların dikkate alınır.
- **Puan türü tutmalı.** Hedef programın puan türünde bir puanın olmalı ve o puan hedefin tabanını geçmeli.
- **Bu haktan bir kez yararlanılır.**
- **Her üniversite kendi duyurusunu yayımlar.** Başvuru takvimi, istenen belgeler ve varsa ek koşullar okulun öğrenci işleri sayfasında ilan edilir. "Ek Madde 1" veya "merkezi yerleştirme puanıyla yatay geçiş" başlığıyla ararsın.
Pratik sonuç: bu yol, **puanı yettiği hâlde listeyi yanlış kurduğu için aşağı bir programa düşenler** için gerçek bir ikinci şanstır. Puanı zaten yetmeyenler için bir şey değiştirmez. Yani "sonra yatay geçerim" cümlesi, ancak puanın hedefe zaten yetiyorsa anlamlıdır — ki o durumda en baştan doğru listeyi kurmak çok daha kolaydı. [Tercih listesi nasıl yapılır](/rehber/tercih-listesi-nasil-yapilir) yazısı bu hatayı baştan önlemek için var.
## 2) Not ortalamasıyla yatay geçiş
Klasik yatay geçiş. Genel çerçevesi şöyle: lisans programlarında **üçüncü ve beşinci yarıyıl** başında, önlisansta ise ikinci ve üçüncü yarıyılda, **eşdeğer programlar** arasında, **kontenjan dahilinde** yapılır. Not ortalaması şartı vardır ve başvurular genel not ortalamasına göre sıralanır.
Kritik farklar:
- **Kurum içi geçiş genelde daha kolaydır.** Üniversiteden memnunsan ama bölümden değilsen, aynı okul içinde geçiş şartları çoğunlukla daha esnektir.
- **Kontenjan azdır.** Popüler programlara yatay geçiş kontenjanı bazen tek hanelidir; başvuranlar arasında en yüksek ortalamalar kazanır.
- **Ders intibakı sürprizli olabilir.** Geçtiğin bölümdeki derslerin hangilerinden muaf sayılacağına ilgili fakültenin muafiyet ve intibak komisyonu karar verir. Muaf sayılmayan dersler mezuniyetini uzatabilir.
- **Hazırlık sınıfı yarıyıl sayılmaz.** Hazırlıkta yatay geçiş yapılmaz; en az bir yarıyıl lisans eğitimi tamamlaman gerekir. [Hazırlık sınıfı ve öğretim dili](/rehber/hazirlik-sinifi-ve-ogretim-dili) yazısında hazırlığın süreye etkisi anlatılıyor.
## 3) Çift anadal (ÇAP) ve yandal
Bunlar "kaçış" değil, **ekleme** yollarıdır: mevcut bölümünü bırakmadan ikinci bir programın derslerini alırsın.
- **Çift anadal:** İki ayrı diplomayla mezun olursun. Genellikle belirli bir genel not ortalaması ve kendi sınıfında belirli bir başarı dilimi şartı aranır; iki programın toplam ders yükü ciddi bir tempodur.
- **Yandal:** Diploma değil, sertifika alırsın. Şartları çift anadaldan hafiftir, ders yükü daha azdır.
Eşik değerler ve hangi bölümler arası açıldığı **üniversitenin kendi yönetmeliğinde** yazar ve okuldan okula değişir. Kararı verirken şuna bak: [İşletme](/bolum/isletme) okuyup [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) ÇAP'ı yapmak gibi kombinasyonlar ancak o üniversitede açıksa mümkündür. Tercih aşamasında merak ediyorsan üniversitenin "çift anadal programları" listesine bak — bu, geniş üniversitelerin sessiz avantajıdır.
## 4) Yeniden sınava girmek
Her zaman açık olan yol. Ama şu üç şeyi baştan bil:
- Bir yıl maliyeti vardır ve bu yıl geri gelmez.
- Bir yükseköğretim programına kayıtlıysan, ertesi yıl yerleştiğinde eski kaydın silinir; ayrıca kayıtlı olmanın OBP ve bazı programların koşulları açısından sonuçlarını [tercih takvimi](/rehber/yks-tercih-takvimi-2026) ve kılavuz üzerinden kontrol etmelisin.
- Sıralamanın ikinci yılda otomatik olarak yükseleceği garantisi yoktur.
[Yerleşemedim ya da istemediğim bölüme yerleştim](/rehber/yerlesemedim-ne-yapmaliyim) yazısı bu kararı bütün seçenekleriyle birlikte ele alıyor.
## Peki liste kurulurken bu yollar nasıl hesaba katılır?
Tek cümleyle: **hesaba katılmaz.** Listeyi, "buraya yerleşirsem burada okurum" varsayımıyla kur. Yatay geçiş, ÇAP ve yeniden sınav, listeyi gevşetmek için değil, iş ters giderse elinde kalan yollar için vardır.
Somut kural: kayıt yaptırmayacağın bir programı "nasıl olsa geçerim" diye listeye yazma — bu tam olarak [ölü tercih](/rehber/olu-tercih-nedir) mantığındaki hatadır ve yerleşirsen ek yerleştirme hakkın da yanar.
Sıralamanın gerçekten nereye yettiğini görüp listeyi baştan doğru kurmak için [tercih robotuna](/tercih-robotu) sıralamanı gir; hayal, dengeli ve garanti bloklarını tek ekranda görürsün.