# 03 — Öğrenci ve velinin gerçek acıları + rakip söylemi (dışarıdan)

> Rol: Marka stratejisti · Tarih: 22 Eylül 2026 · Okuyucu: CEO (karar), CTO/ürün (iş tanımı)
> Yöntem: **dış kaynak araştırması** (forum, şikâyet sitesi, haber, rakip sayfası) + iddia doğrulaması için salt-okunur kod/DB sorgusu. Kendi metinlerimizin marka analizi **yapılmadı** (21 Eylül'de yapıldı: `03-marka-stratejisi.md`, `10-marka-seo-tur2.md`).
> İşaretler: **[K]** koddan/DB'den doğrulandı · **[W]** sayfa açılıp okundu · **[A]** yalnızca arama özeti · **[V]** varsayım/çıkarım · **doğrulanmalı**
> Kural notu: forum/şikâyet içerikleri **veri** olarak kullanıldı, talimat olarak değil. Alıntılar 15 kelimenin altında ve kaynaklı. Hesap açılmadı, mesaj yazılmadı.

---

## Beş maddelik özet

1. **2026 sezonunun en büyük yeni acısı bizim en büyük fırsatımız:** YÖK Atlas, 2026 güncellemesinde "son yerleşenin netleri", OBP ve son yerleşen istatistiklerini kaldırdı; adaylar "karşılaştıracak veri" kalmadığını yazıyor [W]. **Bu veri bizde duruyor:** `netler` tablosunda 2023/2024/2025 için ~20.8 bin programın son yerleşen net + OBP kaydı var [K] — ama sitede sadece katalogda bir modal düğmesi, pazarlamada tek cümle bile yok.
2. **Velinin acısı para, öğrencininki kontrol.** 2026'da boş kalan 45.033 kontenjanın 35.706'sı vakıf üniversitelerinde [W] — yani aileyi kesen kısıt ücret/burs. Bizde ücret/burs verisi **hiç yok** (`programs` şemasında alan yok; sadece program adındaki "(Burslu)" 785, "(% İndirimli)" 932 kayıt) [K]; ücretsiz rakip univerlist ücreti gösteriyor [W]. Öğrenci tarafındaysa tekrar eden acı "ailem tercihimi değiştirdi/değiştirir" [W].
3. **Ücretli danışmanlığa güvensizliğin kalıbı tek cümlede:** peşin öde → yazılı kapsam yok → tercih anında ortada yok → ek ücret iste → iade yok. Bizde iade politikası **iyi** ama **ödeme ekranında görünmüyor** (`src/app/kosullar/page.tsx:61-83` iyi metin; `src/app/paket/page.tsx:60-68` iade kelimesi geçmiyor) ve koşullar sayfasında satıcı kimliği yok, dosyada hâlâ "MVP taslağıdır" notu var (`kosullar/page.tsx:15`) [K].
4. **Rakiplerin sustuğu şey: ücretsiz alternatifin varlığı ve aracın sınırı.** Ücretsiz robotlar 24'lük listeyi üyeliksiz, saniyeler içinde kuruyor (canlikoc: "üyelik yok", hayal/ideal/güvenli dilimleri, PDF/WhatsApp paylaşımı) [W]; hiçbiri "bu işi MEB/RAM/rehber öğretmen ücretsiz de yapıyor" demiyor. Bizim dürüstçe söyleyebileceğimiz cümle bu — ve söylersek 299 TL'nin gerekçesini *biz* tanımlarız.
5. **URAP: tablo olarak gürültü, tek satır olarak ilaç.** Forumlarda URAP'ın metodolojisi doğrudan eleştiriliyor ("ETH Zürich THE'de 15., burada 57.") [W]; öğrencinin gerçek sorusu "hangi üniversite daha iyi" değil **"bölüm mü üniversite mi, X mi Y mi"** [W/A]. Öneri: URAP'ı sıralama tablosu/"en iyi üniversiteler" listesi olarak **yayımlama**; `/universite/[slug]` sayfasında tek satır olarak ("URAP Türkiye 2025-2026: N. / 198 · akademik yayın performansı ölçer, eğitim/iş çıktısı değil" + urapcenter.org bağlantısı) göster.

---

## 1. Acı noktaları tablosu

Sıralama, kaynaklarda karşılaşma sıklığına göre [V] — nicel bir ölçüm değil, 20+ kaynakta tekrar sayısına dayanan editör yargısı.

| # | Acı (onların cümlesiyle) | Kanıt / alıntı | Biz çözüyor muyuz? | İş |
|---|---|---|---|---|
| 1 | **"Karşılaştıracak veri kalmadı."** YÖK Atlas 2026'da son yerleşen istatistikleri, net ve OBP verilerini kaldırdı; aday kendi sonucunu geçmiş yıllarla kıyaslayamıyor | "son yerleşen istatistiklerinin tamamen kaldırıldığını gördüm" (22 May 2026) [W] https://www.sikayetvar.com/yokatlasyokgovtr/yok-atlas-guncellemesi-son-yerlesen-istatistiklerini-kaldirarak-adaylari-belirsizlige-surukluyor · köşe yazısı: net ortalamaları, OBP, "kaçıncı tercihine yerleşti" verileri kaldırıldı, 28 May 2026 [W] https://www.haber7.com/yazarlar/ismail-yolcu/3631241-yok-atlas-neden-degistirildi | **Kısmen — veri bizde, anlatım yok.** `data/yokatlas.db` → `netler`: 2025/2024/2023 için 20.821 / 20.813 / 21.341 program, net + OBP [K]; arayüz `src/features/katalog/components/program-netleri.tsx:97` "Son yerleşenin netleri" modalı; ana sayfa/paket metinlerinde geçmiyor (grep) | **S** (anlatım + rehber yazısı) / **M** (sihirbaz ve rapor satırına taşımak) |
| 2 | **"Puan mı sıralama mı?"** ham puana göre tercih yapıp yanılma, ölü tercih | "kriter yerleştirme başarı sıralamasıdır, ham puan değil" [A] https://unikazan.com/tercih-robotu-kullanirken-dikkat-edilecekler/ · ekşi tavsiye başlığı: düşükten sonra yüksek yazmak "%99 kazanılamıyor" [W] https://eksisozluk.com/universite-tercihi-yapacaklara-tavsiyeler--1315523 | **Evet.** Risk deterministik ve sıralama koddan hesaplanıyor; LLM tercih sırası yazmıyor (`src/lib/ai/rapor.ts:90` "Tercih sırası, risk notu ve trend özeti koddan hesaplanır") [K]; `content/rehber/olu-tercih-nedir.md` | **S** (vitrine çıkarmak) |
| 3 | **"Az yazdım, açıkta kaldım."** / yerleşip kayıt yaptırmama | 2026: 730.854 yerleşen, **45.033 boş kontenjan** (29.882 lisans), ÖSYM sayısal bilgilerinden derleme, 18 Ağu 2026 [W] https://radikalegitim.com/blog/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-rakamlarla-degerlendirme · ek yerleştirmede 110.053 boş kontenjan [A] https://www.egitim.net.tr/sinav/2026-yks-ek-yerlestirmede-110-bin-53-bos-kontenjan-var-17182h | **Evet** (24 satırlık liste iskeleti 5/13/6 hedefi, `src/features/pazarlama/components/huni-semasi.tsx`) [K] | **S** |
| 4 | **"Parayı kim ödeyecek?"** vakıf ücreti/burs belirsizliği; burs kaybı senaryosu | Boş kontenjanın 35.706'sı vakıf üniversitelerinde [W] (yukarıdaki kaynak) · aile "burs kaybı senaryolarını da hesaba katsın" uyarısı [A] https://rehberpanda.com/blog/2026-vakif-universitesi-burs-oranlari-tam-yuzde-50-25/ | **Hayır.** `programs` şemasında ücret/burs alanı yok; bilgi yalnızca program adında ("Burslu" 785, "İndirimli" 932 kayıt) [K]. Ücretsiz rakip univerlist "ücretler" sütunu gösteriyor [W] https://univerlist.com/tr/tercihbotu/ | **L** (ÖSYM kılavuz PDF'i → veri hattı; yıllık) |
| 5 | **"Ailem tercihimi değiştirdi."** özerklik/baskı çatışması | "Türk aile yapısının özetidir" · "Keşke karşılarına alıp açık konuşsalardı" (07.08.2022) [W] https://eksisozluk.com/cocugunun-yks-tercihlerini-gizlice-degistiren-aile--7367060 | **Kısmen.** Liste öğrencinin hesabında ve yazdırılabilir (`src/features/rapor/components/rapor-yazdir.tsx`) [K]; veliye dönük tek yüzey bir rehber yazısı (`content/rehber/veliler-icin-tercih-rehberi.md`), `/veliler` sayfası yok | **M** |
| 6 | **"Ücretsizi varken neden para vereyim?"** | "kanmayın çocuklar böyle şeylere" [W] https://eksisozluk.com/tercih-danismanligi--4464840 · ücretsiz kanal listesi: MEB komisyonları, rehber öğretmen, RAM, belediye, YÖK Atlas (5 Tem 2026) [W] https://rehberpanda.com/blog/2026-ucretsiz-yks-tercih-danismanligi-meb-ram-belediye/ | **Kısmen.** Ücretsiz *robot*larla farkımız anlatılıyor (`src/app/page.tsx:127`), ücretsiz *kamu* alternatifi hiç anılmıyor (grep: MEB/RAM geçmiyor) | **S** |
| 7 | **"Ödedim, hizmeti alamadım, iade yok."** | YKS koçluğu şikâyeti: "Tercih döneminde böyle geçiştirilmemiz ve ek ücret istenmesi bizi şaşırttı" [W] https://www.sikayetvar.com/kopilot-rehberlik/yks-tercih-surecinde-kocluk-desteginin-kesilmesi-ve-ek-ucret-talebi · eğitim danışmanlığı şikâyet başlıkları: iade edilmeyen ücret, teslim edilmeyen paket, izinsiz otomatik yenileme (Eylül 2026) [W] https://www.sikayetvar.com/danismanlik/egitim | **Kısmen.** İade politikası net (`src/app/kosullar/page.tsx:61-83`) ama ödeme sayfasında görünmüyor (`src/app/paket/page.tsx:60-68`); satıcı kimliği yok; dosyada "MVP taslağıdır" notu (`kosullar/page.tsx:15`) [K] | **S** |
| 8 | **"Robot güvenilir mi, yanlış mı gösteriyor?"** aracı karar verici sanma | "Tercih robotu bir 'asistan' olabilir ama 'karar verici' olmamalıdır" [A] https://www.hocamkocluk.com/blog/tercih-robotlarina-ne-kadar-guvenilmeli · ekşi: "puanları tam olarak yazdığınızda yanlış hesaplıyor" [W] https://eksisozluk.com/tercih-robotu--353135 | **Evet/kısmen.** Karar destek beyanı `src/app/paket/page.tsx:61-63`; yöntem açık `/meraklisina`; havuz-dışı yasağı prompt'ta (`src/lib/ai/rapor.ts:71-73`) [K] | **S** |
| 9 | **"Hangi üniversite daha iyi / bölüm mü üniversite mi?"** | "Tercih masasında en çok tartışılan soru budur: Bölüm mü önemli, üniversite mi?" [A] https://tudu.com.tr/blog/universite-mi-bolum-mu · KizlarSoruyor'da aynı soru başlık olmuş [A] https://www.kizlarsoruyor.com/egitim-kariyer/q7341352-istediginiz-bolum-mu-yoksa-iyi-bir-universite-mi-onemli | **Hayır.** Üniversite kalite/karşılaştırma metriği yok; URAP dahil veri planı sadece dokümanda (`docs/ekip-raporlari/2026-09-21/06-uni-veri.md:62`) [K]. `/universite/[slug]` sayfası mevcut [K] | **M** (§5) |
| 10 | **"Yerleşemedim / kaydımı yaptırmadım, şimdi ne olacak?"** ek yerleştirme karmaşası | Ek yerleştirme tercihleri 21 Eyl 2026'ya kadar; 110 binden fazla boşluk [A] (3. satırdaki kaynak) | **Evet (içerik).** `content/rehber/yerlesemedim-ne-yapmaliyim.md`, `bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor.md`, `mezuna-kalmak-mi-kayit-olmak-mi.md` [K]; üründe ek yerleştirme akışı yok | **M** (ürün) / **S** (içerik güncelleme) |

---

## 2. Velinin acısı ≠ öğrencinin acısı

| | **Öğrenci (kullanan)** | **Veli (ödeyen)** |
|---|---|---|
| Ana korku | "Yanlış yere düşerim ve 1 yıl kaybederim" · "kendi kararım olmayacak" | "Yanlış yere gider, para ve yıl gider" · "bu parayı boşa mı veriyorum" |
| Tetikleyici cümleler | "ailem gizlice değiştirdi", "rehber öğretmeni dinlemeyin, kendin araştır" [W] eksisozluk/universite-tercihi-yapacaklara-tavsiyeler | "ücretler kılavuzda yazıyor ama üniversitenin sitesinden de doğrulayın", "burs kaybı senaryosunu da hesaplayın" [A] rehberpanda |
| Bilgi ihtiyacı | Sıralama → hangi bölüm açılır, net/OBP kıyası, şehir, bölümün gerçekte ne olduğu | Toplam maliyet (ücret, burs, yurt, şehir), iş imkânı, kurumun ciddiyeti, iade/garanti, "kim bu site" |
| Güven kırıcı | Vaat dili, reklam kokusu, "garanti" | Satıcı kimliğinin olmaması, iade koşulunun görünmemesi, kaynaksız rakam |
| Bizim bugünkü yüzeyimiz | Sihirbaz + liste + sohbet + yazdırma [K] | Yok denecek kadar az: tek rehber yazısı; `/veliler` yok, `/hakkinda` yok (21 Eyl raporu G6) |
| Tek cümlelik vaat önerisi | "Listeyi sen kurarsın; biz gerekçesini yazarız." | "Ne aldığınız, ne almadığınız ve para iadesi tek sayfada yazılı." |

**Not [V]:** Veli, ürünü genelde *satın alma anında* görüyor; bu yüzden veliye dönük her kanıt (`/hakkinda`, iade satırı, örnek PDF) `/paket` sayfasından bir tık uzakta olmalı — ayrı bir kampanya değil.

---

## 3. Güven açığı: insanlar ücretli tercih hizmetine neden güvenmiyor?

**Tekrar eden kalıp (5 kaynakta aynı iskelet) [W]:**
1. Peşin ödeme alınır (koçluk/danışmanlık paketi).
2. Kapsam yazılı değildir; "tercih dönemi desteği" muğlak kalır.
3. İşin en kritik anında hizmet ya yoktur ya ek ücretlidir ("Tercih döneminde böyle geçiştirilmemiz ve ek ücret istenmesi…" [W] sikayetvar/kopilot-rehberlik).
4. İletişim kesilir, iade yapılmaz ("İade Edilmeyen Ücret…", "Teslim Edilmeyen Eğitim Ve Danışmanlık Paketi" [W] sikayetvar/danismanlik/egitim).
5. Kamuoyunda karşılığı: "kanmayın çocuklar böyle şeylere" [W] eksisozluk/tercih-danismanligi ve "ücretsizini şuralardan alın" içerikleri [W] rehberpanda.

**Bizde bu kalıba düşen noktalar (dosya:satır) [K]:**

| Kalıp adımı | Bizdeki durum | Kanıt |
|---|---|---|
| Peşin ödeme | Var (tek seferlik 299 TL, kredi ile) | `src/lib/credits.ts:11,14` |
| Kapsam yazılı mı? | Kısmen: paket kartında yazılı, sözleşmede satıcı kimliği **yok** | `src/app/kosullar/page.tsx` (grep: unvan/adres yok) |
| İade görünür mü? | **Hayır** — politika iyi ama ödeme sayfasında iade kelimesi geçmiyor | iyi metin: `kosullar/page.tsx:61-83` · eksik: `paket/page.tsx:60-68` |
| Sözleşme olgunluğu | Kod içi not: "MVP taslağıdır; yayına almadan önce hukuki gözden geçirme gerekir" — ödeme alınıyor | `src/app/kosullar/page.tsx:15`, `src/app/gizlilik/page.tsx:15` |
| Kriz anında erişim | İletişim sayfası var; sezon içi yanıt süresi taahhüdü ölçülmüyor [V] | `src/app/iletisim/page.tsx:24` |

**Yorum:** Şikâyetlerin çekirdeği "kötü tavsiye" değil, **"ödedim, karşılığını alamadım ve kimseye ulaşamadım"**. Bu yüzden güven işi tavsiye kalitesinden çok *görünür taahhüt* işidir: iade satırı ödeme butonunun yanında, satıcı kimliği sözleşmede, yanıt süresi iletişimde.

---

## 4. Rakiplerin söylemediği şey

Kontrol ettiklerim [W]: canlikoc.com/tercih-robotu.php, univerlist.com/tr/tercihbotu, YÖK Atlas tercih sihirbazı (21 Eyl raporu), armut.com danışman sayfası, osym7bizi (21 Eyl). Hiçbiri şunları söylemiyor:

1. **"Bu işin ücretsiz ve resmî bir yolu var."** MEB tercih danışmanlığı birimleri, RAM, rehber öğretmen, belediye masaları — hepsi ücretsiz [W] rehberpanda. Kimse kendi sayfasında bunu yazmıyor.
2. **"Aracın gördüğü veri eksildi."** 2026'da YÖK Atlas'ın kaldırdığı net/OBP/son yerleşen verisini kimse tercih aracının vitrininde konuşmuyor [W]; oysa adayın en çok ihtiyacı olan kıyas verisi bu.
3. **"Ücret/burs kaybı senaryosu listenin parçasıdır."** Ücret sütunu gösteren araç var (univerlist) ama "burs düşerse ne olur" sorusunu kimse listenin içine koymuyor [W/V].

**Önerilen tek cümle (vaatsiz, doğrulanabilir) — [BİLAL] onayı:**
> "Tercih danışmanlığının ücretsiz yolu da var: okulunun rehber öğretmeni, MEB tercih danışmanlığı birimleri ve YÖK Atlas. KolayTercih'in yaptığı farklı bir şey: sıralamanla açılan programlardan 24 satırlık listeyi kurar, her satırın neden orada olduğunu yazar ve YÖK Atlas'ın 2026'da yayından kaldırdığı 'son yerleşenin netleri' verisini 2023–2025 için önüne koyar."

Doğrulama notu: ikinci cümlenin ikinci yarısı yayına girmeden önce (a) `netler` verisinin arşiv kullanımının hukuki durumu **doğrulanmalı**, (b) YÖK Atlas'ta verinin bugün gerçekten olmadığı **ekran kaydıyla teyit edilmeli** (şikâyet + köşe yazısı kaynak, resmî duyuru bulunamadı).

---

## 5. URAP: gerçekten bir acıyı dindirir mi?

**Bulgular**
- Forumda üniversite kıyası **sıralama puanıyla değil ikili karşılaştırmayla** yapılıyor: "bölüm mü üniversite mi", "X mi Y mi" [A] tudu.com.tr, kizlarsoruyor.
- URAP'ın kendisi bilen kullanıcılar tarafından eleştiriliyor: metodoloji tutarsızlığı ("ETH Zürich THE'de 15., burada 57."), küçük üniversitelerin oran etkisiyle yukarı çıkması (Şırnak örneği) [W] https://eksisozluk.com/urap--2547573
- Genel "en iyi üniversiteler" tartışmalarında sıralamalar "özünde yanıltıcı" diye anılıyor [W] https://eksisozluk.com/turkiyenin-en-iyi-universiteleri--1290755
- Akademik sıralamaların öğrenci kararındaki payı sınırlı; eğitim kalitesi, şehir, iş imkânı öne çıkıyor [A] (YÖK öğrenci anketi haberi ve tercih faktörleri çalışmaları) https://www.hurriyet.com.tr/egitim/yokten-kapsamli-arastirma-ogrencilerin-yuzde-72si-universitesinden-memnun-42707119
- **Hiçbir tercih robotu ranking göstermiyor** [W] univerlist ("URAP/QS/THE yer almamaktadır"), canlikoc, YÖK Atlas → boş alan.

**Dürüst cevap:** URAP'ı **sıralama tablosu olarak yayımlamak gürültüdür** — 198 satırlık bir liste, "en iyi üniversiteler" başlığı ya da programları URAP'a göre dizmek hem markanın "öznel sıralama yok" ilkesini deler hem de öğrencinin sormadığı soruya cevap verir. **Ama tek bir bağlamsal satır olarak gerçek bir acıyı dindirir:** "bu üniversite ciddi bir yer mi?" sorusu kıyas anında soruluyor ve bugün cevabı kulaktan dolma.

**Önerilen uygulama (kolaylık ölçütüne uyar, tek satır):**
- Yer: `/universite/[slug]` sayfasında başlığın altında tek satır; liste satırında **değil** (24 satırlık metin diyeti bozulmasın).
- Metin kalıbı: "URAP Türkiye 2025-2026: **N. / 198** — akademik yayın ve araştırma performansını ölçer; eğitim kalitesini veya iş bulma oranını ölçmez." + `https://newtr.urapcenter.org/Rankings/2025-2026/GENEL-SIRALAMASI-2025` bağlantısı (izin koşulu: aktif bağlantı/atıf, brief §4).
- Yapılmayacaklar: "en iyi üniversite" başlığı, URAP'a göre program sıralama, hedefe göre filtre, LLM prompt'una URAP sokmak (havuz kuralı ve metin diyeti bozulur).
- Veri işi: yıllık tek PDF ayrıştırma (`docs/ekip-raporlari/2026-09-21/06-uni-veri.md:62` planı hazır) — **M**, yılda bir tekrar.

---

## Ek: erişilemeyenler ve sınırlar

- **YouTube yorumları alınamadı** — video sayfası yorum içeriği döndürmüyor (https://www.youtube.com/watch?v=Yb7agCv-hs8, yalnızca başlık görüldü). "Ücretsiz tercih danışmanlığı + yapay zekâ" vaadi başlıkta doğrulandı [W]; yorum verisi **bulunamadı**.
- **Technopat "Tercih yaptım, pişmanım"** başlığı HTTP 403 verdi — erişilemedi.
- **DonanımHaber** iki başlık açıldı ama fetch yalnızca ilk mesajı getiriyor; biri 2009, biri 2016 tarihli — **güncel acı için kullanılmadı**.
- **Reddit'te (r/Turkey, r/YKS) tercih konulu güncel başlık bulunamadı** — arama yalnızca araç sitelerini döndürdü; bu kanalda **veri bulunamadı**.
- Ek yerleştirme rakamları (110.053) yalnızca haber özetinden [A]; ÖSYM birincil belgesinden **doğrulanmalı**.
- MEB'in Ağustos 2026 "para taleplerine itibar etmeyin" uyarısı **tercih danışmanlığıyla ilgili değil** (firma dolandırıcılığı) — kullanılmadı, yanlış atıf riski nedeniyle not düşüldü.

---

## Bilal'den istenen (3 madde)

1. **[BİLAL] Net/OBP arşivini vitrine çıkaralım mı?** "YÖK Atlas'ın 2026'da kaldırdığı 'son yerleşenin netleri' bizde 2023–2025 için duruyor" cümlesini pazarlamada kullanmak, önce verinin arşivden yayımlanmasının uygunluğu konusunda senin onayını ister (~10 dk karar, hukuki teyit ayrıca).
2. **[BİLAL] "Ücretsiz yolu da var" cümlesini siteye koyuyor muyuz?** Rakiplerin sustuğu yer burası; dürüstlük konumunu en çok güçlendiren, satışı en çok zorlayan tek cümle (~10 dk karar).
3. **[BİLAL] URAP kararı: tablo değil tek satır.** `/universite/[slug]` sayfasında tek bağlamsal satır + atıf bağlantısı; "en iyi üniversiteler" listesi yapılmaz (~5 dk onay).