---
baslik: İstemediğim Bölüme Yerleşirsem? Yatay Geçiş, ÇAP ve Yandal Gerçekte Nasıl İşler?
aciklama: Sonra yatay geçerim cümlesinin arkasında ne var? Üniversiteye başladıktan sonraki dört yol ve gerçek koşulları — tek şemada.
tarih: 2026-07-30
guncelleme: 2026-09-24
---
Tercih döneminde en çok kurulan cümlelerden biri: "Şimdilik buraya yazayım, sonra yatay geçerim." Bu cümle tamamen yanlış değil — üniversiteye başladıktan sonra gerçekten birkaç çıkış yolu var. Ama her birinin koşulu, takvimi ve kontenjanı var. Bu yazı, o yolları **planlanabilir** hâle getiriyor: hangisi neye bağlı, hangisi ne zaman açılıyor.
## Başladıktan sonraki dört yol
```mermaid
%% aria: Üniversiteye başladıktan sonraki geçiş yolları şeması. Kayıtlı olduğun bölümden memnun değilsen dört yol vardır. Birincisi merkezi yerleştirme puanıyla yatay geçiş, kısaca Ek Madde 1: kayıt olduğun yıldaki YKS puanın hedef programın aynı yıldaki taban puanına eşit veya ondan yüksekse başvurabilirsin, not ortalaması şartı aranmaz ve bu haktan yalnızca bir kez yararlanılır; bu bir başvuru hakkıdır, kabul değil, çünkü kontenjan sınırlıdır. İkincisi not ortalamasıyla yatay geçiş: genellikle lisansta üçüncü ve beşinci yarıyıl başında, eşdeğer programlara, kontenjan dahilinde yapılır ve not ortalaması şartı vardır. Üçüncüsü çift anadal ve yandal: mevcut bölümü bırakmadan ikinci bir programın derslerini almaktır; çift anadal için not ortalaması yüz üzerinden en az yetmiş ve sınıfın ilk yüzde yirmisinde olmak, yandal için ortalama en az altmış beş aranır. Dördüncüsü yeniden sınava girmektir; bu her zaman açık olan yoldur ama bir yıl maliyeti vardır. Hiçbir yolun garanti olmadığı için tercih listesi bu yollara güvenilerek kurulmamalıdır. Şemadaki renkler tek başına anlam taşımaz: sarı kutular şartlı ve kontenjanlı yollar, kırmızı kutu bedeli en yüksek yoldur.
%% altyazi: Dört yol da gerçek, hiçbiri garanti değil — sarı kutular şartlı ve kontenjanlı, kırmızı kutu en pahalı yol. Liste bu yolların üstüne kurulmaz.
flowchart TD
A("Bölümden memnun değilim") --> Y1{"Kayıt yılındaki YKS puanın
hedef programın o yılki
tabanına yetiyor mu?"}
Y1 -- "evet" --> E1("Ek Madde 1: başvuru hakkı
merkezi puanla yatay geçiş
not şartı yok, 1 kez, kontenjan sınırlı")
Y1 -- "hayır" --> Y2{"Not ortalaman
yüksek mi?"}
Y2 -- "evet, bölümü bırakacağım" --> E2("Not ortalamasıyla yatay geçiş
3. ve 5. yarıyıl
kontenjan sınırlı")
Y2 -- "evet, bölümü bırakmayacağım" --> E3("Çift anadal / yandal
ÇAP: ortalama 70 ve ilk yüzde 20
yandal: ortalama 65")
Y2 -- "hayır" --> E4("Yeniden YKS
her zaman açık,
1 yıl maliyeti var")
classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
class Y1,Y2,E1,E2,E3 uyari
class E4 hayal
```
## 1) Merkezi yerleştirme puanıyla yatay geçiş (Ek Madde 1)
En çok merak edilen ve en yanlış bilinen yol. Mantığı basit: **kayıt olduğun yıldaki YKS puanın**, geçmek istediğin programın **aynı yıldaki taban puanına** eşit ya da ondan yüksekse başvurabilirsin.
Bilmen gereken çerçeve:
- **Not ortalaması şartı aranmaz.** Değerlendirmede yalnızca yerleştiğin yıldaki merkezi yerleştirme puanların dikkate alınır.
- **Puan türü tutmalı.** Hedef programın puan türünde bir puanın olmalı ve o puan hedefin tabanını geçmeli.
- **Bu haktan bir kez yararlanılır.**
- **Başvuru hakkı, kabul değil.** Her program için ayrılan Ek Madde 1 kontenjanı, o sınıf düzeyindeki ÖSYM kontenjanının **yüzde 30'u ve en fazla 90 kişi** (YÖK uygulama ilkeleri); başvuru bundan fazlaysa merkezi yerleştirme puanına göre sıralanır. Hedef programa senin kayıt yılında ÖSYM ile öğrenci alınmamışsa o yıl taban oluşmadığı için başvuramazsın.
- **Takvim.** Güz dönemi başvuruları YÖK ilkelerine göre **1–15 Ağustos** arasında alınır; bahar dönemi başvurusu üniversitenin kendi duyurusuna bağlıdır, her üniversite açmaz. Hedef üniversitenin öğrenci işlerine sor.
- **Her üniversite kendi duyurusunu yayımlar.** Başvuru takvimi, istenen belgeler ve varsa ek koşullar okulun öğrenci işleri sayfasında ilan edilir. "Ek Madde 1" veya "merkezi yerleştirme puanıyla yatay geçiş" başlığıyla ararsın.
Pratik sonuç: bu yol, **puanı yettiği hâlde listeyi yanlış kurduğu için aşağı bir programa düşenler** için gerçek bir ikinci şanstır. Puanı zaten yetmeyenler için bir şey değiştirmez. Yani "sonra yatay geçerim" cümlesi, ancak puanın hedefe zaten yetiyorsa anlamlıdır — ki o durumda en baştan doğru listeyi kurmak çok daha kolaydı. [Tercih listesi nasıl yapılır](/rehber/tercih-listesi-nasil-yapilir) yazısı bu hatayı baştan önlemek için var.
## 2) Not ortalamasıyla yatay geçiş
Klasik yatay geçiş. Genel çerçevesi şöyle: lisans programlarında **üçüncü ve beşinci yarıyıl** başında, önlisansta ise ikinci ve üçüncü yarıyılda, **eşdeğer programlar** arasında, **kontenjan dahilinde** yapılır. Not ortalaması şartı vardır ve başvurular genel not ortalamasına göre sıralanır.
Kritik farklar:
- **Kurum içi geçiş genelde daha kolaydır.** Üniversiteden memnunsan ama bölümden değilsen, aynı okul içinde geçiş şartları çoğunlukla daha esnektir.
- **Kontenjan azdır.** Popüler programlara yatay geçiş kontenjanı bazen tek hanelidir; başvuranlar arasında en yüksek ortalamalar kazanır.
- **Ders intibakı sürprizli olabilir.** Geçtiğin bölümdeki derslerin hangilerinden muaf sayılacağına ilgili fakültenin muafiyet ve intibak komisyonu karar verir. Muaf sayılmayan dersler mezuniyetini uzatabilir.
- **"Baraj 90 oldu" haberi seni ilgilendirmeyebilir.** Yönetmelik 28 Şubat 2026'da değişti; 100 üzerinden **90** ortalama şartı yalnızca **açık ve uzaktan öğretimden örgün programa** geçiş için geldi. Örgün programlar arasındaki kurumlar arası geçişte genel eşik 100 üzerinden **60** olarak kaldı (yönetmelik md. 6 ve 11). Haberler ve YÖK duyurusu bunu genel kural gibi yazdı; ölçü yönetmelik metnidir.
- **Hazırlık sınıfı yarıyıl sayılmaz.** Hazırlıkta yatay geçiş yapılmaz; en az bir yarıyıl lisans eğitimi tamamlaman gerekir. [Hazırlık sınıfı ve öğretim dili](/rehber/hazirlik-sinifi-ve-ogretim-dili) yazısında hazırlığın süreye etkisi anlatılıyor.
## 3) Çift anadal (ÇAP) ve yandal
Bunlar "kaçış" değil, **ekleme** yollarıdır: mevcut bölümünü bırakmadan ikinci bir programın derslerini alırsın.
- **Çift anadal:** İki ayrı diplomayla mezun olursun. Yönetmeliğe göre başvuru en erken üçüncü, en geç beşinci yarıyıl başında yapılır; genel not ortalaması 100 üzerinden en az **70** ve sınıfında başarı sırasıyla **ilk yüzde 20** gerekir (ilk yüzde 20'de olmayan ama ortalaması 70 olan öğrenci, puanı ÇAP yapacağı programın o yılki tabanını geçiyorsa yine başvurabilir). Çift anadal yalnızca aynı üniversite içinde yapılır; mezun olmak için anadal ortalamasının 70'in altına düşmemesi gerekir. İki programın toplam ders yükü ciddi bir tempodur.
- **Yandal:** Diploma değil, sertifika alırsın. Başvuru üçüncü–altıncı yarıyıl başında, ortalama en az **65**; ders yükü çift anadaldan azdır.
Bu sayılar yönetmelikteki alt sınırlar; üniversite daha yüksek şart koyabilir, hangi bölümler arasında açıldığı ise **üniversitenin kendi yönergesinde** yazar ve okuldan okula değişir. Kararı verirken şuna bak: [İşletme](/bolum/isletme) okuyup [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) ÇAP'ı yapmak gibi kombinasyonlar ancak o üniversitede açıksa mümkündür. Tercih aşamasında merak ediyorsan üniversitenin "çift anadal programları" listesine bak — bu, geniş üniversitelerin sessiz avantajıdır.
## 4) Yeniden sınava girmek
Her zaman açık olan yol. Ama şu üç şeyi baştan bil:
- Bir yıl maliyeti vardır ve bu yıl geri gelmez.
- Bir programa kayıtlı olman yeniden sınava girmene ve yerleştirilmene engel değildir; ama yeni yerleştiğin programa kayıt yaptırabilmek için eskisinden ilişiğini kesmen gerekir. Süreç, kayıt dondurma ve OBP tarafı [üniversite okurken tekrar YKS'ye girmek](/rehber/universite-okurken-tekrar-yks) yazısında.
- Sıralamanın ikinci yılda otomatik olarak yükseleceği garantisi yoktur.
[Yerleşemedim ya da istemediğim bölüme yerleştim](/rehber/yerlesemedim-ne-yapmaliyim) yazısı bu kararı bütün seçenekleriyle birlikte ele alıyor.
## Peki liste kurulurken bu yollar nasıl hesaba katılır?
Tek cümleyle: **hesaba katılmaz.** Listeyi, "buraya yerleşirsem burada okurum" varsayımıyla kur. Yatay geçiş, ÇAP ve yeniden sınav, listeyi gevşetmek için değil, iş ters giderse elinde kalan yollar için vardır.
Somut kural: kayıt yaptırmayacağın bir programı "nasıl olsa geçerim" diye listeye yazma — bu tam olarak [ölü tercih](/rehber/olu-tercih-nedir) mantığındaki hatadır ve yerleşirsen ek yerleştirme hakkın da yanar.
Sıralamanın gerçekten nereye yettiğini görüp listeyi baştan doğru kurmak için [tercih robotuna](/tercih-robotu) sıralamanı gir; hayal, dengeli ve güvenli (halk arasında "garanti tercih") bloklarını tek ekranda görürsün.
## Kaynaklar
Kaynaklara 24 Eylül 2026'da erişildi.
- [Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=13948&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) (RG 24.04.2010/27561; son değişiklik RG 28.02.2026/33182) — md. 6 (açık ve uzaktan öğretimden geçişte 90), md. 11 (kurumlar arası geçişte 60), md. 16–17 (çift anadal), md. 18–19 (yandal), Ek Madde 1
- YÖK, [Güz ve Bahar Dönemi Ek Madde 1 Uygulama İlkeleri](https://egitim.yok.gov.tr/tr/document/2853) — kontenjan (yüzde 30, en fazla 90), başvuru takvimi, kayıt yılında öğrenci alınmamış programlar
- YÖK, [Yükseköğretim Kurulundan "denklik" ve "yatay geçişlerde" yeni düzenleme](https://www.yok.gov.tr/index.php/tr/news/yuksekogretim-kurulundan-denklik-ve-yatay-gecislerde-yeni-duzenleme-Im0Eb) (28 Şubat 2026) — duyuru "baraj 80'den 90'a" değişikliğini genel kural gibi anlatıyor; kapsamı için yönetmelik metni esas alındı