kolaytercih/docs/arastirma/2026-09-24-ogrenci-senaryolari/04-tercih-donemi-can.md

Can — 2026 YKS sayısalda ~180 bin, tercih dönemini geride bıraktı; 2027 için ne öğrendi?

Can'ın asıl derdi "hangi bölüm" değil, geçen yılın tabanına güvenip listesini yanlış kurmak ve bunu aileyle, parayla, şehirle aynı anda tartışmak zorunda kalmaktı. Ona tabanın ne kadar oynadığını, listenin hangi satırlarının gerçekten işe yaradığını ve okumanın gerçek maliyetini, aileyle aynı ekrandan bakılabilecek kadar sade gösterebiliriz.

Not: Can kurgusal bir karakterdir. Kurallar ve sayılar gerçektir ve kaynaklıdır. Veritabanı sayıları data/yokatlas.db → programs tablosundan 24 Eylül 2026'da yalnızca okuma yapılarak çekildi ve editör tarafından aynı gün yeniden hesaplandı.

---

1. Ben kimim

Adım Can, 18 yaşındayım. Orta Anadolu'da bir il merkezinde oturuyorum, Anadolu lisesinden bu yaz mezun oldum. Babam küçük bir dükkân işletiyor, annem evde. Bir de ortaokula giden kardeşim var. Evde kimse üniversite tercihi yapmadı; babamın bildiği tek şey "hemşirelik oku, devlet kapısı, işsiz kalmazsın". Ben bilgisayar ya da yazılım istiyorum ama kendimden de emin değilim; sadece bilgisayarla uğraşmak hoşuma gidiyor. 2026 YKS'de sayısalda 180 bin civarı geldim. Ne rezalet ne de sevinilecek bir sıralama.

Para konusu evde açık konuşulmaz ama belli: vakıf üniversitesinin ücretlisi hayal bile değil, "burslu çıkarsa bakarız" deniyor. İstanbul'a gitmek hem pahalı hem babam için korkutucu. 21 Temmuz'da sonuçlar geldiğinden beri kafamda aynı ses vardı: "Geçen yıl şu bölüm 185 binde kapatmış, ben 180 binim, girerim herhalde." Üç ayrı tercih sitesi üç farklı şey söyledi. Bir danışman 2.000 TL istedi, babam "o parayla kitap al" dedi. Listeyi son gece, annemle babamın sesleri arasında doldurdum. 18 Ağustos'ta yerleştim ama listemin ortalarından, pek istemediğim bir şehirden. Şimdi soruyorum: kayıt oldum, iyi mi yaptım? Seneye tekrar girsem ne olur? Kardeşim de bir gün bu işi yaşayacak; neyi farklı yapmalıyız?

2. Kafamdaki sorular

Sorular Google otomatik tamamlama önerilerinden (Türkçe/Türkiye ayarı; editör 24 Eylül 2026'da beşini yeniden çekti ve aynı önerileri gördü), Ekşi Sözlük'ün 2026 tercih yardımlaşması başlığından, Kızlar Soruyor başlık kalıplarından ve Şikayetvar'daki ÖSYM şikâyetlerinden derlendi. Cümleler örüntüyü yansıtacak biçimde yeniden yazıldı; kimsenin adı yok.

#	Soru	Nereden
1	180 bin sıralamayla alan bölümler (sayısal, 2026)	Google önerisi [15]
2	180 bin sıralama hemşireliğe yeter mi?	Google önerisi [15]
3	24 tercihin hepsini doldurmak zorunlu mu?	Google önerisi [15]
4	Tercih sırası önemli mi?	Google önerisi [15]
5	Tercih yaparken hangi sıralamaya bakılır, OBP eklenir mi?	Google önerisi [15]
6	Burslu vakıf mı, devlet mi? Burslu vakıf ücretli mi?	Google önerisi [15], Ekşi Sözlük [12]
7	Ailem şehir dışında okumama izin vermiyor, nasıl ikna ederim?	Google önerisi [15], Kızlar Soruyor [14]
8	Hemşirelik mi mühendislik mi? Hemşirelik mi ebelik mi?	Google önerisi [15]
9	Şehir dışında okumanın masrafı ne kadar?	Google önerisi [15]
10	Ücretsiz tercih danışmanı var mı, ücretlisi ne kadar?	Google önerisi [15], Armut [10]
11	Tercih robotu güvenilir mi, hangisine bakayım?	Google önerisi [15], forum başlıkları
12	Sıralamam yetiyordu, neden yerleşemedim?	Şikayetvar [13], Google "neden yerleşemedim" [15]
13	Yerleşemedim, ek tercih yapabilir miyim? OBP düşer mi?	Google önerisi [15]
14	Hangi mühendislik işsiz bırakmaz, bilgisayar mı elektrik mi?	Ekşi Sözlük [12]
15	Tercih yapmazsam ya da kayıt olmazsam OBP'm düşer mi?	Google "tercih yapmadım obp düşer mi" [15]

(OBP: ortaöğretim başarı puanı, yani lise diploma notundan hesaplanıp YKS puanına eklenen puan.)

Dikkat çeken şey: öğrencinin sorusu neredeyse hiç "hangi bölüm bana uygun" değil. Sorular üç şeyin etrafında dönüyor: sayı (180 bin nereye yeter), kural (sıra önemli mi, OBP düşer mi) ve aile ile para (şehir dışı, burslu vakıf).

3. Gerçek durum: kurallar ve sayılar (2026)

Takvim (2026, resmî). YKS sonuçları 21 Temmuz 2026'da açıklandı [3][16]. Tercihler 29 Temmuz saat 11.45 ile 10 Ağustos saat 23.59 arasında yalnızca ÖSYM'nin aday işlemleri sitesi ya da mobil uygulaması üzerinden alındı [1]. Yerleştirme sonuçları 18 Ağustos'ta çıktı; kayıtlar 24-28 Ağustos'ta, e-Devlet üzerinden kayıt ise 24-26 Ağustos'ta yapıldı [4]. Ek yerleştirme tercihleri 17 Eylül saat 16.00 ile 21 Eylül saat 23.59 arasında alındı [6]; ücreti 170 TL'ydi, en fazla 24 tercih yapılabildi [24]. 2027 YKS takvimini ÖSYM bugün itibarıyla açıklamadı; internette görülen tarihler resmî değil.

Yerleştirmenin kuralı (2026 kılavuzu). Bir programa, onu listesine yazan adaylar arasından puanı yüksek olan önce yerleşir. Aday, puanının yettiği en üst tercihine yerleşir; onun altındaki tercihler hiç işleme girmez [5]. Puanlar eşitse sırasıyla sınav puanına, programı listede daha üste yazmış olmaya, OBP'ye ve en son yaşa (küçük olan önce) bakılır [5]. Yani tercih sırası, başkasıyla yarışında yalnızca beraberlikte işe yarar; asıl işlevi senin kendi listende hangisine yerleşeceğini belirlemektir. Kılavuz, ilk birkaç satıra "Puanım yeterli olmayabilir." endişesine kapılmadan en çok istenen programların yazılabileceğini açıkça söylüyor [5].

OBP cezası. 2026'da merkezî yerleştirmeyle bir programa yerleşen (ek yerleştirme dâhil) adayın, 2027 YKS'ye girerse OBP'sinin çarpıldığı katsayı yarıya düşer [5]. Belirleyici olan kayıt yaptırmak değil, yerleşmektir; kayıt yaptırmamak bu cezayı kaldırmaz. Kılavuz bu yüzden "okumayı düşünmediğin programı listene yazma" diyor [5].

Can'ı etkileyen en düşük sıra şartları (2026, kılavuz Tablo 1B). Sayısal puanla mühendislik için en az 300 bininci, mimarlık için 250 bininci, tıp için 50 bininci, diş hekimliği için 80 bininci, eczacılık için 100 bininci sırada olmak gerekiyor. Öğretmenlik (rehberlik dâhil) için ilgili puan türünde 300 bininci sıra şartı var [5]. Orman, ziraat, su ürünleri gibi bazı fakültelerin mühendislikleri bu şartın dışında. 180 binle mühendislik, mimarlık ve öğretmenlik kapısı açık; tıp, diş ve eczacılık kapalı. Vakıf üniversiteleri kendi senato kararıyla daha üst bir sıra şartı koyabiliyor [5]. Hemşirelik için böyle bir sıra şartı yok.

Kaç kişi bu durumdaydı? 2026'da 1.279.439 aday tercih yaptı, 730.854'ü bir programa yerleşti; bu yüzde 57 eder [2]. Yani tercih yapan her 10 kişiden 4'ü dışarıda kaldı. Yerleşenlerin yalnızca 218.441'i (yaklaşık yüzde 30) lise son sınıftaydı; 378.664'ü (yaklaşık yüzde 52) daha önceki yıllarda hiçbir yere yerleşmemiş adaylardı [2]. Sayısalda puanı hesaplanan (115 ve üzeri) aday sayısı 1.135.718'di [16]. Buna göre 180 bininci sıra, sayısal puanı olanların kabaca ilk yüzde 16'sına denk geliyor (bizim hesabımız).

Devlet dolu, vakıf boş. Devlet üniversitelerinde 265.356 lisans kontenjanının yalnızca 2.255'i boş kaldı (yaklaşık yüzde 0,85). Vakıf üniversitelerinde 99.638 lisans kontenjanının 21.811'i boş kaldı (yaklaşık yüzde 22) [2]. Veritabanımızda adında "Burslu" geçen vakıf sayısal programları 2026'da kontenjanlarının tamamını doldurdu (1.135 kontenjana 1.167 yerleşen; kontenjanı aşmanın nedeni doğrulanamadı). "%50 İndirimli" olanlarda ise doluluk yaklaşık yüzde 72 (7.221 kontenjana 5.214 yerleşen) [23]. Boşluk, bursun azaldığı satırlarda birikiyor. Veli "vakıf" dediğinde hangi satırdan söz edildiğini ayırmak bu yüzden şart.

Listenin hangi satırı işe yaradı? ÖSYM'nin 2026 yerleştirme belgesindeki Şekil 1'e göre yerleşenlerin yüzde 19,36'sı 1. tercihinden, yüzde 11,70'i 2. tercihinden, yüzde 9,18'i 3. tercihinden yerleşti. İlk 3 tercihin toplamı yaklaşık yüzde 40, ilk 10'un toplamı yaklaşık yüzde 77. 13. ile 24. tercih arası toplam yüzde 17,6; 24. tercihten yerleşenler bile yüzde 0,89 [2]. (Toplamlar şekildeki 24 değerin toplanmasıyla bizim hesabımız.)

Can'ın sıralamasıyla 2026'da ne vardı? (2026 taban sıraları, bizim veritabanımız [23])

• Tabanı 180 bin ve daha geride kapanan, yani 180 binlik bir adayın puanının yettiği 1.468 devlet sayısal lisans programı (toplam 42.331 kontenjan) vardı ve bunlar 81 ilin hepsine yayılıyordu. Vakıfta aynı koşulda 676 program vardı.
• Ürünümüzün dilimleriyle: devlette 559 program "dengeli" (180-252 bin), 909 program "güvenli" (252 binin ötesi) aralığındaydı. (Ürün, dengeli dilimi adayın sırasının 1,4 katına kadar alıyor; src/lib/risk.ts.)
• Hemşirelik: Adı yalnızca "Hemşirelik" olan 116 devlet programından 180 bin ve daha geride kapananların sayısı 2023'te 50, 2024'te 54, 2025'te 12, 2026'da sıfır. 2026'da en geride kapanan devlet hemşireliği 152.945'te kapandı. Babanın "hemşirelik güvenli" düşüncesi 2024'e kadar bu sıralama için büyük ölçüde doğruydu, 2026'da değil.
• Ters yönde kayanlar: 180 bin ve daha geride kapanan devlet bilgisayar mühendisliği programı 2025'te 29, 2026'da 41; yazılım mühendisliğinde 12'den 23'e çıktı.
• Bant genelinde: 2025 tabanı 100-300 bin arasında olan ve 2026'da da tabanı bulunan 1.208 devlet sayısal programının 701'inde (yüzde 58) taban yüzde 10'dan fazla sıkılaştı, 96'sında (yüzde 8) yüzde 10'dan fazla gevşedi. Bu banttaki programların ortalamasında bilgisayar mühendisliği tabanı yaklaşık yüzde 15, yazılım mühendisliği yaklaşık yüzde 27 gevşerken hemşirelik yaklaşık yüzde 18, elektrik-elektronik mühendisliği yaklaşık yüzde 17 sıkılaştı (bizim hesabımız).
• Kılavuzun kendisi de bu uyarıyı yapıyor: yeni açılan programlar, kontenjan ve ücret değişiklikleri gibi etkenler geçen yılın sıralamalarını bu yıl değiştirebilir [5].

Para (2026-2027). KYK burs ve kredisinin lisans için aylık 4.000 TL olacağı haberlere yansıdı [17], ama bunu gösteren resmî bir karar bulamadık (doğrulanamadı). Başvuru tarihi de henüz açıklanmadı; geçen yıl başvurular Ekim ortasındaydı [17]. 2026-2027 KYK yurt ücretleri, Anadolu Ajansı'nın GSB'ye dayanan 2 Eylül 2026 haberine göre oda tipine göre aylık 1.000-1.590 TL; bir önceki yıl 725-1.250 TL'ydi (NTV, https://www.ntv.com.tr/turkiye/galeri-kyk-yurtlarinda-ucretler-belli-oldu-iste-2026-2027-donemi-kyk-yurt-ucretleri-1739988; GSB'nin kendi tarifesi görülmedi). (40-elestiri düzeltmesi: eski metin "2026-2027 ücretleri açıklanmadı, önceki yıl 750-1.250" diyordu [18].) Vakıf üniversitelerinde bilgisayar mühendisliğinin en pahalı örneklerinde yıllık liste ücreti, burs düşülmeden 1,8 milyon TL civarında (ikincil kaynak; program bazında üniversitenin kendi sayfasından doğrulanmalı) [19]. Kılavuz, her üniversitenin ücret, burs ve indirim bilgisini kendi sitesinde "Aday Öğrenci" başlıklı bir bölümde yayımlamasını istiyor. Burslu programlarda burs, hazırlık sınıfında bir yıl ve programın öğretim süresi boyunca kesilmez [5].

Yardım nereden geliyordu? MEB, 29 Temmuz-10 Ağustos 2026 arasında 81 ilde 11.573 birimde ücretsiz tercih danışmanlığı verdi (MEB'in 13 Temmuz 2026 haberi: https://www.meb.gov.tr/lgs-ve-yks-adaylarina-81-ilde-tercih-danismanligi-hizmeti-basladi/haber/41345/tr ; ikincil kaynak [8] 11.576 yazıyor, 40-elestiri düzeltmesi). Armut'ta YKS tercih danışmanı fiyatı 1.000-3.000 TL aralığında gösteriliyor ve 1.095 danışman listeleniyor [10]. İç rakip analizimiz en az 15 ücretsiz tercih robotu saydı; bunların 5'i yapay zekâ sohbeti de sunuyor [21].

4. Nerede takılıyorum

Bilgi boşlukları. Can'ın asıl eksiği veri değil, verinin hareketi. Baktığı siteler ona tek bir yılın tabanını gösterdi; hiçbiri "bu taban geçen yıl yüzde 18 sıkılaştı" demedi. İkinci boşluk maliyet: tercih tablosunda ücret ve yaşam masrafı sütunu yok, oysa aileyle tartışma orada kopuyor. Üçüncüsü kurallar: OBP'nin yarıya düşmesi, ek yerleştirmenin ücretli olması, tercih sırasının neyi etkileyip neyi etkilemediği.

Yaygın yanlışlar ve doğrusu.

• "Üste zor bir bölüm yazarsam alttakilerde şansım azalır." Yanlış. Yerleştirmede puan belirleyicidir; tercih sırası yalnızca eşitlikte ve kendi listende hangisine yerleşeceğinde rol oynar [5]. "Tercih sırası önemli mi" aramasının öneri listesinde çıkması bu korkunun yaygın olduğunu gösteriyor [15].
• "Geçen yıl 185 binde kapatmış, 180 binle girerim." Riskli. 2026'da bu banttaki devlet sayısal programlarının yüzde 58'inde taban yüzde 10'dan fazla sıkılaştı [23]. Şikayetvar'daki "sıralamam yetiyordu ama yerleşemedim" şikâyetleri bu yanılgıyla örtüşüyor [13].
• "Hemşirelik her zaman güvenli limandır." 2026'da 180 binle girilebilen devlet hemşireliği sıfırdı [23].
• "Vakıf demek pahalı demek." Tek başına yanlış. Burslu programlarda burs öğretim süresi boyunca kesilmez [5]; ama aynı bölümün başka satırları yüzde 25 veya 50 indirimli ya da tam ücretli olabilir ve aradaki fark yıllık yüz binlerce lira.
• "Kayıt olmazsam seneye bir şey kaybetmem." Yanlış. Yerleşmek yeter; 2027'de OBP katsayısı yarıya düşer [5].
• "En yüksek puanlı bölüm en iyisidir", "üniversitenin adı bölümden önemlidir". MEB'in 2026 öğrenci ve veli kılavuzu bu inanışları "doğru bilinen yanlışlar" arasında sayıyor [7].

Duygular. Sonuçtan tercihin başlamasına kadar geçen sekiz gün boyunca Can'ı yoran şey bilgisizlikten çok kararı tek başına taşımak. Ekşi'deki tercih başlıklarında cevapların çoğu genel tavsiye ("zanaat edinin", "dil öğrenin"); somut sıralama sorusu çoğu zaman cevapsız kalıyor [12]. Sitelerin birbirini tutmaması güveni kırıyor.

Aile baskısı. "Ailem şehir dışında okumama izin vermiyor" Google'da hazır öneri olarak çıkıyor ve Kızlar Soruyor'da aynı kalıpta çok sayıda başlık var [14][15]. Baskının iki kaynağı var: güvenlik ve uzaklık ile para. Bir klinik psikolog 2026 tercih döneminde, istemediği bölüme yönlendirilen gençlerde derse ilgisizlik ve devamsızlık riskine dikkat çekti, ailenin ekonomik durumunun açıkça konuşulmasını önerdi [20]. MEB kılavuzu veliye şu soruyu sorduruyor: tercihleri sıralarken kendi beklentilerimizi mi öne çıkarıyoruz? [7]. 1.112 aday üzerinde yapılan 2016 tarihli bir çalışma, tercihi etkileyen başlıca etkenleri saygınlık, olanaklar, kampüs ve sosyal yaşam olarak buldu; kız adaylar saygınlık, olanak ve kampüse daha çok ağırlık veriyordu [9]. Can'ın evinde "hemşirelik güvenli" iddiası ancak rakamla çözülüyor: "2026'da sıfır program."

5. Bana gerçekten işe yarayacak basit veri

Kart 1 — "0" Tek cümle: 2026'da 180 bin sıralamayla girilebilen devlet hemşireliği sayısı sıfırdı; 2024'te 54'tü. Neden anlamlı: Ailenin en sık önerdiği "güvenli liman"ın artık bu sıralama için güvenli olmadığını tek rakamla gösterir, tartışmayı kişisel olmaktan çıkarır. Bizde var mı: Var. data/yokatlas.db → programs tablosunda isim, unitur, tur ve 2021-2026 arası sira sütunları var. Herhangi bir bölüm ve sıralama için "yıllara göre kaç program açıktı" tek sorguyla çıkar (editör bu kartın sayılarını aynı tablodan yeniden üretti).

Kart 2 — "10'da 6" Tek cümle: Senin bandındaki devlet sayısal programlarının 10'da 6'sında taban geçen yıla göre yüzde 10'dan fazla sıkılaştı. Neden anlamlı: "Geçen yıl şu sıralamada kapatmış" düşüncesinin neden tuzak olduğunu anlatır; listede dengeli ve güvenli satırların neden geniş tutulduğunu açıklar. Bizde var mı: Kısmen. Ham veri var (programs.sira2025, sira2026). Program bazında "taban sıkılaştı/gevşedi" cümlesini src/lib/trend.ts içindeki trendOzetiMetni zaten aynı yüzde 10 eşiğiyle kuruyor. Eksik olan, sıralama bandı düzeyinde özet.

Kart 3 — "81 il" Tek cümle: 180 binle girebileceğin bir devlet sayısal programı 2026'da 81 ilin hepsinde vardı; kendi ilinde kaç tane olduğuna bak. Neden anlamlı: "Ya şehir dışı ya hiç" ikilemini yumuşatır; veliye önce yakın seçenekleri, sonra uzaktakileri gösterir. Bizde var mı: Var. programs.il; harita için src/lib/uni-koordinatlar.ts ve src/lib/harita.ts mevcut.

Kart 4 — "%19 ve %18" Tek cümle: 2026'da yerleşenlerin yüzde 19'u ilk tercihinden, yaklaşık yüzde 18'i listesinin alt yarısından (13-24. satırlar) yerleşti. Neden anlamlı: Hem "ilk satıra hayalini yaz" hem "son satırları boş geçme" mesajını tek görselde verir. Bizde var mı: Yok. Kaynağı ÖSYM'nin yerleştirme sayısal bilgiler belgesindeki Şekil 1 [2]; yılda bir kez elle girilecek 24 sayı. Küçük bir sabit dosya yeter.

Kart 5 — "Aynı bölüm, dört yıl, iki fiyat" Tek cümle: Aynı bölümün vakıftaki tam ücretli satırında yıllık liste ücreti en pahalı örneklerde 1,8 milyon TL'ye yaklaşıyor; burslu satırında öğrenim ücreti yok. Neden anlamlı: Veliyle tartışmanın asıl konusu olan parayı listenin içine taşır; "burslu / indirimli / ücretli" ayrımını somutlaştırır. Bizde var mı: Kısmen. Burs türü çoğu zaman program adında yazıyor ama her satırda değil: veritabanımızdaki 2.237 vakıf sayısal program satırının yalnızca 483'ü adında "Burslu / İndirimli / Ücretli" taşıyor. Ücret verisi hiç yok. Kaynağı, kılavuzun zorunlu kıldığı üniversitelerin "Aday Öğrenci" bölümü [5]. KYK tutarı ve yurt ücreti gibi sabitler, ancak resmî kaynak açıkladıktan sonra girilmeli; bugün ikisi de doğrulanmış değil.

6. KolayTercih bunu nasıl sunar

Ekran fikri 1: "Geçen yılın tabanına güvenme" şeridi. /sonuc tablosunun üstünde, kullanıcının sıralamasına göre tek satırlık bir özet: "Senin bandında programların 10'da 6'sında taban geçen yıl sıkılaştı." Her satırda zaten olan trend cümlesinin yanında yazılı bir işaret ("sıkılaştı", "gevşedi"). Renk kullanılırsa her zaman yazıyla birlikte; renk tek başına anlam taşımaz.

Ekran fikri 2: "Bölüm nabzı" kartı. Bölüm sayfasında (/bolum/...) "Senin sıralamanla bu bölümde kaç devlet programı açıktı?" sorusuna yıllara göre dört rakam. Hemşirelik ve 180 bin için: 50, 54, 12, 0. Hesap yok, grafik yok; dört sayı.

Ekran fikri 3: "Aileyle bak" görünümü. Listenin sadeleştirilmiş, yazdırılabilir hâli: her satırda şehir, devlet/vakıf, burs türü, "geçen yıla göre taban nasıl değişti" ve doldurulmak üzere boş bir "tahmini aylık masraf" kutusu. Veliyle aynı kâğıda bakmak için. Vizyon belgesindeki "veli modu" fikrinin somut hâli.

Ekran fikri 4: "Listenin hangi satırı işe yarar?" çubuğu. 24 kutulu yatay bir çubuk, ÖSYM'nin 2026 yüzdeleriyle. Kullanıcının kendi listesi yanına dizilir. Ürünün iskeletiyle uyumlu metin: "Üstteki 5 satırın hayal, ortadaki 13 satırın dengeli, son 6 satırın güvenli (havuz elverdiği ölçüde). 2026'da yerleşenlerin yaklaşık yüzde 18'i listenin 13-24. satırlarından girdi."

Ekran fikri 5 (şimdi, sezon dışı): "Tercih dönemi karnesi". Yerleşmiş ya da yerleşememiş öğrenci 2026 sıralamasını ve yerleştiği satırı elle girer. Ekran ona şunu gösterir: listenin hangi satırları puanı hiç yetmeyecek yerlerdi, hangi satır onu yerleştirdi, 2027'de girerse OBP'sinin yarıya düşüp düşmeyeceği. Mezuna kalma kararına veri desteği; tavsiye değil.

Rehber yazısı fikirleri (boşluklar).

1. "2026 tercih dönemi bitti: 2027 için 5 ders." Tabanın oynaması, hemşirelik örneği, OBP'nin yarıya düşmesi, listenin alt yarısının işlevi, maliyet konuşması. Mevcut yazılarda bu geriye dönük çerçeve yok.
2. "Hemşirelik 2026'da neden bu kadar sıkıştı?" Yalnızca olanı anlatır; nedeni doğrulanamıyorsa neden yazmaz.
3. "Tercih danışmanına para vermeden önce sorulacak 6 soru." Verin nereden, hangi yılın tabanı, "garanti" diyor mu, MEB'in ücretsiz noktası neden yetmedi? Rakibi kötülemeden, aileyi koruyan bir yazı.
4. "Vakıfta 'burslu' satır ile 'ücretli' satır aynı bölüm mü?" devlet-mi-vakif-mi yazısının dört yıllık toplam maliyet örneğiyle genişletilmiş hâli (ücretler üniversitenin kendi sayfasından alınarak).

Mevcut yazılardan işe yarayanlar (hepsinin content/rehber/ altında var olduğu doğrulandı): merkezi-yerlestirme-nasil-calisir (sıra korkusu), taban-siralamalar-nasil-degisir ve taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti (tabanın oynaması), tercih-listesi-nasil-yapilir (dilimler), olu-tercih-nedir, siralama-sartlari-2026 (300 bin ve 250 bin şartları), devlet-mi-vakif-mi, yurt-burs-ve-yillik-maliyet, kyk-burs-mu-kredi-mi, bolum-mu-universite-mi-sehir-mi, veliler-icin-tercih-rehberi, tercih-robotu-nedir-yok-atlas-nasil-kullanilir, yapay-zekaya-tercih-sordum-guvenilir-mi, mezuna-kalmak-mi-kayit-olmak-mi (OBP bedeli), universite-okurken-tekrar-yks, yatay-gecis-cap-yandal, ek-yerlestirme-sonuclari-ve-kayit, yks-2027-takvimi.

Boşluk: Yazıların hepsi tercih öncesi için yazılmış; tercih sonrası ("ne oldu, neden, seneye ne yaparım") dili zayıf. İkinci boşluk, bölüm bazında "yıllara göre açık program sayısı" gibi sade ve tekrar kullanılabilir bir veri kartı. Üçüncüsü maliyetin tabloya girmemesi.

7. Marka gözüyle

Ton. Abi-abla değil, bilgili bir sınıf arkadaşı: sakin, rakamla konuşan, suçlamayan. "Yanlış yaptın" değil, "2026'da taban şöyle oynadı". Veliye ayrı bir cümle kurulur: saygılı, kısa, çocuğun yerine karar vermeyen. MEB kılavuzunun "sağlıklı ve destekleyici" veli yaklaşımı bu tonla örtüşüyor [7].

Hangi ay, hangi kanal.

• Eylül-Ekim (şimdi): Mezuna kalmayı düşünen ya da istemediği yere yerleşen öğrenci. 2026'da yerleşenlerin yaklaşık yüzde 70'i lise son sınıfta olmayan adaylardı [2]; yani tekrar girenler küçük bir grup değil. Kanal: arama ("yerleşemedim ne yapmalıyım", "yerleşemedim obp düşer mi" [15]), rehber yazıları ve "tercih dönemi karnesi".
• Kasım-Mayıs: Sessiz dönem. Rehber öğretmenler ve dershane öğretmenleri üzerinden tanınırlık. Rakip analizimiz, incelenen rakiplerin hiçbirinin rehber öğretmene hazır araç vermediğini buldu [21].
• Sonuçlardan tercih bitimine (2026'da 21 Temmuz-10 Ağustos): Asıl sezon. Kısa videolar tek karta dayanmalı: "180 binle devlet hemşireliği: 2024'te 54, 2026'da 0." Aile WhatsApp gruplarında paylaşılacak şey "aileyle bak" çıktısıdır.
• Yerleştirme sonucu ve ek tercih günleri (2026'da 18 Ağustos ve 17-21 Eylül): Panik anı; satış değil, açıklama anı.

Güveni ne kazandırır: Her rakamın yanında kaynağı göstermek (ÖSYM, YÖK Atlas), yöntemi açık anlatmak (/meraklisina), "garanti" dememek, ücretsiz kısmın gerçekten işe yaraması, MEB'in ücretsiz danışmanlığını saklamamak. Ne kaybettirir: Tek bir yanlış taban rakamı, panik anında ödeme duvarı, "yerleşme olasılığın yüzde X" gibi dayanaksız kesinlik, veli gözünde reklam kokan dil.

Parayı kim verir, ne kadar? Karar veren ve ödeyen çoğu zaman veli. Karşılaştırma için: MEB ücretsiz [8], Armut'taki insan danışman 1.000-3.000 TL [10], bizim paketimiz 299 TL (vizyon belgesi). Can'ın babası 2.000 TL'ye "hayır" dedi; 299 TL'yi, oğluna gösterebileceği somut bir çıktı için kabul edebilir mi, bunu bilmiyoruz (varsayım, test edilmeli). Burada satılabilecek şey sohbet değil, aile masasına konacak bir kâğıt. Ödeme isteğinin tercihin son günlerinde ve ek tercih haftasında yükseldiğini düşünüyoruz ama bunu gösteren verimiz yok (doğrulanamadı; kendi satış kayıtlarımızdan kontrol edilmeli). Bu anlarda fiyat artırılmaz.

Ağızdan ağıza. Tercih bir sınıfın birlikte yaşadığı bir olay: aynı sınıftaki öğrenciler aynı hafta aynı soruları soruyor. Yayılmanın iki yolu var: (1) paylaşılabilir tek kart (öğrenci arkadaşına "bak, hemşirelik 0" diye atar), (2) rehber öğretmenin sınıfa gösterebileceği ücretsiz, reklamsız bir "sıralama bandı özeti" sayfası. Ertesi yıl kardeşler ve alt sınıflar aynı siteye döner.

8. Dikkat edilecekler

• Vaat yok. "Garanti", "kesin kazanırsın", "yerleşme olasılığın yüzde X" gibi ifadeler kullanılmaz. Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu 2026'nın ilk 7 ayında yanıltıcı reklam ve haksız ticari uygulama dosyalarında 185 milyon liranın üzerinde ceza verdi; "yüzde 100 onay garantisi" gibi vaatlerde bulunan vize aracı firmalarına Haziran 2026'da üç aya kadar durdurma kararı verildi [22]. Eğitimde benzer bir vaat aynı riski taşır. Üçüncü dilimin görünen adı "Güvenli"dir ve her zaman yazıyla gösterilir; renk tek başına anlam taşımaz.
• Geçmiş gelecek değildir. Trend kartları yalnızca olanı söyler ("sıkılaştı"), "2027'de de sıkılaşacak" demez. trend.ts bu kurala uyuyor; bant özeti de uymalı.
• Nedeni bilmiyorsan yazma. Hemşirelikteki sıkışmanın nedeni (kontenjan, talep, ücret) doğrulanmadan yazılmaz.
• Aile hassasiyeti. Özellikle kız öğrencilerde "şehir dışı" konusu güvenlik kaygısıyla iç içe olabiliyor [14]. Ürün taraf tutmaz, öğrenciyi aileye karşı kışkırtmaz; seçenekleri ve maliyeti görünür kılar, kararı aileye ve öğrenciye bırakır.
• Para konusu. Ücretli vakıf satırları "fırsat" diye pazarlanmaz. Ücret bilgisi üniversitenin kendi sayfasından doğrulanmadan gösterilmez; ikincil kaynaklardaki "ortalama ücret" rakamları ürüne girmez. KYK burs tutarı ve yurt ücreti resmî açıklama gelene kadar yazılmaz.
• Kişisel veri. Sıralama, il ve aile geliri hassas bilgidir; adres çubuğunda taşınmaz (mevcut çerez yaklaşımı doğru). "Tercih dönemi karnesi" ÖSYM sonuç belgesi istemez; kullanıcı sıralamasını elle girer.
• Resmî kurum taklidi yok. ÖSYM, YÖK ya da MEB logosu veya "resmî" izlenimi kullanılmaz; "ÖSYM ile bağlantılı değildir" ibaresi korunur.
• Ruh sağlığı. Yerleşemeyen ya da istemediği yere yerleşen öğrenciye yazılan metinde "başarısızlık" dili kullanılmaz. MEB kılavuzunun, geleceği belirleyen tek şeyin gidilen üniversite ya da bölüm olmadığını söyleyen yaklaşımı esas alınır [7].
• Araştırmanın sınırları. Reddit ve YouTube/TikTok yorumlarına erişilemedi; öğrenci sesi Google önerileri, Ekşi Sözlük, Kızlar Soruyor başlıkları ve Şikayetvar'dan derlendi. Ekşi'deki "tercih danışmanlığı" başlığında incelenen girdi 2014 tarihli [11]; tutum eskimiş olabilir.

Kaynaklar

1. 2026-YKS: Tercihlerin Alınması (ÖSYM) — https://www.osym.gov.tr/2026-yks-tercihlerin-alinmasi — erişim 24 Eylül 2026 (editör açtı: tarih ve saatler doğru)
2. 2026 YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler, PDF (ÖSYM; Tablo 1, Tablo 2, Şekil 1) — https://cdn.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-liskin-sayisal-bilgiler-bxo4wg-18092428.pdf (sayfa: https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler) — erişim 24 Eylül 2026 (editör PDF'i indirip bütün sayıları karşılaştırdı)
3. 2026-YKS Sonuçları Açıklandı (ÖSYM) — https://www.osym.gov.tr/2026-yks-sonuclari-aciklandi — erişim 24 Eylül 2026
4. 2026-YKS: Yerleştirme Sonuçları Açıklandı (ÖSYM) — https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi — erişim 24 Eylül 2026 (editör açtı)
5. 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu, 21 Temmuz 2026 (ÖSYM; bölüm 1.3, 3.2, Tablo 1B, tercih açıklamaları, vakıf ücret/burs maddeleri) — https://cdn.osym.gov.tr/pdfdokuman/2026/YKS/TERCIH/kontkilavuz_yktd21072026.pdf — erişim 24 Eylül 2026 (editör metinden doğruladı)
6. 2026-YKS Ek Yerleştirme: Tercihlerin Alınması (ÖSYM) — https://www.osym.gov.tr/2026-yks-ek-yerlestirme-tercihlerin-alinmasi — erişim 24 Eylül 2026 (editör açtı: tarih ve saatler doğru; ücret ve tercih sayısı bu sayfada yok, bkz. [24])
7. 2026 YKS Tercih Süreci Öğrenci ve Veli Bilgilendirme Kılavuzu (MEB) — https://www.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2026_07/6a5f4f625200a179515490_YKS_KILAVUZU.pdf — erişim 24 Eylül 2026 (editör metinden doğruladı)
8. MEB, YKS İçin 11 Bin 576 Noktada Ücretsiz Tercih Danışmanlığı Veriyor (MEB Personel) — https://mebpersonel.com/meb-personel/meb-yks-icin-11-bin-576-noktada-ucretsiz-tercih-danismanligi-veriyor-h141693.html — erişim 24 Eylül 2026
9. Üniversite Tercihlerine Etki Eden Faktörlerin İncelenmesi (Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 2016; 1.112 öğrenci) — https://dergipark.org.tr/tr/pub/higheredusci/article/918093 — erişim 24 Eylül 2026
10. YKS Tercih Danışmanı Fiyatları 2026 (Armut) — https://armut.com/fiyatlari/yks-tercih-danismani_93536 — erişim 24 Eylül 2026
11. tercih danışmanlığı (Ekşi Sözlük; incelenen girdi 2014 tarihli) — https://eksisozluk.com/tercih-danismanligi--4464840 — erişim 24 Eylül 2026
12. yks 2026 sözlük yazarları tercih yardımlaşması (Ekşi Sözlük) — https://eksisozluk.com/yks-2026-sozluk-yazarlari-tercih-yardimlasmasi--8104891 — erişim 24 Eylül 2026
13. ÖSYM YKS Tercih Sonuçları Şikayetleri (Şikayetvar) — https://www.sikayetvar.com/osym/yks/tercih-sonuclari — erişim 24 Eylül 2026
14. Kızlar Soruyor, "ailem şehir dışında okumama izin vermiyor" kalıbındaki soru başlıkları (arama sonuç listesi; sayfalar otomatik erişime kapalı) — https://www.kizlarsoruyor.com/egitim-kariyer/q3337736-ailem-sehir-disinda-universite-okumama-izin-vermiyor-onlari-nasil — erişim 24 Eylül 2026
15. Google otomatik tamamlama önerileri (hl=tr, gl=tr) — https://suggestqueries.google.com/complete/search — erişim 24 Eylül 2026
16. ÖSYM, 2026-YKS sonuçlarının sayısal verilerini açıkladı (Milliyet; ÖSYM sayısal bilgilerinden) — https://www.milliyet.com.tr/egitim/osym-2026-yks-sonuclarinin-sayisal-verilerini-acikladi-7627237 — erişim 24 Eylül 2026 (editör açtı: 21.07.2026 ve 1.135.718 doğru)
17. KYK burs ve kredi tutarları 2026-2027'de ne kadar? (Timeturk, 19 Eylül 2026; resmî karara atıf yok) — https://www.timeturk.com/kyk-burs-ve-kredi-tutarlari-2026-2027de-ne-kadar — erişim 24 Eylül 2026
18. KYK yurt aylık ücreti ne kadar? 2026-2027 (Milliyet Uzmanpara; 2026-2027 ücretleri açıklanmadı, 2025-2026 ücretleri verilmiş) — https://uzmanpara.milliyet.com.tr/uzmanpara/kyk-yurt-aylik-ucreti-ne-kadar-2026-2027-kyk-yurt-ucretleri-kac-para-iste-odalarin-kisi-sayisina-gore-ucretler-7655806 — erişim 24 Eylül 2026
19. Vakıf Üniversitelerinin 2026-2027 Ücretleri (Eğitim.net.tr, 23 Temmuz 2026; burs öncesi liste ücretleri) — https://www.egitim.net.tr/egitim/vakif-universiteleri-ogrenim-ucretleri-2026-2027-16564h — erişim 24 Eylül 2026
20. YKS tercihlerinde aile baskısı gençlerin geleceğini etkileyebilir (Çanakkale Olay, 30 Temmuz 2026) — https://www.canakkaleolay.com/haber/yks-tercihlerinde-aile-baskisi-genclerin-gelecegini-etkileyebilir-124499 — erişim 24 Eylül 2026
21. İç kaynak: Rakip analizi, 21 Eylül 2026 — docs/ekip-raporlari/2026-09-21/04-rakip-analizi.md
22. Yanıltıcı reklamlara yaklaşık 185 milyon lira ceza kesildi (TRT Haber, 22 Temmuz 2026) — https://www.trthaber.com/haber/ekonomi/yaniltici-reklamlara-yaklasik-185-milyon-lira-ceza-kesildi-951844.html — erişim 24 Eylül 2026
23. İç veri: data/yokatlas.db → programs tablosu (YÖK Atlas kaynaklı) — salt okuma sorguları, 24 Eylül 2026
24. 2026-YKS Yükseköğretim Programlarına Ek Yerleştirme Kılavuzu (ÖSYM; YÖK Genel Kurulu 10.09.2026 kararı; bölüm 1 ve 2: ücret 170 TL, en fazla 24 tercih, ücretin son yatırma günü 22 Eylül 2026) — ÖSYM sayfası: https://www.osym.gov.tr/2026-yuksekogretim-programlari-ek-yerlestirme-kilavuzu-ve-tablolar — erişim 24 Eylül 2026

Editör notu

Ne düzelttim.

• Mezun adaylar: "Yerleşenlerin 378.664'ü mezun adaylardı" ve "yerleşenlerin yarısından fazlası mezun" ifadeleri ÖSYM Tablo 2 ile uyuşmuyordu. 378.664 yalnızca "önceki yıllarda hiç yerleşmemiş" grubu; lise son sınıfta olmayan yerleşenlerin toplamı yaklaşık yüzde 70. İkisi ayrı ayrı yazıldı.
• KYK yurt ücreti: "Aylık 1.590 TL" rakamı gösterilen kaynakta yok. Kaynak, 2026-2027 ücretlerinin açıklanmadığını ve bir önceki yılın 750-1.250 TL olduğunu yazıyor. Düzeltildi.
• KYK burs tutarı: 4.000 TL yalnızca bir haber sitesinde geçiyor, resmî karar gösterilmiyor; kendi kyk-burs-mu-kredi-mi yazımız da tutar yazmıyor. "(doğrulanamadı)" diye işaretlendi, Kart 5 bu rakama dayanmayacak şekilde yeniden yazıldı.
• Vakıf ücreti: "Yıllık 1-1,8 milyon TL bandı" yerine kaynağın gerçekte söylediği yazıldı: en pahalı bilgisayar mühendisliği örneklerinde burs öncesi yaklaşık 1,8 milyon TL. Alt sınırın kaynağı yoktu, çıkarıldı.
• Ek yerleştirme: 170 TL ve 24 tercih bilgisi ÖSYM duyuru sayfasında değil, ek yerleştirme kılavuzunda. Kaynak [24] eklendi, saat ve ücretin son yatırma günü yazıldı.
• Eşitlik kuralı: Kılavuzdaki son adım (yaşı küçük olana öncelik) eklendi.
• Liste iskeleti: "İlk 3 hayal, 4-16 dengeli, 17-24 güvenli" ürünün gerçek iskeletiyle uyuşmuyordu; huni-semasi.tsx'e göre 5 hayal, 13 dengeli, 6 güvenli olarak düzeltildi.
• Bölüm ortalamaları: Yüzde 15/27/18/17 değerleri yalnızca 100-300 bin bandındaki programlar için doğru çıktı (tüm programlarda farklı). Metne bu sınır yazıldı.
• MEB kılavuzu: "Sınav sonucu kişinin değerini ölçmez" ifadesi kılavuzda bu hâliyle yok; kılavuzun gerçek söylediği (geleceği belirleyen tek şey gidilen okul değil) yazıldı. "Baskı kurmadan" yerine kılavuzun kendi ifadesi "sağlıklı ve destekleyici" kullanıldı.
• Kanıtsız marka iddiaları: "299 TL'yi kabul edebilir" ve "ödeme isteği şu iki anda en yüksek" cümleleri varsayım olarak işaretlendi. "Kardeş 2030'un müşterisi" gibi ticari ifadeler ve "20-30 kişi" gibi kaynaksız sayılar çıkarıldı.
• Dil: "Autocomplete", "ölü tercih" gibi terimler sadeleştirildi, OBP ilk geçtiği yerde açıklandı, "tercih robotlarının üçü" gibi belirsiz ifadeler düzeltildi.

Neyi doğruladım. ÖSYM'nin 4 duyuru sayfasını, 2026 yerleştirme sayısal bilgiler PDF'ini (bütün sayılar ve Şekil 1'in 24 değeri; 13-24 toplamı 17,60), 2026 tercih kılavuzunu (OBP, Tablo 1B, eşitlik, burs, "Aday Öğrenci" maddeleri), ek yerleştirme kılavuzunu ve MEB veli kılavuzunu metinden kontrol ettim. Ayrıca Milliyet, MEB Personel, Armut, Timeturk, Uzmanpara, Eğitim.net, TRT Haber, Çanakkale Olay ve DergiPark bağlantılarını açtım. Veritabanındaki bütün sayıları (1.468 program, 42.331 kontenjan, 81 il, 676 vakıf, 559/909, hemşirelik 50/54/12/0 ve 152.945, bilgisayar 29→41, yazılım 12→23, 1.208/701/96, burslu 1.135/1.167, yüzde 50 indirimli 7.221/5.214, 2.237/483) aynı tablodan yeniden hesapladım; hepsi tuttu. Rehber yazılarının 18 bağlantısının hepsi content/rehber/ altında var. Google önerilerinin beşini yeniden çektim; hepsi yerinde.

Doğrulayamadıklarım. KYK 2026-2027 burs tutarı ve başvuru tarihi; KYK 2026-2027 yurt ücreti; burslu vakıf programlarında yerleşenin kontenjanı aşmasının nedeni; hemşirelik tabanlarının neden sıkıştığı; veli ödeme davranışına dair iki marka varsayımı. Ekşi, Şikayetvar ve Kızlar Soruyor sayfalarını bu turda yeniden açmadım (web arama kotası dolmuştu); o satırlar ilk yazarın gözlemine dayanıyor.

Güven düzeyi: Resmî kurallar, takvim ve ÖSYM sayıları için yüksek; veritabanı hesapları için yüksek; para (KYK, yurt, vakıf ücreti) ve marka bölümü için orta-düşük. Bütün olarak: yüksek.