kolaytercih/src/lib/db.ts

// server-only guard'ı bilinçli yok: scripts/tadimlik-uret.ts bu modülü düz
// node (tsx) altında import ediyor; server-only paketi orada fırlar.
import path from "node:path";
import Database from "better-sqlite3";
import { KATEGORILER, kategoriBul } from "./kategoriler";
import { EFEKTIF_SIRA_SQL, SON_YIL, YILLAR } from "./veri-yillari";
import {
  PUAN_TURLERI,
  type DilimKey,
  type Program,
  type ProgramNetSatiri,
  type PuanTuruKey,
  type RankResults,
  type SihirbazFacetleri,
  type UniturGrubu,
} from "@/types/yokatlas";

// Dev'de hot-reload başına yeni bağlantı açılmasın diye global cache
const globalForDb = globalThis as unknown as { yokatlasDb?: Database.Database };

export function getDb(): Database.Database {
  if (!globalForDb.yokatlasDb) {
    globalForDb.yokatlasDb = new Database(
      path.join(process.cwd(), "data", "yokatlas.db"),
      { readonly: true, fileMustExist: true }
    );
  }
  return globalForDb.yokatlasDb;
}

// Yıl ekli kolonlar yalnız burada, `YILLAR`'dan üretilerek adlandırılır; DB
// dışına yılsız `Program` çıkar. SELECT_COLS ile okunan her satır
// `programSatiri` eşleyicisinden geçmelidir (ham satır `Program` değildir).
export const SELECT_COLS = `id, isim, universite, unitur, il, fakulte, tur, sure,
  ${YILLAR.map((yil) => `sira${yil} AS s${yil}`).join(", ")},
  puan${SON_YIL} AS puanSon, kontenjan${SON_YIL} AS kontenjanSon, yerlesen${SON_YIL} AS yerlesenSon`;

// Son yılın sıralaması yoksa (az yerleşen/yeni program) bir önceki yıla düşer.
// İfade indeks sözleşmesidir; tek kaynağı lib/veri-yillari.ts.
export const EFEKTIF_SIRA = EFEKTIF_SIRA_SQL;

/** SELECT_COLS ile okunan ham satır: sıra kolonları `s<yıl>` takma adıyla gelir. */
export type ProgramHamSatiri = Omit<
  Program,
  "siraGecmisi" | "efektifSira" | "siraSon"
> &
  Record<`s${number}`, number | null>;

/** Ham DB satırını yılsız `Program`'a çevirir. */
export function programSatiri(row: ProgramHamSatiri): Program {
  const siraGecmisi = YILLAR.map((yil) => row[`s${yil}`] ?? null);
  const siraSon = siraGecmisi[siraGecmisi.length - 1] ?? null;
  return {
    id: row.id,
    isim: row.isim,
    universite: row.universite,
    unitur: row.unitur,
    il: row.il,
    fakulte: row.fakulte,
    tur: row.tur,
    sure: row.sure,
    siraGecmisi,
    // EFEKTIF_SIRA ile aynı kural: son yıl, yoksa bir önceki yıl
    efektifSira: siraSon ?? siraGecmisi[siraGecmisi.length - 2] ?? null,
    siraSon,
    puanSon: row.puanSon,
    kontenjanSon: row.kontenjanSon,
    yerlesenSon: row.yerlesenSon,
  };
}

/**
 * Kullanıcının başarı sıralamasına göre programları üç dilime ayırır.
 * Sıralamada küçük sayı daha iyidir; program taban sıralaması kullanıcının
 * sıralamasından küçükse geçen yıl oraya yerleşmek daha iyi dereceyle mümkündü
 * demektir (hayal), büyükse daha güvenli demektir (garanti).
 */
/**
 * Danışman profilinden gelen program özelliği süzgeci (program_ozellik
 * tablosu; bkz. lib/program-ozellik.ts). Tablo yoksa süzgeç uygulanmaz.
 * Devlet programlarında ücret/burs NULL'dur ve her zaman geçer.
 */
export type OzellikSuzgeci = {
  dil?: "Türkçe" | "İngilizce";
  yalnizOrgun?: boolean;
  yalnizBurslu?: boolean;
  ucretUst?: number;
};

let ozellikTablosuVar: boolean | null = null;

function ozellikFiltreSql(o?: OzellikSuzgeci): { sql: string; args: (string | number)[] } {
  if (!o) return { sql: "", args: [] };
  const kosul: string[] = [];
  const args: (string | number)[] = [];
  if (o.dil) {
    kosul.push("ogrenim_dili LIKE ?");
    args.push(`${o.dil}%`);
  }
  if (o.yalnizOrgun) kosul.push("(ogrenim_turu IS NULL OR ogrenim_turu = 'Örgün Öğretim')");
  if (o.yalnizBurslu) kosul.push("(burs_orani IS NULL OR burs_orani = 'Burslu')");
  if (o.ucretUst) {
    kosul.push("(ucret IS NULL OR burs_orani = 'Burslu' OR ucret <= ?)");
    args.push(o.ucretUst);
  }
  if (kosul.length === 0) return { sql: "", args: [] };
  if (ozellikTablosuVar == null) {
    ozellikTablosuVar =
      getDb()
        .prepare("SELECT 1 FROM sqlite_master WHERE type='table' AND name='program_ozellik'")
        .get() !== undefined;
  }
  if (!ozellikTablosuVar) return { sql: "", args: [] };
  return {
    sql: `AND id IN (SELECT id FROM program_ozellik WHERE ${kosul.join(" AND ")})`,
    args,
  };
}

function uniturFiltreSql(grup?: UniturGrubu): { sql: string; args: string[] } {
  if (grup === "devlet") return { sql: "AND unitur = ?", args: ["DEVLET"] };
  if (grup === "vakif")
    return { sql: "AND unitur IS NOT NULL AND unitur <> ?", args: ["DEVLET"] };
  return { sql: "", args: [] };
}

/**
 * Dilim sınırları. Pencereler çarpan bazlı DEĞİL, açık uçlu: hayal adayın
 * üstündeki her şeyi, garanti 1.4× eşiğinin altındaki her şeyi kapsar.
 * "Yakından uzağa" sıralama + limit/offset sayesinde uçtaki gerçekçi olmayan
 * programlar ancak sayfalandıkça görünür; eski ×0.5/×3 pencereleri küçük
 * sıralamalarda (ör. 87) hiç sonuç bırakmıyordu.
 */
export function dilimAraligi(
  sira: number,
  dilim: DilimKey
): { alt: number; ust: number | null } {
  const dengeliUst = Math.round(sira * 1.4);
  if (dilim === "hayal") return { alt: 1, ust: sira - 1 };
  if (dilim === "dengeli") return { alt: sira, ust: dengeliUst };
  return { alt: dengeliUst + 1, ust: null };
}

/**
 * Tek dilimi "yakından uzağa" sıralı ve sayfalı getirir: hayal adayın
 * sıralamasından yukarı (taban DESC), dengeli/garanti aşağı (taban ASC).
 * toplam, limit'ten bağımsız olarak dilimdeki tüm eşleşme sayısıdır.
 */
export function dilimAra(
  sira: number,
  turKey: PuanTuruKey,
  dilim: DilimKey,
  opts: {
    il?: string;
    iller?: string[];
    uniturGrubu?: UniturGrubu;
    ozellik?: OzellikSuzgeci;
    limit?: number;
    offset?: number;
  } = {}
): { programlar: Program[]; toplam: number } {
  const db = getDb();
  const tur = PUAN_TURLERI[turKey];
  const onlisans = turKey === "tyt" ? 1 : 0;
  const limit = opts.limit ?? 12;
  const offset = opts.offset ?? 0;

  // il (tekil, geriye uyumlu) veya iller (çoklu) — ikisi de verilirse birleşir
  const illerListe = [
    ...(opts.il ? [opts.il] : []),
    ...(opts.iller ?? []),
  ].filter((v, i, a) => v && a.indexOf(v) === i);
  const ilFiltre =
    illerListe.length > 0
      ? `AND il IN (${illerListe.map(() => "?").join(",")})`
      : "";
  const unitur = uniturFiltreSql(opts.uniturGrubu);
  const ozellik = ozellikFiltreSql(opts.ozellik);

  const { alt, ust } = dilimAraligi(sira, dilim);
  if (ust != null && ust < alt) return { programlar: [], toplam: 0 };
  const siraKosulu =
    ust != null ? `${EFEKTIF_SIRA} BETWEEN ? AND ?` : `${EFEKTIF_SIRA} >= ?`;
  const siraArgs = ust != null ? [alt, ust] : [alt];
  const args = [tur, onlisans, ...illerListe, ...unitur.args, ...ozellik.args, ...siraArgs];

  const base = `FROM programs
    WHERE tur = ? AND onlisans = ? ${ilFiltre} ${unitur.sql} ${ozellik.sql}
      AND ${EFEKTIF_SIRA} IS NOT NULL
      AND ${siraKosulu}`;
  // hayal: sınıra en yakın (en büyük taban) önce; diğerleri en yakından uzağa
  const yon = dilim === "hayal" ? "DESC" : "ASC";

  const satirlar = db
    .prepare(
      `SELECT ${SELECT_COLS} ${base} ORDER BY ${EFEKTIF_SIRA} ${yon} LIMIT ? OFFSET ?`
    )
    .all(...args, limit, offset) as ProgramHamSatiri[];
  const toplam = (
    db.prepare(`SELECT COUNT(*) AS adet ${base}`).get(...args) as {
      adet: number;
    }
  ).adet;

  return { programlar: satirlar.map(programSatiri), toplam };
}

export function searchByRank(
  sira: number,
  turKey: PuanTuruKey,
  opts: {
    il?: string;
    iller?: string[];
    uniturGrubu?: UniturGrubu;
    ozellik?: OzellikSuzgeci;
    limitPerBucket?: number;
  } = {}
): RankResults {
  const ortak = {
    il: opts.il,
    iller: opts.iller,
    uniturGrubu: opts.uniturGrubu,
    ozellik: opts.ozellik,
    limit: opts.limitPerBucket ?? 12,
  };
  const hayal = dilimAra(sira, turKey, "hayal", ortak);
  const dengeli = dilimAra(sira, turKey, "dengeli", ortak);
  const garanti = dilimAra(sira, turKey, "garanti", ortak);

  return {
    hayal: hayal.programlar,
    dengeli: dengeli.programlar,
    garanti: garanti.programlar,
    toplam: {
      hayal: hayal.toplam,
      dengeli: dengeli.toplam,
      garanti: garanti.toplam,
    },
  };
}

/**
 * Programa yerleşen son kişinin yıl bazlı netleri, yeniden eskiye sıralı.
 * Veri scripts/detay.ts ile YÖK Atlas /api/netler/search'ten doldurulur.
 */
export function netlerGetir(programId: string): ProgramNetSatiri[] {
  return getDb()
    .prepare(
      `SELECT yil, puanTuru, tabanPuan, obp,
         tytTrkNet, tytSosNet, tytMatNet, tytFenNet,
         aytMatNet, aytFizNet, aytKimNet, aytBioNet,
         aytTdeNet, aytTrh1Net, aytCog1Net, aytTrh2Net, aytCog2Net,
         aytDinNet, aytFelNet, ydtYdilNet
       FROM netler WHERE program_id = ? ORDER BY yil DESC`
    )
    .all(programId) as ProgramNetSatiri[];
}

/** Güncel kılavuzdaki tek program; arşivlenmiş ya da bilinmeyen id'de null. */
export function programGetir(id: string): Program | null {
  const row = getDb()
    .prepare(`SELECT ${SELECT_COLS} FROM programs WHERE id = ?`)
    .get(id) as ProgramHamSatiri | undefined;
  return row ? programSatiri(row) : null;
}

/**
 * Kayıtlı manuel liste satırlarının güncel efektif sırası (son yıl, yoksa bir
 * önceki). Kayıtlar efektif sırayı ekleme anının snapshot'ı olarak taşır; yeni
 * yerleştirme yılı yüklenince bununla tazelenir. Güncel kılavuzda olmayan
 * (arşivlenmiş) id'ler sonuçta yer almaz — çağıran taraf eski değeri korur.
 */
export function efektifSiralarGetir(
  ids: readonly string[]
): Record<string, number | null> {
  if (ids.length === 0) return {};
  const satirlar = getDb()
    .prepare(
      `SELECT id, ${EFEKTIF_SIRA} AS efektif FROM programs
       WHERE id IN (${ids.map(() => "?").join(",")})`
    )
    .all(...ids) as { id: string; efektif: number | null }[];
  const sonuc: Record<string, number | null> = {};
  for (const s of satirlar) sonuc[s.id] = s.efektif;
  return sonuc;
}

// Sihirbaz bubble'ları için erişilebilir program penceresi: hayal için
// gerçekçi alt sınırdan (sira*0.5) itibaren AÇIK uçlu — garanti tarafı artık
// sınırsız olduğundan üst kesim yok. Böylece 500B sıradaki aday Tıp bubble'ı
// görmez; 5B sıradaki görür.
//
// Kademeli (cascade) filtre: adımlar birbirini süzer. Kategoriler yalnızca
// pencereden; iller seçili kategorilerden; üniversite tipi kategori+il'den
// hesaplanır. Böylece "Mühendislik + İzmir" seçen aday 3. adımda yalnızca
// İzmir'deki mühendislik programlarının devlet/vakıf dağılımını görür.
export function rankWindowFacets(
  sira: number,
  turKey: PuanTuruKey,
  secim: { kategoriler?: string[]; iller?: string[] } = {}
): SihirbazFacetleri {
  const db = getDb();
  const tur = PUAN_TURLERI[turKey];
  const onlisans = turKey === "tyt" ? 1 : 0;
  const altSinir = Math.round(sira * 0.5);

  const satirlar = db
    .prepare(
      `SELECT isim, fakulte, il, unitur FROM programs
       WHERE tur = ? AND onlisans = ? AND ${EFEKTIF_SIRA} IS NOT NULL
         AND ${EFEKTIF_SIRA} >= ?`
    )
    .all(tur, onlisans, altSinir) as {
    isim: string;
    fakulte: string | null;
    il: string | null;
    unitur: string | null;
  }[];

  // isim+fakülte → kategori eşlemesi pahalı (regexler); tekrar edenler için önbellek
  const kategoriCache = new Map<string, string[]>();
  const kategorileriGetir = (
    isim: string,
    fakulte: string | null
  ): string[] => {
    const anahtar = `${isim}|${fakulte ?? ""}`;
    let k = kategoriCache.get(anahtar);
    if (!k) {
      k = kategoriBul(isim, fakulte);
      kategoriCache.set(anahtar, k);
    }
    return k;
  };

  const seciliKategoriler = secim.kategoriler ?? [];
  const kategoriUyar = (isim: string, fakulte: string | null) =>
    seciliKategoriler.length === 0 ||
    kategorileriGetir(isim, fakulte).some((k) =>
      seciliKategoriler.includes(k)
    );
  const seciliIller = new Set(secim.iller ?? []);
  const ilUyar = (il: string | null) =>
    seciliIller.size === 0 || (il != null && seciliIller.has(il));

  const kategoriSay = new Map<string, number>();
  const ilSay = new Map<string, number>();
  let devlet = 0;
  let vakif = 0;

  for (const { isim, fakulte, il, unitur } of satirlar) {
    // 1. adım: kategoriler yalnızca pencereye bağlı (filtre uygulanmaz)
    for (const k of kategorileriGetir(isim, fakulte)) {
      kategoriSay.set(k, (kategoriSay.get(k) ?? 0) + 1);
    }
    if (!kategoriUyar(isim, fakulte)) continue;
    // 2. adım: iller seçili kategorilerle süzülür
    if (il) ilSay.set(il, (ilSay.get(il) ?? 0) + 1);
    if (!ilUyar(il)) continue;
    // 3. adım: üniversite tipi kategori + il ile süzülür
    if (unitur === "DEVLET") devlet += 1;
    else if (unitur) vakif += 1;
  }

  const kategoriler = KATEGORILER.map((ad) => ({
    ad,
    adet: kategoriSay.get(ad) ?? 0,
  }))
    .filter((k) => k.adet >= 3) // gürültüyü ele
    .sort((a, b) => b.adet - a.adet);

  // Penceredeki programı olan TÜM iller döner (81 il + KKTC/yurtdışı);
  // sıralama/gruplama UI'da yapılır. Kırpma yok: kullanıcı her ili görebilmeli.
  const iller = [...ilSay.entries()]
    .map(([il, adet]) => ({ il, adet }))
    .sort((a, b) => b.adet - a.adet);

  const uniturler: { grup: UniturGrubu; adet: number }[] = [];
  if (devlet > 0) uniturler.push({ grup: "devlet", adet: devlet });
  if (vakif > 0) uniturler.push({ grup: "vakif", adet: vakif });

  return { kategoriler, iller, uniturler, toplam: satirlar.length };
}