kolaytercih/content/rehber/yatay-gecis-cap-yandal.md

baslik, aciklama, tarih, guncelleme

baslik	aciklama	tarih	guncelleme
İstemediğim Bölüme Yerleşirsem? Yatay Geçiş, ÇAP ve Yandal Gerçekte Nasıl İşler?	Sonra yatay geçerim cümlesinin arkasında ne var? Üniversiteye başladıktan sonraki dört yol ve gerçek koşulları — tek şemada.	2026-07-30	2026-09-24

Tercih döneminde en çok kurulan cümlelerden biri: "Şimdilik buraya yazayım, sonra yatay geçerim." Bu cümle tamamen yanlış değil — üniversiteye başladıktan sonra gerçekten birkaç çıkış yolu var. Ama her birinin koşulu, takvimi ve kontenjanı var. Bu yazı, o yolları planlanabilir hâle getiriyor: hangisi neye bağlı, hangisi ne zaman açılıyor.

Başladıktan sonraki dört yol

%% aria: Üniversiteye başladıktan sonraki geçiş yolları şeması. Kayıtlı olduğun bölümden memnun değilsen dört yol vardır. Birincisi merkezi yerleştirme puanıyla yatay geçiş, kısaca Ek Madde 1: kayıt olduğun yıldaki YKS puanın hedef programın aynı yıldaki taban puanına eşit veya ondan yüksekse başvurabilirsin, not ortalaması şartı aranmaz ve bu haktan yalnızca bir kez yararlanılır; bu bir başvuru hakkıdır, kabul değil, çünkü kontenjan sınırlıdır. İkincisi not ortalamasıyla yatay geçiş: genellikle lisansta üçüncü ve beşinci yarıyıl başında, eşdeğer programlara, kontenjan dahilinde yapılır ve not ortalaması şartı vardır. Üçüncüsü çift anadal ve yandal: mevcut bölümü bırakmadan ikinci bir programın derslerini almaktır; çift anadal için not ortalaması yüz üzerinden en az yetmiş ve sınıfın ilk yüzde yirmisinde olmak, yandal için ortalama en az altmış beş aranır. Dördüncüsü yeniden sınava girmektir; bu her zaman açık olan yoldur ama bir yıl maliyeti vardır. Hiçbir yolun garanti olmadığı için tercih listesi bu yollara güvenilerek kurulmamalıdır. Şemadaki renkler tek başına anlam taşımaz: sarı kutular şartlı ve kontenjanlı yollar, kırmızı kutu bedeli en yüksek yoldur.
%% altyazi: Dört yol da gerçek, hiçbiri garanti değil — sarı kutular şartlı ve kontenjanlı, kırmızı kutu en pahalı yol. Liste bu yolların üstüne kurulmaz.
flowchart TD
  A("Bölümden memnun değilim") --> Y1{"Kayıt yılındaki YKS puanın<br/>hedef programın o yılki<br/>tabanına yetiyor mu?"}
  Y1 -- "evet" --> E1("Ek Madde 1: başvuru hakkı<br/>merkezi puanla yatay geçiş<br/>not şartı yok, 1 kez, kontenjan sınırlı")
  Y1 -- "hayır" --> Y2{"Not ortalaman<br/>yüksek mi?"}
  Y2 -- "evet, bölümü bırakacağım" --> E2("Not ortalamasıyla yatay geçiş<br/>3. ve 5. yarıyıl<br/>kontenjan sınırlı")
  Y2 -- "evet, bölümü bırakmayacağım" --> E3("Çift anadal / yandal<br/>ÇAP: ortalama 70 ve ilk yüzde 20<br/>yandal: ortalama 65")
  Y2 -- "hayır" --> E4("Yeniden YKS<br/>her zaman açık,<br/>1 yıl maliyeti var")

  classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
  classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
  class Y1,Y2,E1,E2,E3 uyari
  class E4 hayal

1) Merkezi yerleştirme puanıyla yatay geçiş (Ek Madde 1)

En çok merak edilen ve en yanlış bilinen yol. Mantığı basit: kayıt olduğun yıldaki YKS puanın, geçmek istediğin programın aynı yıldaki taban puanına eşit ya da ondan yüksekse başvurabilirsin.

Bilmen gereken çerçeve:

• Not ortalaması şartı aranmaz. Değerlendirmede yalnızca yerleştiğin yıldaki merkezi yerleştirme puanların dikkate alınır.
• Puan türü tutmalı. Hedef programın puan türünde bir puanın olmalı ve o puan hedefin tabanını geçmeli.
• Bu haktan bir kez yararlanılır.
• Başvuru hakkı, kabul değil. Her program için ayrılan Ek Madde 1 kontenjanı, o sınıf düzeyindeki ÖSYM kontenjanının yüzde 30'u ve en fazla 90 kişi (YÖK uygulama ilkeleri); başvuru bundan fazlaysa merkezi yerleştirme puanına göre sıralanır. Hedef programa senin kayıt yılında ÖSYM ile öğrenci alınmamışsa o yıl taban oluşmadığı için başvuramazsın.
• Takvim. Güz dönemi başvuruları YÖK ilkelerine göre 1–15 Ağustos arasında alınır; bahar dönemi başvurusu üniversitenin kendi duyurusuna bağlıdır, her üniversite açmaz. Hedef üniversitenin öğrenci işlerine sor.
• Her üniversite kendi duyurusunu yayımlar. Başvuru takvimi, istenen belgeler ve varsa ek koşullar okulun öğrenci işleri sayfasında ilan edilir. "Ek Madde 1" veya "merkezi yerleştirme puanıyla yatay geçiş" başlığıyla ararsın.

Pratik sonuç: bu yol, puanı yettiği hâlde listeyi yanlış kurduğu için aşağı bir programa düşenler için gerçek bir ikinci şanstır. Puanı zaten yetmeyenler için bir şey değiştirmez. Yani "sonra yatay geçerim" cümlesi, ancak puanın hedefe zaten yetiyorsa anlamlıdır — ki o durumda en baştan doğru listeyi kurmak çok daha kolaydı. Tercih listesi nasıl yapılır yazısı bu hatayı baştan önlemek için var.

2) Not ortalamasıyla yatay geçiş

Klasik yatay geçiş. Genel çerçevesi şöyle: lisans programlarında üçüncü ve beşinci yarıyıl başında, önlisansta ise ikinci ve üçüncü yarıyılda, eşdeğer programlar arasında, kontenjan dahilinde yapılır. Not ortalaması şartı vardır ve başvurular genel not ortalamasına göre sıralanır.

Kritik farklar:

• Kurum içi geçiş genelde daha kolaydır. Üniversiteden memnunsan ama bölümden değilsen, aynı okul içinde geçiş şartları çoğunlukla daha esnektir.
• Kontenjan azdır. Popüler programlara yatay geçiş kontenjanı bazen tek hanelidir; başvuranlar arasında en yüksek ortalamalar kazanır.
• Ders intibakı sürprizli olabilir. Geçtiğin bölümdeki derslerin hangilerinden muaf sayılacağına ilgili fakültenin muafiyet ve intibak komisyonu karar verir. Muaf sayılmayan dersler mezuniyetini uzatabilir.
• "Baraj 90 oldu" haberi seni ilgilendirmeyebilir. Yönetmelik 28 Şubat 2026'da değişti; 100 üzerinden 90 ortalama şartı yalnızca açık ve uzaktan öğretimden örgün programa geçiş için geldi. Örgün programlar arasındaki kurumlar arası geçişte genel eşik 100 üzerinden 60 olarak kaldı (yönetmelik md. 6 ve 11). Haberler ve YÖK duyurusu bunu genel kural gibi yazdı; ölçü yönetmelik metnidir.
• Hazırlık sınıfı yarıyıl sayılmaz. Hazırlıkta yatay geçiş yapılmaz; en az bir yarıyıl lisans eğitimi tamamlaman gerekir. Hazırlık sınıfı ve öğretim dili yazısında hazırlığın süreye etkisi anlatılıyor.

3) Çift anadal (ÇAP) ve yandal

Bunlar "kaçış" değil, ekleme yollarıdır: mevcut bölümünü bırakmadan ikinci bir programın derslerini alırsın.

• Çift anadal: İki ayrı diplomayla mezun olursun. Yönetmeliğe göre başvuru en erken üçüncü, en geç beşinci yarıyıl başında yapılır; genel not ortalaması 100 üzerinden en az 70 ve sınıfında başarı sırasıyla ilk yüzde 20 gerekir (ilk yüzde 20'de olmayan ama ortalaması 70 olan öğrenci, puanı ÇAP yapacağı programın o yılki tabanını geçiyorsa yine başvurabilir). Çift anadal yalnızca aynı üniversite içinde yapılır; mezun olmak için anadal ortalamasının 70'in altına düşmemesi gerekir. İki programın toplam ders yükü ciddi bir tempodur.
• Yandal: Diploma değil, sertifika alırsın. Başvuru üçüncü–altıncı yarıyıl başında, ortalama en az 65; ders yükü çift anadaldan azdır.

Bu sayılar yönetmelikteki alt sınırlar; üniversite daha yüksek şart koyabilir, hangi bölümler arasında açıldığı ise üniversitenin kendi yönergesinde yazar ve okuldan okula değişir. Kararı verirken şuna bak: İşletme okuyup Bilgisayar Mühendisliği ÇAP'ı yapmak gibi kombinasyonlar ancak o üniversitede açıksa mümkündür. Tercih aşamasında merak ediyorsan üniversitenin "çift anadal programları" listesine bak — bu, geniş üniversitelerin sessiz avantajıdır.

4) Yeniden sınava girmek

Her zaman açık olan yol. Ama şu üç şeyi baştan bil:

• Bir yıl maliyeti vardır ve bu yıl geri gelmez.
• Bir programa kayıtlı olman yeniden sınava girmene ve yerleştirilmene engel değildir; ama yeni yerleştiğin programa kayıt yaptırabilmek için eskisinden ilişiğini kesmen gerekir. Süreç, kayıt dondurma ve OBP tarafı üniversite okurken tekrar YKS'ye girmek yazısında.
• Sıralamanın ikinci yılda otomatik olarak yükseleceği garantisi yoktur.

Yerleşemedim ya da istemediğim bölüme yerleştim yazısı bu kararı bütün seçenekleriyle birlikte ele alıyor.

Peki liste kurulurken bu yollar nasıl hesaba katılır?

Tek cümleyle: hesaba katılmaz. Listeyi, "buraya yerleşirsem burada okurum" varsayımıyla kur. Yatay geçiş, ÇAP ve yeniden sınav, listeyi gevşetmek için değil, iş ters giderse elinde kalan yollar için vardır.

Somut kural: kayıt yaptırmayacağın bir programı "nasıl olsa geçerim" diye listeye yazma — bu tam olarak ölü tercih mantığındaki hatadır ve yerleşirsen ek yerleştirme hakkın da yanar.

Sıralamanın gerçekten nereye yettiğini görüp listeyi baştan doğru kurmak için tercih robotuna sıralamanı gir; hayal, dengeli ve güvenli (halk arasında "garanti tercih") bloklarını tek ekranda görürsün.

Kaynaklar

Kaynaklara 24 Eylül 2026'da erişildi.

• Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik (RG 24.04.2010/27561; son değişiklik RG 28.02.2026/33182) — md. 6 (açık ve uzaktan öğretimden geçişte 90), md. 11 (kurumlar arası geçişte 60), md. 16–17 (çift anadal), md. 18–19 (yandal), Ek Madde 1
• YÖK, Güz ve Bahar Dönemi Ek Madde 1 Uygulama İlkeleri — kontenjan (yüzde 30, en fazla 90), başvuru takvimi, kayıt yılında öğrenci alınmamış programlar
• YÖK, Yükseköğretim Kurulundan "denklik" ve "yatay geçişlerde" yeni düzenleme (28 Şubat 2026) — duyuru "baraj 80'den 90'a" değişikliğini genel kural gibi anlatıyor; kapsamı için yönetmelik metni esas alındı