kolaytercih/docs/gece-vardiyasi/2026-09-22/13-yazar-bilgisayar-yazilim.md

13 — Rehber yazısı: bilgisayar-mi-yazilim-muhendisligi-mi

Tarih: 22 Eylül 2026, gece · Rol: rehber-yazari · Dosya: content/rehber/bilgisayar-mi-yazilim-muhendisligi-mi.md (170 satır, yeni) · Commit atılmadı.

Kanıt işaretleri: [D] DB sorgusu / birincil kaynak açıldı · [A] yalnızca arama özeti · [Ç] çıkarım · [doğrulanmalı] yayın öncesi teyit şart.

---

Özet (5 madde)

1. Yazı fikir değil veri üzerine kuruldu. Ana bulgu: iki bölümü birden açan ve ikisinde de 2026 tabanı oluşan 56 üniversitenin 54'ünde Bilgisayar Mühendisliği daha seçici kapandı (ortanca fark 19.550 sıra); 2 istisna Fırat ve Harran. Devlet tarafındaki 23 üniversitenin tamamı tablo hâlinde yazıda; vakıftan 13 örnek verildi (33'ünün 33'ünde Bilgisayar daha seçici).
2. İkinci ayırt edici bulgu doluluk: devlette iki bölüm de doluyor (BM %99,8 · YM %102,1), vakıfta ayrışıyor (BM %60,7 · YM %32,9). "Yazılım Mühendisliği daha kolay mı?" sorusu bu iki tabloyla dürüstçe yanıtlandı: sayısal olarak evet girmesi daha kolay, ama bunun nedeni bölümün kendisi değil hangi üniversitelerde açıldığı (BM 173 üniversite, YM 74).
3. Müfredat karşılaştırması uydurulmadı: Çankaya Üniversitesi'nin kendi yayımladığı iki zorunlu ders listesi (ceng + yazilim bölüm siteleri) yan yana konuldu, "bu tek bir üniversitenin planıdır, müfredatlar üniversiteye göre değişir" cümlesi hem tablo öncesinde hem sonrasında yazıldı.
4. İş imkânı/maaş konusunda hiç rakam verilmedi; okur bolumun-is-imkanini-nasil-arastirirsin yazısına yollandı ve arz tarafı yalnızca kendi kontenjan verimizle (17.267 kontenjan / 14.179 yerleşen) anlatıldı.
5. Veri kalitesi bulgusu (veri-muhendisi'ne): programs tablosunda ODTÜ Kuzey Kıbrıs Kampusu programları ana kampüsle aynı universite ve il değeri altında duruyor. Bu yüzden ODTÜ head-to-head tablosundan çıkarıldı ve neden çıkarıldığı yazıda açıkça belirtildi. Ayrıntı aşağıda.

---

Yazının iskeleti ve format uyumu

• Frontmatter: baslik, aciklama (tırnaksız), tarih: 2026-09-22. ✔
• İlk paragraf "Kısa cevap:" ile başlıyor, tek başına cevap veriyor. ✔
• 1 adet ```mermaid flowchart TD, içinde %% aria: (tam düz metin anlatım) ve %% altyazi:. Renkler uyari/garanti/hayal classDef'leriyle mevcut yazılarla aynı; her kutuda metin etiketi var, renk tek başına anlam taşımıyor. ✔
• 4 tablo (özet kıyas, devlet head-to-head 23 satır, vakıf head-to-head 13 satır, müfredat kıyası). ✔
• Bütün H2'ler soru biçiminde. ✔
• Sonda erişim tarihli "Kaynaklar". ✔
• Vaat/garanti dili yok; yerleşme olasılığı verilmedi. ✔
• 50 iç link, 0 kırığı — betikle doğrulandı (/bolum/* slug'ları bolumBazAdi+turkishSlugify ile DB'deki isim kümesinden, /universite/* slug'ları uniSayfaSlug ile DB'deki universite kümesinden, /rehber/* slug'ları content/rehber/ dosya listesinden, /tercih-robotu next.config.ts kalıcı yönlendirmesinden). Görevde istenen 6 iç linkin tamamı kullanıldı.
• Mermaid bloğunun %% aria / %% altyazi ayrıştırması src/lib/rehber.ts beklentisine uyuyor (betikle kontrol edildi). Mermaid'in kendi parse'ı Node'da DOM olmadığı için koşmadı (DOMPurify.addHook is not a function) — sözdizimi mevcut yazılarla birebir aynı kalıpta yazıldı. [Ç]

---

Kullanılan SQL sorguları ve çıktıları

Hepsi sqlite3 -readonly data/yokatlas.db ile çalıştırıldı. Ortak havuz tanımı (her sorguda tekrar eder):

WHERE (isim LIKE 'Bilgisayar Mühendisliği%' OR isim LIKE 'Yazılım Mühendisliği%')
  AND onlisans = 0
  AND unitur IN ('DEVLET','VAKIF')
  AND isim NOT LIKE '%KKTC Uyruklu%'

/bolum/<slug> sayfaları parantezli varyantları (İngilizce, Burslu, %50 İndirimli…) aynı bölümde topladığı için havuz da isim LIKE '<ad>%' ile kuruldu — katalogla aynı gruplama.

S1 — Program sayısı, kontenjan, yerleşen, doluluk (yazıdaki 1. tablo)

WITH t AS (
  SELECT CASE WHEN isim LIKE 'Bilgisayar Mühendisliği%' THEN 'BM' ELSE 'YM' END AS bolum,
         unitur, kontenjan2026, yerlesen2026, sira2026
  FROM programs
  WHERE (isim LIKE 'Bilgisayar Mühendisliği%' OR isim LIKE 'Yazılım Mühendisliği%')
    AND onlisans = 0 AND unitur IN ('DEVLET','VAKIF') AND isim NOT LIKE '%KKTC Uyruklu%')
SELECT bolum, COUNT(*) program, SUM(unitur='DEVLET') devlet, SUM(unitur='VAKIF') vakif,
       SUM(COALESCE(kontenjan2026,0)) kontenjan, SUM(COALESCE(yerlesen2026,0)) yerlesen,
       ROUND(100.0*SUM(COALESCE(yerlesen2026,0))/SUM(COALESCE(kontenjan2026,0)),1) doluluk,
       SUM(sira2026 IS NOT NULL) tabani_olan
FROM t GROUP BY bolum;

bolum	program	devlet	vakif	kontenjan	yerlesen	doluluk	tabanı olan
BM	303	134	169	12.993	11.285	%86,9	214
YM	133	44	89	4.274	2.894	%67,7	83

S2 — Devlet/vakıf kırılımında doluluk

Aynı sorgu GROUP BY bolum, unitur ile:

bolum	unitur	program	kontenjan	yerlesen	doluluk	tabanı olan
BM	DEVLET	134	8.700	8.680	%99,8	120
BM	VAKIF	169	4.293	2.605	%60,7	94
YM	DEVLET	44	2.148	2.194	%102,1	40
YM	VAKIF	89	2.126	700	%32,9	43

S3 — Programı bulunan üniversite sayısı

SELECT CASE WHEN isim LIKE 'Bilgisayar Mühendisliği%' THEN 'BM' ELSE 'YM' END bolum,
       COUNT(DISTINCT universite) uni_sayisi
FROM programs WHERE <ortak havuz> GROUP BY 1;

→ BM 173 · YM 74. (Not: universite adı üzerinden sayar; ODTÜ/ODTÜ KKK birleşik olduğu için BM'de 1 fazla sayma riski var — bkz. veri kalitesi notu. [Ç])

Kapsama örtüşmesi (yazıda kullanılmadı ama karar verdirdi):

WITH t AS (SELECT universite, unitur,
       CASE WHEN isim LIKE 'Bilgisayar Mühendisliği%' THEN 'bm' ELSE 'ym' END b
     FROM programs WHERE <ortak havuz>),
u AS (SELECT universite, unitur, MAX(b='bm') bm, MAX(b='ym') ym FROM t GROUP BY universite, unitur)
SELECT unitur, SUM(bm=1 AND ym=1) ikisi_de, SUM(bm=1 AND ym=0) sadece_bm,
       SUM(bm=0 AND ym=1) sadece_ym, COUNT(*) toplam FROM u GROUP BY unitur;

→ DEVLET: 25 ikisi de / 84 sadece BM / 8 sadece YM (117 üni). VAKIF: 35 / 29 / 6 (70 üni).

S4 — Devlet programlarında en seçici, medyan, en açık taban sırası

WITH t AS (
  SELECT CASE WHEN isim LIKE 'Bilgisayar Mühendisliği%' THEN 'BM' ELSE 'YM' END bolum, sira2026
  FROM programs WHERE <ortak havuz> AND unitur='DEVLET' AND sira2026 IS NOT NULL),
n AS (SELECT bolum, sira2026, ROW_NUMBER() OVER (PARTITION BY bolum ORDER BY sira2026) rn,
             COUNT(*) OVER (PARTITION BY bolum) c FROM t)
SELECT bolum, c AS tabani_olan, MIN(sira2026) en_secici, MAX(sira2026) en_acik,
  (SELECT sira2026 FROM n n2 WHERE n2.bolum=n.bolum AND n2.rn=(n.c+1)/2) medyan
FROM n GROUP BY bolum;

bolum	tabanı olan program	en seçici	medyan	en açık
BM	120	2.503	135.495	274.606
YM	40	62.224	191.877	299.241

Uyarı: YM'nin en_acik değeri 299.241, ODTÜ KKK satırından geliyor. Yazıda en_acik kolonu kullanılmadı, medyan ve min kullanıldı; ODTÜ satırları medyanı 1 basamak kaydırabilir [Ç] — etkisi tabloların yönünü değiştirmiyor.

S5 — Sıralama bandına göre erişilebilir program sayısı

WITH t AS (SELECT CASE WHEN isim LIKE 'Bilgisayar Mühendisliği%' THEN 'BM' ELSE 'YM' END bolum, sira2026
           FROM programs WHERE <ortak havuz> AND sira2026 IS NOT NULL)
SELECT bolum, SUM(sira2026<=50000) ilk50k, SUM(sira2026<=100000) ilk100k,
       SUM(sira2026<=150000) ilk150k, SUM(sira2026<=200000) ilk200k, COUNT(*) toplam
FROM t GROUP BY bolum;

→ BM: 33 / 98 / 146 / 173 (toplam 214). YM: 1 / 24 / 51 / 61 (toplam 83).

S6 — En seçici 10 program (yazıda 520 ve 41.275 rakamlarının kaynağı)

SELECT universite, isim, unitur, kontenjan2026, yerlesen2026, sira2026 FROM programs
WHERE isim LIKE 'Bilgisayar Mühendisliği%' AND <ortak havuz kalanı> AND sira2026 IS NOT NULL
ORDER BY sira2026 LIMIT 10;   -- YM için isim LIKE 'Yazılım Mühendisliği%'

→ BM tepe: Koç 520 · İTÜ 2.503 · Bilkent 2.646 · ODTÜ 2.989 · Boğaziçi 4.560. → YM tepe: Bahçeşehir 41.275 · TED 50.763 · Ankara Üni 62.224 · İzmir Ekonomi 65.718.

S7 — Head-to-head (yazının ana bulgusu)

Kural: her üniversitede o bölümün en seçici (MIN sira2026) programı alınır; ODTÜ hariç.

WITH t AS (
  SELECT universite, unitur,
         CASE WHEN isim LIKE 'Bilgisayar Mühendisliği%' THEN 'bm' ELSE 'ym' END b, sira2026
  FROM programs WHERE <ortak havuz> AND sira2026 IS NOT NULL
    AND universite <> 'ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ'),
u AS (SELECT universite, unitur,
        MIN(CASE WHEN b='bm' THEN sira2026 END) bm,
        MIN(CASE WHEN b='ym' THEN sira2026 END) ym
      FROM t GROUP BY universite, unitur)
SELECT unitur, COUNT(*) cift, SUM(bm<ym) bm_secici, SUM(ym<bm) ym_secici
FROM u WHERE bm IS NOT NULL AND ym IS NOT NULL GROUP BY unitur;

unitur	çift	BM daha seçici	YM daha seçici
DEVLET	23	21	2 (Fırat, Harran)
VAKIF	33	33	0
toplam	56	54	2

Medyan fark (aynı CTE üzerinden ym-bm medyanı): +19.550 sıra.

Yazıdaki iki head-to-head tablosunun satırları aynı sorgunun SELECT universite, bm, ym, ym-bm fark … ORDER BY bm hâlinden alındı (devlet: 23 satırın tamamı; vakıf: 33 satırdan ilk 13'ü, sıralama BM tabanına göre).

Yöntem notu — neden MIN, neden "en büyük kontenjanlı satır" değil? Alternatif kural (üniversite × bölüm için ORDER BY kontenjan2026 DESC ilk satır) denendi: devlette 23 çiftin 22'si BM (tek istisna Harran) çıkıyor, ama vakıfta kırılıyor — 2026 verisinde vakıf program adlarının çoğunda burs etiketi yok (bkz. S8) ve en büyük kontenjanlı satır bir bölümde tam burslu, diğerinde %50/ücretli kademeye denk gelebiliyor (Çankaya, OSTİM, THK'da tam olarak bu oluyor). MIN kuralı iki bölümde de en yüksek burs kademesini seçtiği için elma-elma kıyası veriyor. Yazıda kullanılan kural MIN'dir ve yazıda açıkça anlatılmıştır.

S8 — Vakıf burs kademeleri (yazıda rakam olarak KULLANILMADI, yöntem kararını verdirdi)

... CASE WHEN isim LIKE '%(Burslu)%' THEN 'Burslu'
         WHEN isim LIKE '%50 İndirimli%' THEN '%50'
         WHEN isim LIKE '%25 İndirimli%' THEN '%25'
         WHEN isim LIKE '%Ücretli%' THEN 'Ücretli' ELSE 'Etiketsiz' END burs ...

→ Vakıf BM'de 169 programın 130'u, YM'de 89 programın 72'si etiketsiz. Aynı üniversitede etiketsiz satırlar birbirinden 200 bin sıra ayrışıyor (ör. Çankaya BM: 57.882 ve 265.073) — yani etiket gerçekte var, veride yok.

S9 — 2025 → 2026 yönü

WITH t AS (SELECT CASE WHEN isim LIKE 'Bilgisayar Mühendisliği%' THEN 'BM' ELSE 'YM' END bolum,
                  sira2025, sira2026
           FROM programs WHERE <ortak havuz> AND sira2025 IS NOT NULL AND sira2026 IS NOT NULL)
SELECT bolum, COUNT(*) iki_yil, SUM(sira2026<sira2025) sikilasti, SUM(sira2026>sira2025) gevsedi
FROM t GROUP BY bolum;

→ BM: 202 programın 185'i gevşedi, 17'si sıkılaştı. YM: 81'in 79'u gevşedi, 2'si sıkılaştı.

---

Doğrulanan dış bilgiler + URL'ler

İddia	Kaynak	Durum
2026-YKS yerleştirme sonuçları 18 Ağustos 2026'da açıklandı	https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi (duyuru tarihi ve metni okundu)	[D] teyit edildi
Çankaya Bilgisayar Müh. zorunlu derslerinde Digital Design, Electrical Circuit Analysis I, Computer Organization, Microprocessors, Operating Systems, Computer Networks, Formal Languages and Automata, Computer Graphics var	https://ceng.cankaya.edu.tr/en/undergraduate-curriculum/ (bölümün kendi sayfası, 8 yarıyıl tam liste)	[D]
Çankaya Yazılım Müh. zorunlu derslerinde donanım/devre dersi yok; SENG 205/206/301/303/322/324/326/401 ve SENG 271-272-383-384 proje zinciri var; CENG 218 Data Structures ve CENG 383 Algorithms ortak	https://www.yazilim.cankaya.edu.tr/yazilim-muhendisligi-mufredati/	[D]
ODTÜ'nün Yazılım Mühendisliği programı Ankara'da değil, Kuzey Kıbrıs Kampusu'nda	https://ncc.metu.edu.tr/tr/sng/anasayfa (+ aynı kampüste ayrıca Bilgisayar Müh.: https://ncc.metu.edu.tr/tr/cng/anasayfa)	[D]
MÜDEK yıllık akredite program listesi kamuya açık ve program bazında kontrol edilebilir	https://www.mudek.org.tr/tr/akredit/akredite2026.shtm ("01 Temmuz 2026 itibarıyla" başlığı okundu)	[D] — yalnızca bağlantı verildi, sayı verilmedi

Web sayfalarında bana yönelik talimat görülmedi.

---

Çıkarılan / yazılmayan iddialar

1. MÜDEK akredite program sayıları. Sayfa fetch'inde özetleyici model "19 üniversite" deyip 32 üniversite listeledi — tutarsız. Sayım doğrulanamadığı için yazıya hiçbir akreditasyon sayısı girmedi; okur listeye yönlendirildi. [doğrulanmalı — isteyen editör sayfayı elle sayabilir]
2. İş imkânı ve maaş rakamları. Türkiye'de bölüm bazında doğrulanabilir istihdam/maaş kaynağı bulunamadı; hiçbir rakam verilmedi, bu durum yazıda gerekçesiyle söylendi.
3. "Yazılım Mühendisliği daha yeni bir bölüm" cümlesi. Programların açılış yılı verimizde yok; yazıda "daha yeni ve dağılımı farklı" derken dayanak olarak yalnızca üniversite sayısı (173 vs 74) ve vakıf ağırlığı kullanıldı — açılış yılı iddiası yazılmadı. [Ç]
4. Genel müfredat iddiası. "Bilgisayar Müh. müfredatı şöyledir" gibi Türkiye geneli bir cümle kurulmadı; tek üniversitenin kendi belgesi kaynak gösterilip sınırı iki kez yazıldı.
5. ODTÜ head-to-head satırı. Ham veri ODTÜ için BM 2.989 vs YM 299.241 veriyordu; iki program iki ayrı kampüste olduğu için bu satır yayımlanmadı, çıkarılma gerekçesi yazıda açıkça belirtildi.
6. Devlet YM dolulukta %102,1. Kontenjanı aşan yerleşen; yazıda "ek kontenjan ve benzeri düzeltmeler" diye açıklandı ama bunun ÖSYM'deki resmî mekanizma adı teyit edilmedi. [doğrulanmalı — düşük risk]

---

Engeller

• www.ankara.edu.tr/programlar/... ve bilgipaketi.cankaya.edu.tr Bologna sayfaları JS ile render edildiği için fetch boş döndü; abilgisayar.kocaeli.edu.tr ECONNRESET verdi. Müfredat için statik HTML yayımlayan Çankaya bölüm siteleri kullanıldı.
• Mermaid'i Node'da parse ile doğrulayamadım (DOM yok). Sözdizimi mevcut yazıların kalıbıyla birebir aynı tutuldu.

---

Başka yazılarla çelişki / editöre notlar (rehber-editoru)

• bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor yazısında "Bilgisayar Müh. örneği: 87 programda boşluk ama devlet tabanları sıkı" ifadesi SEO planında geçiyordu. Benim havuzumda (örgün lisans, KKTC uyruklu hariç) BM'de kontenjanı yerleşenden büyük olan program sayısı ayrı sayılmadı; iki yazı arasında sayı çelişkisi görmedim ama editör aynı filtreyle bir kez karşılaştırsın.
• en-secici-devlet-universiteleri yazısı ODTÜ'yü 59 lisans programı ve 44.568 medyanla listeliyor. O havuz da ODTÜ KKK satırlarını içeriyor olabilir; aynı veri kalitesi sorunu o yazının ODTÜ medyanını yukarı çekmiş olabilir. Düzeltmedim — editörün/veri-mühendisinin işi. [Ç]
• Yazıda /bolum/bilgisayar-muhendisligi ve /bolum/yazilim-muhendisligi sayfalarına yollanıyor; o sayfaların "program sayısı" kutusu benim 303/133 rakamımdan farklı görünecek, çünkü katalog KKTC + yurt dışı + KKTC-uyruklu kontenjanları da sayıyor (BM ham toplam 332, YM 164). Yazıda havuz tanımı açıkça yazılı ama editör bu farkın okuru şaşırtıp şaşırtmayacağına baksın.

---

Bilal'den istenen (yayın öncesi kontrol)

1. Devlet head-to-head tablosu 23 satır — üniversite adı vererek "hangisi daha zor" demek bizim için ilk; itibar/hukuk açısından sorun görüyorsan tabloyu ilk 10 satıra kısaltabiliriz. (2 dk okuma)
2. ODTÜ'yü tablodan çıkarma gerekçesini yazıda açıkça yazdım ("kaynak verimizde Ankara ile Kuzey Kıbrıs kampüsü birleşiyor") — bu cümlenin kalmasını mı, sadeleştirilmesini mi istersin? (1 dk)
3. veri-muhendisi'ne ODTÜ KKK ayrıştırması iş kalemi açılmalı; onayın varsa backlog'a girer. (1 dk)