kolaytercih/docs/gece-vardiyasi/2026-09-22/19-yazar-yapay-zeka-guvenilir-mi.md

19 — Rehber yazarı: yapay-zekaya-tercih-sordum-guvenilir-mi

Rol: rehber-yazari · Şartname: 02-seo-konu-plani.md §0 + §2 Dalga E konu 19 · Dosya: content/rehber/yapay-zekaya-tercih-sordum-guvenilir-mi.md (2.851 kelime, commit'lenmedi)

Özet (5 madde)

1. Yazı iddia etmiyor, gösteriyor: genel sohbet botunun dört yapısal hata mekanizması (kesme tarihi, olmayan program–üniversite eşleşmesi, kapanmış/kod değişmiş program, eskimiş kontenjan-koşul) her biri kendi DB rakamıyla kanıtlanmış hâlde anlatıldı. "Yapay zekâ yanlış yapar" cümlesi tek başına hiçbir yerde geçmiyor.
2. Kendi testimiz yapıldı ve yazıya girdi ama bir sohbet botuna değil, botun okuduğu kaynağa: 22 Eyl 2026'da "Boğaziçi Bilgisayar Mühendisliği 2026 taban puanı" araması yapıldı; başlığında 2026 yazan sayfalar taban sırası 1.448 / puan 533,05003 gösteriyordu — bunlar bizim DB'mizdeki 2025 değerleriyle birebir aynı. DB'deki gerçek 2026: 4.560 / 526,75435. Rakip/site adı verilmedi, gözlem "sayfa türü"ne bağlandı.
3. /meraklisina şemasıyla satır satır eşleştirildi (aşağıda tablo). Çelişen tek cümle bulunmadı; yazıdaki "Bizim yaklaşımımız" bölümü şemanın altı düğümünü sırasıyla tekrarlıyor, fazladan hiçbir yetenek iddia etmiyor.
4. Marka bölümü ölçülü: "kapattığı 3 hata türü" ve "kapatmadığı 4 şey" ayrı ayrı listelendi; riskHesapla'nın determinist olduğu ve yerleşme olasılığı hesaplanmadığı açıkça yazıldı (src/lib/risk.ts:71-76 yorumuyla uyumlu). Vaat dili yok.
5. Üç iddia kanıtlanamadığı için çıkarıldı (madde "Yazılmayan iddialar").

/meraklisina şemasıyla uyum doğrulaması (satır satır)

Kaynak: src/features/pazarlama/components/huni-semasi.tsx SEMA + src/features/pazarlama/components/meraklisina-icerik.tsx §4 + src/lib/risk.ts.

Şema düğümü / kural	Yazıdaki karşılığı	Durum
T "Sıralamanla açılan tüm programlar"	Madde 1: "Sıralamanı girdiğinde o sıralamayla açılan gerçek programlar listelenir"	uyumlu
A alan — "adına ve bağlı olduğu fakülteye göre"	Madde 2, aynı ifadeyle	uyumlu
B il — "programı olan tüm iller, seçtiğin alanlardaki program sayısına göre yeniden sayılır"	Madde 2, aynı ifadeyle	uyumlu
C devlet/vakıf — "sayılar hem alanı hem ili hesaba katar"	Madde 2, aynı ifadeyle	uyumlu
H havuz — "yalnızca en son tercih kılavuzunda yer alanlar; kapanan ya da kodu değişip eski kaydı kalan önerilmez"	Madde 3, aynı ifadeyle	uyumlu
S/G — 24'ün altına düşerse "önce il, sonra alan" gevşetilir, listede belirtilir	Madde 4, sıra dahil aynı	uyumlu
U — havuz dar kalırsa liste eldekiyle kurulur, dağılım uyarlanır, açıkça söylenir	Madde 4, ikinci cümle	uyumlu
Y — "en fazla 24 tercih seçer, havuzda olmayan bölümü yazamaz, her satıra gerekçe yazar"	Madde 5, aynı üç unsur	uyumlu
R — "risk notu ve trend gerçek sıralama geçmişinden, yapay zekâ yorumu değildir"	Madde 6 + "kapattığı hatalar" 3. madde	uyumlu
L1/L2/L3 — hayal 5 / dengeli 13 / güvenli 6, "havuz elverdiğince"	Madde 6: "5 / 13 / 6, havuz elverdiğince"; görünen ad Güvenli (DILIM_ETIKET), "garanti" kelimesi yazıda hiç geçmiyor	uyumlu
riskHesapla determinist, olasılık yok (src/lib/risk.ts:71)	Tablonun "Olasılık" satırı + "Kapatmadığı şeyler" 1. maddesi: "ürün yerleşme olasılığı hesaplamaz"	uyumlu
Koşul filtresi yok (koddan çıkarım: risk.ts/rapor içinde koşul geçmiyor)	"Kapatmadığı şeyler" 2. maddesi: özel koşulları senin durumunla eşleştirmiyoruz	uyumlu, eksiklik açıkça yazıldı

Biçim kontrolü: 1 flowchart TD, %% aria: + %% altyazi: var, 2 tablo, H2'ler soru biçiminde, "Kaynaklar" + erişim tarihi (22 Eyl 2026), slug'da yıl yok, frontmatter yalnız baslik/aciklama/tarih, aciklama tırnaksız. Renk sınıfları ürünün risk diliyle aynı; her düğümün ilk satırında büyük harfli metin etiketi var, renk tek başına anlam taşımıyor. /tercih-robotu'na link verilmedi.

Kullanılan SQL sorguları (hepsi sqlite3 -readonly data/yokatlas.db)

-- 1) Bir yıllık taban oynaması (9.160 program, medyan %14,9; >%20: 2.877; >%50: 297)
WITH t AS (SELECT ABS(sira2026-sira2025)*100.0/sira2025 d FROM programs
           WHERE onlisans=0 AND sira2025 IS NOT NULL AND sira2025>0 AND sira2026 IS NOT NULL)
SELECT COUNT(*), ROUND((SELECT d FROM t ORDER BY d LIMIT 1 OFFSET (SELECT COUNT(*)/2 FROM t)),1),
       SUM(CASE WHEN d>20 THEN 1 ELSE 0 END), SUM(CASE WHEN d>50 THEN 1 ELSE 0 END) FROM t;

-- 2) İlk 100 bin bandı (3.034 program, medyan 4.014 sıra; >10.000: 686)
WITH t AS (SELECT ABS(sira2026-sira2025) d FROM programs
           WHERE onlisans=0 AND sira2025 IS NOT NULL AND sira2025<=100000 AND sira2026 IS NOT NULL)
SELECT COUNT(*), (SELECT d FROM t ORDER BY d LIMIT 1 OFFSET (SELECT COUNT(*)/2 FROM t)),
       SUM(CASE WHEN d>10000 THEN 1 ELSE 0 END) FROM t;

-- 3) Kılavuzdan düşen lisans programları (572 program, 11.587 yerleşen)
SELECT COUNT(*), SUM(yerlesen2025) FROM programs_arsiv
WHERE onlisans=0 AND yerlesen2025>0
  AND id NOT IN (SELECT eski_kod FROM programs WHERE eski_kod IS NOT NULL);

-- 4) Kodu değişen program sayısı (466)
SELECT COUNT(*) FROM programs WHERE eski_kod IS NOT NULL;

-- 5) Kontenjan değişimi (11.540 karşılaştırılabilir; 5.192 değişti, 3.907 azaldı)
SELECT COUNT(*), SUM(kontenjan2026<>kontenjan2025), SUM(kontenjan2026<kontenjan2025)
FROM programs WHERE onlisans=0 AND kontenjan2025 IS NOT NULL AND kontenjan2026 IS NOT NULL;

-- 6) Envanter (21.493 = 12.239 lisans + 9.254 önlisans) ve kapsama
SELECT onlisans, son_kilavuz_yili, COUNT(*) FROM programs GROUP BY 1,2;
SELECT COUNT(*) FROM programs WHERE onlisans=0 AND isim LIKE 'Psikoloji%';           -- 355
SELECT COUNT(DISTINCT universite) FROM programs WHERE onlisans=0 AND isim LIKE 'Psikoloji%'; -- 155
SELECT COUNT(DISTINCT universite) FROM programs;                                      -- 322

-- 7) Boğaziçi Bilgisayar Mühendisliği (tek satır, id 102210277)
SELECT sira2023, sira2024, sira2025, sira2026, puan2026 FROM programs
WHERE universite='BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ' AND isim LIKE '%Bilgisayar Mühendisliği%' AND onlisans=0;
-- 775 | 1006 | 1448 | 4560 | 526.75435

Veri tarihi: veri_meta.refresh_2026_tarih = 2026-09-21T17:21:23Z, refresh_2026_api_toplam = 21493, refresh_2026_atlanan = 0. programs_arsiv semantiği scripts/eski-arsivle.ts:1-6 başlığından doğrulandı (güncel kılavuzda olmayan programlar taşınıyor, silinmiyor).

Doğrulanan bilgiler + kaynak URL'leri (erişim 22 Eyl 2026)

• ÖSYM 2026 kılavuz sayfası, Tablo-3 (önlisans) ve Tablo-4 (lisans) ayrı indirilebilir dosyalar olarak listeleniyor — https://www.osym.gov.tr/2026-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu (sayfa açıldı, bağlantı adları teyit edildi)
• Kılavuz duyurusu 21 Temmuz 2026, "21–28 Temmuz 2026 arasında yayımlanacaktır" ve "tercihten önce nihai kılavuzu kontrol edin" uyarısı — https://www.osym.gov.tr/2026yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzunun-yayimlanmasi
• 2026-YKS yerleştirme sonuçları 18 Ağustos 2026 — https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi (aynı kaynak en-secici-devlet-universiteleri.md yazısında da kullanılmış, tutarlı)
• YÖK Atlas ve tercih sihirbazı adresleri — https://yokatlas.yok.gov.tr , tercih-sihirbazi-t4.php, tercih-sihirbazi-t3.php (bağlantılar arama sonucundan teyit; sayfa JS ile render olduğu için içerik WebFetch ile okunamadı)
• Kendi testimiz: "Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği 2026 taban puan başarı sıralaması" araması — başlığı 2026 olan sayfalarda 1.448 / 533,05003; DB'mizdeki sira2025 ile birebir aynı. Bağımsız bir kaynak (2026 verisi olan bir sayfa) 1.448 → 4.560 geçişini doğruluyor, bizim sira2026 ile örtüşüyor. Kanıt seviyesi: DB tarafı [D], arama tarafı [A] (arama özeti üzerinden; sayfalar tek tek açılmadı).

Çıkarılan / yazılmayan iddialar

1. Adı verilen bir sohbet botuna yapılan test. Ortamda üçüncü taraf sohbet botuna erişim yok; "X modeli şu sayıyı verdi" tipi hiçbir cümle yazılmadı. Şartnamedeki "test yapılamazsa bu bölüm yazıdan çıkar" kuralı yerine, kanıtlanabilir bir ikame test yapıldı (botların okuduğu kaynak). Bu, yazıda da açıkça söyleniyor: "Bir sohbet botunu adıyla test edip aktarmadık."
2. "Model şöyle der" tahmini. İlk taslakta "eğitim verisi 2023'te biten bir model 'yaklaşık 800' der" cümlesi vardı; test edilemediği için mekanizmaya çevrildi ("elindeki en yeni sayı 775 olur").
3. "572 program kapandı." Arşiv tablosu "bu yılın kılavuzunda aynı kodla bulunmayan" demek; kod değişip eşleşmesi kurulamayan programlar da içinde olabilir. Yazıda "kapanan program sayısı değildir" uyarısıyla birlikte verildi.
4. Aynı üniversitede aynı bölümün birden çok satırı. Hacettepe Tıp örneği (3 satır: 1.586 / 965 / 34.181) güçlü bir örnekti ama açıklaması SEO planı §3'te "şimdi yazılmaz" (veri sorusu veri-muhendisi'nde açık). Örnek kullanılmadı, tek satırlı Boğaziçi programıyla değiştirildi.
5. Özel koşulu ürünün süzdüğü iddiası. src/lib/risk.ts ve rapor tarafında koşul filtresi yok [koddan çıkarım]; yazı bunu eksiklik olarak açıkça yazıyor ve kullanıcıyı kılavuza + siralama-sartlari-2026'ya yolluyor.
6. Yerleşme olasılığı / garanti dili. Hiç kullanılmadı; tabloda "Olasılık: kimse yapamaz" satırı var ve altında "bu yazının sahibi olan ürün de dahil" deniyor.

İç linkler (hepsi hedefi doğrulanarak eklendi)

/meraklisina (src/app/meraklisina) · /bolumler · /bolum/bilgisayar-muhendisligi (3 mevcut yazıda kullanımda) · / · /rehber/tercih-robotu-nedir-yok-atlas-nasil-kullanilir · /rehber/tercih-listesi-nasil-yapilir · /rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir · /rehber/olu-tercih-nedir · /rehber/taban-puan-mi-siralama-mi · /rehber/siralama-sartlari-2026 — hepsinin content/rehber/*.md ya da src/app karşılığı var. /tercih-robotu (301) kullanılmadı.

Engeller

• Sohbet botu testi yapılamadı (ortamda üçüncü taraf model erişimi yok) → ikame test uygulandı, yazıda şeffaf.
• YÖK Atlas program sayfası WebFetch ile okunamadı (JS render). 2026 rakamı yalnızca kendi DB'mizden + arama sonucu çapraz kontrolünden doğrulandı.
• Mermaid şeması tarayıcıda render edilmedi (AGENTS.md: tarayıcı/dev sunucu açma yasak). mermaid.parse Node'da DOM olmadığı için çalışmadı. Sözdizimi mevcut çalışan yazılarla (ör. kyk-burs-mu-kredi-mi.md) biçimsel olarak birebir aynı kalıpta — düğüm/kenar/classDef formları eşleştirilerek doğrulandı [koddan çıkarım].
• Çalışma ağacında 9 paralel yazar dosyası daha var; hiçbirine dokunulmadı.

Diğer yazarlara / editöre not

• Tutarlılık riski: kapanan/kod değişen program rakamları (572 / 11.587 / 466) bu yazıda ilk kez kullanıldı. yeni-acilan-bolumler-nasil-degerlendirilir ve olu-tercih-nedir aynı kesite dokunursa rehber-editoru iki yazıyı aynı sorgudan hizalasın.
• tercih-robotu-nedir-yok-atlas-nasil-kullanilir yazısında "Kılavuzdaki özel koşulları ve sıralama şartlarını süzgece dahil etmek" bir iyi robot özelliği olarak sayılıyor. Bizim ürünümüzde koşul filtresi yok; o cümle "iyi robot" genel tanımı olduğu için doğrudan çelişki değil ama okur ürünün koşul süzdüğünü sanabilir. Editör o paragrafa "KolayTercih'te koşulu sen okursun" notu düşmeyi değerlendirsin — ben o dosyaya dokunmadım.

Marka / CEO'ya not

Kurucunun "yapay zekâ ile insan arasında" çerçevesi yazının kapanış bölümünde üç merciye çevrildi: veriye sor (sayı) · yapay zekâya sor (yorum) · insana sor (istek, bütçe, hayat). Bu üçlü, /meraklisina'daki "sihirbaz süzer, yapay zekâ kurar, karar senin" anlatısının rehber tarafındaki karşılığı ve reklam yapmadan konumu gösteriyor. Ürün tarafında bunu güçlendirecek ucuz bir hamle var: liste çıktısının altına "bu satırları kılavuzdan doğrula" 4 maddelik mikro kontrol listesi koymak — yazıdaki tabloyla birebir aynı, ürün içinde hiç yok. Backlog önerisi olarak urun-yoneticisi'ne bırakıyorum.

Bilal'den istenen

1. Yazının marka bölümündeki "kapatır / kapatmaz" ayrımının tonunu onayla — dürüstlük dozu bilerek yüksek tutuldu (5 dk okuma).
2. Karar: liste çıktısının altına "kılavuzdan doğrula" 4 maddelik mikro kontrol listesi eklensin mi? (2 dk karar)