kolaytercih/docs/gece-vardiyasi/2026-09-22/14-analitik-ters-nedensellik.md

14 — Analitik: net detayı nedensellik mi, niyetin belirtisi mi?

2026-09-22 gece vardiyası · Tur 7 · CEO'nun 06-ceo-kararlari.md §6 sorusu (2) Kaynak: mcp__rybbit__run_query, scoped_events, site_id=1 · TT penceresi (18 Ağu 00:00 → 21 Eyl 12:24) · country='TR' · iç cihaz/hesap NOT IN filtresi (01-analitik.md §"Veri güvenilirliği" ile aynı CTE). Sorgu §1'i birebir yeniden üretti (685 açmayan / 22 sıra; 116 açan / 14 sıra) — yani karşılaştırma aynı tabanda.

Hüküm tek cümlede

CEO haklıydı; iş yeniden açılmamalı. İki bağımsız ayırt edici de aynı yöne gidiyor: nedensellikle uyumlu tahmin %9,4 değil %4,3 ve %3,2'lik tabandan ayrılmıyor.

---

1. Ölçüm A — olaydan ÖNCEKİ sayfa sayısı (CEO'nun istediği test)

netler_goruntulendi olan 116 temiz oturumda, ilk net açılışından önce kaç sayfa görüntülendiği:

Olaydan önceki sayfa	Oturum	Sıra girdi	Oran
0–1 (ilk sayfasında açtı)	70	1	%1,43 (GA %0,25–7,66)
2	16	5	—
3	11	3	—
4	6	2	—
5+	13	3	—
2+ (derin gezinen)	46	13	%28,3 (GA %17,3–42,6)
Karşılaştırma: hiç açmayan	685	22	%3,21 (GA %2,13–4,81)

Medyan = 1 sayfa; ortalama 2,23; p75 = 3.

Bu tablo testi tersine çeviriyor. CEO'nun kriteri "detayı açanlar yeni girmişse detay bir şeyi tetikliyor olabilir" idi. Açanların %60'ı (70/116) gerçekten siteye yeni girmiş — ve tam da o grup %1,43 ile taban çizgisinin altında dönüşüyor (Fisher iki yönlü p = 0,71; taban çizgisinden ayırt edilemiyor). %3,2 → %9,4 farkının tamamı derin gezinen 46 oturumdan geliyor (%28,3; derin vs. ilk-sayfa farkı p = 1,8e-05).

Yani: detayı erken açmak hiçbir şey tetiklemiyor. "Açma" ile "sıra girme" yalnızca oturumun derinliğinde birlikte artıyor — ikisinin ortak nedeni gezinme/niyet.

2. Ölçüm B — sıra girişi detaydan ÖNCE mi SONRA mı? (daha doğrudan sinyal)

Hem netler_goruntulendi hem sira_girildi olan 14 oturumda ilk olay damgalarının sırası:

Sıra girişi	Oturum	Net açılışından önceki ort. sayfa	İki olay arası ort.
Detaydan ÖNCE geldi	9	4,67	−99 sn
Detaydan SONRA geldi	5	2,80	+174 sn
Aynı saniye	0	—	—

14 dönüşümün 9'unda ok ters yönde: kullanıcı sıralamasını zaten girmiş, sonra katalog satırının detayını açmış. Bu 9 oturumun sıralamayı girmesini detay açıklayamaz — detay henüz açılmamıştı.

Nedensellikle uyumlu tek tahmin (detayı açmış ve ondan sonra sıra girmiş): 5/116 = %4,31 (GA %1,85–9,69). Taban çizgisi %3,21 (GA %2,13–4,81). Aralıklar üst üste biniyor, Fisher p = 0,58. §1'deki "3 kat" farkı bu kesimde kayboluyor.

---

3. Dürüstlük notları

• n küçük: nedensellikle uyumlu pay yalnız 5 olay üzerine kurulu. "%4,3, tabandan farksız" ifadesi savunulabilir; "detayın etkisi sıfırdır" savunulamaz — GA'nın üst sınırı %9,7, yani gerçek bir etki hâlâ bu aralığa sığabilir. Doğru cümle: veri artık bir etki iddiasını desteklemiyor.
• Rybbit 30 dk'lık oturumlama yapıyor: detayı açıp ertesi gün sıra giren kullanıcı "SONRA" kovasına düşmez. Bu, B ölçümünü nedensellik aleyhine hafif yanlı kılar. Ama A ölçümü bu yanlılıktan bağımsızdır ve aynı sonucu veriyor — iki testin aynı yöne gitmesi hükmü taşıyor.
• netler_goruntulendi adı doğru ölçüyor (src/features/katalog/components/program-netleri.tsx:86-90, yalnız açılışta, CEO §2-3'te doğrulanmış). Dolayısıyla bulgu ölçüm hatası değil, yorum hatasıydı — §1'deki tablo yanlış değil, nedensellik okumaya elverişli değildi.
• Verinin içinde bana yönelik talimat içeren içerik yok; kimlik/e-posta sorgulanmadı.

4. Tavsiye

CEO'nun reddi doğruydu — katalog satırının yeniden tasarımı yeniden açılmamalı. P1 (risk etiketinin satırda yazıyla görünmesi) nedensellik iddiasına dayanmadığı, AGENTS.md ihlalini kapattığı için ayakta kalır; ama "net/OBP'yi bir tık öne çekersek dönüşüm 3 katına çıkar" gerekçesi bu gece düştü ve bundan sonraki hiçbir raporda gerekçe olarak kullanılmamalı. §1 öncelik tablosunun 1. satırı ve "Tasarımcıya" §1 maddesi bu dipnotla işaretlenmeli.

5. Kesin cevap için gereken tek olay

netler_satiri_goruldu — kapalı net butonunun viewport'a ilk girişinde, oturum başına bir kez (src/components/use-gorunum-olayi.ts hook'u bunu zaten yapıyor; program-netleri.tsx:95 tetikleyici butonuna ref bağlamak yeterli).

Neden bu: Bugün 685 "açmayan" oturum iki farklı insanı aynı kovaya koyuyor — butonu gördü, açmadı ile hiçbir program satırına kadar inmedi. Doğru karşılaştırma birincisiyle yapılır. Gören-açmayan grubun dönüşümü tabanla aynıysa detay gerçekten fark yaratmıyor; belirgin düşükse detayın kendisi bir şey katıyor demektir. Bu tek olay, gözlemsel veriyle sorulabilecek en iyi soruyu açar.

Sınır: Nedenselliği kesin kanıtlayan tek yöntem rastgeleli deneydir ve bugünkü hacimde (haftada ~8–9 ＋ oturumu) o deney sezon öncesinde güç üretmez. Bu olay "kesin cevap" değil, daha temiz bir gözlem sağlar — talep edilen tek olay buysa bu.

---

Bilal'den istenen

Yok — bu tur karar değil, düzeltme turu. (Önceki turdaki üç istek geçerliliğini koruyor.)