content(rehber): gece vardiyasının 14 yeni yazısı + 2 düzeltme, ekip raporları ve kurallar
14 yeni rehber yazısı (hepsi editör denetiminden geçti, 46 yazıda 829 iç link tarandı, 0 kırık hedef; 180+ DB rakamı yazıların kendi filtreleriyle yeniden koşuldu): taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti · kac-net-ile-hangi-bolum · siralama-bandlari-hangi-kapilar-acilir · ayni-bolum-farkli-universite-siralama-farki · hangi-bolumlerin-kontenjani-azaldi · yeni-acilan-bolumler-nasil-degerlendirilir · bilgisayar-mi-yazilim-muhendisligi-mi · kktc-universiteleri-okunur-mu · yapay-zekaya-tercih-sordum-guvenilir-mi · ek-madde-1-puanim-yetiyor-mu · universitede-ilk-hafta-ders-kaydi-muafiyet-kayit-dondurma · yks-2027-takvimi · rehber-ogretmenler-icin-veri-kaynaklari · bolumumu-sevmedim-hangi-kapilar-var İki canlı yazı düzeltildi: - veliler-icin-tercih-rehberi: veli diliyle kapanış; altındaki "sıralamanı gir" kutusu artık veliye ölü uç değil - bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor: "birkaç yüz kişilik fark" aslında ~9 bin (ÖSYM 265.356 ↔ bizim 256.532); payda açıklaması tersti — ek kontenjan paydaya girseydi oran düşerdi. guncelleme alanı eklendi (sitemap lastmod). Kurallar (AGENTS.md): - Yayın sonrası arama motoru bildirimi: URL denetimi yalnız canlıda 200 dönen adrese; kota sayacı; mülk/hesap notu; sitemap grep kuralı - Yıkıcı git komutları yasak: reset/checkout --/restore/clean/stash - Tarayıcı açma: tasarımcı ve UX gerekli gördüğünde açabilir (yetenek için .claude/agents/tasarimci.md'ye tarayıcı araçları eklendi) docs/gece-vardiyasi/2026-09-22/ — 34 rapor: CEO kararları ve kapanış turu, marka/ödeme analizi, sıfır ödeme teşhisi, SEO konu planı, veri kalitesi, editör denetimi, CTO şartnamesi, yazılımcı ve güvenlik raporları, SABAH-OZETI. docs/ekip/YAYIN-KUYRUGU.md — Search Console bildirim kuyruğu. Co-Authored-By: Claude Opus 5 <noreply@anthropic.com>
This commit is contained in:
bilalgursen
222
content/rehber/ayni-bolum-farkli-universite-siralama-farki.md
Normal file
222
content/rehber/ayni-bolum-farkli-universite-siralama-farki.md
Normal file
@@ -0,0 +1,222 @@
|
||||
---
|
||||
baslik: Aynı Bölüm, Farklı Üniversite: Taban Sıralaması Neden Bu Kadar Değişiyor? (2026)
|
||||
aciklama: 2026'da Psikoloji 243 ayrı programda açıldı ve tabanları 329 ile 1.402.765 arasında kapandı. Aynı bölüm adının farklı üniversitelerde neden bambaşka sıralamalarda kapandığını yedi bölüm üzerinden, sorgusuyla birlikte gösteriyoruz.
|
||||
tarih: 2026-09-22
|
||||
---
|
||||
|
||||
Kısa cevap: "bölüm adı" bir sıralama söylemez, yalnızca bir başlık söyler. 2026 yerleştirmesinde Psikoloji Türkiye'deki 138 üniversitenin **243 ayrı programında** açıldı; bu programların taban başarı sıraları 329 ile 1.402.765 arasında kapandı, ortadaki program ise 117.459'da. Fark tesadüf değil, yapısal: en büyük tek ayraç **bedel** (devlet mi, vakıf mı, vakıfta burslu mu ücretli mi), ikincisi **şehir**, üçüncüsü **programın yaşı**. Sıralaman 150.000 ise 2026'da tabanı senin sıranın gerisinde kapanan 82 Psikoloji programı vardı — ama bunların yalnızca **6'sı devlet üniversitesindeydi**. Yani asıl soru "Psikoloji okuyabilir miyim" değil, "hangi bedelle, hangi şehirde" oluyor. Aşağıdaki bütün rakamların havuzunu ve elenen satırları önce yazıyoruz, sonra tabloları veriyoruz.
|
||||
|
||||
Bu yazı iki kardeş yazıyla aynı soruyu sormuyor. [Sıralama bandları](/rehber/siralama-bandlari-hangi-kapilar-acilir) yazısı **bütün kataloğu** sıralama dilimlerine bölüp "bu bandda kaç program var" diye sayar; [altı yıllık taban trendi](/rehber/taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti) yazısı aynı programların **zaman içindeki yönünü** ölçer. Burada ise tek bir kesit var: **bir bölüm adının içindeki dağılım**, yani aynı adı taşıyan programların birbirinden neden ayrıştığı. Bölüm adına göre kaba bir harita istiyorsan [kaç sıralama ile hangi bölüme girebilirim](/rehber/kac-siralama-ile-hangi-bolume-girebilirim) yazısı daha doğru başlangıç.
|
||||
|
||||
```mermaid
|
||||
%% aria: Aynı bölüm adının farklı üniversitelerde neden farklı sıralamalarda kapandığını gösteren karar şeması. Başlangıç: bir bölümü istiyorsun, örneğin Psikoloji. İlk adım, o bölüm adının kaç ayrı programda açıldığını görmek. Psikoloji 2026'da 243 programda açıldı, yani karşında tek bir kapı değil 243 kapı var. İkinci adım, bu kapıları birbirinden ayıran dört ayracı sırayla uygulamak. Birinci ayraç bedel: devlet programı mı, vakıf programı mı, vakıfsa burslu mu indirimli mi ücretli mi. Bu, en büyük farkı yaratan ayraçtır, çünkü aynı vakıf üniversitesinin aynı bölümündeki burslu ve ücretli satırları yüz binlerce sıra arayla kapanabiliyor. İkinci ayraç şehir: devlet programlarında İstanbul, Ankara ve İzmir'deki satırlar diğer yetmiş sekiz ildeki satırlardan belirgin biçimde daha sıkı kapanıyor. Üçüncü ayraç programın yaşı: 2021'de henüz taban sıralaması oluşmamış, yeni açılmış programların tabanı çoğunlukla daha geniş kapanıyor. Dördüncü ayraç öğretim dili; bu ayraç tek yönlü çalışmıyor, aynı üniversitede İngilizce satırın Türkçe satırdan daha sıkı ya da daha geniş kapandığı örneklerin sayısı birbirine yakın. Dört ayracı uyguladıktan sonra sonuç kutusuna gelirsin: tercih listesine bölüm adı değil program satırı yazılır, çünkü aynı bölüm adının iki satırı arasındaki fark, iki farklı bölüm arasındaki farktan büyük olabiliyor. Şemada iki uyarı kutusu var. Birinci uyarı: taban sıralaması geçmiş yılın ölçüsüdür, bu yılın sözü değildir. İkinci uyarı: bu ayraçların hiçbiri eğitimin kalitesini ölçmez, yalnızca o programa kaç adayın talip olduğunu ölçer.
|
||||
%% altyazi: Aynı bölüm adının içindeki farkı dört ayraç açıklıyor: bedel, şehir, programın yaşı ve öğretim dili. Listeye bölüm adı değil program satırı yazılır.
|
||||
flowchart TD
|
||||
A("Bir bölümü istiyorum<br/>örnek: Psikoloji") --> B("Bu ad kaç ayrı programda açıldı?<br/>Psikoloji 2026: 243 program")
|
||||
B --> C{"Kapıları ayıran<br/>dört ayraç"}
|
||||
C -- "1. bedel" --> D("Devlet mi, vakıf mı?<br/>Vakıfta burslu / indirimli / ücretli<br/>en büyük farkı bu yapıyor")
|
||||
C -- "2. şehir" --> E("Üç büyük şehirdeki devlet satırları<br/>diğer 78 ildekinden daha sıkı kapanıyor")
|
||||
C -- "3. programın yaşı" --> F("2021'de tabanı olmayan yeni programların<br/>2026 tabanı çoğunlukla daha geniş")
|
||||
C -- "4. öğretim dili" --> G("Tek yönlü değil:<br/>İngilizce satır her zaman daha sıkı değil")
|
||||
D --> H("Sonuç: listeye bölüm adı değil<br/>PROGRAM SATIRI yazılır")
|
||||
E --> H
|
||||
F --> H
|
||||
G --> H
|
||||
H --> U1("Uyarı: taban sıralaması geçmiş yılın ölçüsü,<br/>bu yılın sözü değil")
|
||||
H --> U2("Uyarı: bu ayraçlar eğitim kalitesini ölçmez,<br/>yalnızca talebi ölçer")
|
||||
|
||||
classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
|
||||
classDef bilgi fill:#e0e7ff,stroke:#6366f1,color:#312e81
|
||||
class U1,U2 uyari
|
||||
class D,E,F,G bilgi
|
||||
```
|
||||
|
||||
## Bu yazıdaki rakamlar hangi havuzdan geliyor, neyi dışarıda bıraktık?
|
||||
|
||||
Rakamlardan önce havuz. Aşağıdaki her sayı `programs` tablosundan, **2026 kolonlarından** (`sira2026`, `kontenjan2026`) üretildi; veri 21 Eylül 2026'da işlendi. Eleme sırası ve her adımda kaç satır kaldığı:
|
||||
|
||||
| Adım | Filtre | Kalan satır | Elenen |
|
||||
| --- | --- | --- | --- |
|
||||
| 0 | Katalogdaki tüm program satırları | 21.493 | — |
|
||||
| 1 | Yalnız lisans (`onlisans = 0`) | 12.239 | 9.254 önlisans |
|
||||
| 2 | Yalnız `unitur` = DEVLET veya VAKIF | 11.280 | 959 (KKTC ve yurt dışı kurum etiketli lisans satırı) |
|
||||
| 3 | 2026 taban başarı sırası oluşmuş (`sira2026` dolu) | 9.482 | 1.798 (tabanı oluşmayan satırlar; çoğu özel yetenekle öğrenci alan ya da hiç yerleşen almayan programlar) |
|
||||
| 4 | Program adında "KKTC Uyruklu" geçmeyen | 9.408 | 74 |
|
||||
| 5 | `il` alanı dolu **ve** bir Türkiye ili | 9.365 | 43 |
|
||||
| 6 | Açık/uzaktan öğretim satırları hariç | **9.304** | 61 |
|
||||
|
||||
Bu havuz, [sıralama bandları](/rehber/siralama-bandlari-hangi-kapilar-acilir) yazısının havuzuyla **birebir aynıdır** (9.304 program, 271 üniversite, 81 il, 351 farklı bölüm adı) — iki yazının rakamları bilerek aynı tabandan okunuyor.
|
||||
|
||||
Bölüm adı gruplaması: program adının parantezli ekleri atılarak yapıldı, yani "Psikoloji", "Psikoloji (İngilizce)" ve "Psikoloji (%50 İndirimli)" tek bir **Psikoloji** başlığı altında sayılıyor. Katalogdaki `/bolum/psikoloji` sayfası da aynı kuralı kullanır.
|
||||
|
||||
Havuzun bilmen gereken dört zayıf noktası — hepsi bu yazının rakamlarını etkiliyor:
|
||||
|
||||
- **`il` alanı kirli.** Kaynak veride 110 satırın `il` değeri boş; ayrıca bazı satırlarda il yerine "KIBRIS", "LEFKOŞA" ya da "SARAYBOSNA - BOSNA - HERSEK" yazıyor. 5. adımda elenen 43 satırın tamamı bu iki gruptan. Psikoloji'de bu elemeye takılan iki satır var: Uluslararası Saraybosna Üniversitesi (114.116) ve Uluslararası Balkan Üniversitesi (795.314) — ikisinin de `il` alanında "SARAYBOSNA - BOSNA - HERSEK" yazıyor, yani Türkiye'de bir kampüs değiller.
|
||||
- **`unitur` etiketi güvenilmez.** Yukarıdaki iki Bosna programı veride **DEVLET** etiketli; Kıbrıs Amerikan Üniversitesi'nin 42 satırı da öyle. Bu yüzden bu yazıdaki devlet/vakıf kırılımlarını yaparken `unitur`'e tek başına güvenmedik, havuzu ayrıca Türkiye ili koşuluyla süzdük. Türkiye'deki devlet ve vakıf üniversitelerinin dışında kalanlar için [KKTC üniversiteleri okunur mu?](/rehber/kktc-universiteleri-okunur-mu) yazısına bak.
|
||||
- **ODTÜ ayrışmıyor.** ODTÜ'nün Ankara kampüsü ile Kuzey Kıbrıs Kampusu programlarının bir kısmı katalogda **aynı `universite` adı ve aynı `il` değeri (ANKARA)** altında duruyor. Havuzda ODTÜ'ye ait 65 satır var; örneğin İşletme adı altında 6 ayrı satır (1.585'ten 800.853'e) ve Psikoloji adı altında 2 satır (2.443 ve 141.555) görünüyor. Hangi satırın hangi kampüse ait olduğunu verimizden **ayıramıyoruz**; bu yüzden aşağıdaki hiçbir örnekte ODTÜ'yü tek tek adıyla kullanmadık. Toplamlara ise dahil — ve bir yerde tablonun ucunda duruyor: Mimarlık'ta devlet tarafının en sıkı satırı (39.128) ODTÜ'ye ait, o satırın hangi kampüs olduğu bizce belirsiz.
|
||||
- **Vakıf burs etiketi çoğu satırda yok.** Havuzdaki 3.439 vakıf programının yalnızca 659'unun adında burs kademesi yazıyor (339 "Burslu", 203 "İndirimli", 117 "Ücretli"); kalan 2.780 satırda etiket yok. Bu yüzden bu yazıda **burslu/ücretli kırılımına dayanan genel bir tablo vermiyoruz**; yalnızca etiketi kesin olan üç örnek üzerinden gösteriyoruz.
|
||||
|
||||
## Aynı bölüm adı kaç farklı sıralamada kapanıyor?
|
||||
|
||||
Yedi popüler bölüm. Her satır, o bölüm adını taşıyan bütün programların 2026 tabanını özetliyor.
|
||||
|
||||
| Bölüm | Program | Üniversite | En seçici satır | Medyan | En geniş satır | Devlet | Vakıf |
|
||||
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
||||
| [İşletme](/bolum/isletme) | 303 | 167 | 128 | 247.503 | 1.414.685 | 146 | 157 |
|
||||
| [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) | 265 | 154 | 55.118 | 131.777 | 1.090.898 | 116 | 149 |
|
||||
| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 243 | 138 | 329 | 117.459 | 1.402.765 | 73 | 170 |
|
||||
| [Tıp](/bolum/tip) | 217 | 119 | 1 | 16.585 | 49.623 | 105 | 112 |
|
||||
| [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) | 213 | 162 | 520 | 111.495 | 298.425 | 119 | 94 |
|
||||
| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 123 | 87 | 105 | 14.878 | 99.505 | 50 | 73 |
|
||||
| [Mimarlık](/bolum/mimarlik) | 121 | 97 | 28.108 | 146.562 | 249.972 | 57 | 64 |
|
||||
|
||||
*2026 taban başarı sıraları. "Medyan" = o bölüm adındaki programların tam ortadaki satırı. Devlet/vakıf sütunları program sayısıdır, üniversite sayısı değil.*
|
||||
|
||||
Uç değerler dikkat çekicidir ama kırılgandır: tek bir program bütün tabloyu değiştirebilir (Tıp'ın "en seçici satırı 1" rakamı tam olarak bu — tek bir vakıf programının tam burslu satırı). Uçurumun daha dayanıklı ölçüsü, en sıkı %10 ile en geniş %10 arasındaki mesafedir:
|
||||
|
||||
| Bölüm | En sıkı %10'un sınırı | Medyan | En geniş %10'un sınırı | Geniş uç ÷ sıkı uç |
|
||||
| --- | --- | --- | --- | --- |
|
||||
| [İşletme](/bolum/isletme) | 27.284 | 247.503 | 953.910 | 35,0 kat |
|
||||
| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 31.382 | 117.459 | 924.791 | 29,5 kat |
|
||||
| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 3.140 | 14.878 | 81.860 | 26,1 kat |
|
||||
| [Tıp](/bolum/tip) | 4.340 | 16.585 | 37.853 | 8,7 kat |
|
||||
| [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) | 36.765 | 111.495 | 238.201 | 6,5 kat |
|
||||
| [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) | 90.900 | 131.777 | 584.556 | 6,4 kat |
|
||||
| [Mimarlık](/bolum/mimarlik) | 74.227 | 146.562 | 230.548 | 3,1 kat |
|
||||
|
||||
*Aynı havuz; %10 ve %90 sınırları her bölüm adının kendi program listesi içinde hesaplandı.*
|
||||
|
||||
İki cümlelik okuma: **uçurum bölümün doğasında değil, o bölümün program çeşitliliğinde.** İşletme ve Psikoloji hem en pahalı vakıf kampüslerinde hem de kontenjanı dolmakta zorlanan yeni fakültelerde açıldığı için 30 kat civarında yayılıyor; Mimarlık ve Hemşirelik çok daha dar bir koridorda duruyor. Tıp'ın dar koridoru ise başka bir sebeple: 217 tıp programının tamamı ilk 50 binin içinde kapanmış, yani bu bölümde "daha erişilebilir bir üniversite" seçeneği 2026 verisinde yok. Aynı yayılım sorusunu iki **komşu bölüm adı** arasında sorduğumuz yazı da var: [bilgisayar mühendisliği mi, yazılım mühendisliği mi?](/rehber/bilgisayar-mi-yazilim-muhendisligi-mi)
|
||||
|
||||
Bu, havuzdaki 73 bölüm adının (en az 40 programı olanlar) tamamına baktığımızda da aynı: en geniş yayılanlar Ekonomi (45 program, 269,9 kat), Yeni Medya ve İletişim (52 program, 219,4 kat) ve Görsel İletişim Tasarımı (58 program, 192,4 kat); en dar koridorda duranlar İlköğretim Matematik Öğretmenliği (78 program, 2,1 kat), Sınıf Öğretmenliği (90 program, 2,2 kat) ve Eczacılık (93 program, 2,3 kat). Öğretmenlik ve eczacılık programlarının dar koridoru merkezî başarı sırası şartıyla da ilgili — [sıralama şartları](/rehber/siralama-sartlari-2026) yazısında.
|
||||
|
||||
## Sıralaman 150.000 ise Psikoloji'de hangi kapılar önünde duruyordu?
|
||||
|
||||
Somutlaştıralım. Aşağıdaki tablo, 2026'da tabanı senin sıranın **gerisinde** kapanan Psikoloji programlarını sayıyor. Elinde sıralama değil de net sayısı varsa önce [kaç netle hangi bölüm?](/rehber/kac-net-ile-hangi-bolum) yazısına bak — orada bölüm bölüm net cetveli var.
|
||||
|
||||
| Sıralaman | Tabanı bu sıranın gerisinde kapanan Psikoloji programı | Kaçı devlet üniversitesinde | Kaç ilde | Toplam 2026 kontenjanı |
|
||||
| --- | --- | --- | --- | --- |
|
||||
| 50.000 | 200 | 56 | 47 | 6.155 |
|
||||
| 100.000 | 143 | 35 | 39 | 4.742 |
|
||||
| 150.000 | 82 | 6 | 17 | 3.196 |
|
||||
| 250.000 | 69 | 0 | 12 | 2.796 |
|
||||
| 400.000 | 60 | 0 | 11 | 2.411 |
|
||||
|
||||
*243 programlık Psikoloji havuzu; "gerisinde kapanan" = `sira2026` senin sıranın sayısal olarak büyüğü ya da eşiti.*
|
||||
|
||||
Tablodaki asıl kırılma 100.000 ile 150.000 arasında ve kırılan şey program sayısı değil, **devlet sütunu**: 35'ten 6'ya düşüyor. 150.000'de duran bir aday için 82 kapının 76'sı vakıf üniversitesinde. 250.000'den sonra devlet sütunu sıfırlanıyor — yani 2026'da tabanı 250 binin gerisinde kapanmış tek bir devlet Psikoloji programı yok.
|
||||
|
||||
O 6 devlet programı bunlar:
|
||||
|
||||
| Üniversite | İl | 2026 taban sırası | 2026 kontenjanı |
|
||||
| --- | --- | --- | --- |
|
||||
| Gümüşhane Üniversitesi | Gümüşhane | 151.689 | 30 |
|
||||
| Adıyaman Üniversitesi | Adıyaman | 152.671 | 30 |
|
||||
| Bingöl Üniversitesi | Bingöl | 162.823 | 40 |
|
||||
| Muş Alparslan Üniversitesi | Muş | 170.510 | 30 |
|
||||
| Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi | Ağrı | 176.195 | 40 |
|
||||
| Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi | Ankara | 240.655 | 12 |
|
||||
|
||||
*2026 taban başarı sırası 150.000 ve gerisinde kapanan devlet Psikoloji programlarının tamamı.*
|
||||
|
||||
Listenin ilk beşi coğrafyayla, sonuncusu ise kontenjan büyüklüğüyle ilgili: Ankara Sosyal Bilimler'in 12 kişilik kontenjanı, büyük şehirde olmasına rağmen tabanını geniş bir yere taşımış. Bu liste bir tavsiye değil; "sıralaman 150.000 ise devlet Psikoloji'si tamamen kapalı" cümlesinin **yanlış** olduğunu gösteren bir sayımdır. Ama aynı liste şunu da söylüyor: bu altı kapının beşi, taşınmayı göze almayı gerektiriyor. Bunun maliyet tarafı [yurt, burs ve yıllık maliyet](/rehber/yurt-burs-ve-yillik-maliyet) yazısında.
|
||||
|
||||
## Aynı bölümün tabanı neden bu kadar değişiyor?
|
||||
|
||||
Dört ayracı tek tek, veriyle.
|
||||
|
||||
### 1. Bedel: devlet mi, vakıf mı — vakıfta hangi satır?
|
||||
|
||||
| Bölüm | Devlet: program / medyan | Vakıf: program / medyan |
|
||||
| --- | --- | --- |
|
||||
| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 73 / 97.977 | 170 / 124.122 |
|
||||
| [İşletme](/bolum/isletme) | 146 / 276.504 | 157 / 192.741 |
|
||||
| [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) | 116 / 121.761 | 149 / 207.577 |
|
||||
| [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) | 119 / 135.495 | 94 / 82.781 |
|
||||
| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 50 / 14.236 | 73 / 14.878 |
|
||||
| [Mimarlık](/bolum/mimarlik) | 57 / 174.050 | 64 / 125.467 |
|
||||
| [Tıp](/bolum/tip) | 105 / 15.460 | 112 / 22.965 |
|
||||
|
||||
*Her hücre kendi grubunun medyanı. Devlet/vakıf ayrımı `unitur` alanına dayanır; yukarıda anlattığımız etiket sorunu yüzünden havuz ayrıca Türkiye ili koşuluyla süzüldü.*
|
||||
|
||||
İlk bakışta şaşırtıcı olan şu: vakıf medyanı devletten **daha sıkı** çıkan bölümler var (Bilgisayar Mühendisliği, Mimarlık, İşletme). Bunun sebebi vakıf üniversitelerinin daha seçici olması değil, vakıf tarafının **iki uçlu** olması: tam burslu satırlar çok sıkı, ücretli satırlar çok geniş kapanıyor ve medyan aradaki dağılıma göre oynuyor. Etiketi kesin olan üç Psikoloji örneği bunu aynı üniversite içinde gösteriyor:
|
||||
|
||||
| Üniversite · Psikoloji | Burslu | %50 indirimli | Ücretli |
|
||||
| --- | --- | --- | --- |
|
||||
| Yeditepe Üniversitesi | 4.034 | 239.840 | 708.709 |
|
||||
| Kapadokya Üniversitesi | 125.664 | 699.819 | 1.364.723 |
|
||||
| Avrasya Üniversitesi (Trabzon) | 126.294 | — | 456.846 |
|
||||
|
||||
*Yalnızca program adında burs kademesi **açıkça yazan** satırlar. Psikoloji'nin 170 vakıf satırının yalnız 32'sinde böyle bir etiket var; kalan 138 satırın hangi kademe olduğunu verimizden okuyamıyoruz, bu yüzden onları adıyla örneklemiyoruz.*
|
||||
|
||||
Yeditepe satırında aynı üniversitenin aynı bölümü, burs kademesine göre 4.034 ile 708.709 arasına yayılıyor — bu tek başına, yedi bölümün hiçbirinin bölümler arası farkından büyük. Vakıf havuzunda aynı üniversitede aynı bölüm adını taşıyan birden çok satır **kural**, istisna değil: Psikoloji'de 57 vakıf üniversitesinin satırları arasındaki medyan fark **756.794 sıra**. Devlet tarafında bu durum yalnız 3 üniversitede var. Devlet–vakıf kararının bütün boyutları için [devlet mi, vakıf mı?](/rehber/devlet-mi-vakif-mi)
|
||||
|
||||
### 2. Şehir
|
||||
|
||||
Bedeli sabitlemek için yalnız devlet programlarına bakalım. Üç büyük şehir ile kalan 78 il arasındaki fark her bölümde aynı yönde:
|
||||
|
||||
| Bölüm (yalnız devlet) | İstanbul + Ankara + İzmir: program / medyan | Diğer 78 il: program / medyan |
|
||||
| --- | --- | --- |
|
||||
| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 22 / 31.882 | 51 / 113.775 |
|
||||
| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 19 / 5.664 | 31 / 18.721 |
|
||||
| [İşletme](/bolum/isletme) | 38 / 40.345 | 108 / 408.818 |
|
||||
| [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) | 30 / 44.589 | 89 / 169.038 |
|
||||
| [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) | 16 / 84.784 | 100 / 125.583 |
|
||||
| [Mimarlık](/bolum/mimarlik) | 15 / 79.980 | 42 / 197.879 |
|
||||
|
||||
Psikoloji'de devlet tarafının büyük şehir medyanı 31.882, diğer illerin medyanı 113.775 — yaklaşık 3,5 katı. İşletme'de fark 10 katın üstünde. Buradaki mekanizma kalite değil talep: aynı diplomayı veren iki devlet programından büyük şehirdekine çok daha fazla aday talip oluyor. Şehri kararın neresine koyacağın ayrı bir tartışma — [bölüm mü, üniversite mi, şehir mi?](/rehber/bolum-mu-universite-mi-sehir-mi)
|
||||
|
||||
### 3. Programın yaşı
|
||||
|
||||
Yeni açılmış programlar genellikle daha geniş bir bandda kapanır, çünkü ne mezunu ne de tanınırlığı vardır. Altı bölümün devlet programlarında (561 satır) 2021'de taban sıralaması oluşmuş olanların medyanı **109.331**, 2021'de tabanı olmayanların (yani o tarihte henüz öğrenci almayan ya da kontenjanı dolmayan programların) medyanı **246.689**.
|
||||
|
||||
Bu bir kusur değil, bir fiyat farkı: yeni bir programı nasıl değerlendireceğini [yeni açılan bölümler nasıl değerlendirilir?](/rehber/yeni-acilan-bolumler-nasil-degerlendirilir) yazısında anlattık.
|
||||
|
||||
### 4. Öğretim dili — ve dilin tek yönlü çalışmadığı gerçeği
|
||||
|
||||
Yaygın varsayım şu: "İngilizce program her zaman daha sıkı kapanır." Veride bunun karşılığı yok. Aynı devlet üniversitesinde aynı bölümün hem İngilizce hem de etiketsiz (Türkçe) satırının bulunduğu **20 çift** var; bunların 9'unda İngilizce satır daha sıkı, **11'inde diğer satır daha sıkı** kapanmış. Örneklem küçük, bu yüzden buradan bir kural çıkarmıyoruz — çıkardığımız tek sonuç, dilin tek başına yön belirlemediği. Hazırlık sınıfının senin için ne anlama geldiği ayrı bir karar: [hazırlık sınıfı ve öğretim dili](/rehber/hazirlik-sinifi-ve-ogretim-dili).
|
||||
|
||||
### Ölçemediğimiz iki şey
|
||||
|
||||
- **Kontenjan büyüklüğü.** Altı bölümün devlet programlarında kontenjanı 60 ve üstü olanların medyanı 108.326, 40–59 olanların 152.945, 40'ın altında olanların 152.671. İlk bakışta "büyük kontenjan = daha sıkı taban" gibi duruyor ama bu bir neden değil, bir eşlik: büyük kontenjanlar zaten köklü ve büyük üniversitelerde. Kontenjanın tabanı hangi yöne ittiğini bu veriyle ayrıştıramıyoruz, bu yüzden bunu ayraç saymadık. Aynı soruyu 2025→2026 kontenjan değişimi üzerinden ayrıca ölçtük ve ilişki orada da zayıf çıktı: [hangi bölümlerin kontenjanı azaldı?](/rehber/hangi-bolumlerin-kontenjani-azaldi)
|
||||
- **İkinci öğretim.** Katalogdaki 2026 lisans satırlarının hiçbirinde ikinci öğretim etiketi yok (`İÖ` ya da "İkinci Öğretim" geçen satır sayısı: 0). Dolayısıyla bu ayrımı bu veriyle **ölçemiyoruz** ve bu yazıda hakkında bir şey söylemiyoruz.
|
||||
|
||||
## Peki aynı diploma mı?
|
||||
|
||||
Dürüst cevap iki parçalı.
|
||||
|
||||
**Evet olan kısım:** ikisinden de lisans diploması alırsın ve diplomada hangi üniversitede okuduğun yazar. Bölüm adı aynıysa mezuniyet unvanın da aynıdır.
|
||||
|
||||
**Bilmediğimiz kısım, ve bu yazının en önemli sınırı:** iki program arasındaki gerçek farkı — akran grubu, öğretim üyesi kadrosu, laboratuvar ve staj imkânı, mezun ağı, yurt dışı değişim hacmi — ölçen **hiçbir veri bizde yok**. Taban sıralaması bunların hiçbirini ölçmez; yalnızca o programa kaç adayın talip olduğunu ölçer. Tabanı geniş kapanan bir program kötü bir program değildir, az talep görmüş bir programdır; tabanı sıkı kapanan bir program da iyi bir eğitimin garantisi değildir.
|
||||
|
||||
Bu yüzden bu yazı "hangi üniversite daha iyi" sorusuna cevap vermez ve veremez. O soruyu araştırmanın yolu sıralama tablosu değil: [bölümün iş imkânını nasıl araştırırsın?](/rehber/bolumun-is-imkanini-nasil-arastirirsin) yazısında hangi kaynaklara bakacağını ve kimlere soracağını anlattık. Üniversitenin kendi ders planına, öğretim üyesi sayısına ve öğrenci profiline [üniversiteler](/universiteler) sayfasından bakmaya başlayabilirsin.
|
||||
|
||||
## Bu tabloyu kendin nasıl çıkarırsın?
|
||||
|
||||
Yukarıdakilerin hepsi kataloğun kendisinde zaten duruyor; tek yapman gereken bölüm sayfasına inip sütunu sıralamak.
|
||||
|
||||
1. **Bölüm sayfasını aç.** [Bölümler](/bolumler) sayfasından bölümünü bul; [/bolum/psikoloji](/bolum/psikoloji), [/bolum/hukuk](/bolum/hukuk) ya da [/bolum/mimarlik](/bolum/mimarlik) gibi. Sayfa o bölüm adını taşıyan **bütün programları** satır satır listeler: taban puanı, başarı sıralaması, kontenjan, devlet/vakıf.
|
||||
2. **Sıralama sütununa göre sırala.** En sıkıdan en genişe dizdiğinde bu yazıdaki dağılımı kendi bölümün için görürsün. Not: bölüm sayfasının havuzu bu yazınınkinden geniştir (KKTC programları ve 2026 tabanı oluşmayan satırlar da orada durur), bu yüzden program sayıları birebir tutmayabilir.
|
||||
3. **Kendi sıralamanı bir çizgi gibi çek.** Sıranın gerisinde kapanan satırları işaretle; devlet ve vakıf sütununu ayrı say. Yukarıdaki Psikoloji merdiveni tam olarak bu sayımdır.
|
||||
4. **Listeni program satırından kur, bölüm adından değil.** Aynı bölüm adının 20 satırını üst üste yazmak liste yapmak değildir — [tercih listesi nasıl yapılır?](/rehber/tercih-listesi-nasil-yapilir) ve hangi satırların boşa gittiği için [ölü tercih nedir?](/rehber/olu-tercih-nedir).
|
||||
5. **Sıralamanı girip taramayı bize bırakabilirsin.** [Ana sayfadaki forma](/#hero-form) sıralamanı girdiğinde katalogdaki programlar senin sıranla kıyaslanıp hayal, dengeli ve güvenli dilimlerine ayrılır. Bu bir yerleşme olasılığı değil: ürün olasılık hesaplamaz, yalnızca programın son taban sıralamasını senin sıranla kıyaslar.
|
||||
|
||||
## Sık sorulan sorular
|
||||
|
||||
**Aynı bölümün tabanı düşük olan programı "kolay" mı demek?**
|
||||
Hayır. Taban sıralaması bir zorluk ölçüsü değil, bir talep ölçüsüdür. Aynı dersleri, aynı süreyi ve aynı mezuniyet koşullarını taşıyan iki program, yalnızca kaç adayın onu yazdığına göre farklı sıralamalarda kapanır.
|
||||
|
||||
**Vakıf üniversitesinin ücretli satırı sıralamam için uygun görünüyor, yazayım mı?**
|
||||
Kapı sayısını bütçeden ayrı okuma. Vakıf tarafında aynı bölümün burslu ve ücretli satırları arasındaki yıllık maliyet farkı, sıralama farkından daha belirleyici olabilir. Tercih kılavuzunda her satırın ücreti ve burs kademesi yazılıdır; listeye yazmadan önce oradan teyit et. Maliyet hesabı için [yurt, burs ve yıllık maliyet](/rehber/yurt-burs-ve-yillik-maliyet).
|
||||
|
||||
**Bu rakamlar bu yıl da aynı olur mu?**
|
||||
Olmayabilir. Hepsi 2026 merkezî yerleştirmesinin fotoğrafıdır; kontenjan değişimi, aday davranışı ve sınavın zorluğu tabanları her yıl oynatır. Tabanların yıllar içinde nasıl hareket ettiğini [altı yıllık taban trendi](/rehber/taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti) ve [taban sıralamalar yıldan yıla ne kadar değişir?](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) yazılarında ölçtük.
|
||||
|
||||
**Neden bazı bölümlerin uçurumu küçük?**
|
||||
Çünkü o bölümün programları birbirine benziyor: çoğu devlet üniversitesinde, benzer kontenjanlarla ve çoğunda merkezî sıralama şartıyla açılıyor. Eczacılık, Diş Hekimliği ve öğretmenlik branşları bu gruba giriyor. Buna karşılık İşletme ya da Ekonomi gibi hem çok sayıda vakıf kampüsünde hem de yeni fakültelerde açılan bölümlerde dağılım geniş oluyor.
|
||||
|
||||
## Kaynaklar
|
||||
|
||||
- Taban başarı sırası, kontenjan ve yerleşen verisi: kataloğumuzun YÖK Atlas kaynaklı veri kümesi (2026 verisi 21 Eylül 2026'da işlendi). Programın resmî yayın yeri: [yokatlas.yok.gov.tr](https://yokatlas.yok.gov.tr) — erişim: 22 Eylül 2026.
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu](https://www.osym.gov.tr/2026-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu) — program kodları, kontenjanlar, burs kademeleri ve özel koşullar Tablo 3 ve Tablo 4'te yer alır. Erişim: 22 Eylül 2026.
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS Yerleştirme Sonuçları Açıklandı](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) — bu yazıdaki bütün taban sıralamaları merkezî yerleştirmenindir. Erişim: 22 Eylül 2026.
|
||||
181
content/rehber/bilgisayar-mi-yazilim-muhendisligi-mi.md
Normal file
181
content/rehber/bilgisayar-mi-yazilim-muhendisligi-mi.md
Normal file
@@ -0,0 +1,181 @@
|
||||
---
|
||||
baslik: Bilgisayar Mühendisliği mi, Yazılım Mühendisliği mi? (2026 Yerleştirme Verisiyle)
|
||||
aciklama: İki bölümün farkını fikirle değil 2026 yerleştirme verisiyle karşılaştırdık: program sayısı, doluluk, taban sıraları ve ikisini birden açan 56 üniversitede kim daha seçici kapandı.
|
||||
tarih: 2026-09-22
|
||||
---
|
||||
|
||||
Kısa cevap: ikisinden biri "daha iyi" değil; 2026 yerleştirme verisinde ölçülebilen fark şu — Bilgisayar Mühendisliği Türkiye'de çok daha yaygın (303 lisans programı, Yazılım Mühendisliği'nde 133) ve neredeyse her yerde daha seçici kapanıyor: iki bölümü birden açan 56 üniversitenin 54'ünde Bilgisayar Mühendisliği'nin 2026 taban başarı sırası daha küçük, ortanca fark 19.550 sıra. (Bu sayım ODTÜ'yü dışarıda bırakıyor; nedenini aşağıda yazdık — ODTÜ dahil edilseydi 57 üniversitenin 55'i olurdu.) Müfredat tarafındaki gerçek ayrım ise donanım: Bilgisayar Mühendisliği ders planlarında devre, sayısal tasarım, bilgisayar mimarisi ve mikroişlemci dersleri zorunluyken Yazılım Mühendisliği planları bu saatleri yazılım süreçlerine (gereksinim analizi, tasarım, test, kalite, proje) ayırıyor. Ama müfredatlar üniversiteye göre değişir — ve senin sıralaman ile programın hangi üniversitede olduğu, bölümün adından daha belirleyicidir.
|
||||
|
||||
Bu yazıdaki bütün rakamlar kataloğumuzun YÖK Atlas kaynaklı **2026 yerleştirme verisinden** geliyor (2026-YKS yerleştirme sonuçları 18 Ağustos 2026'da açıklandı, veri 21 Eylül 2026'da kataloğa işlendi). Havuza yalnızca Türkiye'deki devlet ve vakıf üniversitelerinin **örgün lisans** programları girdi; yalnız KKTC uyruklu adaylara açık kontenjanlar ile KKTC ve yurt dışı üniversiteleri hariç tutuldu. Bölüm sayfalarında aynı veriyi program program görebilirsin: [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) · [Yazılım Mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi).
|
||||
|
||||
## Karar hangi soruyla başlar?
|
||||
|
||||
```mermaid
|
||||
%% aria: Bilgisayar Mühendisliği ile Yazılım Mühendisliği arasında karar şeması. İlk soru donanımla ilgilenip ilgilenmediğindir: devre, işlemci, gömülü sistem konuları ilgini çekiyorsa Bilgisayar Mühendisliği yoluna gidersin, çünkü bu derslerin zorunlu olduğu müfredat orasıdır. Donanım ilgini çekmiyor, yalnızca yazılım istiyorsan ikinci soru gelir: sıralamanla iki bölüm de aynı üniversitede açık mı? Aynı üniversitede ikisi de açıksa veri şunu söyler: 2026 yerleştirmesinde iki bölümü birden açan elli altı üniversitenin elli dördünde, yani ODTÜ dışarıda bırakıldığında, Bilgisayar Mühendisliği daha seçici kapanmıştır, yani sıralaman ikisine birden yetiyorsa asıl fark bölümün adında değil ders planındadır ve iki planı yan yana okumak gerekir. İki bölüm farklı üniversitelerdeyse karar bölüm adına göre değil üniversiteye göre verilir: akademik kadro, akreditasyon ve ders planı belirleyicidir. Üç yolun sonunda da aynı son soru vardır: seçtiğin programın ders planını ve akreditasyonunu açıp okudun mu? Okuduysan karar kaynağa dayanır. Okumadıysan dur, çünkü iki programın adı aynı olsa bile müfredatı aynı değildir.
|
||||
%% altyazi: Sıra önemli: önce donanım sorusu, sonra üniversite, en son bölüm adı.
|
||||
flowchart TD
|
||||
A{"Donanım ilgini çekiyor mu?<br/>devre, işlemci,<br/>gömülü sistem"}
|
||||
A -- "evet, çekiyor" --> B("BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ yolu:<br/>donanım dersleri zorunlu")
|
||||
A -- "hayır, sadece yazılım" --> C{"Sıralamanla ikisi de<br/>AYNI üniversitede mi açık?"}
|
||||
C -- "ikisi de aynı okulda" --> D("2026'da 56 üniversitenin 54'ünde<br/>(ODTÜ hariç) Bilgisayar Müh.<br/>daha seçici kapandı:<br/>ikisi de yetiyorsa fark adda değil,<br/>ders planında")
|
||||
C -- "farklı okullarda" --> E("Karar bölüm adına değil<br/>ÜNİVERSİTEYE göre verilir:<br/>kadro, akreditasyon, ders planı")
|
||||
B --> F{"Seçtiğin programın ders planını<br/>ve akreditasyonunu<br/>açıp okudun mu?"}
|
||||
D --> F
|
||||
E --> F
|
||||
F -- "okudum" --> G("Karar kaynağa dayanıyor")
|
||||
F -- "okumadım" --> H("DUR: adları aynı olan iki programın<br/>müfredatı aynı değildir")
|
||||
|
||||
classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
|
||||
classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
|
||||
classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
|
||||
class B,D,G garanti
|
||||
class A,C,E,F uyari
|
||||
class H hayal
|
||||
```
|
||||
|
||||
## İki bölüm 2026'da nasıl bir tabloyla kapandı?
|
||||
|
||||
| Ölçü (2026 yerleştirme verisi) | Bilgisayar Mühendisliği | Yazılım Mühendisliği |
|
||||
| --- | --- | --- |
|
||||
| Örgün lisans programı sayısı | 303 | 133 |
|
||||
| — devlet / vakıf | 134 / 169 | 44 / 89 |
|
||||
| Programı bulunan üniversite sayısı | 173 | 74 |
|
||||
| Toplam 2026 kontenjanı | 12.993 | 4.274 |
|
||||
| 2026'da yerleşen | 11.285 | 2.894 |
|
||||
| Doluluk (yerleşen ÷ ilan edilen genel kontenjan) | %86,9 | %67,7 |
|
||||
| Vakıf programlarında doluluk | %60,7 | %32,9 |
|
||||
| Kontenjanını doldurup taban sırası oluşan devlet programı | 120 / 134 (%89,6) | 40 / 44 (%90,9) |
|
||||
| Kontenjanını doldurup taban sırası oluşan vakıf programı | 94 / 169 (%55,6) | 43 / 89 (%48,3) |
|
||||
| Devlet programlarında medyan taban sırası | 135.495 (120 program) | 191.877 (40 program) |
|
||||
| Türkiye'deki en seçici programının taban sırası | 520 | 41.275 |
|
||||
| İlk 50.000 içinde kapanan program sayısı | 33 | 1 |
|
||||
| İlk 100.000 içinde kapanan program sayısı | 98 | 24 |
|
||||
|
||||
Birkaç okuma notu:
|
||||
|
||||
- **Devlet tarafında iki bölüm de doluyor.** Ölçüyü doluluk yüzdesiyle değil program sayısıyla veriyoruz, çünkü elimizdeki kontenjan alanı yalnız **genel kontenjanı** tutuyor; okul birincisi, şehit-gazi yakını ve depremzede kontenjanlarından yerleşenler payın içinde, paydanın dışında kalıyor ve oran yapay olarak %100'ü aşabiliyor. Onun yerine şuna bakılabilir: taban başarı sırası **yalnızca kontenjanını tamamen dolduran** programlarda yayımlanır, ve devlet Bilgisayar Mühendisliği programlarının 134'ünün 120'sinde, Yazılım Mühendisliği'nin 44'ünün 40'ında 2026 taban sırası oluşmuş. Vakıf tarafında aynı oran %55,6 ve %48,3.
|
||||
- **Asıl fark vakıf tarafında.** Vakıf üniversitelerinin Yazılım Mühendisliği kontenjanlarının yalnızca üçte biri doldu. Bunun ne anlama geldiğini [2026'da hangi bölümler boş kaldı](/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor) yazısında ayrıntılı anlatıyoruz: boş kalmak "kötü bölüm" demek değil, çoğu zaman "kontenjan talepten fazla" ya da "ücret karşılanamadı" demektir.
|
||||
- **"En seçici program" kolonu iki bölümün tavanını gösteriyor.** Bilgisayar Mühendisliği'nde 520'nci sırada kapanan bir program var ([Koç](/universite/koc-universitesi)); Yazılım Mühendisliği'nde Türkiye'nin en seçici programı 41.275'te kapandı ([Bahçeşehir](/universite/bahcesehir-universitesi)). Çok iyi bir sıralaman varsa Yazılım Mühendisliği adıyla gidebileceğin bir "tepe" program pratikte yok.
|
||||
- Taban sırası tek başına eğitimin kalitesini ölçmez; o programa yazılan adayların talebini ölçer. Bu ölçünün sınırlarını [taban puan mı, başarı sıralaması mı](/rehber/taban-puan-mi-siralama-mi) ve [taban sıralamalar yıldan yıla nasıl değişir](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) yazılarında anlatıyoruz.
|
||||
|
||||
## Aynı üniversitede ikisi de varsa hangisine girmek daha zor?
|
||||
|
||||
Bu sorunun cevabı, "hangisi daha iyi" tartışmasının veriyle yanıtlanabilen tek hâli. Çünkü aynı üniversitede iki bölüm de açıksa kampüs, şehir, kadro büyüklüğü ve okulun adı sabittir; geriye yalnızca bölümün kendisine olan talep kalır.
|
||||
|
||||
Yöntem: her üniversite için o üniversitedeki **en seçici** Bilgisayar Mühendisliği programının 2026 taban başarı sırasını, yine oradaki **en seçici** Yazılım Mühendisliği programınınkiyle karşılaştırdık. Vakıflarda bu, her iki bölümde de o üniversitenin en yüksek burs kademesindeki kontenjanına denk düşüyor; yani iki bölüm de kendi en seçici satırıyla kıyaslanıyor, burs farkı kıyası bozmuyor.
|
||||
|
||||
Sonuç: iki bölümü birden açan ve ikisinde de 2026 tabanı oluşan **56 üniversitenin 54'ünde** Bilgisayar Mühendisliği daha küçük (daha seçici) sırayla kapandı. Bu 56 sayısı ODTÜ'yü **dışarıda bırakır** (nedeni hemen aşağıda); ODTÜ de sayılsaydı oran 57'de 55 olurdu. Ortanca fark 19.550 sıra. İki istisnanın ikisi de devlet üniversitesi.
|
||||
|
||||
### Devlet üniversiteleri (23 üniversite, 2026)
|
||||
|
||||
| Üniversite | Bilgisayar Müh. taban sırası | Yazılım Müh. taban sırası | Hangisi daha seçici? |
|
||||
| --- | --- | --- | --- |
|
||||
| [Ankara Üniversitesi](/universite/ankara-universitesi) | 36.633 | 62.224 | Bilgisayar |
|
||||
| [Ankara Yıldırım Beyazıt](/universite/ankara-yildirim-beyazit-universitesi) | 55.158 | 67.228 | Bilgisayar |
|
||||
| [Eskişehir Osmangazi](/universite/eskisehir-osmangazi-universitesi) | 65.974 | 69.205 | Bilgisayar |
|
||||
| [Kocaeli](/universite/kocaeli-universitesi) | 70.832 | 95.107 | Bilgisayar |
|
||||
| [Sakarya](/universite/sakarya-universitesi) | 76.601 | 92.740 | Bilgisayar |
|
||||
| [Karadeniz Teknik](/universite/karadeniz-teknik-universitesi) (Trabzon) | 85.774 | 105.947 | Bilgisayar |
|
||||
| [Muğla Sıtkı Koçman](/universite/mugla-sitki-kocman-universitesi) | 88.452 | 125.508 | Bilgisayar |
|
||||
| [Manisa Celâl Bayar](/universite/manisa-celal-bayar-universitesi) | 91.623 | 151.233 | Bilgisayar |
|
||||
| [Çanakkale Onsekiz Mart](/universite/canakkale-onsekiz-mart-universitesi) | 99.219 | 102.283 | Bilgisayar |
|
||||
| [Konya Teknik](/universite/konya-teknik-universitesi) | 101.732 | 146.812 | Bilgisayar |
|
||||
| [Atatürk](/universite/ataturk-universitesi) (Erzurum) | 116.101 | 168.162 | Bilgisayar |
|
||||
| [Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji](/universite/adana-alparslan-turkes-bilim-ve-teknoloji-universitesi) | 131.209 | 158.722 | Bilgisayar |
|
||||
| [Bandırma Onyedi Eylül](/universite/bandirma-onyedi-eylul-universitesi) | 141.722 | 172.309 | Bilgisayar |
|
||||
| [Kayseri](/universite/kayseri-universitesi) | 162.855 | 188.156 | Bilgisayar |
|
||||
| [Kütahya Dumlupınar](/universite/kutahya-dumlupinar-universitesi) | 169.038 | 191.877 | Bilgisayar |
|
||||
| [Fırat](/universite/firat-universitesi) (Elazığ) | 183.911 | 134.457 | **Yazılım** |
|
||||
| [Karabük](/universite/karabuk-universitesi) | 185.022 | 224.582 | Bilgisayar |
|
||||
| [Afyon Kocatepe](/universite/afyon-kocatepe-universitesi) | 188.357 | 231.919 | Bilgisayar |
|
||||
| [Sivas Cumhuriyet](/universite/sivas-cumhuriyet-universitesi) | 196.418 | 199.219 | Bilgisayar |
|
||||
| [Burdur Mehmet Akif Ersoy](/universite/burdur-mehmet-akif-ersoy-universitesi) | 208.866 | 261.156 | Bilgisayar |
|
||||
| [İnönü](/universite/inonu-universitesi) (Malatya) | 212.457 | 216.363 | Bilgisayar |
|
||||
| [Malatya Turgut Özal](/universite/malatya-turgut-ozal-universitesi) | 242.850 | 250.654 | Bilgisayar |
|
||||
| [Harran](/universite/harran-universitesi) (Şanlıurfa) | 264.876 | 230.794 | **Yazılım** |
|
||||
|
||||
Tablo dışında bıraktığımız tek okul [Orta Doğu Teknik Üniversitesi](/universite/orta-dogu-teknik-universitesi): kataloğumuzun kaynak verisinde ODTÜ'nün Ankara kampüsü ile Kuzey Kıbrıs Kampusu aynı üniversite adı altında birleşiyor, Yazılım Mühendisliği programı ise Kuzey Kıbrıs Kampusu'nda. İki kampüsü ayıramadığımız için kıyas yanıltıcı olurdu.
|
||||
|
||||
### Vakıf üniversitelerinden örnekler (toplam 33 üniversitenin 33'ünde Bilgisayar daha seçici)
|
||||
|
||||
| Üniversite | Bilgisayar Müh. taban sırası | Yazılım Müh. taban sırası | Fark (sıra) |
|
||||
| --- | --- | --- | --- |
|
||||
| [Bahçeşehir](/universite/bahcesehir-universitesi) (İstanbul) | 28.086 | 41.275 | 13.189 |
|
||||
| [İzmir Ekonomi](/universite/izmir-ekonomi-universitesi) | 53.861 | 65.718 | 11.857 |
|
||||
| [OSTİM Teknik](/universite/ostim-teknik-universitesi) (Ankara) | 56.432 | 72.819 | 16.387 |
|
||||
| [İstinye](/universite/istinye-universitesi) (İstanbul) | 57.871 | 73.778 | 15.907 |
|
||||
| [Çankaya](/universite/cankaya-universitesi) (Ankara) | 57.882 | 69.674 | 11.792 |
|
||||
| [Atılım](/universite/atilim-universitesi) (Ankara) | 60.652 | 66.798 | 6.146 |
|
||||
| [Türk Hava Kurumu](/universite/turk-hava-kurumu-universitesi) (Ankara) | 63.039 | 73.820 | 10.781 |
|
||||
| [Yaşar](/universite/yasar-universitesi) (İzmir) | 66.546 | 80.167 | 13.621 |
|
||||
| [İstanbul Aydın](/universite/istanbul-aydin-universitesi) | 66.582 | 86.132 | 19.550 |
|
||||
| [İstanbul Kültür](/universite/istanbul-kultur-universitesi) | 75.616 | 96.411 | 20.795 |
|
||||
| [İstanbul Ticaret](/universite/istanbul-ticaret-universitesi) | 79.159 | 90.139 | 10.980 |
|
||||
| [Üsküdar](/universite/uskudar-universitesi) (İstanbul) | 81.580 | 110.578 | 28.998 |
|
||||
| [İstanbul Okan](/universite/istanbul-okan-universitesi) | 81.920 | 94.280 | 12.360 |
|
||||
|
||||
## Yazılım Mühendisliği gerçekten "daha kolay" mı?
|
||||
|
||||
Verinin cevabı iki katmanlı ve ikisini birden söylemek gerekiyor.
|
||||
|
||||
**Sayısal olarak: evet, girmesi daha kolay.** Devlet üniversitelerinde Bilgisayar Mühendisliği programlarının medyan taban sırası 135.495'ken Yazılım Mühendisliği'nde 191.877. Aynı okulda ikisi de varsa 56 üniversitenin 54'ünde Bilgisayar daha yukarıda kapanıyor. Yani aynı sıralamayla Yazılım Mühendisliği'ne daha "iyi" bir üniversitede yerleşme ihtimalin vardır.
|
||||
|
||||
**Ama bu, "bölüm kolay" demek değil.** Taban sırası okumanın zorluğunu değil, o programa yazılan aday talebini ölçer. Fark büyük ölçüde şundan geliyor: Bilgisayar Mühendisliği Türkiye'nin en seçici teknik üniversitelerinde uzun yıllardır var; Yazılım Mühendisliği ise daha yeni ve dağılımı farklı — 173 üniversitede Bilgisayar Mühendisliği varken Yazılım Mühendisliği 74 üniversitede açık ve bunların büyük kısmı vakıf. Dört yıl boyunca aldığın dersin zorluğu, tabanın nerede kapandığına değil, o bölümün o üniversitedeki ders planına ve kadrosuna bağlıdır.
|
||||
|
||||
Bir uyarı daha: 2026'da iki bölümde de tabanlar belirgin şekilde **gevşedi**. İki yılda da tabanı oluşan 202 Bilgisayar Mühendisliği programının 185'inde, 81 Yazılım Mühendisliği programının 79'unda 2026 sırası 2025'ten büyük çıktı. Bu tek yılın hikâyesi de değil: Yazılım Mühendisliği, altı yılda tabanı en çok gerileyen üçüncü bölüm ([51 programda 90.332'den 145.425'e](/rehber/taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti)). Bu yüzden 2027 için plan yaparken tek yılın sırasına yaslanma; hedef belirlemenin yöntemini [hedef sıralama nasıl belirlenir](/rehber/hedef-siralama-nasil-belirlenir) yazısında adım adım anlatıyoruz, kendi sıralamanla hangi bölümlerin açıldığını görmek içinse [kaç sıralama ile hangi bölüme girebilirim](/rehber/kac-siralama-ile-hangi-bolume-girebilirim) yazısına bak.
|
||||
|
||||
## Müfredat gerçekte ne kadar farklı?
|
||||
|
||||
Müfredatlar **üniversiteye göre değişir**; tek bir "Bilgisayar Mühendisliği müfredatı" ya da "Yazılım Mühendisliği müfredatı" yoktur. O yüzden genel bir iddia yerine, iki bölümü birden açan tek bir üniversitenin kendi yayımladığı zorunlu ders listelerini yan yana koyduk: [Çankaya Üniversitesi](/universite/cankaya-universitesi) (bölümlerin kendi sitelerinde yayımladığı lisans müfredatları, erişim 22 Eylül 2026).
|
||||
|
||||
| Konu | Bilgisayar Mühendisliği zorunlu dersleri | Yazılım Mühendisliği zorunlu dersleri |
|
||||
| --- | --- | --- |
|
||||
| Donanım ve elektronik | Digital Design, Electrical Circuit Analysis I, Computer Organization, Microprocessors | Zorunlu listede yok |
|
||||
| Sistem tarafı | Operating Systems, Computer Networks, Formal Languages and Automata, Computer Graphics | Zorunlu listede yok |
|
||||
| Ortak çekirdek | Computer Programming I–II, Data Structures, Algorithms, Discrete Structures, Database Management Systems | Computer Programming I–II, Data Structures (CENG 218), Algorithms (CENG 383) |
|
||||
| Yazılım süreci | Software Engineering (tek ders) | Software Requirement Analysis, Software Design, Software Architecture, Software Testing Fundamentals, Software Quality Assurance, Software Project Management, Software Security |
|
||||
| Proje | Innovative System Design and Development I–II (son yıl) | Software Project I–IV (3. yarıyıldan itibaren) + Graduation Project I–II |
|
||||
| Matematik/fen | Calculus I–II, Differential Equations, Linear Algebra, Numerical Analysis, Physics I–II | Calculus I–II, Linear Algebra, Probability and Statistics, Physics I–II |
|
||||
| Staj | Summer Training I–II | Summer Training I–II |
|
||||
|
||||
Tablodan çıkan tek cümle: **aynı çekirdek, farklı ağırlık.** İki bölüm de programlama, veri yapıları ve algoritmalarla başlıyor. Bilgisayar Mühendisliği bu çekirdeğin altına donanım katmanını (devre, sayısal tasarım, mimari, mikroişlemci) ve sistem derslerini koyuyor; Yazılım Mühendisliği aynı saatleri yazılım üretim sürecine (gereksinim, tasarım, mimari, test, kalite, proje yönetimi) ve erken başlayan proje zincirine ayırıyor.
|
||||
|
||||
Bu tablo **yalnızca bir üniversitenin** planıdır. Kendi listendeki programlar için aynı şeyi sen de yapabilirsin: üniversitenin bölüm sayfasında "ders planı", "müfredat" veya Bologna/AKTS bilgi paketi bağlantısını aç, sekiz yarıyılın zorunlu derslerini oku. Bir de akreditasyona bak — mühendislik programlarında MÜDEK akreditasyonu olup olmadığını MÜDEK'in kendi yıllık listesinden kontrol edebilirsin (kaynaklarda bağlantı var). İki adım toplam yirmi dakika sürer ve forumda okuyacağın her şeyden fazlasını anlatır.
|
||||
|
||||
## İş imkânı hangisinde daha iyi?
|
||||
|
||||
Bu soruya sayı vermiyoruz, çünkü Türkiye'de bölüm bazında doğrulanabilir istihdam ve maaş verisi yok — internette gördüğün maaş tabloları ya anket ya da ilan örneklemidir, kaynağı takip edilemez. Vaat etmek yerine yöntemi veriyoruz.
|
||||
|
||||
İki bölüm de "kapı serbest, ölçü senin portföyün" grubunda: mezuniyet için ayrıca geçmen gereken bir meslek sınavı yok, işveren stajına, projene ve portföyüne bakar. Bu gruptaki bölümleri değerlendirirken bakılacak yerleri [bölümün iş imkânını nasıl araştırırsın](/rehber/bolumun-is-imkanini-nasil-arastirirsin) yazısında beş adımda anlatıyoruz — arz tarafına bakma adımını bu yazıdaki kontenjan rakamlarıyla zaten yapabilirsin: iki bölümün 2026'daki toplam kontenjanı 17.267 ve yerleşen sayısı 14.179; yani her yıl bu iki addan on dört binin üzerinde öğrenci mezuniyet yoluna giriyor.
|
||||
|
||||
## Peki sen hangisini yazmalısın?
|
||||
|
||||
Kararı üç soruya indirgeyebilirsin:
|
||||
|
||||
1. **Donanım seni ilgilendiriyor mu?** Devre, işlemci, gömülü sistem, robotik tarafında çalışmayı düşünüyorsan Bilgisayar Mühendisliği'nin zorunlu ders planı sana o kapıyı açık tutar. Yazılım Mühendisliği'nde bu dersleri (varsa) seçmeli havuzdan almak zorunda kalırsın.
|
||||
2. **Sıralaman ikisine birden yetiyor mu?** Yetiyorsa, yukarıdaki veriye göre aynı üniversitede Bilgisayar Mühendisliği'ne girmek neredeyse her yerde daha zordur — ama "daha zor" ile "senin için daha doğru" aynı şey değil. İki programın ders planını aç, hangisinin içeriği seni daha çok çekiyorsa onu üste yaz.
|
||||
3. **Programlar farklı üniversitelerde mi?** O zaman soru bölüm adı sorusu olmaktan çıkar: karar kadro, akreditasyon, ders planı ve şehir maliyeti üzerinden verilir. Bu dengeyi kurmanın sırasını [bölüm mü, üniversite mi, şehir mi](/rehber/bolum-mu-universite-mi-sehir-mi) yazısında anlatıyoruz.
|
||||
|
||||
Son bir hatırlatma: listeni yaparken iki bölümü rakip değil, **aynı alanın iki kapısı** olarak gör. İkisini de listene koyabilirsin; yerleştirme sistemi seni yerleşebildiğin en üstteki tercihe koyar, o yüzden sıralaman içinde gerçekten hangisini istediğin, listedeki sıralarıyla belli olur ([merkezi yerleştirme nasıl çalışır](/rehber/merkezi-yerlestirme-nasil-calisir)).
|
||||
|
||||
Kendi sıralamanla bu iki bölümün hangi üniversitelerde açıldığını tek ekranda görmek için [bölüm kataloğundaki](/bolumler) sayfalara bakabilir ya da sıralamanı [tercih robotuna](/#hero-form) girebilirsin.
|
||||
|
||||
## Bu yazıdaki tablolar nasıl hesaplandı?
|
||||
|
||||
- **Kaynak tablo:** kataloğumuzun `programs` tablosu (YÖK Atlas kaynaklı). 2026 kolonları (`kontenjan2026`, `yerlesen2026`, `sira2026`) kullanıldı; veri 21 Eylül 2026'da işlendi.
|
||||
- **Havuz:** adı "Bilgisayar Mühendisliği" ya da "Yazılım Mühendisliği" ile **başlayan** örgün lisans programları; devlet ve vakıf üniversiteleri; yalnız KKTC uyruklu adaylara açık kontenjan satırları hariç. Parantezli varyantlar (İngilizce, Burslu, %50 İndirimli…) aynı bölüme dahildir — bölüm sayfalarımızdaki gruplamayla aynı kural. Bu havuzda 303 + 133 = 436 program var.
|
||||
- **Doluluk ve paydanın sınırı:** yerleşen toplamı ÷ kontenjan toplamı; boş bırakılmış kontenjan alanı 0 sayıldı. **Bu oran olduğundan yüksek çıkar:** kaynak verimizdeki kontenjan alanı yalnız genel kontenjanı taşırken yerleşen alanı dört kota türünün (genel + okul birincisi + şehit-gazi yakını + depremzede) toplamıdır. Devlet programlarında bu sapma oranı %100'ün üstüne taşıdığı için **devlet doluluk yüzdesini yayımlamıyoruz**; devlet tarafını "taban sırası oluşan program sayısı" ile veriyoruz. Vakıf oranları (%60,7 ve %32,9) aynı nedenle **üst sınırdır** — gerçek doluluk bundan yüksek olamaz, düşük olabilir; yazının "vakıfta kontenjanın büyük kısmı boş kaldı" argümanı bu yüzden ayakta kalıyor.
|
||||
- **"Taban sırası oluşan program":** `sira2026` alanı dolu olan satır. ÖSYM en küçük puanı ve başarı sırasını yalnız kontenjanı tamamen dolan programlar için yayımlar, bu yüzden bu alan "program doldu mu" sorusunun kontenjan oranından daha güvenilir göstergesidir.
|
||||
- **Medyan ve "en seçici" kolonları:** yalnızca 2026 taban başarı sırası oluşmuş programlar üzerinden.
|
||||
- **Aynı okulda kıyas kuralı:** her üniversite için iki bölümün de **en seçici** (en küçük 2026 taban sırası) satırı alındı; bu, vakıflarda iki bölümün de en yüksek burs kademesini seçtiği için elma-elma kıyası verir. **ODTÜ bu kıyasın dışında:** kaynak veride ODTÜ'nün Ankara kampüsü ile Kuzey Kıbrıs Kampusu aynı üniversite adı altında birleşiyor. ODTÜ dışarıdayken 56 çift (23 devlet + 33 vakıf) kalır ve 54'ünde Bilgisayar daha seçicidir; ODTÜ içerideyken 57 çiftin 55'i olur. Yazıdaki bütün oranlar **ODTÜ hariç** sayımdır.
|
||||
- **Katalog veri tarihi:** 21 Eylül 2026.
|
||||
|
||||
## Kaynaklar
|
||||
|
||||
- Program sayısı, kontenjan, yerleşen ve taban başarı sırası verisi: kataloğumuzun YÖK Atlas kaynaklı 2026 veri kümesi (21 Eylül 2026'da işlendi). Havuz: Türkiye'deki devlet + vakıf üniversitelerinin örgün lisans programları; yalnız KKTC uyruklu adaylara açık kontenjanlar ile KKTC ve yurt dışı üniversiteleri hariç.
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS: Yerleştirme Sonuçları Açıklandı](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) — duyuru tarihi 18 Ağustos 2026; erişim: 22 Eylül 2026.
|
||||
- YÖK Atlas: [yokatlas.yok.gov.tr](https://yokatlas.yok.gov.tr) — program bazında taban sıra ve kontenjanın resmî yayın yeri; erişim: 22 Eylül 2026.
|
||||
- Çankaya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, [Undergraduate Curriculum](https://ceng.cankaya.edu.tr/en/undergraduate-curriculum/) — erişim: 22 Eylül 2026.
|
||||
- Çankaya Üniversitesi Yazılım Mühendisliği Bölümü, [Yazılım Mühendisliği Müfredatı](https://www.yazilim.cankaya.edu.tr/yazilim-muhendisligi-mufredati/) — erişim: 22 Eylül 2026.
|
||||
- MÜDEK, [akredite lisans programları listesi](https://www.mudek.org.tr/tr/akredit/akredite2026.shtm) — bir programın akredite olup olmadığını buradan kontrol edebilirsin; erişim: 22 Eylül 2026.
|
||||
- ODTÜ Kuzey Kıbrıs Kampusu, [Yazılım Mühendisliği Bölümü](https://ncc.metu.edu.tr/tr/sng/anasayfa) — ODTÜ'nün Yazılım Mühendisliği programının hangi kampüste olduğunun teyidi; erişim: 22 Eylül 2026.
|
||||
68
content/rehber/bolumumu-sevmedim-hangi-kapilar-var.md
Normal file
68
content/rehber/bolumumu-sevmedim-hangi-kapilar-var.md
Normal file
@@ -0,0 +1,68 @@
|
||||
---
|
||||
baslik: Bölümümü Sevmedim: Önümde Hangi Kapılar Var? (Karar Şeması)
|
||||
aciklama: İlk haftalarda gelen "yanlış yerdeyim" hissi için sakin bir harita. Yedi kapı, her biri kimin için uygun kimin için değil, ve hangisi hangi yazıda anlatılıyor.
|
||||
tarih: 2026-09-22
|
||||
---
|
||||
|
||||
**Kısa cevap:** Okula yeni başladıysan ve "yanlış yerdeyim galiba" diyorsan, bunun çok yaygın olduğunu bil — ilk haftalarda hissettiğin şey çoğu zaman bölümün kendisiyle değil, yeni şehir, yeni düzen ve tanımadığın derslerle kurulan geçiş dönemiyle ilgilidir. Önünde gerçekten birkaç kapı var: kalıp tanımak, yatay geçiş/ÇAP/yandal, merkezi puanla yatay geçiş (Ek Madde-1), kaydını koruyup tekrar sınava girmek, kaydı sildirip mezun olarak girmek, önlisans–lisans rotanı değiştirmek ve bazen de bölümü değil mezuniyet sonrasını araştırmak. Ama bu kapıların hiçbiri bu hafta kapanmıyor; karar için acele etmen gereken bir an değil bu.
|
||||
|
||||
Bu yazı bir harita: her kapıyı tek cümleyle tanıtır, ayrıntıyı kendi yazısına bırakır.
|
||||
|
||||
## Önünde hangi kapılar var?
|
||||
|
||||
```mermaid
|
||||
%% aria: Bölümünden memnun olmayan birinci sınıf öğrencisi için kapı haritası. Başlangıç noktası "yanlış yerdeyim" hissi. İlk soru, ilk sınav döneminin geçip geçmediğidir. Geçmediyse önerilen yol beklemektir: bölümü tanımak, danışman hocanla konuşmak ve kararı ilk notlardan sonraya bırakmak. İlk dönem geçtiği hâlde his sürüyorsa ikinci soru programın önlisans mı lisans mı olduğudur. Önlisanstaysan bakacağın yer önlisans ile lisans rotalarının karşılaştırmasıdır. Lisanstaysan üçüncü soru şudur: elindeki en güçlü kart hangisi. Not ortalaman güçlüyse yatay geçiş, çift anadal ve yandal kapısına bakarsın. Yerleştiğin yıldaki merkezi yerleştirme puanın güçlüyse merkezi puanla yatay geçiş, yani Ek Madde 1 kapısına bakarsın. Yeniden sınava girmeyi düşünüyorsan dördüncü soru kaydını korumak isteyip istemediğindir: korumak istiyorsan kayıtlıyken tekrar sınava girme yolu, istemiyorsan kaydı sildirip mezun statüsünde girme yolu vardır. Hangisinin güçlü olduğundan emin değilsen önce bölümün mezuniyet sonrasını araştırırsın, çünkü sorun bazen bölüm değil beklentidir. Hiçbir kutu bir sonucun olacağını söylemez; her kutu bakılacak yeri gösterir.
|
||||
%% altyazi: Yedi kapı da açık; hangisinin sana uyduğunu elindeki en güçlü kart belirler.
|
||||
flowchart TD
|
||||
A("'Yanlış yerdeyim' hissi") --> B{"İlk sınav dönemin<br/>geçti mi?"}
|
||||
B -- "hayır" --> K1("BEKLE: Kal ve tanı<br/>danışman hocanla konuş")
|
||||
B -- "evet, his sürüyor" --> C{"Programın<br/>önlisans mı, lisans mı?"}
|
||||
C -- "önlisans" --> K2("ROTA: önlisans–lisans<br/>yolunu yeniden kur")
|
||||
C -- "lisans" --> D{"Elindeki en güçlü kart<br/>hangisi?"}
|
||||
D -- "not ortalamam" --> K3("GEÇİŞ: yatay geçiş<br/>ÇAP / yandal")
|
||||
D -- "yerleştiğim yılın<br/>merkezi puanı" --> K4("EK MADDE-1:<br/>merkezi puanla yatay geçiş")
|
||||
D -- "yeni bir sınav" --> E{"Kaydını korumak<br/>istiyor musun?"}
|
||||
E -- "evet" --> K5("SINAV: kayıtlıyken<br/>tekrar YKS")
|
||||
E -- "hayır" --> K6("SINAV: kaydı sildirip<br/>mezun olarak")
|
||||
D -- "emin değilim" --> K7("ARAŞTIR: sorun bölüm mü,<br/>beklenti mi?")
|
||||
```
|
||||
|
||||
**1. Kal ve tanı.** İlk sınav dönemine kadar beklemek bir seçenek değil, çoğu zaman en iyi ilk adımdır; danışman hocanla konuş, bölümün ilerleyen yıllardaki derslerine bak. Ders kaydı, muafiyet ve kayıt dondurma gibi ilk haftanın işleri [üniversitede ilk hafta rehberinde](/rehber/universitede-ilk-hafta-ders-kaydi-muafiyet-kayit-dondurma).
|
||||
|
||||
**2. Yatay geçiş, ÇAP, yandal.** Not ortalaman güçlüyse bölümü değiştirmenin ya da ikinci bir programı yanına eklemenin yolu burası: [yatay geçiş, ÇAP ve yandal gerçekte nasıl işler?](/rehber/yatay-gecis-cap-yandal) Hedef programı seçerken aynı bölüm adının üniversiteden üniversiteye ne kadar ayrıştığını da görmek istersen: [aynı bölüm, farklı üniversite](/rehber/ayni-bolum-farkli-universite-siralama-farki)
|
||||
|
||||
**3. Merkezi puanla yatay geçiş (Ek Madde-1).** Yerleştiğin yıldaki YKS puanın hedef programın tabanını geçiyorsa not ortalamasına bakılmayan ayrı bir kapı var: [puanım Ek Madde-1'e yetiyor mu?](/rehber/ek-madde-1-puanim-yetiyor-mu)
|
||||
|
||||
**4. Kaydını koruyup tekrar YKS.** Okumaya devam ederken sınava yeniden girebilirsin; kuralları ve maliyeti [üniversite okurken tekrar YKS](/rehber/universite-okurken-tekrar-yks) yazısında. Yeni bir sıralamanın önünde kaç kapı açtığını önden görmek için [sıralama bandları](/rehber/siralama-bandlari-hangi-kapilar-acilir).
|
||||
|
||||
**5. Kaydı sildirip mezun olarak girmek.** Bu, sonuçları geri alınması en zor seçenek; karşılaştırması [mezuna kalmak mı, kayıt olmak mı?](/rehber/mezuna-kalmak-mi-kayit-olmak-mi) yazısında.
|
||||
|
||||
**6. Önlisans–lisans rotanı değiştirmek.** Önlisanstaysan ya da lisanstan önlisansa bakıyorsan iki rotanın ne sunduğu [önlisans mı, lisans mı?](/rehber/onlisans-mi-lisans-mi) yazısında.
|
||||
|
||||
**7. Bölümü değil işi araştırmak.** Bazen rahatsız eden bölüm değil, bölüm hakkında duyduklarındır; yöntem [bir bölümün iş imkânını nasıl araştırırsın?](/rehber/bolumun-is-imkanini-nasil-arastirirsin) yazısında, programların kendi sayfaları ise [bölüm kataloğunda](/bolumler).
|
||||
|
||||
## Hangi kapı kimin için?
|
||||
|
||||
| Kapı | Kimin için uygun | Kimin için değil | Nereye bak |
|
||||
|---|---|---|---|
|
||||
| Kal ve tanı | Daha bir sınav dönemi görmemiş, kararsız olan | Bölümün içeriğini öğrenmiş ve netçe istemeyen | [İlk hafta](/rehber/universitede-ilk-hafta-ders-kaydi-muafiyet-kayit-dondurma) |
|
||||
| Yatay geçiş / ÇAP / yandal | Not ortalaması güçlü olan | İlk dönem notları düşük olan | [Yatay geçiş, ÇAP, yandal](/rehber/yatay-gecis-cap-yandal) |
|
||||
| Ek Madde-1 | Yerleştiği yılki merkezi puanı hedefin tabanını geçen | Hedefin tabanı kendi puanının üstünde olan | [Ek Madde-1](/rehber/ek-madde-1-puanim-yetiyor-mu) |
|
||||
| Kayıtlıyken tekrar YKS | Okumayı sürdürüp güvenceyi bırakmak istemeyen | Derslere devam ederken çalışamayacağını bilen | [Okurken tekrar YKS](/rehber/universite-okurken-tekrar-yks) |
|
||||
| Kaydı sildirip mezun olarak | Kararı netleşmiş, riski bilerek alan | Hâlâ tereddüt eden | [Mezuna kalmak mı?](/rehber/mezuna-kalmak-mi-kayit-olmak-mi) |
|
||||
| Önlisans–lisans rotası | Hedefi uygulamalı bir meslek olan ya da rotasını yeniden kuran | Hedef mesleği lisans diploması şart koşan | [Önlisans mı, lisans mı?](/rehber/onlisans-mi-lisans-mi) |
|
||||
| Bölümü değil işi araştırmak | Bölümü hakkında duyduklarından tedirgin olan | Dersleri tanıyıp gerçekten sevmediğini gören | [İş imkânı araştırma](/rehber/bolumun-is-imkanini-nasil-arastirirsin) |
|
||||
|
||||
## Ne zaman karar vermen gerekmez, ne zaman gerekir?
|
||||
|
||||
Eylül–Ekim'de bir karar vermen gerekmiyor; bu aylarda yapılacak iş bölümü tanımak ve seçenekleri öğrenmek. İlk sınav dönemin bittiğinde aynı soruyu kendine tekrar sor — o zaman elinde bir not ortalaması, tanıdığın dersler ve daha sağlam bir his olur.
|
||||
|
||||
Karar gerektiren tek şey **pencereler**: yatay geçiş başvuruları, kayıt dondurma ve sınav başvuruları kendi takvimlerinde açılır ve kapanır. Tarihler üniversiteden üniversiteye değişir, bu yüzden burada tarih yazmıyoruz; hangi kapıya bakacaksan onun yazısındaki takvim bölümünü oku ve kendi üniversitenin akademik takvimini takip et. Kararı erken vermen gerekmez, ama pencereyi öğrenmeyi geciktirme.
|
||||
|
||||
Bir kapıyı seçmek diğerlerini kapatmaz: kayıtlı kalıp sınava hazırlanan biri, aynı yıl not ortalamasını yatay geçişe yetecek düzeye de çıkarabilir.
|
||||
|
||||
## Kaynaklar
|
||||
|
||||
Kaynağa 22 Eylül 2026'da erişildi.
|
||||
|
||||
- YÖK, [Öğrencilerle İlgili İş ve İşlemler](https://egitim.yok.gov.tr/tr/page/492) — "Yatay Geçişler ve Özel Öğrencilik" ve "Merkezi Yerleştirme Puanı İle Yatay Geçiş (Ek Madde 1)" başlıkları; yatay geçiş, çift anadal ve yandal Yükseköğretim Kurumlarında Ön Lisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlararası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik ile düzenlenir. Madde ayrıntıları ve uygulama ilkeleri yukarıda bağlanan kapı yazılarında.
|
||||
@@ -2,6 +2,7 @@
|
||||
baslik: 2026'da Hangi Bölümler Boş Kaldı? Boş Kontenjan 2027 Tercihçisine Ne Söylüyor?
|
||||
aciklama: ÖSYM'nin sayısal bilgilerine göre 2026-YKS'de örgün programlarda 45.033 kontenjan boş kaldı ve boş lisans kontenjanının dörtte üçü vakıf üniversitelerinde. Hangi bölümlerde boşluk büyük, bir program neden boş kalır ve bu tablo seneye tercih yapacaklara ne söylüyor?
|
||||
tarih: 2026-09-22
|
||||
guncelleme: 2026-09-22
|
||||
---
|
||||
|
||||
Kısa cevap: 2026-YKS'de örgün yükseköğretim programlarının 676.999 kontenjanından 631.966'sına aday yerleştirildi; **45.033 kontenjan boş kaldı** (29.882'si lisans, 15.151'i önlisans). Boşluk bölümlere ve kurumlara eşit dağılmadı: devlet lisans programlarında doluluk %99'un üzerindeyken vakıf lisans programlarında %78,1, KKTC üniversitelerinde %60,2. "Bu bölüm boş kaldı" cümlesi bir bölümün kötü olduğunu değil, o **programın** fiyat etiketiyle, şartıyla ya da kontenjanıyla talebin bu yıl kesişmediğini gösterir. Seneye tercih yapacaksan boş kontenjan listesini hazır fırsat listesi gibi değil, "neden boş kaldı?" diye sorgulayacağın bir liste gibi okumalısın.
|
||||
@@ -128,4 +129,4 @@ Tüm kaynaklara 22 Eylül 2026'da erişildi.
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler) — kontenjan, yerleşen ve boş kontenjan sayıları belgedeki Tablo 1'den alındı ([PDF](https://cdn.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-liskin-sayisal-bilgiler-bxo4wg-18092428.pdf))
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS: Yerleştirme Sonuçları Açıklandı](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) duyurusu — sonuç tarihi (18 Ağustos 2026) ve kayıt tarihleri (24–28 Ağustos 2026; e-kayıt 24–26 Ağustos)
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS Ek Yerleştirme: Tercihlerin Alınması](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-ek-yerlestirme-tercihlerin-alinmasi) duyurusu ve [2026-YKS Yükseköğretim Programlarına Ek Yerleştirme Kılavuzu](https://dokuman.osym.gov.tr/web/2026/9/2026-yuksekogretim-programlarina-ek-yerlestirme-kilavuzu-f2ttjv-17130413.pdf) (17 Eylül 2026) — boş kontenjanların program bazında yayımlandığı tablolar
|
||||
- KolayTercih katalog verisi: YÖK Atlas 2026 yerleştirme verisi (`data/yokatlas.db`, 21 Eylül 2026 güncellemesi) — bölüm bazındaki kontenjan, yerleşen, boş kontenjan ve taban sıralaması sayıları. Vakıf lisans toplamlarımız ÖSYM'nin rakamlarıyla birebir aynı (99.638 kontenjan, 21.811 boş); devlet tarafında YÖK Atlas kontenjanları yerleştirme sonrası eklenen kontenjanları da içerdiği için birkaç yüz kişilik fark oluşuyor (bizim lisans boş toplamımız 29.985, ÖSYM'nin 29.882).
|
||||
- KolayTercih katalog verisi: YÖK Atlas 2026 yerleştirme verisi (`data/yokatlas.db`, 21 Eylül 2026 güncellemesi) — bölüm bazındaki kontenjan, yerleşen, boş kontenjan ve taban sıralaması sayıları. Vakıf lisans kontenjan toplamımız ÖSYM'nin rakamıyla birebir aynı (99.638 kontenjan, 21.811 boş) ve boş lisans toplamımız da ÖSYM'ninkine çok yakın (29.985 ↔ 29.882). Buna karşılık **devlet lisans kontenjan toplamımız ÖSYM'ninkinden yaklaşık 9 bin kişi düşüktür** (ÖSYM 265.356; bizim örgün devlet lisans toplamımız 256,5 bin civarı) — bu yüzden yukarıdaki kurum grubu tablosunun tamamı ÖSYM'nin belgesinden alındı, bizim katalogdan üretilmedi. Ayrıca kataloğumuzdaki `kontenjan` alanı yalnızca **genel kontenjanı** tutar, `yerleşen` alanı ise genel + okul birincisi + şehit-gazi yakını + depremzede kontenjanlarına yerleşenlerin **toplamıdır**; bu yüzden program bazında yerleşen sayısı ilan edilen kontenjanı aşabiliyor ve katalogdan hesaplanan boş kontenjan **gerçek boşluğun alt sınırıdır**.
|
||||
|
||||
188
content/rehber/ek-madde-1-puanim-yetiyor-mu.md
Normal file
188
content/rehber/ek-madde-1-puanim-yetiyor-mu.md
Normal file
@@ -0,0 +1,188 @@
|
||||
---
|
||||
baslik: Ek Madde-1 ile Yatay Geçiş: Puanım Yetiyor mu, Nereden Bakarım?
|
||||
aciklama: Merkezî yerleştirme puanıyla yatay geçişte bu yılın değil, senin yerleştiğin yılın taban puanına bakılır. Kuralın resmî metni, kontenjan ve takvim; bir de kendi puanını katalogdaki yıl tablosuyla adım adım karşılaştırma yöntemi.
|
||||
tarih: 2026-09-22
|
||||
---
|
||||
|
||||
**Kısa cevap:** Ek Madde-1'de tek bir karşılaştırma var: **senin yerleştiğin yıldaki merkezî yerleştirme puanın**, geçmek istediğin programın **o aynı yıldaki taban puanına** eşit ya da ondan yüksek olmalı. Bu yılın taban puanına bakılmaz, not ortalamana bakılmaz, mülakat yapılmaz. Şartı sağlıyorsan başvurursun; başvuru kontenjandan fazlaysa en yüksek puanlıdan başlanarak sıralanır. Bu haktan **yalnızca bir kez** yararlanılır ve **bu yıl yerleşip yeni kayıt olduysan, kayıt olduğun yılın güz döneminde başvuramazsın** — senin ilk pencerenin bahar dönemi.
|
||||
|
||||
Bu yazıdaki kuralların tamamı iki resmî belgeden alındı: yatay geçiş yönetmeliğinin Ek Madde-1 metni ve YÖK'ün "Güz ve Bahar Dönemi Ek Madde-1 Uygulama İlkeleri" belgesi. İkisinin de bağlantısı sonda. Puan örnekleri kendi kataloğumuzun taban puan verisinden geliyor; hangi sayfada hangi kolona bakacağını aşağıda tek tek gösteriyoruz.
|
||||
|
||||
```mermaid
|
||||
%% aria: Ek Madde-1 ile yatay geçiş karar şeması. Başlangıç sorusu şudur: bir yükseköğretim programına hangi yıl yerleştin. Birinci kontrol, geçmek istediğin programa senin yerleştiğin yıl ÖSYM ile öğrenci alınıp alınmadığıdır; o yıl öğrenci alınmamışsa o programın o yıla ait taban puanı oluşmamıştır ve YÖK ilkelerine göre bu programa Ek Madde-1 ile geçilemez, yol kapalıdır. İkinci kontrol puandır: yerleştiğin yıldaki merkezî yerleştirme puanın, hedef programın o yıldaki taban puanına eşit ya da ondan yüksek olmalıdır; değilse bu yol kapalıdır ve geriye not ortalamasıyla yapılan klasik yatay geçiş kalır. Üçüncü kontrol, bu hakkı daha önce kullanıp kullanmadığındır; Ek Madde-1 ile yatay geçiş yalnızca bir defa yapılabilir, daha önce kullandıysan yol kapalıdır. Dördüncü kontrol takvimle ilgilidir: bu yıl yerleşip yeni kayıt olduysan kayıt olduğun yılın güz döneminde başvuramazsın, ilk başvuru pencerendir bahar dönemi; daha önceki yıllarda yerleşmiş bir öğrenciysen üniversitenin ilan ettiği takvime göre başvurabilirsin. Son adım kontenjandır: her programın hazırlık sınıfı dahil her bir sınıfı için, ÖSYM kılavuzundaki kontenjanın yüzde otuzu kadar ama en fazla doksan kişilik bir kontenjan ayrılır; başvuru bu kontenjandan fazlaysa en yüksek ÖSYM puanlı adaydan başlanarak kontenjan kadar aday alınır. Şemadaki renkler tek başına anlam taşımaz; her kutunun başındaki büyük harfli etiket kutunun ne anlama geldiğini söyler.
|
||||
%% altyazi: Karşılaştırma her zaman aynı yılın içinde yapılır: senin yerleştiğin yıldaki puanın, hedefin o yılki tabanı.
|
||||
flowchart TD
|
||||
A("Bir programa hangi yıl yerleştin?") --> B{"Hedef programa O YIL<br/>ÖSYM ile öğrenci alındı mı?"}
|
||||
B -- "hayır" --> K1("KAPALI<br/>o yıl taban puanı oluşmadı,<br/>bu programa geçilemez")
|
||||
B -- "evet" --> C{"O yılki puanın hedefin<br/>O YILKİ tabanına eşit<br/>ya da ondan yüksek mi?"}
|
||||
C -- "hayır" --> K2("KAPALI<br/>Ek Madde-1 yolu yok;<br/>not ortalamasıyla yatay geçişe bak")
|
||||
C -- "evet" --> D{"Ek Madde-1'i daha önce<br/>kullandın mı?"}
|
||||
D -- "evet" --> K3("KAPALI<br/>bu haktan bir defa yararlanılır")
|
||||
D -- "hayır" --> E{"Bu yıl yerleşip<br/>yeni mi kayıt oldun?"}
|
||||
E -- "evet" --> B1("BEKLE<br/>kayıt yılının güz döneminde<br/>başvurulmaz, ilk pencere bahar")
|
||||
E -- "hayır" --> A1("AÇIK<br/>üniversitenin kendi<br/>başvuru duyurusuna bak")
|
||||
B1 --> S("SIRALAMA<br/>kontenjan sınıf başına kılavuz<br/>kontenjanının yüzde 30'u, en çok 90;<br/>fazla başvuruda en yüksek puandan alınır")
|
||||
A1 --> S
|
||||
|
||||
classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
|
||||
classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
|
||||
classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
|
||||
class K1,K2,K3 hayal
|
||||
class B,C,D,E,B1,S uyari
|
||||
class A1 garanti
|
||||
```
|
||||
|
||||
## Ek Madde-1 tam olarak ne diyor?
|
||||
|
||||
Kuralın kaynağı, yatay geçiş yönetmeliğine 2013'te eklenip 2014'te değiştirilen Ek Madde-1. Resmî cümle şu:
|
||||
|
||||
> Öğrencinin kayıt olduğu yıldaki merkezi yerleştirme puanı, geçmek istediği diploma programının taban puanına eşit veya yüksek olması durumunda, öğrenci, hazırlık sınıfı da dahil olmak üzere yatay geçiş için başvuru yapabilir.
|
||||
|
||||
YÖK'ün uygulama ilkeleri bu cümleyi netleştiriyor: karşılaştırılacak taban puan, hedef programın **öğrencinin kayıt olduğu yıldaki** taban puanı. Aynı belgenin 20. maddesi de değerlendirmenin sınırını çiziyor — "başvuruların değerlendirilmesinde sadece öğrencinin kayıtlı olduğu programa yerleştiği yıldaki ÖSYM merkezi yerleştirme puanlarının dikkate alınmasına, başarı vb. şart aranmamasına". Yani not ortalaman bu yolda hiç konuşulmaz.
|
||||
|
||||
Dört ayrıntı çoğu öğrencinin gözünden kaçıyor:
|
||||
|
||||
- **Yerleştiğin puan türüyle sınırlı değilsin.** O yıl oluşan *bütün* merkezî yerleştirme puanların sayılır. YÖK'ün kendi örneği: TM-1 ile İşletme'ye kayıtlı bir öğrencinin o yıla ait MF-4 puanı da varsa ve bu puan İnşaat Mühendisliği'nin tabanını geçiyorsa, o programa başvurabilir.
|
||||
- **Hazırlık, ara sınıflar ve son sınıf dahil** kayıtlı her öğrenci yararlanabiliyor; hangi sınıfa intibak edileceğine üniversitenin ilgili kurulu karar veriyor.
|
||||
- **Ön lisanstan lisansa, lisanstan ön lisansa** geçiş bu madde kapsamında mümkün.
|
||||
- **Azami süren kısalır.** Farklı bir programa geçersen azami süren, yeni programın azami süresinden kabul edildiğin sınıf çıkarılarak hesaplanıyor.
|
||||
|
||||
Bu yol, üniversiteye başladıktan sonraki dört çıkıştan yalnızca biri; diğerlerinin haritası [yatay geçiş, ÇAP ve yandal yazısında](/rehber/yatay-gecis-cap-yandal).
|
||||
|
||||
## Neden "hangi yıl yerleştiğin" her şeyi belirliyor?
|
||||
|
||||
Çünkü bir programın taban puanı her yıl oynar: sınavın zorluğu, kontenjan ve talep değişir. Ek Madde-1 seni *kendi yılının* cetveline sabitlediği için, aynı puanla aynı programa bir yıl başvurabilir, başka bir yıl başvuramazsın.
|
||||
|
||||
Kataloğumuzun verisinden dört örnek — aynı programın dört yıllık taban puanı:
|
||||
|
||||
| Program | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | Dört yılda yön |
|
||||
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
||||
| [Marmara](/universite/marmara-universitesi) · [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) (Mühendislik Fak.) | 521,30 | 499,01 | 486,37 | 483,05 | 38 puan düştü |
|
||||
| [Ankara](/universite/ankara-universitesi) · [Hukuk](/bolum/hukuk) | 471,29 | 456,38 | 461,84 | 475,14 | önce düştü, sonra çıktı |
|
||||
| [Hacettepe](/universite/hacettepe-universitesi) · [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 461,76 | 444,25 | 441,11 | 449,13 | 13 puan düştü |
|
||||
| [Ege](/universite/ege-universitesi) · [Makine Mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) (Mühendislik Fak.) | 460,94 | 437,19 | 453,61 | 471,97 | 11 puan çıktı |
|
||||
|
||||
Birinci satırla somut bir hesap yapalım. SAY puanın 495 olsun:
|
||||
|
||||
- **2026'da yerleştiysen:** 495 ≥ 483,05 → şartı sağlıyorsun.
|
||||
- **2025'te yerleştiysen:** 495 ≥ 486,37 → sağlıyorsun.
|
||||
- **2024'te yerleştiysen:** 495 < 499,01 → sağlamıyorsun, dört puanla kaçırıyorsun.
|
||||
- **2023'te yerleştiysen:** 495 < 521,30 → sağlamıyorsun.
|
||||
|
||||
Aynı öğrenci, aynı program, aynı sayı — belirleyen tek şey yerleşme yılı. Tam tersi de doğru: dördüncü satırdaki Makine Mühendisliği'ne 2024'te yerleşenler için eşik, 2026'da yerleşenlere göre 35 puan daha düşük.
|
||||
|
||||
**Bir de "o yıl program yoktu" durumu var.** YÖK ilkelerinin 17. maddesi net: senin kayıt yaptırdığın yılda hedef programa öğrenci alınmamışsa o programın o yıla ait merkezî yerleştirme taban puanı oluşmamıştır ve geçiş yapılamaz. Bu istisnai bir durum değil: kataloğumuzda 2026'da taban puanı oluşan 18.251 programın **3.150'sinde** 2023 taban puanı yok. Yani 2023'te yerleşen bir öğrenci için bu programların kapısı, puanı ne olursa olsun kapalı.
|
||||
|
||||
## Kendi puanını kataloğumuzdaki yıl tablosuyla nasıl karşılaştırırsın?
|
||||
|
||||
Burada işin pratiği başlıyor. Katalog sayfalarımız yıl bazında taban puanı gösteriyor ama iki ayrı yerde — hangisine bakacağın **yerleştiğin yıla** bağlı.
|
||||
|
||||
**1. Yerleştiğin yılı ve o yıla ait puanlarını çıkar.** ÖSYM sonuç belgende o yılın tüm yerleştirme puanları yazar. Sadece yerleştiğin türü değil, hepsini not et; yukarıdaki TM-1/MF-4 örneğinin sebebi bu.
|
||||
|
||||
**2. Hedef programın sayfasını aç.** Bölüm tarafından gidiyorsan `/bolum/<bölüm-adı>` — örneğin [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) sayfasında o bölümü açan bütün üniversiteler tek tabloda. Üniversite tarafından gidiyorsan `/universite/<üniversite-adı>` sayfasında programlar fakülte fakülte listeleniyor.
|
||||
|
||||
**3. Satırı doğru seç.** Aynı üniversitede aynı adı taşıyan birden çok satır olabilir: farklı fakülte, ikinci öğretim, İngilizce, burslu/ücretli. Satırın altındaki şehir, süre ve varyant bilgisi hangisi olduğunu söyler. Yanlış satır, yanlış taban demektir.
|
||||
|
||||
**4. 2026'da yerleştiysen:** bölüm sayfasındaki **Puan** kolonu (üniversite sayfasında **2026 puan** başlıklı kolon) tam olarak aradığın sayıdır. Bu kolon geniş ekranda görünür; telefonda göremiyorsan 5. adımı kullan.
|
||||
|
||||
**5. 2023, 2024 ya da 2025'te yerleştiysen:** satırın sağındaki liste ikonlu **"Son yerleşenin netleri"** butonuna bas. Açılan pencerede sütunlar yıldır ve en alttaki **"Yerleşme puanı"** satırı, o programın o yıla ait taban puanıdır. Bu pencere telefonda da açılır. (Kataloğumuzda 2024 için 18.225, 2025 için 19.652 programın bu verisi var.)
|
||||
|
||||
**6. 2021 ya da 2022'de yerleştiysen:** o yılların puanı katalog ekranında gösterilmiyor. ÖSYM'nin ilgili yıla ait "Yükseköğretim Programlarının Merkezî Yerleştirmedeki En Küçük ve En Büyük Puanları" yayınına ya da [YÖK Atlas](https://yokatlas.yok.gov.tr/)'a bak — YÖK ilkeleri de resmî kaynak olarak ÖSYM'nin bu yayınını gösteriyor.
|
||||
|
||||
**7. Karşılaştır.** Puanın eşit ya da büyükse **başvuru şartını** sağlıyorsun. Bu "geçersin" demek değil; kontenjan sıralaması ayrı bir iş, bir sonraki bölümde.
|
||||
|
||||
| Yerleştiğin yıl | Katalogda nereye bakarsın | Ne kadar ekran gerekir |
|
||||
| --- | --- | --- |
|
||||
| 2026 | Bölüm sayfasında "Puan", üniversite sayfasında "2026 puan" kolonu | Geniş ekran (tablet/masaüstü) |
|
||||
| 2025, 2024, 2023 | Satırın sağındaki "Son yerleşenin netleri" penceresi → "Yerleşme puanı" satırı | Telefon dahil her ekran |
|
||||
| 2022 ve öncesi | Katalogda yok; ÖSYM'nin o yıla ait en küçük puanlar yayını ya da YÖK Atlas | — |
|
||||
|
||||
Üç uyarı, sırayla:
|
||||
|
||||
- Kataloğumuzdaki taban puan **YÖK Atlas verisidir ve genel kontenjana yerleşen son adayın puanıdır.** Şehit/gazi yakını, 34 yaş üstü kadın ya da depremzede kontenjanlarının tabanı farklıdır. Üniversite başvurunu değerlendirirken ÖSYM'nin kendi yayınını esas alır; buradaki sayı senin **önceden** karar verebilmen için.
|
||||
- Taban **puan** ile taban **sıralama** aynı şey değil. Ek Madde-1'de ölçüt puandır, sıralama değil. İkisinin neden karıştırıldığı [taban puan mı, başarı sıralaması mı?](/rehber/taban-puan-mi-siralama-mi) yazısında.
|
||||
- Eşiğe çok yakınsan (bir-iki puan) kendi hesabına güvenme; okulun öğrenci işlerine sor. Bu, kaybedecek bir şeyi olmayan tek soru.
|
||||
|
||||
## Ek Madde-1, klasik yatay geçiş, DGS ve ikinci üniversiteden nasıl ayrılır?
|
||||
|
||||
Dördü de "bölüm değiştirme" başlığı altında konuşuluyor ama bambaşka mekanizmalar:
|
||||
|
||||
| | Ek Madde-1 | Not ortalamasıyla yatay geçiş | DGS | Sınavsız ikinci üniversite |
|
||||
| --- | --- | --- | --- | --- |
|
||||
| **Ölçüt** | Yerleştiğin yıldaki merkezî yerleştirme puanın | Genel not ortalaman + yerleştiğin yıldaki puanın en az yüzde 40'ı, senatonun belirlediği kriterlerle | Ayrı bir merkezî sınav: DGS puanı | Merkezî puan şartı yok |
|
||||
| **Not ortalaması şartı** | Yok | Var | Yok | — |
|
||||
| **Kime açık** | Kılavuzdaki bir programa merkezî yerleştirme ya da özel yetenekle kayıt yaptırmış öğrenciler | Eşdeğer programda okuyan öğrenciler | Ön lisans mezuniyet alanına göre, DGS kılavuzunda tanımlı lisans programlarına | Açıköğretim/uzaktan programlara ikinci kez kayıt olmak isteyenler |
|
||||
| **Ne zaman** | Güz: YÖK ilkelerine göre 1–15 Ağustos. Bahar: üniversite karar verirse, kendi takvimiyle | Genelde 3. ve 5. yarıyıl başında, üniversitenin ilan ettiği sürede | ÖSYM takvimi — 2026'da başvuru 15 Mayıs–2 Haziran, sınav 19 Temmuz | İlgili açıköğretim fakültesinin kayıt takvimi |
|
||||
| **Kontenjan** | Sınıf başına kılavuz kontenjanının yüzde 30'u, en çok 90 | Üniversitenin ilan ettiği kontenjan | DGS kılavuzundaki kontenjan | — |
|
||||
| **Kaç kez** | Bir defa | Yönetmelikte sayı sınırı belirtilmiyor; yarıyıl ve kontenjan sınırları geçerli | ÖSYM takvimine göre yılda bir | — |
|
||||
| **Sonuç** | Mevcut programından yeni programa geçersin | Mevcut programından yeni programa geçersin | Ön lisanstan lisansa geçersin | Mevcut kaydın durur, ikinci bir programa kaydolursun |
|
||||
|
||||
Son sütundaki ayrıntılar (kimlerin kaydolabileceği, ücret, takvim) bu yazı için resmî kaynaktan teyit edilemedi; tabloda yalnızca Ek Madde-1'den yapısal farkını göstermek için var. Kaydolmadan önce ilgili açıköğretim fakültesinin kendi duyurusunu oku.
|
||||
|
||||
## Kontenjan kaç kişilik, kim seçiliyor?
|
||||
|
||||
Üç kural:
|
||||
|
||||
- **Kontenjan otomatik oluşur.** YÖK ilkelerine göre her diploma programının hazırlık sınıfı dahil her bir sınıfı için, ÖSYM kılavuzundaki öğrenci kontenjanının yüzde 30'u kadar, **90'ı geçmemek üzere** kontenjan ayrılır. YÖK'ün kendi örneği: kılavuz kontenjanı 120 olan programda 36 kişilik kontenjan açılır; kontenjanı 400 olan programda yüzde 30 = 120 çıksa bile 90 uygulanır. Güz döneminde üniversitelerin ayrıca kontenjan ilan etmesi gerekmiyor; bahar döneminde ise ilan ediliyor.
|
||||
- **Ara sınıfa başvuruda kontenjan nereden gelir?** Başvurulan yılın kılavuzunda o programa öğrenci alınmamışsa, öğrencinin kendi kayıt yılındaki ÖSYM kılavuzunda yer alan kontenjan dikkate alınıyor.
|
||||
- **Sıralama tek kriterle.** Başvuru kontenjanı aşarsa ÖSYM puanı en yüksek adaydan başlanarak kontenjan kadar aday alınıyor. Yönetmeliğin Şubat 2026'da değişen 8. maddesine göre sonuçlar değerlendirmede esas alınan puanlara göre sıralı olarak ilan ediliyor ve asıl adaylar kadar yedek belirleniyor; asıl aday süresinde başvurmazsa sırayla yedeklerin başvurusu alınıyor.
|
||||
|
||||
Bu üç kural birlikte şunu söylüyor: şartı sağlamak başvurabilmek demek, kabul edilmek demek değil. Popüler bir programda yüzlerce kişi şartı sağlayıp 20 kişilik kontenjana başvurabilir ve tek belirleyici puan olur.
|
||||
|
||||
## Başvuru ne zaman açılır?
|
||||
|
||||
**Güz dönemi için ortak bir çerçeve var.** YÖK'ün uygulama ilkeleri güz başvurularının "her yıl eğitim öğretim dönemi başlamadan önce 1 Ağustos'tan 15 Ağustos dahil" alınmasını, değerlendirmelerin Eylül'ün 10'una kadar ilan edilmesini ve kayıtların Eylül'ün 15'ine kadar bitirilmesini öngörüyor.
|
||||
|
||||
Ama takvimi ilan eden üniversitenin kendisi ve pratikte kayabiliyor: ODTÜ 2026-2027 güz başvurularını 3–14 Ağustos 2026 arasında, saat 17.00'de kapanacak şekilde aldı. Yani tek bir tarihe göre plan yapma — **hedeflediğin üniversitenin öğrenci işleri sayfasında** "Ek Madde-1" ya da "merkezi yerleştirme puanı ile yatay geçiş" başlığını Temmuz ortasından itibaren takip et.
|
||||
|
||||
**Bahar dönemi tamamen üniversitenin kararına bağlı.** YÖK ilkelerinin bahar bölümü açık: bahar döneminde Ek Madde-1 ile öğrenci alınıp alınmayacağına üniversitelerin yetkili kurulları karar veriyor, alacak olanlar kontenjanlarını ilan ediyor ve başvuru ile değerlendirmeyi dönem başlamadan önce tamamlıyor. Ortak bir bahar tarihi yok; bir üniversite bahar dönemini hiç açmayabilir.
|
||||
|
||||
**Bu yıl yerleşenler için özel kural.** İlgili yılın YKS sonucunda bir programa kayıt olan öğrenciler **kayıt oldukları yılın güz döneminde başvuramıyor**; YÖK'ün gerekçesi, önce programa ve kuruma intibak sürecinin yaşanması. Aynı belge bahar dönemi için bu kısıtı koymuyor: "ilgili yılın sonucunda herhangi bir yükseköğretim programına kayıt olan öğrencilerin de bahar dönemi için başvuru yapabileceklerine" deniyor. Pratik karşılığı: 2026'da yerleşip kayıt olduysan ilk penceren 2026-2027 **bahar** dönemi — o da üniversite bahar dönemini açarsa.
|
||||
|
||||
Bu, kayıt kararını verirken bilmen gereken bir şey. İstemediğin bir bölüme kayıt olup olmama ikilemini [mezuna kalmak mı, kayıt olmak mı?](/rehber/mezuna-kalmak-mi-kayit-olmak-mi) yazısında bütün maliyetleriyle ele aldık.
|
||||
|
||||
## Hangi durumlarda bu hak hiç doğmaz?
|
||||
|
||||
YÖK ilkelerinden derlenmiş liste:
|
||||
|
||||
- **Hedef programa senin kayıt yılında öğrenci alınmamışsa.** Taban puan oluşmadığı için geçiş yapılamıyor.
|
||||
- **Hakkı bir kez kullandıysan.** Ek Madde-1 ile bir defa yatay geçiş yapılabiliyor. Tek istisna şu: bu yolla geçiş yapan öğrenci, sonraki başvuru tarihlerinde **eski programına geri dönebiliyor**.
|
||||
- **Özel yetenek sınavıyla öğrenci alan programlara** bu madde kapsamında başvurulamıyor (ÖZYES ile kayıt yaptıranlar hariç). Özel yetenekle kayıt yaptırmış öğrenciler ise diğer şartları sağlarsa başvurabiliyor.
|
||||
- **DGS puanıyla başvuruda**, ilgili yılda o programa DGS ile öğrenci alınmamışsa başvuru yapılamıyor.
|
||||
- **Kılavuzda programa özel koşul varsa** (başarı sırası şartı, belirli lise alanı, sağlık koşulu gibi) onu da sağlaman gerekiyor. Sıralama şartlarının listesi [2026 başarı sırası şartları](/rehber/siralama-sartlari-2026) yazısında.
|
||||
- **Yabancı dille eğitim yapan programlara geçişte** üniversitenin aradığı dil şartını sağlaman gerekiyor; sağlayamayan öğrenciler yalnızca Türkçe programlara başvurabiliyor. Kayıtlı olduğun programda iki yıl hazırlık okuduysan bir daha hazırlık okuyamıyorsun. Hazırlık ve öğretim dilinin süreye etkisi [hazırlık sınıfı ve öğretim dili](/rehber/hazirlik-sinifi-ve-ogretim-dili) yazısında.
|
||||
- **Kılavuzda yer almayan yurt dışı yükseköğretim kurumlarına kendi imkânlarıyla kayıt olanlar** başvuramıyor. ÖSYM'nin merkezî yerleştirmesiyle yurt dışındaki bir programa yerleşip kayıt yaptıranlar başvurabiliyor.
|
||||
|
||||
Buna karşılık iki yaygın korku yersiz: **kayıt dondurmuş olmak** yatay geçiş hakkından yararlanmaya engel değil, bu yönetmelikte açıkça yazıyor; **hazırlıkta başarısız olup hâlâ kayıtlı olan** öğrenciler de şartları sağlarsa başvurabiliyor.
|
||||
|
||||
## Geçersen ne değişir?
|
||||
|
||||
- **Azami süren kısalır** — yeni programın azami süresinden kabul edildiğin sınıf çıkarılır.
|
||||
- **İntibakını üniversite yapar.** Hangi yarıyıla yerleşeceğine, hangi derslerden muaf olacağına ilgili komisyon karar verir; muaf sayılmayan dersler mezuniyetini uzatabilir.
|
||||
- **Vakıf üniversitesine geçiyorsan burs ayrı bir konu.** YÖK ilkeleri, Ek Madde-1 ile vakıf üniversitelerinin **ücretli** programlarına geçilebileceğini, burs verip vermeme kararının ise üniversitenin yetkisinde olduğunu söylüyor. Yani geçiş hakkı burs hakkı getirmiyor; dört yıllık maliyeti [yurt, burs ve yıllık maliyet](/rehber/yurt-burs-ve-yillik-maliyet) yazısındaki gibi baştan hesapla.
|
||||
- **Bir de yeni bir hüküm var:** yönetmeliğe 28 Şubat 2026'da eklenen 7. maddenin 7. fıkrası "öğrenciler bulundukları sınıftan daha alt sınıfa yatay geçiş başvurusu yapamaz" diyor. YÖK'ün Ek Madde-1 uygulama ilkelerinde bu konuda ayrı bir düzenleme yok ve intibak kararını ilgili kurul veriyor; 3. sınıftan 1. sınıfa geçmeyi planlıyorsan başvurudan önce okulunun duyurusunu ve öğrenci işlerini teyit et.
|
||||
|
||||
## Puanın yetmiyorsa ne yaparsın?
|
||||
|
||||
Ek Madde-1 kapalıysa üç yol kalıyor ve üçü de gerçek:
|
||||
|
||||
1. **Not ortalamasıyla kurumlar arası yatay geçiş.** Genelde 3. ve 5. yarıyıl başında, eşdeğer programlara, kontenjan dahilinde. Başvurular genel not ortalaman ile yerleştiğin yıldaki puanının en az yüzde 40'ı hesaba katılarak, senatonun belirlediği kriterlere göre değerlendiriliyor — yani üniversiteden üniversiteye değişiyor. Ayrıntısı [yatay geçiş, ÇAP ve yandal](/rehber/yatay-gecis-cap-yandal) yazısında.
|
||||
2. **Çift anadal ya da yandal.** Mevcut bölümünü bırakmadan ikinci programın derslerini alırsın; şartları üniversitenin kendi yönetmeliğinde. Hangi işin son gününün nerede yazdığını (ders kaydı, muafiyet, kayıt dondurma) [üniversitede ilk hafta](/rehber/universitede-ilk-hafta-ders-kaydi-muafiyet-kayit-dondurma) yazısında topladık.
|
||||
3. **Yeniden YKS.** Kaydın dururken sınava girmek mümkün; süreç, kayıt dondurma ve OBP tarafı [üniversite okurken tekrar YKS'ye girmek](/rehber/universite-okurken-tekrar-yks) yazısında.
|
||||
|
||||
Son bir not, tercih dönemindeysen: Ek Madde-1'i "nasıl olsa sonra geçerim" diye listenin gevşetme gerekçesi yapma. Bu yol ancak puanın hedefe **zaten yetiyorken** işe yarar — ki o durumda listeyi en baştan doğru kurmak çok daha ucuzdur.
|
||||
|
||||
## Kaynaklar
|
||||
|
||||
Tüm kaynaklara 22 Eylül 2026'da erişildi.
|
||||
|
||||
- Mevzuat Bilgi Sistemi, [Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=13948&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) (RG 24.04.2010, sayı 27561; son değişiklik 28.02.2026, sayı 33182) — Ek Madde-1 metni ve azami süre hesabı, Madde 6 geçiş sınırları, Madde 7 başvuru ve değerlendirme (yüzde 40 kuralı, kayıt dondurma, alt sınıfa başvuru yasağı), Madde 8 sonuçların ilanı ve yedek aday
|
||||
- YÖK, [Güz ve Bahar Dönemi Ek Madde-1 Uygulama İlkeleri](https://egitim.yok.gov.tr/tr/document/2853) (PDF) — kim başvurabilir (md. 1), hangi yılın taban puanı ve puan türü örneği (md. 2), özel yetenek (md. 3), ön lisans–lisans geçişi (md. 4), bir defa kuralı ve geri dönüş (md. 5–6), kayıt yılının güz döneminde başvuru yasağı ve bahar istisnası (güz md. 7 / bahar md. 6), hazırlık–ara–son sınıf (md. 7–8), kontenjan yüzde 30 ve 90 tavanı (md. 8–9), ara sınıf kontenjanı (md. 9), güz takvimi 1–15 Ağustos (güz md. 10), bahar dönemi kararının üniversitede olması (bahar md. 10), puan sıralaması (md. 11), DGS (md. 13), taban puan kaynağı olarak ÖSYM yayını (md. 15), kılavuzdaki özel koşullar (md. 16), o yıl öğrenci alınmamışsa geçiş yapılamaması (md. 17), yabancı dil ve hazırlık (md. 18–19), başarı şartı aranmaması (md. 20), vakıf üniversitelerinde burs kararı (md. 21)
|
||||
- YÖK, [Öğrencilerle İlgili İş ve İşlemler](https://egitim.yok.gov.tr/tr/page/492) — Ek Madde-1 uygulama ilkeleri belgesinin güncel sürümünün yayımlandığı sayfa
|
||||
- ODTÜ Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı, [Merkezi Yerleştirme Puanı ile Yatay Geçiş (Ek Madde 1)](https://oidb.metu.edu.tr/tr/merkezi-yerlestirme-puani-ile-yatay-gecis-ek-madde-1) — 2026-2027 güz başvurularının 3–14 Ağustos 2026 arasında alındığı, başvuru sisteminin 14 Ağustos saat 17.00'de kapandığı
|
||||
- Ankara Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı, [2026-2027 Güz Yarıyılı Ek Madde-1 yatay geçiş başvuru duyurusu](https://oidb.ankara.edu.tr/2026/07/27/2026-2027-egitim-ogretim-yili-guz-yariyili-merkezi-yerlestirme-puani-ek-madde-1-ile-yatay-gecis-basvuru-duyurusu/) — başvuru takviminin üniversitenin kendi duyurusuyla ilan edildiği örnek
|
||||
- ÖSYM, [2026-DGS: Başvuruların Alınması](https://www.osym.gov.tr/2026dgs-basvurularin-alinmasi) — 2026-DGS başvuru tarihleri 15 Mayıs–2 Haziran 2026, sınav tarihi 19 Temmuz 2026
|
||||
- ÖSYM, [2026-DGS: Kılavuz ve Başvuru Bilgileri](https://www.osym.gov.tr/2026dgs-kilavuz-ve-basvuru-bilgileri) — kılavuzun "Tablo-2: Ön Lisans Mezuniyet Alanlarına Göre Dikey Geçiş Yapılabilecek Lisans Programları" belgesi, hangi ön lisans alanından hangi lisans programına geçilebileceğini tanımlar
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler) — programların merkezî yerleştirmedeki en küçük ve en büyük puanlarının yayımlandığı kaynak
|
||||
- [YÖK Atlas](https://yokatlas.yok.gov.tr/) — kataloğumuzdaki yıl bazlı taban puan ve netlerin kaynağı; 2021 ve 2022 gibi katalogda gösterilmeyen yıllar için başvurulacak yer
|
||||
- Taban puan tablosu ve program sayıları, KolayTercih kataloğunun 2026 verisinden (2026-YKS yerleştirme sonuçları, 21 Eylül 2026'da işlendi)
|
||||
222
content/rehber/hangi-bolumlerin-kontenjani-azaldi.md
Normal file
222
content/rehber/hangi-bolumlerin-kontenjani-azaldi.md
Normal file
@@ -0,0 +1,222 @@
|
||||
---
|
||||
baslik: 2026'da Hangi Bölümlerin Kontenjanı Azaldı? Kısıntı 2027 Tercihçisine Ne Söylüyor?
|
||||
aciklama: 2025 ve 2026 kılavuzlarında birlikte yer alan 10.534 örgün lisans programını tek tek eşleştirdik: 3.698'inin kontenjanı azaldı, 1.056'sının arttı, net kayıp 21.034 kişilik. Hangi bölümlerde kısıntı büyük, kısıntı tabanı gerçekten sıkılaştırıyor mu ve kontenjan haberini nasıl okumalısın?
|
||||
tarih: 2026-09-22
|
||||
---
|
||||
|
||||
**Kısa cevap:** Hem 2025 hem 2026 kılavuzunda kontenjan açan 10.534 örgün lisans programını tek tek eşleştirdiğimizde **3.698'inin (%35,1) kontenjanı azaldı, 1.056'sının (%10,0) arttı, 5.780'inin (%54,9) hiç değişmedi**; azalanlarda toplam 27.760 kişilik kayba karşılık artanlarda 6.726 kişilik kazanç var, yani eşleşen havuzun net kaybı **21.034 kontenjan (−%5,8)**. Bölüm adı düzeyinde bakıldığında 354 bölümün 235'i kontenjan kaybetti, 27'si kazandı. En çok kişi kaybeden bölümler İngiliz Dili ve Edebiyatı (119 programda −1.184), Hukuk (141 programda −1.143), Fizyoterapi ve Rehabilitasyon (189 programda −906) ve Diş Hekimliği (164 programda −816). Ama bu tablodan "kontenjan azaldı, o hâlde taban sıkılaştı" sonucu **otomatik çıkmıyor**: kontenjan değişimi ile taban sıralaması değişimi arasındaki ilişki ölçüldüğünde ilişki **zayıf** (Spearman 0,15) — aşağıda rakamla gösteriyoruz.
|
||||
|
||||
Bu yazı üç kardeş yazıdan farklı bir soruya bakıyor, karıştırmaman için ayrımı en başta yapalım: [boş kontenjanlar yazısı](/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor) **açılan ama dolmayan** yerleri anlatıyor, [yeni açılan bölümler yazısı](/rehber/yeni-acilan-bolumler-nasil-degerlendirilir) kılavuza **ilk kez giren** programları anlatıyor. Burada ise üçüncü şey var: programın **kılavuzda duran ama küçülen** kontenjanı. Bir program hem kontenjanını kısıp hem de kalan kontenjanını doldurabilir; bu yazı o durumu ölçüyor.
|
||||
|
||||
## Bu yazıdaki rakamlar nasıl hesaplandı?
|
||||
|
||||
Rakamdan önce yöntem, çünkü bu konuda yöntem sonucu değiştiriyor.
|
||||
|
||||
- **Tablo ve kolonlar:** `data/yokatlas.db` içindeki `programs` tablosu; `kontenjan2025` ve `kontenjan2026` kolonları. Kılavuzdan düşen satırlar için ayrıca `programs_arsiv` tablosu. Veri, YÖK Atlas'ın 2026 yerleştirme verisinden 21 Eylül 2026'da kataloğa işlendi.
|
||||
- **Havuz:** `onlisans = 0` (yalnız lisans) · `unitur` değeri DEVLET ya da VAKIF · adında "KKTC Uyruklu" geçen özel kontenjan satırları hariç · **açıköğretim ve uzaktan öğretim satırları hariç** (fakülte ya da program adında "açık"/"uzaktan" geçenler) · KKTC ve yurt dışı kampüsler hariç.
|
||||
- **Bir veri kalitesi düzeltmesi:** Kıbrıs Amerikan Üniversitesi'nin 42 satırı kataloğumuzda yanlışlıkla `unitur = 'DEVLET'` etiketli. Bu yüzden devlet/vakıf kırılımı yaparken `unitur` tek başına yeterli değil; havuzdan bu üniversiteyi üniversite adıyla ayrıca çıkardık. `il` alanı da kirli (9 satırın ili boş, 34 satırınki "KIBRIS"/"SARAYBOSNA" gibi), o yüzden bu yazıda **hiçbir il kırılımı yapmadık**.
|
||||
- **Eşleşme:** Karşılaştırmaya yalnızca **hem 2025 hem 2026 kontenjanı olan** satırlar girdi: **10.534 program**. Bunların 301'inin program kodu 2026'da değişmiş; veri hattımız bu satırların geçmişini `eski_kod` üzerinden taşıdığı için onlar da eşleşti.
|
||||
- **Eşleşmeyenler (tablonun dışında kalanlar):** 2026'da kontenjan açan ama 2025'te kontenjanı olmayan **505 satır** (14.244 kontenjan; bunların 425'i 2021–2025 arasında hiç kontenjan almamış gerçekten yeni programlar — [yeni açılan bölümler yazısındaki](/rehber/yeni-acilan-bolumler-nasil-degerlendirilir) 930 rakamı aynı tanımın önlisansı ve vakıf meslek yüksekokullarını da kapsayan hâlidir, 425 onun örgün lisans alt kümesidir) ve 2025'te kontenjanı olup 2026 kılavuzunda hiç görünmeyen **938 satır** (23.484 kontenjan). Yani karşılaştırılabilir 10.534 satırın yanında 1.443 satır eşleşmedi.
|
||||
- **Yerleşen sayısı uyarısı — payda ile pay aynı şeyi saymıyor.** `yerlesen2026` bazı programlarda `kontenjan2026`'dan büyük görünüyor (2026 lisans+önlisans satırlarının 11.964'ünde). Sebebi ek kontenjan değil, alanların tanımı: `kontenjan` alanı yalnızca **genel kontenjanı** tutuyor (2025 yılı için kontrol ettik: 19.857 satırın 19.857'sinde `kontenjan2025 = gk2025`), `yerlesen` alanı ise genel + okul birincisi + şehit-gazi yakını + depremzede kontenjanlarına yerleşenlerin **toplamı**. Yani yerleşen dört kotayı, kontenjan tek kotayı sayıyor. Bu yüzden bu yazıda hiçbir yerde `yerleşen ÷ kontenjan` doluluk oranı vermiyoruz; yerleşen sayısını yalnızca "kontenjan boş kaldı mı" sorusunun **alt sınırı** olarak kullanıyoruz (yerleşen toplamı genel kontenjanın altındaysa o program kesinlikle boş kalmıştır, tersi kesin değildir). Boşluk sorusunun asıl yeri ÖSYM toplamlarına dayanan [boş kontenjanlar yazısı](/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor).
|
||||
- **Kontenjan değişim bantları:** Aşağıdaki bant tablosunda değişim oranı `(kontenjan2026 − kontenjan2025) ÷ kontenjan2025`. Bant sınırları şöyle okunur: kısıntı tarafında `≤ −%25`, `−%25 < x < −%10`, `−%10 ≤ x < 0`; artış tarafında `0 < x ≤ %10`, `%10 < x ≤ %25`, `> %25`. Medyan, bölüm içi `ROW_NUMBER()` ile; çift sayıda gözlemde iki orta değerin ortalaması.
|
||||
- **Bölüm adı:** Program adındaki parantezli varyantlar (Burslu, %50 İndirimli, İngilizce, M.T.O.K.) aynı bölüm adı altında toplandı — katalogdaki `/bolum/...` sayfalarıyla aynı kural.
|
||||
- **Türkiye geneli resmî toplamlar bu yazıda yok.** Buradaki bütün toplamlar yukarıda tanımlanan eşleşen havuza aittir. ÖSYM'nin kurum grubu bazlı resmî kontenjan/yerleşen toplamları için [boş kontenjanlar yazısındaki](/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor) Tablo 1'e bak.
|
||||
|
||||
### Açıköğretimi ayırmazsan tablo yanlış çıkıyor
|
||||
|
||||
Bu, konunun en büyük tuzağı ve somut bir örneği var. Açıköğretim satırlarını havuza katarsan "2026'da kontenjanı en çok kısılan bölümler" listesinin üçüncü sırasına **Görsel İletişim Tasarımı** giriyor: 90 programda 5.422 → 4.288, yani −1.134. Oysa bu düşüşün **1.000'i tek bir satır**: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi'nin Görsel İletişim Tasarımı programı 3.000 kontenjandan 2.000'e inmiş. Örgün programlara baktığında aynı bölüm 89 programda 2.422 → 2.288, yani yalnızca −134 (−%5,5) kaybetmiş — sıralamada ilk 15'e bile girmiyor.
|
||||
|
||||
Havuzumuzdaki bütün açıköğretim/uzaktan öğretim lisans satırları: 5 üniversitede 61 program, 24.525 → 23.349 kontenjan (−1.176). Görüldüğü gibi bu bloğun toplam değişiminin neredeyse tamamı o tek satırdan geliyor. Bu yüzden aşağıdaki bütün tablolar **örgün** programlara ait.
|
||||
|
||||
## 2025'ten 2026'ya kontenjan dengesi ne oldu?
|
||||
|
||||
| Program grubu | Program sayısı | 2025 kontenjanı | 2026 kontenjanı | Fark |
|
||||
|---|---|---|---|---|
|
||||
| Kontenjanı **azalan** | 3.698 (%35,1) | 130.690 | 102.930 | **−27.760** (−%21,2) |
|
||||
| Kontenjanı **artan** | 1.056 (%10,0) | 25.332 | 32.058 | **+6.726** (+%26,6) |
|
||||
| Kontenjanı **değişmeyen** | 5.780 (%54,9) | 206.750 | 206.750 | 0 |
|
||||
| **Eşleşen havuz toplamı** | **10.534** | **362.772** | **341.738** | **−21.034** (−%5,8) |
|
||||
|
||||
Bu tablonun dışındaki iki hareketi de eklersek eşleşen havuzun ötesindeki resim şu: 2025'te kontenjanı olup 2026 kılavuzunda olmayan 938 satırın 23.484 kontenjanı gitti, 2026'da yeni açılan 505 satırın 14.244 kontenjanı geldi. Kataloğumuzdaki örgün lisans arzı böylece 386.256'dan 355.982'ye, yani **30.274 kişi (−%7,8)** düştü.
|
||||
|
||||
**"Kontenjanı azaldı" ile "program kapandı" aynı şey değil** ve bu ayrımı yapmayan listeler dolaşıyor. Kılavuzdan düşen 938 satırın 352'sinde (5.824 kontenjan) aynı üniversitede aynı adlı bir program 2026 kılavuzunda **duruyor** — yani program kapanmamış, satırın kodu ya da yapısı değişmiş. Geriye kalan 586 satır (17.660 kontenjan) 2026 kılavuzunda aynı adla bulunamıyor; ama bunların bir kısmı da kapanma değil **ad değişikliğidir** (örneğin "İslami İlimler" adının "İlahiyat"a dönmesi gibi). Bu yüzden bu yazıda hiçbir yerde "şu kadar program kapandı" demiyoruz: elimizdeki veri "kılavuzdan düştü" der, "kapandı" demez.
|
||||
|
||||
Devlet ve vakıf tarafı aynı biçimde davranmadı:
|
||||
|
||||
| Kurum türü | Eşleşen program | Kontenjanı azalan program | 2025 kontenjanı | 2026 kontenjanı | Fark |
|
||||
|---|---|---|---|---|---|
|
||||
| Devlet | 6.107 | 1.738 (%28,5) | 266.665 | 252.916 | −13.749 (−%5,2) |
|
||||
| Vakıf | 4.427 | 1.960 (%44,3) | 96.107 | 88.822 | −7.285 (−%7,6) |
|
||||
|
||||
Vakıf üniversitelerinde hem kısıntı yapan program oranı hem de oransal kayıp daha büyük. Bunun nedeni tahmin değil, açıklanmış bir politika — bir sonraki bölümde.
|
||||
|
||||
## Hangi bölümlerin kontenjanı en çok azaldı?
|
||||
|
||||
Aşağıdaki tablo, eşleşen havuzda en az 15 programı olan bölümler arasında toplam kontenjanını en çok kaybeden 15 bölümü gösteriyor. "Azaltan program" kolonu, o bölümün kaç programının kontenjanını düşürdüğünü söylüyor — toplam kaybın tek bir üniversiteden mi yoksa geneline yayılmış bir hareketten mi geldiğini bu kolondan anlarsın.
|
||||
|
||||
| Bölüm | Program | Azaltan program | 2025 | 2026 | Fark | Fark (%) | Devlet payı | Vakıf payı |
|
||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||
| [İngiliz Dili ve Edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati) | 119 | 75 | 5.289 | 4.105 | −1.184 | −%22,4 | −790 | −394 |
|
||||
| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 141 | 82 | 9.198 | 8.055 | −1.143 | −%12,4 | +48 | −1.191 |
|
||||
| [Fizyoterapi ve Rehabilitasyon](/bolum/fizyoterapi-ve-rehabilitasyon) | 189 | 147 | 5.127 | 4.221 | −906 | −%17,7 | −713 | −193 |
|
||||
| [Diş Hekimliği](/bolum/dis-hekimligi) | 164 | 134 | 6.385 | 5.569 | −816 | −%12,8 | −423 | −393 |
|
||||
| [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) | 289 | 96 | 13.186 | 12.532 | −654 | −%5,0 | −81 | −573 |
|
||||
| [Beslenme ve Diyetetik](/bolum/beslenme-ve-diyetetik) | 178 | 129 | 3.551 | 2.972 | −579 | −%16,3 | −395 | −184 |
|
||||
| [Sosyal Bilgiler Öğretmenliği](/bolum/sosyal-bilgiler-ogretmenligi) | 64 | 61 | 2.645 | 2.105 | −540 | −%20,4 | −540 | 0 |
|
||||
| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 284 | 158 | 9.037 | 8.504 | −533 | −%5,9 | +53 | −586 |
|
||||
| [Türkçe Öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi) | 84 | 59 | 3.217 | 2.713 | −504 | −%15,7 | −468 | −36 |
|
||||
| [Finans ve Bankacılık](/bolum/finans-ve-bankacilik) | 48 | 26 | 2.526 | 2.030 | −496 | −%19,6 | −470 | −26 |
|
||||
| [İlahiyat](/bolum/ilahiyat) | 196 | 77 | 10.420 | 9.961 | −459 | −%4,4 | −459 | 0 |
|
||||
| [Sosyal Hizmet](/bolum/sosyal-hizmet) | 83 | 63 | 2.417 | 1.961 | −456 | −%18,9 | −467 | +11 |
|
||||
| [Moleküler Biyoloji ve Genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik) | 99 | 74 | 2.815 | 2.373 | −442 | −%15,7 | −299 | −143 |
|
||||
| [Mimarlık](/bolum/mimarlik) | 162 | 85 | 3.983 | 3.662 | −321 | −%8,1 | −150 | −171 |
|
||||
| [Yazılım Mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi) | 130 | 54 | 4.421 | 4.116 | −305 | −%6,9 | −37 | −268 |
|
||||
|
||||
Oransal kısıntının en sert olduğu yer öğretmenlik ve sözel/dil tarafı: İngiliz Dili ve Edebiyatı'nda beşte birden fazla, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği'nde 64 programın 61'inde kontenjan düşmüş. Buna karşılık Bilgisayar Mühendisliği ve İlahiyat gibi büyük bölümlerde toplam sayı büyük görünse de oran küçük (%5 ve %4,4) — çünkü bu bölümlerin program sayısı çok.
|
||||
|
||||
Artan taraf çok daha ince. Eşleşen havuzda en az 15 programı olup kontenjanını 100 kişiden fazla büyüten yalnızca dört bölüm var (beşinci sıradaki Metalurji ve Malzeme Mühendisliği'nin artışı +35'te kalıyor):
|
||||
|
||||
| Bölüm | Program | 2025 | 2026 | Fark | Fark (%) |
|
||||
|---|---|---|---|---|---|
|
||||
| [Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi](/bolum/siyaset-bilimi-ve-kamu-yonetimi) | 128 | 4.855 | 5.241 | +386 | +%8,0 |
|
||||
| [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) | 262 | 15.543 | 15.791 | +248 | +%1,6 |
|
||||
| [Sınıf Öğretmenliği](/bolum/sinif-ogretmenligi) | 94 | 3.420 | 3.562 | +142 | +%4,2 |
|
||||
| [Veri Bilimi ve Analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) | 32 | 752 | 887 | +135 | +%18,0 |
|
||||
|
||||
Yani 2026 tablosu "bazı bölümler kısıldı, bazıları büyüdü" değil; **neredeyse her yerde kısıntı, birkaç yerde küçük büyüme**.
|
||||
|
||||
## Bir bölümün kontenjanı neden azalır?
|
||||
|
||||
Burada tahmin yürütmeye gerek yok, çünkü kararın sahibi bunu açıkladı.
|
||||
|
||||
**Yetki kimde?** 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca ön lisans, lisans ve lisansüstü programların açılması, **öğrenci alınması ve öğrenci alımının durdurulmasına** dair işlemler Yükseköğretim Kurulu tarafından karara bağlanıyor. Kontenjan değerlendirmesi de Yükseköğretim Genel Kurulu'nda yapılıyor ve karara bağlanıyor; programın kaç öğrenci alabileceğinde kadro şartı doğrudan rol oynuyor — lisans programına öğrenci alınabilmesi için ilgili alanda kadrolu en az 3 öğretim üyesi aranıyor (vakıf yükseköğretim kurumlarında ayrıca 1 araştırma görevlisi). Yani üniversitenin talebi tek başına yetmiyor; kontenjan, kadro ve kapasite değerlendirmesinden geçiyor.
|
||||
|
||||
**Gerekçe ne?** YÖK Başkanı Erol Özvar 17 Şubat 2026'da "stratejik kontenjan dönüşümü" başlığıyla bunu duyurdu: 2023–2025 döneminde toplam kontenjanın 1.090.014'ten 843.547'ye indirildiğini, yani 246.467 kontenjanın (−%23) azaltıldığını açıkladı. Açıklamadaki gerekçe nitelik: *"Aşırı kalabalık sınıfların, uygulama imkânlarının sınırlanmasının ve öğretim elemanı başına düşen öğrenci sayısının artmasının kaliteyi olumsuz etkilediği açıktır."*
|
||||
|
||||
Aynı açıklamanın 2026'yı ilgilendiren cümlesi ise bizim tablomuzu doğrudan açıklıyor: *"Devlet üniversitelerindeki kontenjan azaltma uygulaması, 2026 yılından itibaren vakıf üniversitelerimiz için de geçerli olacaktır."* ve *"Bu kapsamda başta hukuk, psikoloji, eczacılık, diş hekimliği ve mimarlık olmak üzere bazı programların kontenjanları vakıf üniversitelerinde de değişen oranlarda azaltılacaktır."*
|
||||
|
||||
Bu beş bölümü kendi verimizde devlet/vakıf ayrı ayrı ölçtüğümüzde tablo şöyle çıkıyor:
|
||||
|
||||
| Bölüm | Devlet prg | Devlet 2025→2026 | Devlet farkı | Vakıf prg | Vakıf 2025→2026 | Vakıf farkı |
|
||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||
| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 53 | 4.879 → 4.927 | **+48** (+%1,0) | 88 | 4.319 → 3.128 | **−1.191** (−%27,6) |
|
||||
| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 78 | 3.497 → 3.550 | **+53** (+%1,5) | 206 | 5.540 → 4.954 | **−586** (−%10,6) |
|
||||
| [Diş Hekimliği](/bolum/dis-hekimligi) | 79 | 4.185 → 3.762 | −423 (−%10,1) | 85 | 2.200 → 1.807 | −393 (−%17,9) |
|
||||
| [Eczacılık](/bolum/eczacilik) | 36 | 1.773 → 1.600 | −173 (−%9,8) | 54 | 1.156 → 1.050 | −106 (−%9,2) |
|
||||
| [Mimarlık](/bolum/mimarlik) | 69 | 2.740 → 2.590 | −150 (−%5,5) | 93 | 1.243 → 1.072 | −171 (−%13,8) |
|
||||
|
||||
Beşinde de vakıf tarafı kontenjan kaybetti; Hukuk ve Psikoloji'de devlet kontenjanı neredeyse yerinde saydı, kısıntının tamamına yakını vakıf programlarında oldu. Duyurunun cümlesiyle verinin deseni birbirini tutuyor.
|
||||
|
||||
Bir not: YÖK'ün yukarıdaki 2023–2025 rakamlarını kendi kataloğumuzdan **birebir yeniden üretemiyoruz**, çünkü arşiv tablomuz 2024'ten önce kılavuzdan düşmüş programları saklamıyor; bizim 2023 toplamlarımız eksik kalıyor. Bu yüzden o rakamları YÖK'ün açıklaması olarak veriyoruz, kendi ölçümümüz olarak değil. Kendi ölçümümüz yalnızca 2025→2026 karşılaştırmasıdır.
|
||||
|
||||
## Kontenjanı azalan bölümlerin tabanı gerçekten sıkılaştı mı?
|
||||
|
||||
Sezgi basit: arz azalırsa aynı talep daha dar kapıdan geçer, taban sıralaması küçülür (program seçicileşir). Bu sezgi **kısmen** doğru çıkıyor, ama tek başına karar verdirecek kadar güçlü değil. Ölçtük.
|
||||
|
||||
Hem 2025 hem 2026 taban sıralaması oluşan 8.681 program üzerinde kontenjan değişim yüzdesi ile taban sıralaması değişim yüzdesi arasındaki ilişki: **Pearson 0,19, Spearman 0,15**. Yani ilişki **var ve beklenen yönde** (kontenjan arttıkça sıralama sayısı büyüyor, program gevşiyor), ama zayıf: sıra değişimindeki oynaklığın yalnızca küçük bir kısmını kontenjanla açıklayabiliyorsun.
|
||||
|
||||
Aynı 8.681 programı kontenjan değişimine göre bantlara ayırınca şu çıkıyor. Tablodaki "medyan sıra değişimi" negatifse sıralama **küçülmüş**, yani program **sıkılaşmış** demektir:
|
||||
|
||||
| Kontenjan değişimi | Program | Tabanı sıkılaşan | Medyan sıra değişimi |
|
||||
|---|---|---|---|
|
||||
| %25 ve fazlası kısıldı | 963 | %87,1 | −%15,8 (sıkılaştı) |
|
||||
| %10–25 kısıldı | 1.194 | %82,2 | −%13,9 (sıkılaştı) |
|
||||
| %0–10 kısıldı | 679 | %71,6 | −%8,1 (sıkılaştı) |
|
||||
| **Değişmedi** | **5.086** | **%82,2** | **−%12,7 (sıkılaştı)** |
|
||||
| %0–10 arttı | 138 | %69,6 | −%7,6 (sıkılaştı) |
|
||||
| %10–25 arttı | 295 | %71,2 | −%10,3 (sıkılaştı) |
|
||||
| %25 ve fazlası arttı | 326 | %58,0 | −%4,7 (sıkılaştı) |
|
||||
|
||||
Bu tablonun dürüst okuması üç cümlede biter:
|
||||
|
||||
1. **2026'da neredeyse her şey sıkılaştı.** Kontenjanı hiç değişmeyen 5.086 programın bile %82,2'sinin taban sıralaması küçüldü, medyanda −%12,7. Yani "tabanım sıkılaştı" gözlemi tek başına kontenjan kısıntısının kanıtı değil; bütün merdiven birden yukarı kaymış.
|
||||
2. **Kontenjan kısıntısı bu genel eğilimi ancak biraz güçlendiriyor.** Kontenjanını %25'ten fazla kısan programlarda sıkılaşan oranı %87,1 ve medyan −%15,8; kontenjanı değişmeyenlerde %82,2 ve −%12,7. Fark gerçek ama küçük. Hatta kısıntının küçük olduğu bantta (%0–10) etki hiç görünmüyor — ilişki düzgün bir merdiven değil.
|
||||
3. **Asıl net sinyal kontenjanı *artan* tarafta.** Kontenjanını %25'ten fazla büyüten programlarda sıkılaşan oranı %58,0'e, medyan sıkılaşma −%4,7'ye iniyor. Kontenjan artışı sıkılaşmayı **frenliyor**; kontenjan kısıntısının hızlandırıcı etkisi ise daha zayıf.
|
||||
|
||||
Bölüm düzeyinde bakınca kuralın istisnaları daha da görünür oluyor:
|
||||
|
||||
| Bölüm | Kontenjan farkı | Taban kıyası yapılabilen program | Tabanı sıkılaşan | 2025 medyan taban sırası | 2026 medyan taban sırası |
|
||||
|---|---|---|---|---|---|
|
||||
| Sosyal Bilgiler Öğretmenliği | −540 | 61 | 61 | 142.225 | 93.856 |
|
||||
| Hukuk | −1.143 | 111 | 103 | 19.503 | 13.871 |
|
||||
| Fizyoterapi ve Rehabilitasyon | −906 | 170 | 155 | 263.263 | 221.284 |
|
||||
| İngiliz Dili ve Edebiyatı | −1.184 | 96 | 76 | 27.732 | 24.921 |
|
||||
| Psikoloji | −533 | 212 | 104 | 109.541 | 106.342 |
|
||||
| Diş Hekimliği | −816 | 134 | 46 | 32.961 | **33.240 (gevşedi)** |
|
||||
| Bilgisayar Mühendisliği | −654 | 202 | 17 | 85.914 | **109.327 (gevşedi)** |
|
||||
| Hemşirelik | **+248** | 258 | 242 | 161.155 | **130.790 (sıkılaştı)** |
|
||||
| Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi | **+386** | 111 | 105 | 481.293 | **393.151 (sıkılaştı)** |
|
||||
| Sınıf Öğretmenliği | **+142** | 86 | 85 | 95.313 | **84.718 (sıkılaştı)** |
|
||||
|
||||
Tablonun altı satırı sezgiyi doğruluyor, dört satırı çürütüyor:
|
||||
|
||||
- **Kontenjanı kısıldı ama taban gevşedi:** Bilgisayar Mühendisliği'nde 654 kişilik kısıntıya rağmen kıyaslanabilir 202 programın yalnızca 17'si sıkılaştı; medyan taban 85.914'ten 109.327'ye **gevşedi**. Diş Hekimliği'nde 816 kişilik kısıntıya rağmen medyan taban neredeyse yerinde (32.961 → 33.240) ve 164 programın **en az** 28'inde 2026 kontenjanı boş kaldı (en az 410 kişilik boşluk; yukarıdaki payda uyarısı yüzünden bu bir alt sınırdır). Tek program örneği: Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği kontenjanını 90'dan 81'e indirdi, taban sıralaması 15.895'ten 24.599'a **gevşedi**.
|
||||
- **Kontenjanı arttı ama taban sıkılaştı:** Hemşirelik'te kontenjan +248 olmasına rağmen 258 programın 242'si sıkılaştı, medyan 161.155'ten 130.790'a indi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik kontenjanını 80'den 90'a çıkardı, tabanı 191.920'den 151.729'a **sıkılaştı**.
|
||||
|
||||
Sebep tek: taban sıralamasını arz değil **arz ile talebin kesişimi** belirliyor. Kontenjan bu denklemin yalnızca bir tarafı. Bölümün talebi düşüyorsa kontenjanı kısılmış bir program bile gevşeyebilir; talebi artıyorsa kontenjanı büyümüş bir program sıkılaşabilir. Tabanların yıllar içinde nasıl ve neden oynadığını [taban sıralamalar yıldan yıla ne kadar değişir?](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) ve altı yıllık ölçümü [taban sıralamaları altı yılda nasıl değişti?](/rehber/taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti) yazılarında anlattık. Hukuk buna iyi bir örnek: altı yıllık ölçümde 105 programda ortalama taban sırası 40.136'dan 22.675'e küçülmüş, yani kontenjan kısıntısı ile uzun dönemli talep artışı aynı yöne çalışmış.
|
||||
|
||||
## Kontenjan haberini okurken hangi adımları izlemelisin?
|
||||
|
||||
```mermaid
|
||||
%% aria: Kontenjan kısıntısı haberini okuma karar şeması. Hedeflediğin bölümün 2026 kontenjanı 2025'e göre azaldıysa üç soruyu sırayla sorarsın. Birinci soru: azalma senin hedeflediğin kurum türünde mi oldu? Devlet ve vakıf kontenjanları ayrı ayrı değişiyor; 2026'da örneğin Hukuk ve Psikoloji'de kısıntı vakıf programlarında olurken devlet kontenjanı yerinde saydı. Kısıntı öteki kurum türündeyse sinyal zayıftır, metin etiketi İZLE, kendi kurum türündeki kontenjanı ayrıca kontrol edersin. İkinci soru, kısıntı senin kurum türünde olduysa: o programın 2026 kontenjanı doldu mu? Kontenjan boş kaldıysa kısıntı tabanı sıkılaştırmamış olabilir; metin etiketi TEMKİNLİ, çünkü kontenjanı dolmayan programda taban sıralaması yayımlanmaz ve kıyasını 2025 verisine dayandırmak zorunda kalırsın. Üçüncü soru, kontenjan dolduysa: programın taban sırası son iki yılda küçüldü mü, yani sıkılaştı mı? Küçüldüyse arz ve talep aynı yöne gidiyor demektir, metin etiketi HEDEFİ YUKARI ÇEK, hedef sıralama bandını bir kademe yukarıdan kurarsın. Küçülmediyse ya da yatay kaldıysa kontenjan tek başına yeterli kanıt değildir, metin etiketi İZLE, kararı tabanın yönüne göre verirsin. Dört ucun ortak kuralı şudur: kontenjan haberi bir arz sinyalidir, sonuç değil; listeni hayal, dengeli ve güvenli dilimleriyle kurarsın ve kararını tek bir satırın kontenjan haberine bağlamazsın.
|
||||
%% altyazi: Kontenjan kısıntısı haberini okumanın üç adımı: kurum türü, doluluk, taban yönü.
|
||||
flowchart TD
|
||||
A{"Hedeflediğin bölümün<br/>2026 kontenjanı azaldı.<br/>Üç soruyu sırayla sor."}
|
||||
A --> B{"1. Azalma senin hedeflediğin<br/>kurum türünde mi oldu?<br/>Devlet ve vakıfa ayrı bak"}
|
||||
B -- "hayır: kısıntı öteki<br/>kurum türünde" --> B1("İZLE — sinyal zayıf.<br/>Kendi kurum türündeki<br/>kontenjanı ayrıca kontrol et")
|
||||
B -- "evet" --> C{"2. O programın 2026<br/>kontenjanı doldu mu?"}
|
||||
C -- "hayır, boş kaldı" --> C1("TEMKİNLİ — kısıntı tabanı<br/>sıkılaştırmamış olabilir.<br/>Taban yayımlanmadıysa<br/>kıyas 2025'e dayanır")
|
||||
C -- "evet, doldu" --> D{"3. Son iki yılda taban sırası<br/>küçüldü mü (sıkılaştı mı)?"}
|
||||
D -- "evet, küçüldü" --> D1("HEDEFİ YUKARI ÇEK —<br/>arz ve talep aynı yönde.<br/>Bandını bir kademe<br/>yukarıdan kur")
|
||||
D -- "hayır / yatay" --> D2("İZLE — kontenjan tek başına<br/>yeterli kanıt değil.<br/>Kararı taban yönüne göre ver")
|
||||
B1 --> S("Dördünde ortak kural:<br/>kontenjan haberi bir arz sinyalidir, sonuç değil.<br/>Listeni Hayal / Dengeli / Güvenli üçlüsüyle kur,<br/>tek satırın kontenjanına bağlama")
|
||||
C1 --> S
|
||||
D1 --> S
|
||||
D2 --> S
|
||||
|
||||
classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
|
||||
classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
|
||||
classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
|
||||
class B1,D2 garanti
|
||||
class C1 uyari
|
||||
class D1 hayal
|
||||
```
|
||||
|
||||
## 2027'de tercih yapacaksan bu tablodan ne çıkarmalısın?
|
||||
|
||||
1. **Kontenjan haberini "fırsat" ya da "tehlike" diye değil, arz sinyali diye oku.** "Hukuk kontenjanı kısıldı" cümlesi tek başına senin sıralamanla ilgili bir şey söylemiyor. Yukarıdaki tabloda gördüğün gibi aynı yıl içinde kontenjanı kısılıp tabanı gevşeyen bölüm de var, kontenjanı artıp tabanı sıkılaşan bölüm de.
|
||||
2. **Bölüm adına değil, programa bak.** Kısıntı bölümün her programına eşit dağılmıyor: Hukuk'ta devlet kontenjanı +48 iken vakıf kontenjanı −1.191. Senin hedefin devlet programıysa "Hukuk kontenjanı kısıldı" başlığı senin durumunu tarif etmiyor. Katalogda her programın kendi kontenjan ve taban satırı var; [bölüm sayfalarından](/bolumler) programı programa bakabilirsin. Aynı bölüm adının programdan programa nasıl ayrıştığını [aynı bölüm, farklı üniversite](/rehber/ayni-bolum-farkli-universite-siralama-farki) yazısında yedi bölüm üzerinden ölçtük.
|
||||
3. **Hedefini yukarı çekmen gereken durum üç koşulun birlikte sağlandığı durumdur:** kısıntı senin kurum türünde oldu · program kontenjanını doldurdu · son iki yılda tabanı zaten sıkılaşıyordu. Bu üçü birden varsa hedef sıralama bandını bir kademe yukarıdan kurmak makul olur; nasıl kuracağını [hedef sıralama nasıl belirlenir?](/rehber/hedef-siralama-nasil-belirlenir) yazısında adım adım anlattık.
|
||||
4. **Kılavuz çıkınca kendin kontrol et.** 2027 kılavuzu yayımlanmadan 2027 kontenjanları belli olmaz; bu yazıdaki tablo 2026 kılavuzunun fotoğrafıdır. ÖSYM'nin [2027 sınav ve tercih takvimi](/rehber/yks-2027-takvimi) de bu yazının yayımlandığı tarihte açıklanmamıştı. Hedef programının kontenjanına kılavuz çıktığında kendi gözünle bak.
|
||||
5. **Kontenjanı kısılan ama dolmayan programda taban yayımlanmaz.** Diş Hekimliği örneğinde en az 28 programda kontenjan boş kaldı; o programların 2026 taban sıralaması yok. Böyle bir satırı listende "güvenli" sanma — konuyu [boş kontenjanlar yazısında](/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor) ayrıntılı anlattık.
|
||||
|
||||
Bizim tarafımızda kural açık: ürün yerleşme olasılığı hesaplamaz. Bir programın son taban sıralamasını (2026, o yıl veri yoksa 2025) senin sıranla kıyaslar ve satırı Hayal, Dengeli ya da Güvenli dilimine yerleştirir. Kontenjan kısıntısı bu hesabı doğrudan değiştirmez; yalnızca tabanın gelecek yıl hangi yöne gidebileceğine dair bir ipucudur. Kendi sıralamanla hangi programların hangi dilime düştüğünü görmek için [ana sayfadaki sıra formunu](/#hero-form) kullanabilirsin.
|
||||
|
||||
## Sık sorulan sorular
|
||||
|
||||
**2026'da kontenjanı en çok azalan bölüm hangisi?**
|
||||
Eşleşen örgün lisans havuzunda kişi sayısı olarak İngiliz Dili ve Edebiyatı (119 programda 5.289 → 4.105, −1.184), ardından Hukuk (−1.143) ve Fizyoterapi ve Rehabilitasyon (−906). Açıköğretim satırlarını da sayarsan listeye Görsel İletişim Tasarımı girer, ama o düşüşün 1.000'i tek bir açıköğretim programından gelir.
|
||||
|
||||
**Kontenjan azalınca taban sıralaması kesinlikle sıkılaşır mı?**
|
||||
Hayır. Kontenjan değişimi ile taban sıralaması değişimi arasındaki ilişki ölçüldüğünde zayıf çıkıyor (Spearman 0,15). 2026'da kontenjanı hiç değişmeyen programların bile %82,2'sinin tabanı sıkılaştı; buna karşılık kontenjanı 654 kişi kısılan Bilgisayar Mühendisliği'nde kıyaslanabilir 202 programın yalnızca 17'si sıkılaştı.
|
||||
|
||||
**Kontenjan kısıntısı devlet üniversitelerinde mi, vakıflarda mı daha sert oldu?**
|
||||
Eşleşen havuzda devlet kontenjanı −%5,2, vakıf kontenjanı −%7,6 değişti; kontenjanını azaltan program oranı devlette %28,5, vakıfta %44,3. YÖK'ün 17 Şubat 2026 açıklamasında devletteki kontenjan azaltma uygulamasının 2026'dan itibaren vakıf üniversiteleri için de geçerli olacağı, başta hukuk, psikoloji, eczacılık, diş hekimliği ve mimarlık olmak üzere bazı programların vakıf kontenjanlarının azaltılacağı belirtilmişti.
|
||||
|
||||
**Kontenjanı azalan program kapanıyor mu?**
|
||||
Hayır, ikisi ayrı şey. Kontenjanı azalan program kılavuzda durmaya devam eder. Ayrıca 2025'te kontenjanı olup 2026 kılavuzunda görünmeyen 938 satırın 352'sinde aynı üniversitede aynı adlı program 2026'da duruyor — yani kod ya da satır değişikliği söz konusu. Kalan 586 satırın bir kısmı da ad değişikliğidir. Verimiz "kılavuzdan düştü" demeye yeter, "kapandı" demeye yetmez.
|
||||
|
||||
**Kontenjan kararını kim veriyor?**
|
||||
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca programların açılması, öğrenci alınması ve öğrenci alımının durdurulması Yükseköğretim Kurulu tarafından karara bağlanıyor; kontenjan değerlendirmesi Yükseköğretim Genel Kurulu'nda yapılıyor ve kadro şartları (lisansta ilgili alanda kadrolu en az 3 öğretim üyesi) bu değerlendirmenin parçası.
|
||||
|
||||
**2027 kontenjanları ne olacak?**
|
||||
Bilmiyoruz ve tahmin yazmıyoruz. 2027 kontenjanları ÖSYM'nin 2027 yükseköğretim programları kılavuzu yayımlandığında belli olur; bu yazının yayımlandığı tarihte ÖSYM'nin 2027 takvimi de açıklanmamıştı.
|
||||
|
||||
## Kaynaklar
|
||||
|
||||
Tüm kaynaklara 22 Eylül 2026'da erişildi.
|
||||
|
||||
- YÖK, [Yükseköğretim Kurulu Başkanı Özvar, stratejik kontenjan dönüşümünü açıkladı](https://www.yok.gov.tr/tr/news/yuksekogretim-kurulu-baskani-ozvar-stratejik-kontenjan-donusumunu-acikladi-OlqxR) (17 Şubat 2026) — 2023–2025 kontenjan azaltımı (1.090.014 → 843.547), nitelik gerekçesi ve "2026'dan itibaren vakıf üniversiteleri de kapsamda" cümlesi
|
||||
- YÖK Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığı, [Üniversitelerde Akademik Birim İşlemleri](https://egitim.yok.gov.tr/tr/page/491) — 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesine dayanan program açma / öğrenci alma / öğrenci alımını durdurma yetkisi, kontenjan değerlendirmesinin Yükseköğretim Genel Kurulu'nda yapılması ve öğretim elemanı/öğretim üyesi şartları
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS: Yerleştirme Sonuçları Açıklandı](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) (18 Ağustos 2026) — 2026 yerleştirme sonuçlarının açıklanma tarihi
|
||||
- KolayTercih katalog verisi: YÖK Atlas 2026 yerleştirme verisi (`data/yokatlas.db`, 21 Eylül 2026 güncellemesi) — bu yazıdaki bütün kontenjan, yerleşen ve taban sıralaması rakamları. Havuz tanımı ve filtreler yukarıdaki "Bu yazıdaki rakamlar nasıl hesaplandı?" bölümünde.
|
||||
176
content/rehber/kac-net-ile-hangi-bolum.md
Normal file
176
content/rehber/kac-net-ile-hangi-bolum.md
Normal file
@@ -0,0 +1,176 @@
|
||||
---
|
||||
baslik: Kaç Net İle Hangi Bölüm? Son Yerleşenin Netleri (2025 Verisiyle)
|
||||
aciklama: 2025'te devlet üniversitelerinin bölümlerine en son yerleşen kişilerin TYT ve AYT netleri, program sayısıyla birlikte. Bu rakam bir baraj değil; neyi gösterdiği, üniversiteye ve yıla göre nasıl değiştiği tablolarla.
|
||||
tarih: 2026-09-22
|
||||
---
|
||||
|
||||
**Kısa cevap:** "Kaç net ile girilir" sorusunun elimizdeki en somut karşılığı, YÖK Atlas'ın her program için yayımladığı **son yerleşen kişinin netleri**dir. 2025 yerleştirmesinde devlet üniversitelerinin lisans programlarında bu rakamların bölüm ortalaması şöyleydi: [Tıp](/bolum/tip) TYT Türkçe 31,5 / TYT Matematik 28,2 / AYT Matematik 33,8 (106 program), [Diş Hekimliği](/bolum/dis-hekimligi) 30,2 / 25,5 / 30,9 (75 program), [Hukuk](/bolum/hukuk) 30,1 / 19,4 / 21,9 (51 program), [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) 27,9 / 19,4 / 20,7 (114 program), [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) 26,6 / 16,1 / 17,2 (116 program), [Psikoloji](/bolum/psikoloji) 28,8 / 12,8 / 12,0 (72 program). Ama bu sayılar bir **baraj değil**: aynı bölümün en seçici programıyla en geniş kapatan programı arasındaki net farkı, bölümler arasındaki farktan büyük olabiliyor — ve aynı programın eşiği her yıl kayıyor.
|
||||
|
||||
Bu yazıdaki net rakamlarının tamamı **2025 yerleştirmesine** aittir. 2026 tabanları ve sıralamaları katalogda güncel, ama **2026 net verisi YÖK Atlas'ta 22 Eylül 2026 itibarıyla yayımlanmamıştır** — Net Sihirbazı'ndaki en yeni yıl 2025'tir. Bu yüzden her rakamın yanında yıl etiketi var; başka türlü yazmak yanıltıcı olurdu.
|
||||
|
||||
```mermaid
|
||||
%% aria: Net rakamını doğru okuma şeması. Şema, YÖK Atlas'ta gördüğün net rakamının ne olduğu sorusuyla başlar. İlk ayrım şudur: gördüğün rakam yerleşen herkesin ortalaması değil, o programa en son, yani en düşük puanla yerleşen tek kişinin ders bazındaki netidir. Bu tek kişinin profili üç ayrı nedenle senin için kesin bir eşik anlamına gelmez. Birinci neden, o kişinin diploma notundan gelen ortaöğretim başarı puanının senden farklı olmasıdır; aynı ham netle farklı yerleştirme puanı çıkar. İkinci neden, netin puana çevrilirken puan türünün ağırlıklarından geçmesidir; sayısalda AYT matematik bir net ile sözelde AYT tarih bir net aynı puanı getirmez. Üçüncü neden, o yılın sınav zorluğunun ve aday kitlesinin performansının eşiği yukarı aşağı oynatmasıdır; iki bin yirmi üçten iki bin yirmi beşe aynı programların son yerleşenlerinin TYT matematik neti on üç virgül altıdan dokuz virgül dokuza düşmüştür. Bu üç nedenin ortak sonucu şudur: net rakamı bir hedef koymak ve nerede durduğunu anlamak için pusuladır, kesin sınır değildir. Doğru kullanım, deneme netini önce sıralamaya çevirmek, sonra o sıralamayla program tablolarına inmektir. Şemadaki renkler tek başına anlam taşımaz; her kutunun içindeki metin kutunun ne söylediğini yazar.
|
||||
%% altyazi: YÖK Atlas'taki net, bir programa en son yerleşen kişinin netidir. Eşik değil, pusuladır; karar sıralamayla verilir.
|
||||
flowchart TD
|
||||
A("YÖK Atlas'ta gördüğün<br/>net rakamı nedir?") --> B("YANLIŞ OKUMA<br/>yerleşen herkesin ortalaması")
|
||||
A --> C("DOĞRU OKUMA<br/>o programa EN SON yerleşen<br/>tek kişinin ders netleri")
|
||||
C --> D{"Neden senin için<br/>kesin eşik değil?"}
|
||||
D -- "diploma notu" --> D1("O kişinin OBP'si<br/>seninkinden farklı:<br/>aynı netle farklı<br/>yerleştirme puanı çıkar")
|
||||
D -- "puan türü" --> D2("Her testin ağırlığı ayrı:<br/>SAY'da 1 AYT matematik neti ile<br/>SÖZ'de 1 AYT tarih neti<br/>aynı puanı getirmez")
|
||||
D -- "o yılın sınavı" --> D3("Eşik her yıl kayar:<br/>aynı programlarda TYT matematik<br/>2023'te 13,6 → 2025'te 9,9")
|
||||
D1 --> S("SONUÇ<br/>net bir pusuladır,<br/>kesin sınır değildir")
|
||||
D2 --> S
|
||||
D3 --> S
|
||||
S --> Y("DOĞRU KULLANIM<br/>deneme netini önce sıralamaya çevir,<br/>sonra o sıralamayla<br/>program tablolarına in")
|
||||
|
||||
classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
|
||||
classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
|
||||
classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
|
||||
class B hayal
|
||||
class D1,D2,D3,S uyari
|
||||
class C,Y garanti
|
||||
```
|
||||
|
||||
## Bu tablodaki rakam tam olarak neyi gösteriyor?
|
||||
|
||||
YÖK Atlas'ın "Net Sihirbazı" bölümü her lisans ve önlisans programı için tek bir satır yayımlar: **o programa en son yerleşen kişinin** TYT, AYT ve YDT netleri. "En son yerleşen" demek, o programın taban puanını yapan kişi demek — yani kontenjanın son sırasına oturan aday.
|
||||
|
||||
Bunun "yerleşenlerin ortalaması" olmadığını verinin kendisinden görebilirsin: 2025 yılına ait 20.821 satırın 20.820'sinde TYT matematik neti tam olarak 0,25'in katı. Net = doğru − yanlış/4 olduğu için **tek bir kişinin** neti her zaman çeyrek katıdır; yüzlerce öğrencinin ortalaması ise neredeyse hiçbir zaman tam çeyreğe oturmaz. Aynı şekilde bu satırlardaki taban puan değeri, programın kılavuzdaki taban puanına virgülüne kadar eşit (2025'te 17.301 karşılaştırılabilir satırın 17.265'i, yani %99,8).
|
||||
|
||||
Pratikte bu senin için iyi haber: ortalama, "girenlerin çoğu bu kadar yapmış" der; son yerleşenin neti ise **o yıl o programa en düşük hangi profille girilebildiğini** gösterir. Ama iyi haber, garanti demek değil:
|
||||
|
||||
| | Son yerleşenin neti (elimizdeki veri) | Yerleşenlerin ortalaması (bu veride yok) | "Baraj net" (böyle bir şey yok) |
|
||||
| --- | --- | --- | --- |
|
||||
| Neyi ölçer | Programın o yılki en alt profili | Yerleşen kitlenin tipik profili | — |
|
||||
| Kaç kişiden gelir | 1 kişi | Tüm yerleşenler | — |
|
||||
| Yıldan yıla oynar mı | Evet, çok | Evet, daha az | — |
|
||||
| Tercih kararında rolü | Nerede durduğunu gösterir | Bölümü tanıtır | ÖSYM böyle bir eşik yayımlamaz |
|
||||
|
||||
ÖSYM hiçbir program için "şu kadar net yapan girer" diye bir eşik açıklamaz. Yerleştirme, netlerden hesaplanan yerleştirme puanına ve o puandan çıkan **başarı sıralamasına** göre yapılır; nedenini [taban puan mı, sıralama mı?](/rehber/taban-puan-mi-siralama-mi) yazısında adım adım anlattık.
|
||||
|
||||
## Sayısalda 2025'te kaç netle hangi bölüme yerleşilmiş?
|
||||
|
||||
Aşağıdaki tablo, **2025 yerleştirmesinde** devlet üniversitelerinin sayısal puanlı lisans programlarında son yerleşen kişilerin netlerinin bölüm ortalamasıdır. "n" kolonu, ortalamanın kaç programın verisinden geldiğini gösterir; 10 programın altında kalan bölümleri tabloya koymadık.
|
||||
|
||||
| Bölüm (SAY) | n | TYT Türkçe /40 | TYT Mat /40 | AYT Mat /40 | AYT Fen /40 | 2025 ort. taban sırası |
|
||||
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
||||
| [Tıp](/bolum/tip) | 106 | 31,5 | 28,2 | 33,8 | 34,5 | 17.237 |
|
||||
| [Diş Hekimliği](/bolum/dis-hekimligi) | 75 | 30,2 | 25,5 | 30,9 | 31,9 | 31.607 |
|
||||
| [Eczacılık](/bolum/eczacilik) | 36 | 29,1 | 24,4 | 29,2 | 29,6 | 44.463 |
|
||||
| [Endüstri Mühendisliği](/bolum/endustri-muhendisligi) | 64 | 28,6 | 21,0 | 22,0 | 23,8 | 111.114 |
|
||||
| [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) | 114 | 27,9 | 19,4 | 20,7 | 23,2 | 120.182 |
|
||||
| [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) | 116 | 26,6 | 16,1 | 17,2 | 19,9 | 143.896 |
|
||||
| [Elektrik-Elektronik Mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi) | 110 | 27,0 | 18,3 | 17,9 | 21,4 | 147.235 |
|
||||
| [Yazılım Mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi) | 37 | 26,3 | 17,6 | 17,1 | 20,1 | 152.171 |
|
||||
| [Makine Mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) | 101 | 26,0 | 16,9 | 18,1 | 19,4 | 163.481 |
|
||||
| [Veteriner](/bolum/veteriner) | 34 | 26,7 | 16,0 | 17,1 | 21,4 | 164.612 |
|
||||
| [Mimarlık](/bolum/mimarlik) | 57 | 27,3 | 16,3 | 15,9 | 18,2 | 165.879 |
|
||||
| [İnşaat Mühendisliği](/bolum/insaat-muhendisligi) | 95 | 25,8 | 14,9 | 14,3 | 16,1 | 206.016 |
|
||||
| [Fizyoterapi ve Rehabilitasyon](/bolum/fizyoterapi-ve-rehabilitasyon) | 63 | 24,8 | 11,3 | 11,0 | 13,1 | 260.335 |
|
||||
| [Beslenme ve Diyetetik](/bolum/beslenme-ve-diyetetik) | 65 | 25,5 | 12,8 | 10,5 | 11,3 | 271.607 |
|
||||
| [Moleküler Biyoloji ve Genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik) | 43 | 25,0 | 12,2 | 9,6 | 13,3 | 327.838 |
|
||||
|
||||
*AYT Fen kolonu, AYT Fizik (14 soru), Kimya (13) ve Biyoloji (13) netlerinin toplamıdır.*
|
||||
|
||||
Tablonun en çok gözden kaçan kolonu **TYT Türkçe**. Tıp'a en son yerleşenlerin TYT Türkçe ortalaması 40 soruda 31,5 — yani sayısal tarafın en tepesinde bile Türkçe neredeyse dolu. "Sayısalcıyım, Türkçe'yi bırakıyorum" cümlesinin bedeli burada görünür: TYT Türkçe tek başına 40 soruluk bir blok ve puan türünün hepsine giriyor.
|
||||
|
||||
## Eşit ağırlık, sözel ve dilde tablo nasıl?
|
||||
|
||||
Aynı yöntem, aynı yıl (2025), aynı kapsam (devlet üniversiteleri, lisans):
|
||||
|
||||
| Bölüm | Puan türü | n | TYT Türkçe /40 | TYT Mat /40 | AYT Mat /40 | AYT Edebiyat /24 | AYT Tarih-1 + Coğrafya-1 /16 | YDT /80 | 2025 ort. taban sırası |
|
||||
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
||||
| [Özel Eğitim Öğretmenliği](/bolum/ozel-egitim-ogretmenligi) | SÖZ | 54 | 29,4 | 5,3 | — | 18,4 | 12,4 | — | 9.538 |
|
||||
| [Okul Öncesi Öğretmenliği](/bolum/okul-oncesi-ogretmenligi) | SÖZ | 69 | 26,6 | 5,2 | — | 16,5 | 11,4 | — | 18.849 |
|
||||
| [İngilizce Öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi) | DİL | 66 | 29,3 | 8,2 | — | — | — | 64,5 | 20.078 |
|
||||
| [Hukuk](/bolum/hukuk) | EA | 51 | 30,1 | 19,4 | 21,9 | 17,6 | 11,5 | — | 22.999 |
|
||||
| [İngiliz Dili ve Edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati) | DİL | 60 | 28,0 | 4,8 | — | — | — | 56,7 | 32.283 |
|
||||
| [Türkçe Öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi) | SÖZ | 71 | 25,3 | 4,6 | — | 13,4 | 9,0 | — | 73.366 |
|
||||
| [Sınıf Öğretmenliği](/bolum/sinif-ogretmenligi) | EA | 75 | 28,0 | 13,8 | 12,8 | 16,3 | 9,1 | — | 94.565 |
|
||||
| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | EA | 72 | 28,8 | 12,8 | 12,0 | 16,7 | 9,0 | — | 126.270 |
|
||||
| [Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık](/bolum/rehberlik-ve-psikolojik-danismanlik) | EA | 72 | 27,4 | 12,1 | 10,0 | 15,8 | 8,8 | — | 133.579 |
|
||||
| [Türk Dili ve Edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) | SÖZ | 100 | 21,0 | 2,3 | — | 9,8 | 5,0 | — | 330.169 |
|
||||
| [Tarih](/bolum/tarih) | SÖZ | 107 | 20,1 | 2,6 | — | 8,2 | 6,4 | — | 365.385 |
|
||||
| [Uluslararası İlişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler) | EA | 61 | 23,9 | 7,6 | 7,1 | 11,8 | 6,8 | — | 425.022 |
|
||||
| [İşletme](/bolum/isletme) | EA | 146 | 24,0 | 8,4 | 7,5 | 11,6 | 6,4 | — | 441.022 |
|
||||
| [Sosyal Hizmet](/bolum/sosyal-hizmet) | EA | 61 | 24,4 | 4,3 | 3,0 | 12,9 | 5,9 | — | 449.096 |
|
||||
| [İlahiyat](/bolum/ilahiyat) | SÖZ | 164 | 18,1 | 1,8 | — | 6,9 | 4,2 | — | 478.545 |
|
||||
| [İktisat](/bolum/iktisat) | EA | 120 | 23,2 | 6,6 | 6,3 | 10,5 | 5,3 | — | 549.489 |
|
||||
|
||||
Öğretmenliklerde tablo yanıltıcı olabilir: birçok öğretmenlik programında ayrıca **başarı sıralaması şartı** var, yani netin ve puanın üstünde ayrı bir sıralama barajı işliyor. Hangi programlarda hangi şartın olduğunu [baraj ve başarı sıralaması şartları](/rehber/siralama-sartlari-2026) yazısında bulabilirsin.
|
||||
|
||||
## Aynı bölümün netleri üniversiteye göre ne kadar değişiyor?
|
||||
|
||||
Çok. "Kaç netle bilgisayar mühendisliği" sorusunun tek bir cevabı yok, çünkü aynı isimle 100'den fazla program var ve aralarındaki fark, bölümler arası farktan büyük. Aşağıda 2025'te devlet üniversitelerindeki [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) programları taban sırasına göre bantlara ayrıldı:
|
||||
|
||||
| Bilgisayar Mühendisliği — 2025 taban sırası bandı | n | TYT Türkçe /40 | TYT Mat /40 | AYT Mat /40 | AYT Fizik /14 | AYT Kimya /13 | AYT Biyoloji /13 |
|
||||
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
||||
| İlk 10 bin | 5 | 33,3 | 31,8 | 39,5 | 12,5 | 12,0 | 12,0 |
|
||||
| 10–50 bin | 18 | 31,9 | 25,4 | 31,1 | 10,6 | 11,3 | 10,0 |
|
||||
| 50–150 bin | 52 | 28,2 | 20,2 | 21,3 | 8,3 | 8,3 | 7,6 |
|
||||
| 150 bin üstü | 39 | 25,0 | 13,9 | 12,8 | 6,1 | 4,4 | 5,5 |
|
||||
|
||||
İlk 10 bin bandındaki programlara en son yerleşen kişiler AYT matematikte 40 soruda ortalama 39,5 net yapmış; 150 bin üstündeki programlarda aynı rakam 12,8. Tek bir bölüm adı, üç katı aşan bir net aralığı. Somut bir örnek: 2025'te ODTÜ Bilgisayar Mühendisliği (İngilizce) programına en son yerleşen aday AYT matematikte 40 soruda **40 net** yapmıştı (taban sırası 1.204); Boğaziçi Bilgisayar Mühendisliği (İngilizce) programında aynı rakam 38,75'ti (taban sırası 1.448).
|
||||
|
||||
Bu yüzden bölüm ortalaması yalnızca başlangıç noktasıdır. Karar, tek tek program satırlarında verilir — bölüm sayfalarındaki tablolarda her programın kendi taban sıralamasını görebilirsin. "Sıralamam şu, hangi bölümler bana açık" sorusunun bant bant haritası için [kaç sıralama ile hangi bölüme girebilirim?](/rehber/kac-siralama-ile-hangi-bolume-girebilirim) yazısına bak.
|
||||
|
||||
## Aynı program, farklı yıl: net neden sabit bir eşik değil?
|
||||
|
||||
En sert kanıt burada. Hem 2023 hem 2024 hem 2025'te net verisi olan **5.213 devlet lisans programını** eşleştirip baktığımızda, son yerleşenlerin **TYT Matematik** neti üç yılda 13,6 → 12,5 → **9,9** diye düştü. Aynı programlar, aynı kontenjanlar, benzer sıralamalar. Aynı dönemde **TYT Türkçe** neredeyse kıpırdamadı: 24,0 → 24,3 → 24,6.
|
||||
|
||||
Yani "TYT matematikte 13 net yapan şu programa giriyordu" cümlesi 2023'te doğruyken 2025'te fazlasıyla karamsar bir hedef hâline geldi. Değişen şey öğrencilerin çalışkanlığı değil, o yılın **sınav zorluğu** ve aday kitlesinin dağılımı.
|
||||
|
||||
Bölüm bazında da aynı hikâye (yalnızca üç yılın üçünde de verisi olan programlar):
|
||||
|
||||
| Bölüm (devlet) | n | TYT Mat 2023 | TYT Mat 2024 | TYT Mat 2025 | AYT Mat 2023 | AYT Mat 2024 | AYT Mat 2025 |
|
||||
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
||||
| [Tıp](/bolum/tip) | 102 | 34,6 | 34,9 | 28,4 | 35,1 | 29,6 | 33,8 |
|
||||
| [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) | 111 | 27,1 | 24,2 | 19,3 | 26,4 | 17,9 | 20,6 |
|
||||
| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 50 | 24,8 | 23,4 | 19,3 | 23,8 | 17,4 | 21,9 |
|
||||
| [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) | 110 | 19,2 | 19,5 | 16,2 | 18,5 | 12,4 | 17,3 |
|
||||
| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 62 | 17,8 | 15,7 | 12,5 | 15,7 | 9,9 | 12,0 |
|
||||
|
||||
Tıp'a en son yerleşenlerin AYT matematik neti 2023'te 35,1, 2024'te 29,6, 2025'te 33,8. Üç yılda üç farklı sayı. Bir netin "yeterli" olup olmadığı, o yıl senin dışındaki adayların ne yaptığına bağlı — bu da neden hedefi netle değil sıralamayla koyman gerektiğini anlatıyor. Yöntemi [hedef sıralama nasıl belirlenir?](/rehber/hedef-siralama-nasil-belirlenir) yazısında bulacaksın; tabanların yıllar içinde neden kaydığını ise [taban sıralamalar nasıl değişir?](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) anlatıyor; aynı kaymanın altı yıllık ölçümü [taban sıralamaları altı yılda nasıl değişti](/rehber/taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti) yazısında.
|
||||
|
||||
## Neden 2026 netleri yok?
|
||||
|
||||
Çünkü YÖK Atlas henüz yayımlamadı. 22 Eylül 2026 itibarıyla YÖK Atlas'ın net verisinde en yeni yıl **2025**; 2026 yerleştirmesinin taban puanları ve başarı sıralamaları yayımda olmasına rağmen net satırları eklenmemiş durumda. Sitedeki bölüm ve üniversite sayfalarında gördüğün 2026 taban sıralamaları günceldir; bu yazıdaki **net** rakamları ise 2025'e aittir ve öyle etiketlenmiştir.
|
||||
|
||||
2026 netleri yayımlandığında bu yazı güncellenecek. O zamana kadar 2025 tablosunu "son bilinen fotoğraf" olarak oku, "bu yılın eşiği" olarak değil.
|
||||
|
||||
## Net tek başına yerleşmeyi belirler mi?
|
||||
|
||||
Hayır, üç şey daha devrede:
|
||||
|
||||
1. **Puan türü ağırlıkları.** Net doğrudan puana dönüşmez; her testin katsayısı farklıdır ve senin puan türüne göre değişir. Sayısalda AYT matematikte kazandığın 1 net ile sözelde AYT tarihte kazandığın 1 net aynı puanı getirmez. Yerleştirme puanının nasıl kurulduğunu [merkezi yerleştirme nasıl çalışır?](/rehber/merkezi-yerlestirme-nasil-calisir) yazısında anlattık.
|
||||
2. **OBP (diploma notu).** Yerleştirme puanına OBP × 0,12 kadar ek gelir — 30 ile 60 puan arası. Elimizdeki 2025 verisinde bu yazının kapsamındaki 5.801 devlet lisans programına son yerleşenlerin OBP ortalaması 411; Tıp'ta 478, Psikoloji'de 433. Yani tablodaki kişiyle aynı netleri yapsan bile diploma notunuz farklıysa yerleştirme puanınız farklı çıkar. Hesabın tamamı: [OBP nedir, nasıl hesaplanır?](/rehber/obp-nedir-nasil-hesaplanir)
|
||||
3. **O yılın genel başarı dağılımı.** Yukarıdaki tabloda gördüğün gibi aynı net, farklı yıllarda farklı sıralamaya denk gelir. Karşılaştırılabilir tek ölçü sıralamadır.
|
||||
|
||||
Bu üçü yüzünden "şu kadar net yaparsan girersin" cümlesini kuran hiçbir kaynağa güvenme — biz de kurmuyoruz. Tablolar sana **nerede durduğunu** söyler, ne olacağını değil.
|
||||
|
||||
## Kendi netini nasıl kullanmalısın?
|
||||
|
||||
1. **Denemeni ham netle değil, tahmini sıralamayla oku.** Kurumların yayımladığı net–puan–sıralama dönüşümleri tahminidir ama netin ham hâlinden çok daha bilgilendiricidir.
|
||||
2. **Hedef bölümünün tek satırına değil, bandına bak.** Yukarıdaki Bilgisayar Mühendisliği örneğinde olduğu gibi, aynı bölümün içinde netler üç kat açılabiliyor. Hangi programın gerçekçi olduğunu bölüm sayfasındaki program tablosundan gör: [tüm bölümler](/bolumler).
|
||||
3. **Zayıf testini tabloyla seç.** Tıp hedefliyorsan AYT matematik kadar TYT Türkçe'nin de neredeyse dolu olduğunu (31,5/40) gör; sosyal bir bölüm hedefliyorsan AYT Edebiyat'ın ağırlığını gör.
|
||||
4. **Son kararı sıralamayla ver.** Netin sıralamaya, sıralaman da program listesine dönüşür. O sıralamada kaç programın olduğunu ve bunların hangi şehirlerde durduğunu [sıralama bandları](/rehber/siralama-bandlari-hangi-kapilar-acilir) yazısında band band saydık. Sıralamanı biliyorsan [ana sayfadaki formdan](/#hero-form) girip hayal, dengeli ve güvenli dilimleriyle ayrılmış bir liste alabilirsin.
|
||||
|
||||
## Bu yazıdaki tablolar nasıl hesaplandı?
|
||||
|
||||
- **Kaynak tablo:** `netler` — YÖK Atlas'ın program bazlı "son yerleşen kişinin netleri" verisi. Toplam 62.975 satır, 25.166 farklı program, 2023–2025 yılları.
|
||||
- **Yıl:** Tüm net rakamları `yil = 2025`. Taban sıralamaları da 2025 (`programs.sira2025`), tablo içinde tutarlı kalsın diye.
|
||||
- **Kapsam:** Devlet üniversiteleri (`unitur = 'DEVLET'`), yalnızca lisans (`onlisans = 0`), 2025'te taban sıralaması oluşmuş programlar (`sira2025 IS NOT NULL`). Bu kesitte 5.801 program satırı ve 409 farklı bölüm adı var. Son koşul önemli: taban sıralaması oluşmamış programları (özel yetenekle öğrenci alanlar, dolmayanlar) dışarıda bırakmazsan bölüm ortalamaları kayar — örneğin Hukuk 51 değil 52 programdan hesaplanır ve TYT Türkçe 30,1 yerine 29,9 çıkar.
|
||||
- **Eşik:** Bölüm ortalaması yalnızca **en az 10 programın** verisi varsa tabloya girdi; n kolonu her satırda kaç programdan hesaplandığını gösterir.
|
||||
- **Gruplama:** Programlar 2026 kılavuzundaki adlarıyla gruplandı. Adında "(İngilizce)", "(KKTC Uyruklu)", "(Burslu)" gibi ek taşıyan varyantlar ayrı satır sayılır ve yukarıdaki bölüm ortalamalarına girmez — örneğin "Bilgisayar Mühendisliği" satırındaki 114 program, adı düz "Bilgisayar Mühendisliği" olan devlet programlarıdır.
|
||||
- **Üç yıllık karşılaştırma:** Yalnızca 2023, 2024 ve 2025'in üçünde de net verisi olan devlet lisans programları eşleştirildi (5.213 program). Bu tek tabloda `sira2025` koşulu **aranmadı**, çünkü ölçülen şey tabanın değil netin yıllar arası kaymasıdır. Açılan/kapanan programlar dışarıda.
|
||||
- **Doğrulama:** Tablo yayımlanmadan önce 5 program (Hacettepe Tıp, Boğaziçi Bilgisayar Mühendisliği, Ankara Üniversitesi Hukuk, İstanbul Üniversitesi Psikoloji, Ege Üniversitesi Hemşirelik) YÖK Atlas'ın canlı servisinden tek tek çekildi ve her alanı veritabanımızdakiyle birebir eşleşti.
|
||||
- **Katalog veri tarihi:** 21 Eylül 2026. Taban puan/sıralama verisi bu tarihte yenilendi; net verisinde en yeni yıl 2025.
|
||||
|
||||
## Kaynaklar
|
||||
|
||||
Tüm kaynaklara 22 Eylül 2026'da erişildi.
|
||||
|
||||
- YÖK, [Yükseköğretim Program Atlası (YÖK Atlas)](https://yokatlas.yok.gov.tr/) — program bazlı taban puan, başarı sırası ve "Net Sihirbazı" net verisinin birincil kaynağı. Bu yazıdaki net rakamlarının tamamı buradan alınan veriden hesaplandı; servisteki en yeni net yılı 22 Eylül 2026 itibarıyla 2025.
|
||||
- YÖK Atlas, [Net Sihirbazı](https://yokatlas.yok.gov.tr/net-sihirbazi) — bölüm seçerek programların son yerleşen kişi netlerini yıl bazında kendin sorgulayabileceğin resmî araç.
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS Sıkça Sorulan Sorular](https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2026/YKS/sss_yksd19022026.pdf) — OBP hesabı ve 0,12 katsayısı (soru 49–52); yerleştirmenin yerleştirme puanı ve başarı sırası üzerinden yapıldığı.
|
||||
- ÖSYM, [Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kılavuz ve duyuru sayfası](https://www.osym.gov.tr/TR,8797/yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks.html) — test soru sayıları, puan türleri ve yerleştirme kuralları.
|
||||
226
content/rehber/kktc-universiteleri-okunur-mu.md
Normal file
226
content/rehber/kktc-universiteleri-okunur-mu.md
Normal file
@@ -0,0 +1,226 @@
|
||||
---
|
||||
baslik: KKTC (Kıbrıs) Üniversiteleri Okunur mu? Denklik, Maliyet ve 2026 Verisi
|
||||
aciklama: ÖSYM ile yerleşirsen KKTC diploman denklik işlemine tabi tutulmadan geçerli; ÖSYM dışı yollarla girersen denklik başvurusu gerekiyor. 2026'da KKTC lisans kontenjanının %60,2'si doldu. Kuralın kaynağı, gerçek maliyet kalemleri ve kimin için mantıklı olduğu.
|
||||
tarih: 2026-09-22
|
||||
---
|
||||
|
||||
Kısa cevap: KKTC'deki 16 üniversiteye YKS tercih listesinden, Türkiye'deki programlarla aynı ekranda yerleştirme yapılır. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıysan ve o programa **ÖSYM tarafından yerleştirildiysen**, ön lisans/lisans diploman denklik işlemine tabi tutulmadan Türkiye'de geçerlidir — bunun dayanağı 16 Ocak 2009'da imzalanıp 24 Ağustos 2011'de yürürlüğe giren karşılıklı tanıma anlaşmasıdır. Ama bu muafiyet "Kıbrıs'ta okumak sorunsuz" demek değil: ÖSYM dışı bir yolla (doğrudan başvuru, yatay geçiş, özel yetenek sınavı) girersen ya da yüksek lisans yaparsan **denklik başvurusu yapman gerekir**, ve ÖSYM kılavuzunda hiç yer almamış bir programdan mezun olursan denklik değerlendirmesi dışında kalırsın. Maliyet tarafında ise tablo net değil: KKTC üniversitelerinin çoğu fiyat listesini tek sayfada yayımlamıyor, ücrete KDV ve yıllık "öğrenci hizmetleri" kalemleri ekleniyor, üstüne barınma ve Türkiye–Kıbrıs uçak bileti geliyor. 2026 verisi de bunu doğruluyor: KKTC lisans kontenjanının yalnızca %60,2'si doldu ve bu oran dört yıldır düşüyor.
|
||||
|
||||
Bu yazıda reklam yok. Denklik kuralları YÖK'ün kendi mevzuat belgelerinden, kontenjan ve taban rakamları ÖSYM'nin yerleştirme sonuçlarından ve kendi katalog verimizden (YÖK Atlas 2026), ücretler ise üniversitelerin kendi sayfalarından erişim tarihiyle alındı. Doğrulayamadığımız hiçbir rakam yazılmadı.
|
||||
|
||||
## KKTC üniversitesine YKS ile mi yerleşilir?
|
||||
|
||||
Evet. KKTC üniversiteleri ÖSYM'nin tercih kılavuzunda yer alır; aynı tercih listesine Türkiye'deki devlet ve vakıf programlarıyla yan yana yazılırlar. Ayrı bir sınav, ayrı bir başvuru dönemi yoktur.
|
||||
|
||||
İki şeye dikkat et:
|
||||
|
||||
- **Başarı sıralaması şartları KKTC'de de geçerli.** 2026 verimizde KKTC'deki tıp programlarına yerleşen son adayların sıralaması 40.963'ü, diş hekimliğinde 73.233'ü, hukukta 96.732'yi geçmiyor — yani ilk 50 bin / 80 bin / 100 bin eşikleri Kıbrıs'ta da uygulanıyor. Girne Üniversitesi gibi okullar kendi aday sayfalarında bu eşikleri program program yazıyor. Eşikleri geçemiyorsan KKTC "arka kapı" değildir. Ayrıntı: [başarı sıralaması şartları](/rehber/siralama-sartlari-2026).
|
||||
- **Özel yetenek sınavıyla öğrenci alan programlar merkezî yerleştirmenin dışında.** Bu programlara ÖSYM yerleştirmesiyle girilmez ve bu fark denklikte doğrudan sonuç doğurur (aşağıdaki bölüme bak). Özel yetenek ve koşul maddeleri için: [özel koşullu programlar](/rehber/ozel-kosullu-programlar).
|
||||
|
||||
Bir de sık karıştırılan bir ayrım var: **Kıbrıs'taki her program bir "KKTC üniversitesi" değil.** ODTÜ Kuzey Kıbrıs Kampusu, İTÜ-KKTC Eğitim Araştırma Yerleşkesi ve ASBÜ-Kuzey Kıbrıs Yerleşkesi fiziksel olarak adada, ama bunlar Türkiye Cumhuriyeti hukukuna göre kurulmuş **devlet üniversitelerinin** kampüsleridir; ÖSYM'nin sayısal bilgilerinde de devlet kontenjanı içinde sayılırlar, "KKTC üniversiteleri" grubunda değil. Bu ayrım denklikte de önemli: bu kampüslerden alınan diploma zaten bir Türkiye devlet üniversitesi diplomasıdır. Aşağıdaki doluluk ve taban tabloları ise yalnızca KKTC hukukuna göre kurulmuş 16 üniversiteyi kapsıyor.
|
||||
|
||||
Programların önemli bir kısmı İngilizce ve hazırlık sınıfı içeriyor. Hazırlık yılı hem süreyi hem maliyeti bir yıl uzatır; [hazırlık sınıfı ve öğretim dili](/rehber/hazirlik-sinifi-ve-ogretim-dili) yazısı bu kararı anlatıyor.
|
||||
|
||||
## "Tanınan üniversite" ile "diploma denkliği" aynı şey mi?
|
||||
|
||||
Hayır, ve bu yazının en çok karıştırılan noktası bu. YÖK'ün Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı ikisini ayrı ayrı tanımlıyor:
|
||||
|
||||
- **Tanıma:** bir yurt dışı yükseköğretim kurumunun ve programının "akademik derece vermeye yetkili olduğunun Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilmesi".
|
||||
- **Denklik:** tanınan bir kurumdan alınan diplomanın "Türkiye'deki eşdeğer diplomalara eşdeğerliğinin tespit edilmesi".
|
||||
|
||||
Yani üniversitenin tanınıyor olması, diplomanın otomatik olarak denk sayılacağı anlamına gelmez. KKTC'de bu iki adımın arasına 2009 tarihli ikili anlaşma giriyor: anlaşma gereği **her iki ülkenin hukukuna göre kurulmuş yükseköğretim kurumları karşılıklı olarak tanınır**, ve TC vatandaşının KKTC üniversitesindeki ön lisans/lisans programına Türkiye hukukuna göre yapılan sınav sonucuna göre yerleştirilmiş olması şartıyla diploma **denklik işlemine tabi tutulmaksızın** Türkiye'de geçerli sayılır.
|
||||
|
||||
```mermaid
|
||||
%% aria: KKTC diploması için denklik karar şeması. Başlangıç noktası, KKTC'deki bir üniversitenin ön lisans veya lisans programından mezun olmandır. İlk soru, o programa ÖSYM tarafından yerleştirilip yerleştirilmediğindir. Cevap evet ise ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıysan, ikili anlaşma gereği diploman denklik işlemine tabi tutulmaz; istersen YÖK'ten Protokol Yazısı talep edersin, YÖK diplomanın arkasını kaşeler ve kaydı YÖKSİS'e işlenir. Cevap hayır ise, yani doğrudan başvuruyla girdiysen, özel yetenek sınavıyla girdiysen, yatay geçişle geldiysen, KKTC uyruklu veya çift uyruklu olarak kayıt olduysan ya da yüksek lisans yaptıysan, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği kapsamında denklik başvurusu yapman gerekir ve sonuç değerlendirmeye bağlıdır. Her iki yolda da ortak bir ön koşul vardır: mezun olduğun programın ÖSYM kılavuzunda yer almış olması. Kılavuzda hiç yer almamış bir ön lisans veya lisans programı denklik değerlendirmesinin dışındadır ve bu durumda başvuru reddedilir. Bu yüzden tercih aşamasında yapılacak kontrol, programın kılavuzda listelenmiş olduğunu görmektir.
|
||||
%% altyazi: Belirleyici olan üniversitenin adı değil, o programa nasıl yerleştiğin ve programın ÖSYM kılavuzunda olup olmadığı.
|
||||
flowchart TD
|
||||
M("KKTC'de bir üniversitenin<br/>ön lisans / lisans programından<br/>mezun oldun") --> K{"Program ÖSYM<br/>kılavuzunda yer alıyor muydu?"}
|
||||
K -- "hayır" --> RED("Kapsam dışı:<br/>denklik değerlendirmesine<br/>alınmaz, başvuru reddedilir")
|
||||
K -- "evet" --> Y{"O programa ÖSYM<br/>yerleştirdi mi?"}
|
||||
Y -- "evet, TC vatandaşıyım" --> MUAF("Denklik işlemine<br/>tabi tutulmaz<br/>(2009 anlaşması)")
|
||||
Y -- "hayır" --> DEN("Doğrudan kayıt, özel yetenek,<br/>yatay geçiş, KKTC / çift uyruk,<br/>yüksek lisans:<br/>denklik başvurusu gerekir")
|
||||
MUAF --> PRO("İstersen YÖK'ten<br/>Protokol Yazısı al:<br/>diplomanın arkası kaşelenir,<br/>YÖKSİS'e işlenir")
|
||||
DEN --> INC("Belgeler tam değilse<br/>ya da program şartları<br/>tutmuyorsa süreç uzar")
|
||||
|
||||
classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
|
||||
classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
|
||||
classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
|
||||
class MUAF,PRO garanti
|
||||
class DEN,INC,Y,K uyari
|
||||
class RED hayal
|
||||
```
|
||||
|
||||
Şemadaki dört kuralın tamamı YÖK'ün "Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde Öğrenim Gören Türk Vatandaşları, KKTC Vatandaşları ve Yabancı Uyruklular İçin Tanıma ve Denklik Başvuru Süreçlerine İlişkin Usul ve Esaslar" belgesinden:
|
||||
|
||||
| Durumun | Denklik gerekiyor mu? | Kaynaktaki dayanak |
|
||||
|---|---|---|
|
||||
| TC vatandaşısın, ön lisans/lisans programına **ÖSYM yerleştirdi** | Hayır — denklik işlemine tabi tutulmaz | Anlaşmanın 2'nci maddesi; şart: "TC hukukuna göre her yıl yapılan sınav sonucuna göre yerleştirilmiş olma" |
|
||||
| ÖSYM yerleştirmesi olmadan, **doğrudan** kayıt oldun | Evet | Usul ve Esaslar, F.1 |
|
||||
| **Özel yetenek sınavıyla** öğrenci alan programdan mezunsun | Evet — üstelik kayıt olduğun yılın ÖSYS sonuç belgesini ve o yılın baraj puanı şartını sağladığını belgelemen gerekir | Usul ve Esaslar, F.2 |
|
||||
| **KKTC uyruklu / çift uyruklu (TC-KKTC)** olarak kayıt oldun | Evet — aynı zamanda TC vatandaşı olsan dahi | Usul ve Esaslar, F.2 |
|
||||
| **Yabancı uyruklu** olarak kayıt oldun | Evet | Usul ve Esaslar, F.1–F.2 |
|
||||
| KKTC'de **yüksek lisans** yaptın | Evet — ayrıca programın kayıt tarihinde YÖK'çe tanınmış olması ve ALES/LES şartı aranır | Usul ve Esaslar, F.3; YÖK SSS 47 |
|
||||
| **Yatay geçiş / ders saydırma** ile diploma aldın | Evet — ilk yükseköğrenimine ait belgelerle standart başvuru | Usul ve Esaslar, F.4 |
|
||||
| Lise öğrenimini **kesintisiz KKTC'de** tamamladın ve üniversiteye oradan yerleştin | Hayır — ayrı bir muafiyet | Ek Anlaşma'nın 6'ncı maddesi (13.10.2015 imza, 04.10.2016 yürürlük) |
|
||||
|
||||
İki ek uyarı, ikisi de doğrudan resmî kaynaktan:
|
||||
|
||||
1. **Programın kılavuzda olması belirleyici.** YÖK'ün SSS'inde 49. soru şunu söylüyor: "Diploma denklik inceleme işlemlerinde esas olan KKTC'deki yükseköğretim kurumlarından mezun olunan programın ÖSYS Kılavuzlarında olup olmadığıdır. Kılavuzlarda olmayan bölümlerden mezun olan adayların başvuruları reddedilmektedir." Usul ve Esaslar'ın D maddesi de aynı şeyi söylüyor. Yani "üniversite tanınıyor" cümlesi yetmez; **o program** kılavuzda listelenmiş olmalı.
|
||||
2. **Diplomanın arkasına yazılması gereken bir bilgi var.** Diplomayı veren üniversitenin, diplomanın arkasına öğrencinin programa yerleştirildiği **yıl ve şekli** yazması gerekiyor. Mezuniyette bunu kontrol et.
|
||||
|
||||
ÖSYM ile yerleşip mezun olanlar isterse YÖK'ten "Protokol Yazısı" talep edebilir: denklik başvuru formu, kimlik fotokopisi, ÖSYM'ce yerleştiğine ilişkin belge, diploma aslı ve fotokopisi ve hizmet bedeli makbuzuyla başvuru yapılır; YÖK Genel Sekreter Yardımcısı imzalı yazı hazırlanır, diplomanın arkası kaşelenir ve kayıt YÖKSİS'e işlenir. Bu bir denklik işlemi değil, muafiyetin belgelenmesidir.
|
||||
|
||||
## 2026 verisi KKTC üniversiteleri hakkında ne söylüyor?
|
||||
|
||||
YÖK'ün kendi listesinde 16 KKTC üniversitesi var; kataloğumuzda 2026'da kontenjan açan KKTC üniversitesi sayısı da — aşağıdaki yöntem kutusunda anlattığımız ad temizliğinden sonra — 16. Bu 16 üniversite 2026'da **873 lisans ve 314 önlisans programı** için toplam 18.013 kontenjan açtı; 11.555 kişi yerleşti.
|
||||
|
||||
Asıl rakam doluluk. ÖSYM'nin 2026-YKS yerleştirme sonuçlarına ilişkin sayısal bilgilerinde kurum grupları ayrı ayrı veriliyor (devlet ve vakıf satırları ÖSYM'nin kendi yayınından; KKTC satırı bizim kendi katalog sayımımızdır — yöntemi yazının sonundaki kutuda):
|
||||
|
||||
| Kurum grubu (2026, lisans) | Kontenjan | Yerleşen | Boş | Doluluk |
|
||||
|---|---|---|---|---|
|
||||
| Devlet | 265.356 | 263.101 | 2.255 | %99,2 |
|
||||
| Vakıf | 99.638 | 77.827 | 21.811 | %78,1 |
|
||||
| **KKTC** | **13.162** | **7.923** | **5.239** | **%60,2** |
|
||||
|
||||
KKTC lisans kontenjanının **%39,8'i boş kaldı**. Türkiye'deki boş lisans kontenjanı dağılımında KKTC'nin payı %18 — oysa toplam lisans kontenjanının yalnızca %3,5'i KKTC'de. Boş kontenjanın ne anlama geldiği (ve gelmediği) için: [boş kontenjanlar ne anlatıyor](/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor).
|
||||
|
||||
Bu tek yılın hikâyesi de değil. Kendi katalog verimizden KKTC lisans programlarının son dört yılı:
|
||||
|
||||
| Yıl | Kontenjan | Yerleşen | Doluluk |
|
||||
|---|---|---|---|
|
||||
| 2023 | 10.557 | 8.802 | %83,4 |
|
||||
| 2024 | 11.159 | 7.600 | %68,1 |
|
||||
| 2025 | 12.279 | 7.868 | %64,1 |
|
||||
| 2026 | 13.162 | 7.923 | %60,2 |
|
||||
|
||||
Üç yılda kontenjan %25 arttı, yerleşen sayısı 8.802'den 7.923'e düştü. Arz büyürken talep yerinde saydı. Bunun senin için iki sonucu var: (a) KKTC programlarında **ek yerleştirmede** ve sonraki yıllarda açık kontenjan bulma ihtimali Türkiye ortalamasının çok üstünde, (b) aynı nedenle taban sıralamaları geniş ve oynak.
|
||||
|
||||
Program bazında dağılım eşit değil. 2026'da KKTC'deki 873 lisans programının **193'üne hiç öğrenci yerleşmedi**. Buna karşılık sağlık ve öğretmenlik tarafında tablo tersine dönüyor:
|
||||
|
||||
| Bölüm (KKTC, 2026 lisans) | Program | Kontenjan | Yerleşen | Doluluk | Taban sırası bandı |
|
||||
|---|---|---|---|---|---|
|
||||
| [Tıp](/bolum/tip) | 9 | 270 | 270 | %100 | 17.098 – 40.963 |
|
||||
| [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) | 22 | 696 | 696 | %100 | 153.563 – 456.974 |
|
||||
| Özel Eğitim Öğretmenliği | 14 | 305 | 305 | %100 | 9.061 – 77.072 |
|
||||
| [Eczacılık](/bolum/eczacilik) | 11 | 185 | 181 | %97,8 | 48.541 – 96.719 |
|
||||
| [Fizyoterapi ve Rehabilitasyon](/bolum/fizyoterapi-ve-rehabilitasyon) | 26 | 488 | 420 | %86,1 | 259.460 – 1.097.114 |
|
||||
| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 45 | 1.105 | 794 | %71,9 | 148.435 – 1.328.728 |
|
||||
| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 22 | 487 | 330 | %67,8 | 32.873 – 96.732 |
|
||||
| [Diş Hekimliği](/bolum/dis-hekimligi) | 21 | 497 | 334 | %67,2 | 36.176 – 73.233 |
|
||||
| Gastronomi ve Mutfak Sanatları | 24 | 470 | 240 | %51,1 | 59.728 – 739.404 |
|
||||
| Uluslararası İlişkiler | 18 | 265 | 130 | %49,1 | 326.217 – 1.236.560 |
|
||||
| Okul Öncesi Öğretmenliği | 14 | 293 | 121 | %41,3 | 31.757 – 208.124 |
|
||||
|
||||
Özet: KKTC'ye talep **belirli bölümlerde** yoğunlaşmış. Tıp, hemşirelik ve bazı öğretmenlik programları kontenjanını kapatıyor; işletme, uluslararası ilişkiler, gastronomi gibi programlarda kontenjanın yarısı boş kalıyor.
|
||||
|
||||
Bir teknik not: tabloda bazı programların taban sırası yok, çünkü **taban sıralaması yalnızca kontenjanı tamamen dolan programlarda yayımlanıyor.** Katalog verimizde bu kuralın 2026 lisans tarafında istisnası yok. KKTC'de 873 lisans programının 478'inde 2026 taban sırası bulunmuyor — yani bu programların yarısından fazlası için "geçen yılın tabanı" diye bakacağın bir sayı yok. Bu, tercih ederken en çok zorlanacağın nokta.
|
||||
|
||||
Bir de dürüst bir eksik bildirimi: burslu / %50 indirimli / ücretli dağılımını bu yazıda **vermiyoruz.** Katalog verimizde 2026 KKTC lisans satırlarının 768'inde program adının yanında burs etiketi görünmüyor (aynı sorun vakıf tarafında da var). Etiketi uydurmak yerine söylemesi daha doğru olanı söylüyoruz: burs kademesini ÖSYM kılavuzundaki kontenjan satırından ve üniversitenin kendi aday sayfasından oku.
|
||||
|
||||
## KKTC'de taban sıralamaları Türkiye'ye göre nerede duruyor?
|
||||
|
||||
Genel resim: 2026'da taban sırası yayımlanan 395 KKTC lisans programının medyanı **339.153**. Dörtte biri 143.099'dan daha **sıkı**, dörtte biri 774.369'dan daha **geniş** kapanmış. En sıkı program 9.061, en geniş program 1.420.970.
|
||||
|
||||
Ama "KKTC daha kolay" cümlesi bölüme göre çok değişiyor. Aynı bölümün üç evrendeki **medyan taban sıralaması** (2026'da taban sıralaması oluşan lisans programları; burs ve dil varyantları aynı bölüm adı altında toplandı):
|
||||
|
||||
| Bölüm | Devlet | Vakıf | KKTC |
|
||||
|---|---|---|---|
|
||||
| Hukuk | 14.236 | 14.878 | 38.261 |
|
||||
| Tıp | 15.467 | 22.965 | 22.202 |
|
||||
| Diş Hekimliği | 31.658 | 35.897 | 41.145 |
|
||||
| Psikoloji | 97.977 | 124.122 | 300.782 |
|
||||
| Hemşirelik | 121.761 | 207.577 | 276.990 |
|
||||
|
||||
Okuması şöyle:
|
||||
|
||||
- **Sıralama şartı olan bölümlerde fark küçük.** Tıpta KKTC medyanı (22.202) Türkiye'deki vakıf tıplarının medyanıyla (22.965) neredeyse aynı; diş hekimliğinde aradaki fark 10 bin sıra civarı. Üst eşik herkese uygulandığı için KKTC burada "daha kolay" değil.
|
||||
- **Şartı olmayan bölümlerde fark büyük.** Psikolojide KKTC medyanı devletin üç katı bir sıralamaya denk geliyor. Sıralaman Türkiye'de psikoloji açmıyorsa KKTC gerçekten bir seçenek — ama bunun bedeli ücret ve şehir değişimi.
|
||||
|
||||
Rakamlar yerleşen son adayın sıralamasıdır; bir sonraki yıl aynı kalacağının bir garantisi yoktur. KKTC'de kontenjanların yarıdan fazlası dolmadığı için tabanlar Türkiye'ye göre daha oynak. [Taban sıralamaları nasıl değişir](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) yazısı bu oynaklığı anlatıyor.
|
||||
|
||||
## Kıbrıs üniversitesi ücretleri ne kadar?
|
||||
|
||||
Burada net olalım: **tek bir "Kıbrıs fiyatı" yok** ve üniversitelerin çoğu tam listeyi tek sayfada yayımlamıyor. 22 Eylül 2026'da baktığımızda Doğu Akdeniz Üniversitesi de Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi de ücret sayfasında rakam vermeyip "ücret hesaplama" aracına yönlendiriyordu. Rakam yayımlayan iki örneği, erişim tarihiyle birlikte aşağıya koyduk. Bunlar örnek fiyatlardır, genel ortalama değildir; kendi programının güncel tutarını üniversitenin kendi sayfasından teyit et.
|
||||
|
||||
| Kalem | ODTÜ Kuzey Kıbrıs Kampusu (2026-2027) | Girne Üniversitesi (2026-2027) |
|
||||
|---|---|---|
|
||||
| Kurum türü | Türkiye'deki devlet üniversitesinin KKTC kampüsü (ÖSYM'nin "KKTC üniversiteleri" grubunda sayılmaz, devlet kontenjanı içindedir) | KKTC hukukuna göre kurulmuş üniversite |
|
||||
| Yıllık öğrenim ücreti | 658.000 TL (burssuz) / 526.000 TL (indirimli) — KDV dahil | %50 indirimli kontenjan için: Tıp 783.211 TL · Diş Hekimliği 674.746 TL · Psikoloji 385.065 TL · Bilgisayar Müh. 385.065 TL · Hemşirelik 364.489 TL · Hukuk 362.618 TL — **KDV hariç** |
|
||||
| Hazırlık | Yeni öğrenciler için aynı tutar geçerli | İngilizce Hazırlık Okulu 728.979 TL |
|
||||
| Kayıt harcı | 20.000 TL / yıl (KDV dahil) | 24.000 TL (bir defaya mahsus) |
|
||||
| Öğrenci hizmetleri fonu | — | 48.000 TL / yıl |
|
||||
| Yurt (üniversitenin kendi yurdu, yıllık) | 4 kişilik oda 126.000–147.000 TL · 2 kişilik 203.000–226.000 TL · suit 270.000–285.000 TL (KDV dahil, yemek hariç) | Sayfada ayrı yayımlanmıyor |
|
||||
| Yemek | Yurt ücretine dahil değil | — |
|
||||
|
||||
Bu tablodan çıkarılacak üç ders, fiyatın kendisinden daha önemli:
|
||||
|
||||
1. **İlan edilen "öğrenim ücreti" toplam maliyet değil.** Girne örneğinde ücrete KDV dahil değil, üstüne yıllık 48.000 TL öğrenci hizmetleri fonu ve ilk yıl 24.000 TL kayıt geliyor. Karşılaştırma yaparken hep "yıllık toplam çıkış" üzerinden karşılaştır.
|
||||
2. **Burs çoğu zaman yalnızca öğrenim ücreti muafiyetidir.** Doğu Akdeniz Üniversitesi kendi sayfasında ÖSYM burslarının "öğrenim ücreti muafiyeti" kapsadığını yazıyor; yurt, yemek ve uçak bileti ayrı. Daha kapsamlı paketler (yurt + aylık harçlık + yılda iki kez uçak bileti) genellikle **ilk 1.000** gibi çok dar başarı bantlarına ya da özel teşvik burslarına bağlı.
|
||||
3. **Ulaşım ayrı bir kalem.** Türkiye–KKTC arası ulaşım uçak ya da feribotla yapılıyor; yıl içinde kaç kez gidip geleceğin ciddi bir tutar demek. Bazı üniversitelerin en yüksek burs paketlerinde "yılda iki defa gidiş-dönüş uçak bileti" kalemi olması, bu maliyetin gerçekliğinin kanıtı. Bilet fiyatı tarihe ve sezona göre değiştiği için bu yazıda rakam vermiyoruz — kendi hesabını yaparken 4 yıl boyunca yılda kaç uçuş yapacağını yaz ve güncel fiyatla çarp.
|
||||
|
||||
Dört yıllık toplam hesabını nasıl çıkaracağın [yurt, burs ve yıllık maliyet](/rehber/yurt-burs-ve-yillik-maliyet) yazısında; burslu/indirimli/ücretli etiketlerinin nasıl okunacağı [devlet mi vakıf mı](/rehber/devlet-mi-vakif-mi) yazısında.
|
||||
|
||||
## KKTC'de KYK yurdu var mı?
|
||||
|
||||
Var — ve bu, tanıtım sayfalarında nadiren geçen bir bilgi. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü, yurt dışında **yalnızca KKTC'de** yurt işletiyor: Lefke Avrupa, Doğu Akdeniz, Kıbrıs Sağlık ve Toplum Bilimleri Üniversitesi ve ODTÜ Kuzey Kıbrıs çevresinde altı yurt, toplam 7 bine yakın kapasite. KYGM'nin kendi sayfasına göre **2026 yılı aylık yurt ücreti 2.250 TL, güvence bedeli 4.500 TL**; aynı sayfada günlük beslenme yardımı kahvaltı 125 TL, akşam yemeği 205 TL olarak veriliyor.
|
||||
|
||||
Bunun anlamı: barınma kaleminde KKTC ile Türkiye arasındaki fark, öğrenim ücretindeki fark kadar büyük değil — **eğer** KYK yurduna yerleşebilirsen. Yurda yerleştirilme başvuru ve öncelik kriterlerine bağlıdır, garanti değildir; kapasite altı üniversitenin çevresiyle sınırlı. Üniversiten bu altı yurdun yakınında değilse seçeneklerin üniversitenin kendi yurdu ya da özel yurt/ev oluyor.
|
||||
|
||||
Burs ve öğrenim kredisi tarafında da yurt dışında öğrenim görenler başvurabiliyor; KYGM'nin SSS'inde yurt dışı öğrencileri için ek adımlar (yurt dışı temsilciliğinde "Özel Öğrenci Dosyası" açtırma, "Özel Öğrenci Tanıma Fişi", kefaletname) tarif ediliyor ve başarı durumları konsolosluk/eğitim ataşeliği üzerinden teyit ediliyor. Burs mu kredi mi kararı için: [KYK burs mu kredi mi](/rehber/kyk-burs-mu-kredi-mi).
|
||||
|
||||
## KKTC kimin için mantıklı, kimin için değil?
|
||||
|
||||
Bu sorunun tek bir cevabı yok; durumuna bağlı. İki tarafı da yazıyoruz.
|
||||
|
||||
| Durumun | KKTC mantıklı olabilir | KKTC muhtemelen doğru tercih değil |
|
||||
|---|---|---|
|
||||
| **Hedef bölüm** | Sıralaman Türkiye'de o bölümü hiç açmıyor ve bölüm senin için üniversiteden daha önemli | Türkiye'de aynı bölümün devlet kontenjanı sıralamana düşüyor |
|
||||
| **Bütçe** | Tam burslu kontenjana yerleşiyorsun ve barınma planın hazır | "%50 indirimli"yi ucuz sanıp 4 yıllık toplamı hesaplamadın |
|
||||
| **Giriş yolu** | ÖSYM tercih listesinden merkezî yerleştirmeyle giriyorsun | "Sınavsız/doğrudan kayıt" teklifi aldın — bu yol denklik başvurusu gerektirir |
|
||||
| **Mesleki hedef** | Mezuniyet sonrası hedefin denklik muafiyetiyle uyumlu (ÖSYM yerleşmesi + kılavuzda olan program) | Hedefin KKTC'de yüksek lisans ya da özel yetenek programı — ikisi de denkliğe tabi |
|
||||
| **Bölüm tercihi** | Kontenjanı dolan, taban sırası yayımlanmış bir programsın (tıp, hemşirelik gibi) | Seçtiğin program 2026'da hiç öğrenci almamış ve tabanı yok |
|
||||
| **Risk toleransı** | Belirsizliği kaldırabiliyor, yıllık maliyeti aile bütçesiyle konuşmuşsun | "Yerleşirsem bir çaresine bakarız" diyorsun — uçak bileti ve kur riski bu cümleyi pahalıya çevirir |
|
||||
|
||||
Bir de kimsenin söylemediği bir şey: KKTC'de kontenjanların %40'ı boş kaldığı için **kabul almak zor değil**, ama bu, o programın senin için doğru olduğu anlamına gelmiyor. Kolay ulaşılabilirlik bir kalite ölçüsü değildir; tıpkı Türkiye'de boş kalan bir vakıf programının kötü bölüm olmadığı gibi, dolmayan bir KKTC programı da otomatik olarak iyi ya da kötü değildir. Bakman gereken şey ücret, bölümün kendisi ve mezuniyet sonrası planın.
|
||||
|
||||
## Listeye yazmadan önce neyi kontrol etmelisin?
|
||||
|
||||
1. **Program ÖSYM kılavuzunda mı?** Denklik muafiyetinin de, denklik başvurusu hakkının da ön koşulu bu. Kılavuzda görmediğin bir programı yazma.
|
||||
2. **Başarı sıralaması şartını geçiyor musun?** Tıp, diş, eczacılık, hukuk, mühendislik, mimarlık ve öğretmenlik eşikleri KKTC programlarında da uygulanıyor.
|
||||
3. **Öğretim dili ve hazırlık.** Hazırlık varsa maliyet ve süre +1 yıl.
|
||||
4. **Yıllık toplam çıkış.** Öğrenim ücreti (KDV dahil mi?) + kayıt + öğrenci hizmetleri fonu + barınma + yemek + yılda kaç uçuş. Toplamı öğrenim süresiyle çarp.
|
||||
5. **Bursun kapsamı ve sürme koşulu.** Yalnızca öğrenim ücreti mi, yurt da dahil mi? Not ortalaması şartı var mı? Bunu üniversitenin **burs yönergesinden** oku, tanıtım sayfasından değil.
|
||||
6. **Ödeyemeyeceğin bir satırı yazma.** Yerleştiğin an ek yerleştirme hakkın yanar — [ölü tercih](/rehber/olu-tercih-nedir) mantığı burada da geçerli.
|
||||
|
||||
Sıralamana hangi KKTC programlarının düştüğünü Türkiye'deki alternatifleriyle aynı ekranda görmek istersen [tercih robotuna](/#hero-form) sıralamanı girebilirsin; il adımında KKTC ayrı bir grup olarak seçilebiliyor. Küçük bir teknik not: devlet/vakıf adımında KKTC programları "vakıf" tarafında listelenir, çünkü filtre devlet üniversiteleri ile diğerlerini ayırır. Üniversitelerin tüm programlarını tek sayfada görmek istersen katalogdan bakabilirsin: [Doğu Akdeniz Üniversitesi](/universite/dogu-akdeniz-universitesi), [Yakın Doğu Üniversitesi](/universite/yakin-dogu-universitesi), [tüm üniversiteler](/universiteler).
|
||||
|
||||
## Bu yazıdaki KKTC rakamları nasıl hesaplandı?
|
||||
|
||||
Bu kutu olmadan aşağıdaki sayılar yeniden üretilemez, çünkü "KKTC programı" etiketi kaynak veride tek bir alanda temiz durmuyor.
|
||||
|
||||
- **Kaynak tablo:** kataloğumuzun `programs` tablosu (YÖK Atlas kaynaklı), 2026 kolonları; veri 21 Eylül 2026'da işlendi.
|
||||
- **KKTC havuzunun tanımı:** `unitur = 'KKTC'` **ve ayrıca** Kıbrıs Amerikan Üniversitesi'nin satırları. Bu ikincisi gerekli: kaynak veride Kıbrıs Amerikan Üniversitesi'nin 42 satırı yanlışlıkla `DEVLET` etiketli, oysa YÖK'ün KKTC üniversiteleri listesinde yer alıyor. Yalnız `unitur = 'KKTC'` ile sayarsan lisans toplamı 13.162/7.923 değil **12.912/7.849**, önlisans toplamı 4.851/3.632 değil **4.637/3.537** çıkar. Aradaki fark tamamen bu 42 satırdır.
|
||||
- **Üniversite sayısı:** ham veride 25 ayrı `universite` değeri görünüyor, çünkü 10 üniversite hem sade adıyla hem de sonuna `(KKTC-ŞEHİR)` eklenmiş adıyla kayıtlı (programlar farklı, tekrar değil). Bu ekleri attıktan sonra geriye **16** üniversite kalıyor — YÖK'ün listesindeki sayı da bu.
|
||||
- **Dışarıda:** ODTÜ Kuzey Kıbrıs Kampusu, İTÜ-KKTC ve ASBÜ-Kuzey Kıbrıs yerleşkeleri. Bunlar Türkiye devlet üniversitelerinin kampüsleri; ÖSYM de devlet grubunda sayıyor.
|
||||
- **Doluluk:** yerleşen toplamı ÷ kontenjan toplamı; boş kontenjan alanı 0 sayıldı. 2023–2026 serisi aynı havuzun `kontenjanYYYY`/`yerlesenYYYY` kolonlarından; 2021 ve 2022'de KKTC satırlarında veri yok, o yüzden seri 2023'te başlıyor.
|
||||
- **Bölüm medyanı tablosu:** 2026 taban sırası oluşmuş **lisans** programları; program adındaki burs/dil ekleri ((Burslu), (Ücretli), (%25/%50/%75 İndirimli), (İngilizce), (Türkçe)) atılarak aynı bölüm adı altında toplandı. Doluluk koşulu **uygulanmadı**. Bu havuzda Psikoloji devlet medyanı 97.977 (74 program); `yeni-acilan-bolumler` yazısındaki 101.050 rakamı aynı bölümün **yalnızca yerleşik** (2026'da ilk kez açılmayan) 72 programının medyanıdır — iki sayı farklı soruların cevabıdır.
|
||||
- **ÖSYM ile karşılaştırma:** yukarıdaki tablodaki devlet ve vakıf satırları ÖSYM'nin kendi yayınından alındı. Kendi KKTC toplamımızın ÖSYM'nin KKTC satırıyla **rakam rakam aynı olduğunu bu yazıda iddia etmiyoruz**; ÖSYM'nin sayısal bilgiler dosyasını bu düzeyde satır satır karşılaştırmadık.
|
||||
|
||||
## Kaynaklar
|
||||
|
||||
Tüm kaynaklara 22 Eylül 2026'da erişildi.
|
||||
|
||||
- Yükseköğretim Kurulu, Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı, [Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde Öğrenim Gören Türk Vatandaşları, KKTC Vatandaşları ve Yabancı Uyruklular İçin Tanıma ve Denklik Başvuru Süreçlerine İlişkin Usul ve Esaslar](https://denklik.yok.gov.tr/tr/page/240) (Mevzuat sayfasındaki PDF) — anlaşma tarihleri (16.01.2009 imza / 24.08.2011 yürürlük; Ek Anlaşma 13.10.2015 imza / 04.10.2016 yürürlük), A–F maddeleri, denklikten muaf ve denkliğe tabi diploma grupları, Protokol Yazısı süreci
|
||||
- YÖK Tanıma ve Denklik Hizmetleri, [Sıkça Sorulan Sorular](https://denklik.yok.gov.tr/tr/page/81) — "tanıma" ve "denklik" tanımları, soru 46 (Protokol Yazısı), 47 (yüksek lisans), 48 (özel yetenek), 49 (programın ÖSYS kılavuzunda olması şartı)
|
||||
- Resmî Gazete / Mevzuat Bilgi Sistemi, [Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=24138&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) — 05.12.2017 tarihli, 30261 sayılı Resmî Gazete
|
||||
- YÖK, [KKTC Üniversiteleri listesi](https://www.yok.gov.tr/tr/university?type=6) — 16 üniversite (22 Eylül 2026 itibarıyla)
|
||||
- YÖK, [Okul Tanıma](https://denklik.yok.gov.tr/tr/page/664) ve e-Devlet [Okul Tanıma Belgesi Sorgulama](https://www.turkiye.gov.tr/yok-okul-tanima-belgesi-sorgulama) — bir kurumun tanınıp tanınmadığının sorgulanması
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler) — kurum grubu bazında (devlet / vakıf / KKTC) kontenjan, yerleşen ve boş kontenjan sayıları
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu](https://www.osym.gov.tr/2026-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu) — KKTC programlarının merkezî tercih listesinde yer aldığı kaynak
|
||||
- Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü, [Yurt Dışı Yurt Hizmetleri](https://kygm.gsb.gov.tr/Sayfalar/2572/2389/YurtDisiYurtHizmetleri.aspx) — KKTC'deki altı yurt ve kapasiteleri, 2026 aylık yurt ücreti 2.250 TL, güvence bedeli 4.500 TL, günlük beslenme yardımı
|
||||
- Gençlik ve Spor Bakanlığı KYGM, [Sıkça Sorulan Sorular (Kredi & Burs)](https://kygm.gsb.gov.tr/sayfalar/2446/3200/sikca-sorulan-sorular-kredi-burs.aspx) — yurt dışında öğrenim görenlerin burs/kredi başvurusu, Özel Öğrenci Tanıma Fişi ve kefaletname adımları
|
||||
- ODTÜ Kuzey Kıbrıs Kampusu, [Öğrenim Ücretleri](https://ncc.metu.edu.tr/tr/oim/ucretler) ve [Yurt Ücretleri](https://ncc.metu.edu.tr/tr/konaklama/yurt-ucretleri-yeni) — 2026-2027 akademik yılı tutarları (KDV dahil)
|
||||
- Girne Üniversitesi, [YKS Kontenjanları, Taban Puanları, Eğitim Ücretleri 2026-2027](https://aday.kyrenia.edu.tr/tc-ogrencileri/tc-lisans-onlisans-programlari/yks-kontenjanlari-taban-puanlari-egitim-ucretleri-2026-2027/) — program bazında eğitim ücretleri, kayıt ve öğrenci hizmetleri kalemleri, "eğitim ücretlerine KDV dahil değildir" notu, başarı sırası eşikleri
|
||||
- Doğu Akdeniz Üniversitesi, [Burslar (TC Vatandaşı Öğrenciler)](https://www.emu.edu.tr/tr/ogrenci-adaylari/tc-vatandaslari-lisans/burslar/1623) ve [Ücretler ve Ödeme Bilgileri](https://www.emu.edu.tr/ucretler) — ÖSYM bursunun kapsamı (öğrenim ücreti muafiyeti), teşvik bursu paketleri, ücretlerin ücret hesaplama aracına yönlendirilmesi
|
||||
- Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi, [Kontenjanlar, Burslar ve Ücretler (YKS 2026)](https://ciu.edu.tr/tr/aday-ogrenci/tc-adaylar/burslar-ve-ucretler) — burs türleri ve kapsamları; ücretlerin sayfada yayımlanmayıp hesaplayıcıya yönlendirilmesi
|
||||
- KolayTercih katalog verisi: YÖK Atlas 2026 yerleştirme verisi (`data/yokatlas.db`, 21 Eylül 2026 güncellemesi) — KKTC program/kontenjan/yerleşen sayıları, 2023–2026 doluluk serisi, bölüm bazında doluluk ve taban sıralaması bantları, devlet/vakıf/KKTC medyan taban karşılaştırması. Lisans toplamımız 13.162 kontenjan / 7.923 yerleşen, önlisans toplamımız 4.851 / 3.632; havuzun tam tanımı yöntem kutusunda.
|
||||
208
content/rehber/rehber-ogretmenler-icin-veri-kaynaklari.md
Normal file
208
content/rehber/rehber-ogretmenler-icin-veri-kaynaklari.md
Normal file
@@ -0,0 +1,208 @@
|
||||
---
|
||||
baslik: Rehber Öğretmenler İçin: Tercih Verisi Nereden Alınır, Hangi Rakam Neyi Söyler?
|
||||
aciklama: ÖSYM kılavuzu, yerleştirme sayısal bilgileri, YÖK Atlas, MEB, KYK, Resmî Gazete ve üniversite yönetmelikleri — her kaynağın ne verdiği, ne vermediği, ne zaman güncellendiği ve hangi tuzağı taşıdığı. Adresler 22 Eylül 2026'da tek tek açılarak kontrol edildi.
|
||||
tarih: 2026-09-22
|
||||
---
|
||||
|
||||
Kısa cevap: Tercih döneminde sınıfa gösterdiğiniz her rakamın tek bir sahibi olmalı — kontenjan, koşul kodları ve program kodları **ÖSYM tercih kılavuzundan** (Tablo-3 önlisans, Tablo-4 lisans), taban–tavan puanlar ve yerleşen sayıları **ÖSYM'nin yerleştirme sonuçlarına ilişkin sayısal bilgiler belgesinden**, başarı sırası ve yerleşen profili **YÖK Atlas'tan**, harç ve öğrenim ücreti rakamları **Resmî Gazete'de yayımlanan kararlardan**, burs–kredi–yurt bilgisi **Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü'nden** gelir; aracı sitelerin tabloları bu kaynaklardan türetilmiş olabilir ama hangi yılın verisi olduğunu ve nasıl yuvarlandığını çoğu yazmaz. Bağlayıcı olan tek belge ÖSYM tercih kılavuzudur; diğer her şey onu okumayı kolaylaştıran yardımcıdır.
|
||||
|
||||
Bu yazı bir kaynak haritası ve kullanım kılavuzu. Aşağıdaki adreslerin tamamı **22 Eylül 2026'da tek tek açıldı**; açılmayanları da açılmadı diye yazdık. Adresler zamanla kırılır — nitekim bu yazıyı hazırlarken kırılmış birkaç tanesini de bulduk. Bir bağlantı çalışmıyorsa kurumun kendi arama sayfasından belgenin adıyla arayın, arama motorunun getirdiği eski dosyaya güvenmeyin.
|
||||
|
||||
## Bir rakamı sınıfa göstermeden önce hangi soruları sormalısınız?
|
||||
|
||||
```mermaid
|
||||
%% aria: Sınıfa gösterilecek rakamın kaynak seçimi ve kontrol akışı şeması. Akış, elinizde sunuma koyacağınız bir rakam olduğu varsayımıyla başlar ve önce rakamın türü sorulur. Kontenjan, koşul kodu ve program kodu için birincil kaynak ÖSYM tercih kılavuzudur, kılavuzun içinde Tablo-3 önlisans ve Tablo-4 lisans programlarını listeler. Taban ve tavan puan ile yerleşen sayısı için kaynak ÖSYM'nin yerleştirme sonuçlarına ilişkin sayısal bilgiler belgesidir. Başarı sırası ve yerleşen profili için kaynak YÖK Atlas'tır. Harç ve öğrenim ücreti için kaynak Resmî Gazete'de yayımlanan karardır. Burs, öğrenim kredisi ve yurt için kaynak Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü ile e-Devlet'tir. Eğer rakam bir aracı siteden geliyorsa akışa doğrudan girmez, önce ara bir kontrolden geçer: o sitenin hangi yıla ve hangi resmî belgeye dayandığı yazıyor mu? Yazmıyorsa rakam kullanılmaz, yazıyorsa o resmî belgeye gidilir. Beş birincil kaynağın hepsi aynı kontrol kutusuna bağlanır ve bu kutu sarı ile işaretlenmiştir çünkü en sık atlanan adım budur: rakamın yanında yıl yazılı mı, program adı üniversite ve öğretim türüyle birlikte tam mı, elinizdeki belge o kaynağın en son sürümü mü? Üç sorunun üçüne de evet denirse rakam sunuma girer ve bu sonuç yeşil ile işaretlidir; rakamın yanına yıl, kaynak adı ve erişim tarihi yazılır. Sorulardan biri bile hayırsa rakam sunuma girmez ve bu sonuç kırmızı ile işaretlidir; kaynağa dönülüp eksik tamamlanır.
|
||||
%% altyazi: Önce rakamın türü, sonra birincil kaynak, en sonda üç soruluk kontrol — yıl, tam program adı ve belgenin son sürümü.
|
||||
flowchart TD
|
||||
A("Sunuma koyacağım<br/>bir rakam var") --> B{"Rakam ne türden?"}
|
||||
B -- "kontenjan, koşul kodu,<br/>program kodu" --> K1("ÖSYM tercih kılavuzu<br/>Tablo-3 önlisans /<br/>Tablo-4 lisans")
|
||||
B -- "taban–tavan puan,<br/>yerleşen sayısı" --> K2("ÖSYM yerleştirme<br/>sayısal bilgileri")
|
||||
B -- "başarı sırası,<br/>yerleşen profili" --> K3("YÖK Atlas")
|
||||
B -- "harç / öğrenim ücreti" --> K4("Resmî Gazete'de<br/>yayımlanan karar")
|
||||
B -- "burs, kredi, yurt" --> K5("Kredi ve Yurtlar<br/>Genel Müdürlüğü / e-Devlet")
|
||||
X("Aracı sitenin tablosu") -.-> Y("ARA KONTROL:<br/>hangi yıl, hangi belge?<br/>yazmıyorsa kullanılmaz")
|
||||
Y -.-> B
|
||||
K1 --> C{"ÜÇ SORULUK KONTROL:<br/>yıl yazılı mı?<br/>program adı tam mı?<br/>belgenin son sürümü mü?"}
|
||||
K2 --> C
|
||||
K3 --> C
|
||||
K4 --> C
|
||||
K5 --> C
|
||||
C -- "üçü de evet" --> E("SUNUMA GİRER:<br/>rakamın yanına yıl,<br/>kaynak adı ve erişim tarihi")
|
||||
C -- "biri bile hayır" --> F("SUNUMA GİRMEZ:<br/>kaynağa dön,<br/>eksiği tamamla")
|
||||
|
||||
classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
|
||||
classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
|
||||
classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
|
||||
class C,Y uyari
|
||||
class E garanti
|
||||
class F hayal
|
||||
```
|
||||
|
||||
## Hangi kaynak neyi verir, neyi vermez?
|
||||
|
||||
| Kaynak | Ne verir | Ne vermez | Ne zaman güncellenir | Tuzağı |
|
||||
|---|---|---|---|---|
|
||||
| **ÖSYM tercih kılavuzu** (Tablo-3 önlisans, Tablo-4 lisans + Koşul ve Açıklamalar) | Program kodu, kontenjan, öğretim süresi, puan türü, burs/ücret durumu, koşul kodları. **Tek bağlayıcı belge budur.** | Geçen yılın tabanını, yerleşen profilini, mezuniyet sonrası hiçbir şeyi | Tercih dönemi öncesinde yayımlanır, tercih süresi içinde **yeniden yayımlanır** | Temmuzda indirilen PDF ile tercih haftasındaki PDF **aynı dosya değildir**; eski sürüm hâlâ internette duruyor |
|
||||
| **ÖSYM yerleştirme sonuçlarına ilişkin sayısal bilgiler** | Kontenjan/yerleşen/boş kontenjan toplamları ve program bazında en küçük–en büyük puanlar | Başarı sırasını, yerleşenlerin profilini, ek yerleştirme sonrası son durumu | Yerleştirme sonuçları açıklandıktan sonra; ek yerleştirme için ayrı belge | Merkezi yerleştirmenin rakamıdır; **ek yerleştirmeden sonra tablo değişir**, ikisi karıştırılır |
|
||||
| **YÖK Atlas** (Yükseköğretim Program Atlası) | Program bazında başarı sırası, yerleşenlerin lise/şehir/cinsiyet dağılımı, akademik kadro, doluluk geçmişi | Bağlayıcı kontenjan ve koşul metnini; içinde bulunulan yılın tercih kurallarını | Yerleştirme sonuçları kesinleştikten sonra, yıl yıl | Sayfa tamamen JavaScript ile çizilir: **ekrandaki yıl etiketi adrese yazılmaz**, ekran görüntüsünde yıl görünmezse slayt sahipsiz kalır |
|
||||
| **YÖK duyuruları ve haberleri** | Yeni açılan/kapanan program kararları, kontenjan politikası, yatay geçiş kontenjanları | Program program kontenjan listesini (o ÖSYM kılavuzunda) | Karar alındıkça, düzensiz | Haber metnindeki sayı ile kılavuzdaki satır sayısı **aynı şey değildir**; kılavuza bakmadan slayta yazılmaz |
|
||||
| **MEB** (Tercih Danışmanlığı birimleri, öğrenci-veli kılavuzu, e-Rehberlik/MEBBİS) | Ücretsiz danışmanlık hizmetinin çerçevesi, veli-öğrenci bilgilendirme kılavuzu, kendi kayıt ve raporlama modülünüz | Puan, sıralama, kontenjan verisi | Her yıl tercih dönemi başında | Geçen yılın kılavuzu sitede kalır; **dosya adındaki yılı** kontrol edin |
|
||||
| **Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü (KYGM)** | Burs/öğrenim kredisi ve yurt başvuru takvimi, yerleştirme ve yedek sonuçları, geri ödeme koşulları | Üniversitenin kendi bursunu, belediye/vakıf burslarını | Başvuru ve yerleştirme dönemlerinde, duyuru duyuru | Kurumun kendi sayfasındaki bazı bağlantılar eski alan adlarına gidiyor; başvuru **e-Devlet üzerinden** yapılır |
|
||||
| **Resmî Gazete** | Harç/öğrenim ücreti cetveli, yükseköğretimle ilgili yönetmelik ve kararların **yürürlükteki** metni | Üniversitenin uygulama duyurusunu, taksit takvimini | Yayımlandığı gün | Rakamı haber sitesinden almak; ücret tartışmasında tek geçerli metin burada yayımlanandır |
|
||||
| **Üniversitelerin kendi yönetmelikleri** (mevzuat.gov.tr) | Muafiyet, kayıt dondurma, devam, çift anadal gibi konularda **yürürlükteki** yönetmelik metni | Fakülte/senato uygulama esaslarını, o dönemin takvimini | Değişiklik Resmî Gazete'de yayımlandıkça | Üniversitenin kendi sitesindeki PDF **yürürlükten kalkmış** sürüm olabilir; mevzuat.gov.tr'deki güncel metinle karşılaştırın |
|
||||
|
||||
### ÖSYM tercih kılavuzu — tek bağlayıcı belge
|
||||
|
||||
Adres: [osym.gov.tr → 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu](https://www.osym.gov.tr/2026-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu) (22 Eylül 2026'da açıldı). Sayfada üç dosya var: kılavuz PDF'i, Tablo-3 ve Tablo-4 (XLS).
|
||||
|
||||
Kılavuzun ÖSYM'nin kendi adlandırmasıyla tablo yapısı şöyle: **Tablo-3** "Merkezi Yerleştirme İle Öğrenci Alan Yükseköğretim Ön Lisans Programları", **Tablo-4** "Merkezi Yerleştirme İle Öğrenci Alan Yükseköğretim Lisans Programları", ve ikisinin ortak eki olan **"Tablo-3 ve Tablo-4'te Yer Alan Yükseköğretim Programlarının Koşul ve Açıklamaları"**. Bir programın satırındaki koşul kodunun ne anlama geldiği bu üçüncü belgede yazar — [özel koşullu programlar](/rehber/ozel-kosullu-programlar) ve [sıralama şartları](/rehber/siralama-sartlari-2026) sınıfta en çok atlanan kısımdır, çünkü aracı sitelerin tablolarında kod görünür ama açıklaması görünmez.
|
||||
|
||||
**Kılavuz yeniden yayımlanır.** ÖSYM'nin 21 Temmuz 2026 tarihli duyurusu kılavuzun ilk hâlini "ön bilgi" diye nitelendirip adayları tercih süresi içinde yeniden yayımlanacak sürümü incelemeye çağırıyor ([duyuru](https://www.osym.gov.tr/2026yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzunun-yayimlanmasi), 22 Eylül 2026'da açıldı). Bunun somut kanıtını 22 Eylül 2026'da ölçtük: kılavuz sayfasının bugün verdiği PDF'in sunucudaki son değişiklik tarihi **4 Ağustos 2026** ve boyutu ~10,2 MB; arama motorlarının hâlâ listelediği temmuz dosyasının son değişiklik tarihi **21 Temmuz 2026** ve boyutu ~12,2 MB. İki dosya da açılıyor. Yani temmuzda bilgisayara indirilip klasörde bekleyen kılavuz, tercih haftasında bağlayıcı olan belge değildir. Sunumunuzda kılavuza bağlantı verirken **PDF'in doğrudan adresini değil, ÖSYM'nin kılavuz sayfasını** gösterin.
|
||||
|
||||
### ÖSYM yerleştirme sonuçlarına ilişkin sayısal bilgiler
|
||||
|
||||
Adres: [osym.gov.tr → 2026-YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler) (22 Eylül 2026'da açıldı). Sayfada üç dosya var: sayısal bilgiler PDF'i (sunucudaki son değişiklik: 18 Ağustos 2026) ile "En Küçük ve En Büyük Puanlar (TABLO-3)" ve "(TABLO-4)" tabloları.
|
||||
|
||||
Bu belge kontenjan–yerleşen–boş kontenjan toplamlarının resmî kaynağıdır; "devlet üniversitelerinde şu kadar kontenjan boş kaldı" tipi cümlelerin dayanağı buradan alınır. İki uyarı: bu tablolar **merkezi yerleştirmenin** fotoğrafıdır, [ek yerleştirme](/rehber/ek-yerlestirme-2026) sonrasında boş kontenjan tablosu değişir; ve buradaki rakam **puandır**, başarı sırası değildir.
|
||||
|
||||
### YÖK Atlas — ve sayfanın görünmeyen kısmı
|
||||
|
||||
Adres: [yokatlas.yok.gov.tr](https://yokatlas.yok.gov.tr/) (22 Eylül 2026'da açıldı). Sitenin resmî adı "Yükseköğretim Program Atlası".
|
||||
|
||||
22 Eylül 2026'da sitenin sunucudan gelen HTML'ini ölçtük: **945 bayt**, içinde tek bir veri satırı yok; sayfa `<div id="root">` ile boş geliyor ve `<noscript>` etiketinde "Bu uygulamayı kullanabilmek için Javascript çalıştırılmasına izin vermelisiniz" yazıyor. Denediğimiz dört adres — ana sayfa, lisans, önlisans ve tercih sihirbazı sayfaları — **aynı 945 baytlık iskeleti** döndürüyor. Rehber öğretmen açısından bunun üç pratik sonucu var:
|
||||
|
||||
1. **Adres, ekranda ne gördüğünüzü taşımaz.** Bir programın sayfasını meslektaşınıza yolladığınızda o kişi sizin seçtiğiniz filtreleri ve yılı görmeyebilir. Ekran görüntüsü alırken **yıl etiketinin göründüğü** şekilde alın.
|
||||
2. **JavaScript kapalıysa veya kurumsal filtre varsa sayfa bomboş açılır.** Okul bilgisayarında sunum öncesi mutlaka bir kez deneyin; "sitede sorun var" sanılan durumun çoğu budur.
|
||||
3. **Sayfa yazdırıldığında veya kopyalanıp yapıştırıldığında yıl bilgisi düşer.** Slayta aldığınız her Atlas tablosunun altına yılı elle yazın.
|
||||
|
||||
YÖK Atlas'ın adım adım kullanımını ayrı bir yazıda anlattık: [tercih robotu nedir, YÖK Atlas nasıl kullanılır](/rehber/tercih-robotu-nedir-yok-atlas-nasil-kullanilir).
|
||||
|
||||
### YÖK'ün program açma-kapama duyuruları
|
||||
|
||||
Yeni program kararları ve kontenjan politikası YÖK'ün haber ve duyuru sayfalarından izlenir: [yok.gov.tr](https://www.yok.gov.tr/) ve Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığı'nın [duyurular sayfası](https://egitim.yok.gov.tr/tr/announcements-all) (ikisi de 22 Eylül 2026'da açıldı; duyurular sayfasındaki en yeni başlıklar eylül 2026 tarihliydi).
|
||||
|
||||
Örnek: YÖK'ün 1 Temmuz 2026 tarihli haberinde 2026-2027 için **16 yeni program** (7 lisans, 9 önlisans) açıldığı duyuruluyor ([haber](https://www.yok.gov.tr/tr/news/yuksekogretim-kurulu-gelecegin-mesleklerine-gore-yuksekogretimi-yeniden-yapilandiriyor-ADkaS), 22 Eylül 2026'da açıldı). Ama bir haberdeki "16 yeni program" ile kılavuzdaki satır sayısı farklı şeylerdir: bir program birden çok üniversitede, birden çok öğretim türüyle açılabilir. Haberi bağlam olarak kullanın, sayıyı kılavuzdan alın. [Yeni açılan bölümlerin nasıl değerlendirileceğini](/rehber/yeni-acilan-bolumler-nasil-degerlendirilir) ayrıca yazdık; YÖK'ün kontenjan azaltma duyurusunun kendi verimizdeki karşılığını ise [hangi bölümlerin kontenjanı azaldı?](/rehber/hangi-bolumlerin-kontenjani-azaldi) yazısında bölüm bölüm ölçtük.
|
||||
|
||||
### MEB kaynakları — ücretsiz danışmanlık ve e-Rehberlik
|
||||
|
||||
MEB her tercih döneminde **Tercih Danışmanlığı birimleri** kuruyor ve öğrenci-veli kılavuzu yayımlıyor. 2026 kılavuzu: "YKS Tercih Süreci Öğrenci ve Veli Bilgilendirme Kılavuzu", Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün 21 Temmuz 2026 tarihli [duyurusunda](https://orgm.meb.gov.tr/www/yks-tercih-surecine-rehberlik-edecek-yeni-kilavuz/icerik/3642/tr) (22 Eylül 2026'da açıldı). Birim sayıları yıldan yıla değiştiği için sunuma sayı yazacaksanız **o yılın duyurusundan** alın; sitede önceki yılların duyuruları da duruyor.
|
||||
|
||||
İl düzeyinde hangi okul ve merkezin danışmanlık verdiği il millî eğitim müdürlüklerinin sayfalarından duyuruluyor (örnek: [İstanbul İl MEM YKS Tercih Danışmanlığı sayfası](https://istanbul.meb.gov.tr/www/yks-tercih-danismanligi/icerik/3297), 22 Eylül 2026'da açıldı). Öğrenciye "ücretsiz ve resmî bir danışmanlık hakkın var" demek, tek başına, çoğu aile için yılın en değerli bilgisidir.
|
||||
|
||||
**e-Rehberlik** ise öğrenciye değil size ait bir araç: rehberlik programı, görüşme kayıtları ve raporlama MEBBİS üzerinden yürüyor ([mebbis.meb.gov.tr](https://mebbis.meb.gov.tr/), kurum girişi gerektirir). Modülün kullanım kılavuzu ve videoları ÖERHGM sayfasında duruyor. Bu yazıdaki hiçbir dış veri kaynağı e-Rehberlik'in yerini tutmaz; e-Rehberlik veri kaynağı değil, kayıt ortamıdır.
|
||||
|
||||
### KYGM — burs, öğrenim kredisi, yurt
|
||||
|
||||
Adres: [kygm.gsb.gov.tr](https://kygm.gsb.gov.tr/) (22 Eylül 2026'da açıldı; sayfada eylül 2026 tarihli yurt yerleştirme ve yedek yerleştirme duyuruları görünüyordu). Başvurular e-Devlet ve Genç Bilgi Sistemi üzerinden yapılıyor: [gencbis.gsb.gov.tr](https://gencbis.gsb.gov.tr/) (22 Eylül 2026'da açıldı, e-Devlet girişine yönlendiriyor).
|
||||
|
||||
Buradaki tuzak kaynağın kendisinde: 22 Eylül 2026'da KYGM ana sayfasındaki bağlantıların bir kısmı (eski `yurtkur.gsb.gov.tr` alan adına ve `kyk.gov.tr` geri ödeme ekranına giden bağlantılar) bizim denediğimiz bağlantıdan **açılmadı**. Yani kurumun kendi sayfasındaki bağlantı bile kırılabiliyor. Öğrenciye adres verirken tek bir adres verin — kurumun ana sayfası ve e-Devlet — gerisini oradan bulsun. Burs ile kredinin farkını [KYK burs mu kredi mi](/rehber/kyk-burs-mu-kredi-mi), maliyet kalemlerini [yurt, burs ve yıllık maliyet](/rehber/yurt-burs-ve-yillik-maliyet) yazılarında topladık.
|
||||
|
||||
### Resmî Gazete ve mevzuat.gov.tr — 22 Eylül 2026'da erişemedik
|
||||
|
||||
Harç ve öğrenim ücreti rakamının tek geçerli kaynağı Resmî Gazete'de yayımlanan karardır; bir üniversitenin yönetmeliğinin **yürürlükteki** metni de mevzuat.gov.tr'de tutulur. Bunları yazarken doğrulamak istedik ama **22 Eylül 2026'da `resmigazete.gov.tr` ve `mevzuat.gov.tr` adreslerini kullandığımız bağlantıdan açamadık** (alan adları çözülüyor, bağlantı zaman aşımına uğruyor / sertifika zinciri doğrulanamıyor). Bu yüzden bu iki kaynağın **içeriğine dair hiçbir rakam veya madde bu yazıda yer almıyor** — sadece nereye bakılacağını söylüyoruz. Siz açabiliyorsanız şu kuralla çalışın:
|
||||
|
||||
- **Harç/öğrenim ücreti:** haber sitesindeki rakamı değil, Resmî Gazete'de yayımlanan cetveli esas alın; üniversitenin duyurusuyla karşılaştırın.
|
||||
- **Üniversite yönetmeliği:** üniversitenin kendi sitesindeki PDF çoğu zaman yıllar önce yüklenmiş bir kopyadır ve arada değişiklik yayımlanmış olabilir. Muafiyet, kayıt dondurma, devam ve çift anadal gibi konularda mevzuat.gov.tr'deki **güncel** metni açın; ikisi çelişiyorsa yürürlükteki metin esastır. [Üniversitede ilk hafta](/rehber/universitede-ilk-hafta-ders-kaydi-muafiyet-kayit-dondurma) yazısı bu konuların hangilerinin yönetmelikte aranacağını gösteriyor.
|
||||
|
||||
## Hangi rakam neyi söyler, sınıfta nasıl söylenir?
|
||||
|
||||
| Rakam türü | Birincil kaynak | Sık yapılan hata | Sınıfta nasıl söylenir |
|
||||
|---|---|---|---|
|
||||
| **Kontenjan** | ÖSYM tercih kılavuzu, Tablo-3 / Tablo-4 | Geçen yılın kontenjanını bu yılınki sanmak | "Bu programın bu yılki kontenjanı kılavuzda şu satırda yazıyor; geçen yılkiyle aynı olmak zorunda değil." |
|
||||
| **Koşul kodu** | Kılavuzun "Koşul ve Açıklamalar" bölümü | Kodu görüp açıklamasını okumamak | "Bu satırdaki kodun karşılığını birlikte açalım — sağlık şartı mı, sıralama şartı mı, yaş şartı mı?" |
|
||||
| **Taban puan** | ÖSYM yerleştirme sayısal bilgileri | Yılları karşılaştırmak | "Puan yıldan yıla karşılaştırılamaz; sınav zorlaşınca herkesin puanı düşer." |
|
||||
| **Başarı sırası** | YÖK Atlas / ÖSYM sonuç belgesi | Sırayı "kesim noktası" sanmak | "Bu, geçen yıl **son yerleşen kişinin** sırası. Bu yıl aşağı da yukarı da gidebilir." |
|
||||
| **Yerleşen sayısı / boş kontenjan** | ÖSYM yerleştirme sayısal bilgileri | Merkezi yerleştirme ile ek yerleştirme sonrasını karıştırmak | "Bu tablo merkezi yerleştirmenin sonucu; ek yerleştirmeden sonra boşluklar değişti." |
|
||||
| **Yerleşen profili** (lise türü, şehir dağılımı) | YÖK Atlas | Profili "aranan özellik" sanmak | "Bu, geçen yıl yerleşenlerin fotoğrafı; bir şart değil." |
|
||||
| **Harç / öğrenim ücreti** | Resmî Gazete'de yayımlanan karar | Haber manşetinden rakam almak | "Kesin rakamı birlikte resmî metinden bakalım, sonra üniversitenin duyurusuyla karşılaştıralım." |
|
||||
| **Burs / kredi / yurt** | KYGM duyuruları, e-Devlet | Burs ile krediyi aynı sanmak | "Kredi geri ödenir, burs ödenmez; başvuru ikisi için tek ekrandan yapılıyor." |
|
||||
|
||||
**"Aynı bölüm adı" tuzağı ayrıca konuşulmayı hak eder.** Bir bölüm adı tek bir rakam demek değildir. Kendi veritabanımızda 2026 kılavuzunda yer alan, taban sırası dolu lisans programlarına baktığımızda **Psikoloji adıyla 234 ayrı program** var ve bunların taban sıraları **329 ile 1.402.765** arasında dağılıyor (hesabın yöntemi aşağıda). Sınıfta "Psikolojinin sırası şu kadar" cümlesi bu yüzden kendi başına yanlıştır; doğrusu "hangi üniversitedeki, hangi öğretim türündeki Psikoloji" diye sormaktır.
|
||||
|
||||
Bu sayımın **kaç çıktığı, bölüm adını nasıl tanımladığınıza bağlıdır** ve bu farkın kendisi de sınıfta gösterilmeye değer: burada adı tam olarak "Psikoloji" olan satırlar sayıldı (234 program). Aynı havuzu "Psikoloji (İngilizce)", "Psikoloji (Burslu)" gibi varyantları da aynı başlık altında toplayıp Türkiye kampüsleriyle sınırlarsanız sayı 243 olur — taban sıralaması aralığı (329 – 1.402.765) ikisinde de aynıdır. İkinci sayımın tam havuz tanımı ve bölüm bölüm dağılımı [aynı bölüm, farklı üniversite: taban sıralaması neden bu kadar değişiyor?](/rehber/ayni-bolum-farkli-universite-siralama-farki) yazısında.
|
||||
|
||||
## Bir öğrenciye 20 dakikada nasıl yardım edilir?
|
||||
|
||||
Tercih haftasında kapınızda sıra olur ve her öğrenciye ayırabileceğiniz süre kısadır. Aşağıdaki sıra, 20 dakikada en çok işe yarayanı yapmak için: **önce evreni doğrula, sonra listenin dengesine bak, en sonda kişisel soruları öğrenciye bırak.** Amaç listeyi öğrencinin yerine kurmak değil; öğrencinin kendi kuracağı listenin altından kaymayacak bir zemin bırakmak.
|
||||
|
||||
**0–3. dakika — Elde ne var?** Üç şey sorun: sınav sonuç belgesi yanında mı, hangi puan türüyle konuşuyoruz, elinde yazılı bir aday listesi var mı? Öğrenci "puanım 420" diyorsa nazikçe sıralamaya çevirin: bu konuşmanın para birimi sıralamadır, puan değil ([taban puan mı, sıralama mı](/rehber/taban-puan-mi-siralama-mi)).
|
||||
|
||||
**3–7. dakika — Sistem doğru anlaşılmış mı?** İki cümlelik kontrol: liste **istek sırasına** göre yazılır, yerleştirme yukarıdan aşağı işler ve bir yere yerleşen aşağısına bakılmaz ([merkezi yerleştirme nasıl çalışır](/rehber/merkezi-yerlestirme-nasil-calisir)). Bu iki cümle anlaşılmadan kurulan listelerin çoğu, sırf sıralama hatası yüzünden bozuluyor. "Garanti olsun diye en aşağıya yazayım" ile "kayıt yaptırmayacağım programı yazmak" arasındaki farkı da burada ayırın ([ölü tercih nedir](/rehber/olu-tercih-nedir)).
|
||||
|
||||
**7–13. dakika — Listenin dengesi.** Listeyi üç bölgeye ayırıp bakın: sıralamanın epeyce üstünde kalan **hayal** satırları, sıralamaya yakın **dengeli** satırlar, sıralamanın rahatça altında kalan **güvenli** satırlar. Hepsi tek bölgede toplanmış liste — ister hep hayal, ister hep güvenli — riskli listedir. Yöntemi [tercih listesi nasıl yapılır](/rehber/tercih-listesi-nasil-yapilir) yazısında adım adım anlattık; öğrenciye okuma ödevi olarak bırakabilirsiniz.
|
||||
|
||||
**13–17. dakika — Koşul taraması.** Listedeki her satır için tek soru: **bu programın koşul kodu var mı, varsa ne diyor?** Sıralama şartı, sağlık raporu, yaş sınırı, zorunlu hizmet, yabancı dil hazırlık zorunluluğu. Bu beş şey her yıl birkaç öğrencinin yılını yakıyor ve aracı sitelerin tablolarında çoğu zaman görünmüyor. Kaynağı kılavuzun "Koşul ve Açıklamalar" bölümü — beş dakikada beş satır taranır.
|
||||
|
||||
**17–20. dakika — Cevabı sizde olmayan sorular.** Son üç dakikayı öğrenciye soru sorarak bitirin, cevap vererek değil:
|
||||
|
||||
- "Bu bölümün dört yıllık toplam maliyetini evde konuştunuz mu — harç, kira, yemek, ulaşım?"
|
||||
- "Bu şehirde barınma nasıl çözülecek?"
|
||||
- "Bu bölümü isteme sebebin ne? 'Puanım tutuyor' dışında bir cümle kurabiliyor musun?"
|
||||
- "Listeni kim yazdı — sen mi, bir başkası mı?"
|
||||
|
||||
Son soru en önemlisidir. Veliyle öğrencinin işini ayıran bir metne ihtiyaç duyarsanız [veliler için tercih rehberi](/rehber/veliler-icin-tercih-rehberi) yazısını paylaşabilirsiniz; ev içindeki tartışmayı "hangi bölüm daha iyi"den "hangi iş kimde" noktasına çekiyor.
|
||||
|
||||
**Öğrencinin elinde kalacak kontrol listesi.** Yirmi dakika biterken öğrenciye tek bir kural bırakın: listedeki her satırın yanında **üç bilgi** yazılı olsun — *hangi yılın verisi, hangi program (üniversite + öğretim türüyle birlikte tam adı), hangi bedel (ücret, şehir, barınma)*. Bu üçü yazılı olmayan satır henüz tercih değil, not.
|
||||
|
||||
## Kaynak adresi kırılırsa ne yapmalı?
|
||||
|
||||
Kırılır. Bu yazıyı hazırlarken 22 Eylül 2026'da denediğimiz adreslerden bazıları çalışmadı: arama sonuçlarında hâlâ görünen iki eski ÖSYM sayfası (`osym.gov.tr/TR,1900/...` ve `osym.gov.tr/TR,2673/...` biçimindeki eski adres şeması) **404** döndü; KYGM ana sayfasındaki bazı bağlantılar açılmadı; Resmî Gazete ve mevzuat.gov.tr'ye hiç ulaşamadık. Buna karşılık **kurumların ana sayfaları ve güncel duyuru sayfaları çalışıyordu**.
|
||||
|
||||
Pratik kural üç maddede:
|
||||
|
||||
1. **Sunumlarınıza doğrudan PDF adresi değil, kurumun duyuru sayfasını koyun.** PDF adresleri her yeniden yayımda değişiyor; duyuru sayfası kalıyor.
|
||||
2. **Arama motorunun ilk sonucuna güvenmeyin.** Eski ÖSYM belgeleri yıllarca sunucuda kalıyor ve aramada üste çıkabiliyor. Kurumun kendi arama/duyuru sayfasından belgenin adıyla arayın.
|
||||
3. **Erişim tarihi yazın.** Hem kendi notunuzda hem sunumda. "22 Eylül 2026'da ÖSYM kılavuz sayfasından alındı" cümlesi, altı ay sonra o rakamı savunmanızı sağlayan tek şeydir.
|
||||
|
||||
## KolayTercih bu tabloda nerede duruyor?
|
||||
|
||||
Tek paragraf, çünkü bu yazının konusu biz değiliz. KolayTercih, YÖK Atlas kaynaklı program verisini tek yerde toplayıp bir öğrencinin sıralamasına göre hayal/dengeli/güvenli bölgelerine ayrılmış bir aday listesi çıkarıyor; sitedeki [bölüm](/bolumler) ve [üniversite](/universiteler) sayfalarındaki katalog verisinin tarihi **21 Eylül 2026**'dır ve aracın adım adım nasıl çalıştığını [meraklısına sayfasında](/meraklisina) açık açık yazdık. Yapmadığı şeyler daha uzun bir liste: bağlayıcı kontenjan ve koşul metni vermez (o kılavuzdadır), yerleşme olasılığı hesaplamaz, bir öğrencinin hangi bölümü isteyeceğini bilmez ve **MEB'in ücretsiz tercih danışmanlığı birimlerinin yerini tutmaz** — öğrencinin gerçek sorularına oturup cevap veren kişi sizsiniz, biz sadece o oturumda önünüzde açık duran tabloyu biraz daha derli toplu hâle getirmeye çalışıyoruz. Sitedeki bir rakamı kaynağıyla çelişik bulursanız [iletişim sayfasından](/iletisim) yazın; düzeltip yazının altına not düşüyoruz. Bu yazıyı okul rehberlik servisinizin sayfasında paylaşmak isterseniz de bağlantı vermeniz yeterli, izin almanıza gerek yok.
|
||||
|
||||
## Bu yazıdaki rakam nasıl hesaplandı?
|
||||
|
||||
Psikoloji rakamı `data/yokatlas.db` üzerindeki `programs` tablosundan, 22 Eylül 2026'da aşağıdaki sorguyla üretildi. Katalog verisinin tarihi 21 Eylül 2026'dır; kaynağı YÖK Atlas'tır.
|
||||
|
||||
- **Tablo:** `programs`
|
||||
- **Yıl kolonu:** `sira2026` (2026 yerleştirmesinin taban başarı sırası)
|
||||
- **Filtre:** `onlisans = 0` (lisans), `son_kilavuz_yili = 2026` (2026 kılavuzunda yer alan programlar), `sira2026 IS NOT NULL` (taban sırası dolu olanlar), `isim = 'Psikoloji'`
|
||||
- **Sonuç:** 234 program; en küçük taban sırası 329, en büyük 1.402.765
|
||||
|
||||
```sql
|
||||
SELECT isim,
|
||||
COUNT(*) AS program_sayisi,
|
||||
MIN(sira2026) AS en_kucuk_taban_sirasi,
|
||||
MAX(sira2026) AS en_buyuk_taban_sirasi
|
||||
FROM programs
|
||||
WHERE onlisans = 0
|
||||
AND son_kilavuz_yili = 2026
|
||||
AND sira2026 IS NOT NULL
|
||||
AND isim = 'Psikoloji';
|
||||
```
|
||||
|
||||
Burs/indirim etiketi program adının parçası olduğu için "Psikoloji (Burslu)" gibi varyantlar bu sayıma **dâhil değildir**; sayım yalnızca adı tam olarak "Psikoloji" olan programları kapsar.
|
||||
|
||||
## Kaynaklar
|
||||
|
||||
Hepsi 22 Eylül 2026'da denendi. "Durum" sütunu o gün bizim bağlantımızdan gördüğümüzü gösterir; sizde farklı olabilir.
|
||||
|
||||
| Kaynak | Adres | 22 Eylül 2026 durumu |
|
||||
|---|---|---|
|
||||
| ÖSYM — 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu | [osym.gov.tr](https://www.osym.gov.tr/2026-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu) | Açıldı; kılavuz PDF'i + Tablo-3 ve Tablo-4 listeleniyor |
|
||||
| ÖSYM — Kılavuzun yayımlanması duyurusu (21 Temmuz 2026) | [osym.gov.tr](https://www.osym.gov.tr/2026yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzunun-yayimlanmasi) | Açıldı; tercih süresi içinde yeniden yayımlanacağını söylüyor |
|
||||
| ÖSYM — 2026-YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler | [osym.gov.tr](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler) | Açıldı; PDF + en küçük/en büyük puan tabloları |
|
||||
| ÖSYM — tablo adlandırmaları (Tablo-3 ön lisans, Tablo-4 lisans, Koşul ve Açıklamalar) | [osym.gov.tr ek yerleştirme kılavuz ve tablolar sayfası](https://www.osym.gov.tr/2022yks-ek-yerlestirme-kilavuz-ve-tablolar) | Açıldı; tabloların tam adları bu sayfadaki bağlantı başlıklarından alındı |
|
||||
| YÖK Atlas (Yükseköğretim Program Atlası) | [yokatlas.yok.gov.tr](https://yokatlas.yok.gov.tr/) | Açıldı; sunucudan gelen HTML 945 bayt, veri JavaScript ile yükleniyor |
|
||||
| YÖK — kurumsal site | [yok.gov.tr](https://www.yok.gov.tr/) | Açıldı |
|
||||
| YÖK — yeni programlar haberi (1 Temmuz 2026) | [yok.gov.tr](https://www.yok.gov.tr/tr/news/yuksekogretim-kurulu-gelecegin-mesleklerine-gore-yuksekogretimi-yeniden-yapilandiriyor-ADkaS) | Açıldı; 16 yeni program (7 lisans, 9 önlisans) |
|
||||
| YÖK — Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığı duyuruları | [egitim.yok.gov.tr](https://egitim.yok.gov.tr/tr/announcements-all) | Açıldı; en yeni duyurular eylül 2026 tarihli |
|
||||
| MEB ÖERHGM — YKS Tercih Süreci Öğrenci ve Veli Bilgilendirme Kılavuzu (21 Temmuz 2026) | [orgm.meb.gov.tr](https://orgm.meb.gov.tr/www/yks-tercih-surecine-rehberlik-edecek-yeni-kilavuz/icerik/3642/tr) | Açıldı |
|
||||
| MEB — il düzeyinde tercih danışmanlığı duyurusu (örnek) | [istanbul.meb.gov.tr](https://istanbul.meb.gov.tr/www/yks-tercih-danismanligi/icerik/3297) | Açıldı |
|
||||
| MEB — MEBBİS / e-Rehberlik girişi | [mebbis.meb.gov.tr](https://mebbis.meb.gov.tr/) | Açıldı (giriş ekranı); kurum hesabı gerektirdiği için oturum açılmadı |
|
||||
| Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü | [kygm.gsb.gov.tr](https://kygm.gsb.gov.tr/) | Açıldı; eylül 2026 tarihli yurt duyuruları görünüyordu. Ana sayfadaki bazı eski bağlantılar açılmadı |
|
||||
| Genç Bilgi Sistemi (burs/kredi/yurt başvurusu) | [gencbis.gsb.gov.tr](https://gencbis.gsb.gov.tr/) | Açıldı; e-Devlet girişine yönlendiriyor |
|
||||
| Resmî Gazete | `resmigazete.gov.tr` | **Erişilemedi** (bağlantı zaman aşımı / sertifika zinciri doğrulanamadı). Bu yazıda içeriğine dayanan hiçbir rakam yok |
|
||||
| Mevzuat Bilgi Sistemi (yürürlükteki yönetmelik metinleri) | `mevzuat.gov.tr` | **Erişilemedi** (aynı sebep). Bu yazıda içeriğine dayanan hiçbir madde yok |
|
||||
|
||||
İlgili yazılarımız: [tercih robotu nedir, YÖK Atlas nasıl kullanılır](/rehber/tercih-robotu-nedir-yok-atlas-nasil-kullanilir) · [merkezi yerleştirme nasıl çalışır](/rehber/merkezi-yerlestirme-nasil-calisir) · [tercih listesi nasıl yapılır](/rehber/tercih-listesi-nasil-yapilir) · [sıralama şartları](/rehber/siralama-sartlari-2026) · [özel koşullu programlar](/rehber/ozel-kosullu-programlar) · [taban puan mı, sıralama mı](/rehber/taban-puan-mi-siralama-mi) · [veliler için tercih rehberi](/rehber/veliler-icin-tercih-rehberi)
|
||||
|
||||
Tercih haftasından sonra en sık gelen soruya da ayrı bir harita yazdık — bölümüne yeni başlamış ve "yanlış yerdeyim" diyen öğrenci için: [bölümümü sevmedim, önümde hangi kapılar var?](/rehber/bolumumu-sevmedim-hangi-kapilar-var)
|
||||
233
content/rehber/siralama-bandlari-hangi-kapilar-acilir.md
Normal file
233
content/rehber/siralama-bandlari-hangi-kapilar-acilir.md
Normal file
@@ -0,0 +1,233 @@
|
||||
---
|
||||
baslik: Sıralama Bandları: Senin Sıralamanda Kaç Program Var ve Nerede? (2026)
|
||||
aciklama: 2026'da Türkiye'deki 9.304 örgün lisans programını sekiz sıralama bandına böldük — her bandda kaç program, kaç üniversite, hangi şehirler ve hangi alanlar var. Kapı sayısı ne anlatır, ne anlatmaz.
|
||||
tarih: 2026-09-22
|
||||
---
|
||||
|
||||
Kısa cevap: sıralaman bir "kapı sayısı"dır. 2026 yerleştirmesinde Türkiye'deki devlet ve vakıf üniversitelerinin **9.304 örgün lisans programında** taban başarı sırası oluştu; bu programların 271 üniversiteye ve 81 ilin tamamına dağıldığını görüyoruz. Sıralaman 100.000 olsaydı, 2026'da tabanı 100.000 ya da daha geniş kapanmış **6.076 program** senin sıranın "arkasında" kalıyordu; sıralaman 500.000 olsaydı bu sayı 1.489'a iniyordu. Kapı sayısı bir değer yargısı değil, bir envanterdir: az kapı kötü bir gelecek, çok kapı garanti bir sonuç anlamına gelmez — hangi kapının senin için doğru olduğunu sayı değil sen seçersin.
|
||||
|
||||
Bu yazı iki kardeş yazının arasını dolduruyor. [Kaç sıralama ile hangi bölüme girebilirim?](/rehber/kac-siralama-ile-hangi-bolume-girebilirim) yazısı "bandımda hangi bölümlere bakmaya değer" sorusunun kaba haritasını verir; [hedef sıralama nasıl belirlenir?](/rehber/hedef-siralama-nasil-belirlenir) yazısı hedef bölümünden geriye doğru hesap yapmayı anlatır. Burada ise tek bir soruya sayım yaparak cevap veriyoruz: **bu sıralamada Türkiye'de kaç program vardı ve bunlar nerede duruyordu?** Elinde sıralama değil net varsa önce [kaç net ile hangi bölüm](/rehber/kac-net-ile-hangi-bolum) yazısına bak: bandlar net cetveliyle değil, sıralama cetveliyle okunur.
|
||||
|
||||
```mermaid
|
||||
%% aria: Sıralama bandı okuma şeması. Önce kendi puan türündeki sıralamanı yazarsın; sözel, sayısal, eşit ağırlık ve dil sıraları ayrı cetvellerdir, birbirinin yerine geçmez. Sonra aşağıdaki sekiz bandlık tablodan kendi bandını bulursun. Band sana yalnızca şunu söyler: 2026 yerleştirmesinde kaç program bu aralıkta kapandı, bu programlar kaç üniversiteye ve kaç ile dağılmıştı. Kapı sayısı üç şeye göre ciddi biçimde değişir. Birincisi şehir: ilk bandlar neredeyse tamamen İstanbul, Ankara ve İzmir'de toplanır, orta bandlar 81 ilin tamamına yayılır. İkincisi burs ve ücret durumu: vakıf üniversitesinde aynı bölümün burslu, indirimli ve ücretli satırları üç band arayla kapanabilir. Üçüncüsü bölüm adı: aynı bölüm adı sekiz bandın hepsinde birden bulunabilir, yani bölüm adı tek başına band belirlemez. Bunları gördükten sonra kapı listesini bölüm sayfasında satır satır okursun. Şemanın sonunda iki kutu var. Veri kutusu şunu söyler: tabloların okuduğu tek şey, 2026'da o aralıkta kapanan program sayısıdır. Uyarı kutusu şunu söyler: band bir söz ya da olasılık değildir, taban sıralamaları yıldan yıla oynar ve bandların sınırları keskin değildir.
|
||||
%% altyazi: Band sana 2026'da kaç programın o aralıkta kapandığını söyler; şehir, burs ve bölüm adı bu sayıyı ciddi biçimde değiştirir.
|
||||
flowchart TD
|
||||
S("Kendi puan türündeki<br/>sıralamanı yaz<br/>SAY, EA, sözel, dil ayrı cetvel") --> B("Sekiz bandlık tablodan<br/>bandını bul")
|
||||
B --> K("Band: 2026'da bu aralıkta<br/>kaç program kapandı,<br/>kaç üniversite, kaç il")
|
||||
K --> F{"Kapı sayısını<br/>ne değiştirir?"}
|
||||
F -- "şehir" --> SH("İlk bandlar 3 büyük şehirde toplanır;<br/>orta bandlar 81 ile yayılır")
|
||||
F -- "burs / ücret" --> BR("Vakıfta aynı bölüm burslu ve<br/>ücretli olarak 3 band arayla kapanabilir")
|
||||
F -- "bölüm adı" --> BO("Aynı bölüm adı 8 bandın<br/>hepsinde birden olabilir")
|
||||
SH --> L("Kapı listesini bölüm<br/>sayfasında satır satır oku")
|
||||
BR --> L
|
||||
BO --> L
|
||||
L --> VE("Veri: 2026'da bu aralıkta<br/>kapanan program sayısı")
|
||||
L --> UY("Uyarı: band bir söz değil<br/>tabanlar yıldan yıla oynar")
|
||||
|
||||
classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
|
||||
classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
|
||||
class UY,SH,BR,BO uyari
|
||||
class VE garanti
|
||||
```
|
||||
|
||||
## Senin sıralaman 2026'da kaç kapının önünde duruyordu?
|
||||
|
||||
En doğrudan sayım bu: bir programın 2026 taban sırası senin sıralamandan **büyükse**, o program o yıl senin sıranın gerisinde kapanmış demektir. Aşağıdaki tablo sekiz örnek sıralama için bu sayımı veriyor.
|
||||
|
||||
| Sıralaman | 2026'da tabanı bu sıranın gerisinde kapanan program | Kaç üniversitede | Kaç ilde | Kaç farklı bölüm adı |
|
||||
| --- | --- | --- | --- | --- |
|
||||
| 1.000 | 9.240 | 271 | 81 | 349 |
|
||||
| 5.000 | 9.029 | 271 | 81 | 344 |
|
||||
| 20.000 | 8.334 | 271 | 81 | 335 |
|
||||
| 50.000 | 7.283 | 265 | 81 | 313 |
|
||||
| 100.000 | 6.076 | 260 | 81 | 277 |
|
||||
| 250.000 | 3.263 | 242 | 81 | 233 |
|
||||
| 500.000 | 1.489 | 202 | 79 | 152 |
|
||||
| 800.000 | 569 | 154 | 65 | 90 |
|
||||
|
||||
*Havuz: 2026 taban sırası oluşmuş devlet ve vakıf örgün lisans programları (9.304 satır). Kaynak: KolayTercih kataloğunun 2026 ÖSYM yerleştirme verisi.*
|
||||
|
||||
Tablodan çıkan ilk şey şu: **kapı sayısı sıralamayla orantılı azalmıyor.** 1.000'inci sıradan 100.000'inci sıraya inerken kapıların yalnızca üçte biri kapanıyor; asıl daralma 250 binden sonra başlıyor. İkincisi, en geniş bandda bile 154 üniversite ve 65 il tabloda kalıyor — yani "hiç seçeneğim yok" cümlesi 2026 verisinde karşılık bulmuyor. Üçüncüsü ve en önemlisi: bu sayılar **geçen yılın fotoğrafıdır**, bu yılın sözü değildir. Tabanların neden oynadığını [taban sıralamalar yıldan yıla ne kadar değişir?](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) yazısında anlattık.
|
||||
|
||||
## Sekiz band tek tabloda neye benziyor?
|
||||
|
||||
Yukarıdaki sayım kümülatifti. Şimdi aynı 9.304 programı üst üste binmeyen sekiz dilime bölelim: her satır, tabanı o aralıkta kapanan programları sayar.
|
||||
|
||||
| Sıralama bandı | Program | Üniversite | İl | Farklı bölüm adı | Devlet | Vakıf | 2026 kontenjanı |
|
||||
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
||||
| İlk 1.000 | 64 | 19 | 2 | 35 | 9 | 55 | 1.179 |
|
||||
| 1.000 – 5.000 | 211 | 69 | 18 | 69 | 106 | 105 | 7.813 |
|
||||
| 5.000 – 20.000 | 695 | 174 | 63 | 100 | 414 | 281 | 28.534 |
|
||||
| 20.000 – 50.000 | 1.051 | 215 | 79 | 141 | 640 | 411 | 36.840 |
|
||||
| 50.000 – 100.000 | 1.207 | 216 | 73 | 170 | 632 | 575 | 40.031 |
|
||||
| 100.000 – 250.000 | 2.813 | 247 | 81 | 198 | 1.747 | 1.066 | 87.281 |
|
||||
| 250.000 – 500.000 | 1.774 | 223 | 80 | 198 | 1.454 | 320 | 60.214 |
|
||||
| 500.000 ve üstü | 1.489 | 202 | 79 | 152 | 863 | 626 | 50.391 |
|
||||
| **Toplam** | **9.304** | **271** | **81** | **351** | **5.865** | **3.439** | **312.283** |
|
||||
|
||||
*Bandlar taban başarı sırasına göre kapalı aralıklardır (ör. "1.000 – 5.000" = 1.001 ile 5.000 arası). Üniversite, il ve bölüm adı sütunları her satırda kendi içinde tekilleştirilir; bu yüzden sütunlar toplam satırına toplanmaz.*
|
||||
|
||||
Üç şey dikkat çekiyor:
|
||||
|
||||
- **En kalabalık band ortada.** 100.000–250.000 aralığında 2.813 program var; bu tek başına havuzun yaklaşık üçte biri. Türkiye'deki lisans kontenjanının ağırlık merkezi burada.
|
||||
- **İlk 1.000 bandında vakıf üniversiteleri devletten fazla.** 64 programın 55'i vakıf. Bunun nedeni kalite sıralaması değil, burs yapısı: vakıf üniversitelerinin tam burslu kontenjanları küçük ve çok talep gördüğü için çok sıkı kapanıyor. Devlet–vakıf kıyasının maliyet tarafı için [devlet mi, vakıf mı?](/rehber/devlet-mi-vakif-mi) yazısına bak.
|
||||
- **Aşağı bandlarda vakıf payı yeniden yükseliyor.** 500.000+ bandındaki 1.489 programın 626'sı vakıf — bu kez ücretli ve kısmi indirimli kontenjanlar. Yani vakıf üniversiteleri hem en sıkı hem en geniş bandda görünür; ortadaki bandlarda devlet baskın.
|
||||
|
||||
## Bu programlar Türkiye haritasında nerede duruyor?
|
||||
|
||||
Bandın en az konuşulan tarafı coğrafya. Aynı sıralama, hangi şehirde yaşamaya razı olduğuna göre bambaşka bir liste üretir.
|
||||
|
||||
| Sıralama bandı | İstanbul + Ankara + İzmir payı | Programın bulunduğu il sayısı | En çok program açan 3 il |
|
||||
| --- | --- | --- | --- |
|
||||
| İlk 1.000 | %100 | 2 | İstanbul (48), Ankara (16) |
|
||||
| 1.000 – 5.000 | %90,5 | 18 | İstanbul (129), Ankara (54), İzmir (8) |
|
||||
| 5.000 – 20.000 | %68,6 | 63 | İstanbul (305), Ankara (124), İzmir (48) |
|
||||
| 20.000 – 50.000 | %63,6 | 79 | İstanbul (408), Ankara (209), İzmir (51) |
|
||||
| 50.000 – 100.000 | %65,3 | 73 | İstanbul (471), Ankara (235), İzmir (82) |
|
||||
| 100.000 – 250.000 | %45,3 | 81 | İstanbul (886), Ankara (265), İzmir (124) |
|
||||
| 250.000 – 500.000 | %21,1 | 80 | İstanbul (192), Ankara (116), Konya (73) |
|
||||
| 500.000 ve üstü | %36,1 | 79 | İstanbul (401), Ankara (101), Konya (39) |
|
||||
|
||||
*Aynı havuz; il, programın bulunduğu kampüsün ilidir.*
|
||||
|
||||
İlk 1.000 bandındaki 64 programın tamamı iki şehirde: İstanbul ve Ankara. İzmir bu bandda hiç görünmüyor, 1.000–5.000 bandında ise yalnızca 8 programla giriyor. Buna karşılık 250.000–500.000 bandında büyük üç şehrin payı %21'e düşüyor ve programlar 80 ile yayılıyor.
|
||||
|
||||
Bunun okunma biçimi önemli. Bu tablo "iyi sıralama = büyük şehir" demiyor; **çok talep gören programların büyük şehirlerde yoğunlaştığını** söylüyor. Aynı bölümün Anadolu'daki programı çoğu zaman aynı diplomayı, çok daha geniş bir bandda veriyor. Şehri bölüme ve üniversiteye göre nereye koyacağın ayrı bir karar — [bölüm mü, üniversite mi, şehir mi?](/rehber/bolum-mu-universite-mi-sehir-mi) yazısı tam bunu tartışıyor. Şehir bazında gezinmek istersen [üniversiteler](/universiteler) sayfasından il il bakabilirsin.
|
||||
|
||||
## Hangi bandda hangi alanlar var?
|
||||
|
||||
"Alan" derken programın bağlı olduğu fakülte grubunu kastediyoruz (mühendislik fakülteleri, eğitim fakülteleri, sağlık bilimleri fakülteleri gibi). Kaba bir gruplama; yöntemi en altta açıklıyoruz.
|
||||
|
||||
| Sıralama bandı | En çok program açan 3 alan |
|
||||
| --- | --- |
|
||||
| İlk 1.000 | İktisat–işletme–yönetim (15), fen-edebiyat ve sosyal bilimler (14), tıp–diş–eczacılık–veteriner (9) |
|
||||
| 1.000 – 5.000 | İktisat–işletme–yönetim (43), eğitim/öğretmenlik (41), fen-edebiyat ve sosyal bilimler (32) |
|
||||
| 5.000 – 20.000 | Eğitim/öğretmenlik (173), fen-edebiyat ve sosyal bilimler (155), tıp–diş–eczacılık–veteriner (116) |
|
||||
| 20.000 – 50.000 | Tıp–diş–eczacılık–veteriner (257), fen-edebiyat ve sosyal bilimler (218), mühendislik ve teknoloji (178) |
|
||||
| 50.000 – 100.000 | Mühendislik ve teknoloji (399), fen-edebiyat ve sosyal bilimler (182), eğitim/öğretmenlik (160) |
|
||||
| 100.000 – 250.000 | Mühendislik ve teknoloji (852), sağlık bilimleri (554), iktisat–işletme–yönetim (461) |
|
||||
| 250.000 – 500.000 | Fen-edebiyat ve sosyal bilimler (429), iktisat–işletme–yönetim (379), mühendislik ve teknoloji (251) |
|
||||
| 500.000 ve üstü | İktisat–işletme–yönetim (541), fen-edebiyat ve sosyal bilimler (321), sağlık bilimleri (184) |
|
||||
|
||||
İki alan neredeyse her bandda listede: iktisat–işletme–yönetim ve fen-edebiyat–sosyal bilimler. Bunun sebebi bu alanların "her sıralamaya uygun" olması değil, **çok sayıda üniversitede çok sayıda programlarının bulunması**. Mühendislik 50 binden sonra listeye giriyor ve 100–250 bin bandında zirve yapıyor; tıp–diş–eczacılık grubu ise 50 binden sonra tablodan tamamen çıkıyor.
|
||||
|
||||
Her bandın ortasından üçer örnek — bunlar "en iyi" ya da "tavsiye" değil, o bandın **tipik** satırları (taban sırası bandın medyanına en yakın, kontenjanı 15 ve üzeri programlardan seçildi):
|
||||
|
||||
| Sıralama bandı | Üç tipik program (2026 taban sırası) |
|
||||
| --- | --- |
|
||||
| İlk 1.000 | Bilkent · Elektrik-Elektronik Mühendisliği (SAY) 288 · Galatasaray · [Hukuk](/bolum/hukuk) (EA) 305 · Boğaziçi · [Tarih](/bolum/tarih) (İngilizce, SÖZ) 511 |
|
||||
| 1.000 – 5.000 | Ankara Üniv. · [Tıp](/bolum/tip) (SAY) 2.982 · ODTÜ · [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) (SAY) 2.989 · İstanbul Üniv. · [Hukuk](/bolum/hukuk) (EA) 3.140 |
|
||||
| 5.000 – 20.000 | Marmara · [Halkla İlişkiler ve Tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) (SÖZ) 12.976 · Çukurova · [Hukuk](/bolum/hukuk) (EA) 12.983 · İTÜ · [Metalurji ve Malzeme Mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi) (SAY) 13.230 |
|
||||
| 20.000 – 50.000 | İstanbul Medeniyet · [Türk Dili ve Edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) (SÖZ) 33.161 · Ankara Üniv. · [Eczacılık](/bolum/eczacilik) (SAY) 33.288 · Marmara · [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) (SAY) 33.303 |
|
||||
| 50.000 – 100.000 | Yıldız Teknik · [Çevre Mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi) (SAY) 74.029 · Karadeniz Teknik · [Psikoloji](/bolum/psikoloji) (EA) 74.060 · ODTÜ · [İlköğretim Matematik Öğretmenliği](/bolum/ilkogretim-matematik-ogretmenligi) (SAY) 74.176 |
|
||||
| 100.000 – 250.000 | Burdur Mehmet Akif Ersoy · [Ebelik](/bolum/ebelik) (SAY) 170.549 · Pamukkale · [Mimarlık](/bolum/mimarlik) (SAY) 170.621 · Marmara · [Fizik](/bolum/fizik) (SAY) 170.772 |
|
||||
| 250.000 – 500.000 | Uşak · [Moleküler Biyoloji ve Genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik) (SAY) 345.936 · Necmettin Erbakan · [Maliye](/bolum/maliye) (EA) 346.116 · Akdeniz · [Arkeoloji](/bolum/arkeoloji) (EA) 346.192 |
|
||||
| 500.000 ve üstü | Erzurum Teknik · [İktisat](/bolum/iktisat) (EA) 700.331 · Karabük · [Finans ve Bankacılık](/bolum/finans-ve-bankacilik) (EA) 700.577 · Çanakkale Onsekiz Mart · [Müzecilik](/bolum/muzecilik) (EA) 701.616 |
|
||||
|
||||
## Puan türü bandı nasıl değiştiriyor?
|
||||
|
||||
Sıralama **kendi puan türü içinde** hesaplanır; SAY sıran ile SÖZ sıran aynı sayı olsa bile aynı şeyi anlatmaz. Bandların tür dağılımı bunu açıkça gösteriyor.
|
||||
|
||||
| Sıralama bandı | SAY | EA | SÖZ | DİL |
|
||||
| --- | --- | --- | --- | --- |
|
||||
| İlk 1.000 | 14 | 23 | 24 | 3 |
|
||||
| 1.000 – 5.000 | 51 | 60 | 84 | 16 |
|
||||
| 5.000 – 20.000 | 176 | 131 | 197 | 191 |
|
||||
| 20.000 – 50.000 | 463 | 135 | 245 | 208 |
|
||||
| 50.000 – 100.000 | 639 | 304 | 174 | 90 |
|
||||
| 100.000 – 250.000 | 1.698 | 831 | 261 | 23 |
|
||||
| 250.000 – 500.000 | 959 | 553 | 262 | 0 |
|
||||
| 500.000 ve üstü | 380 | 887 | 222 | 0 |
|
||||
| **Toplam** | **4.380** | **2.924** | **1.469** | **531** |
|
||||
|
||||
En çarpıcı satır en sağda: **dil türünde 250 binden büyük hiçbir taban sırası yok.** Havuzdaki 531 dil programının en geniş kapananı 131.926'da kapanmış. Bunun sebebi dil programlarının "kolay" olması değil, o cetveldeki aday sayısının diğerlerinden çok daha küçük olması. Aynı şekilde eşit ağırlıkta 500.000+ bandında 887 program varken sayısalda 380 var. Yani "sıralamam 300 bin" cümlesi, hangi türden söylendiğine göre bambaşka bir kapı kümesi anlatır. Puan ile sıralama arasındaki ayrımın kendisi için [taban puan mı, başarı sıralaması mı?](/rehber/taban-puan-mi-siralama-mi) yazısına bak.
|
||||
|
||||
## Aynı band içinde kapıları başka ne değiştirir?
|
||||
|
||||
Band seni bir aralığa yerleştirir; aralığın içinde hangi kapının açık olduğunu üç şey ciddi biçimde oynatır.
|
||||
|
||||
**Burs ve ücret durumu.** Vakıf üniversitelerinde aynı üniversitenin, aynı bölümünün, aynı öğretim dilindeki üç satırı üç ayrı bandda kapanabiliyor. 2026 verisinden doğrulanmış örnekler:
|
||||
|
||||
| Üniversite · bölüm (hepsi İngilizce) | Tam burslu | %50 indirimli | Ücretli |
|
||||
| --- | --- | --- | --- |
|
||||
| Yeditepe · [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 4.034 | 239.840 | 708.709 |
|
||||
| Bahçeşehir · [Yönetim Bilişim Sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) | 5.554 | 250.242 | 397.151 |
|
||||
| TED · [Elektrik-Elektronik Mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi) | 28.463 | 67.087 | 123.952 |
|
||||
| Avrasya (Trabzon) · [İngiliz Dili ve Edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati) | 30.694 | 63.507 | 74.509 |
|
||||
| İstanbul Medipol · [Tıp](/bolum/tip) | 489 | — | 31.193 |
|
||||
|
||||
*2026 taban başarı sıraları. Aynı üniversite, aynı bölüm adı, aynı öğretim dili; tek fark burs/ücret satırı. Yeditepe Psikoloji örneğinde burslu satır 1.000–5.000 bandında, ücretli satır 500.000+ bandında kapanmış.*
|
||||
|
||||
Bu tablo iki yöne birden çalışır: geniş bir sıralamayla vakıf üniversitesinin ücretli satırı açık olabilir, ama o satırın yıllık maliyeti burslu satırdan tamamen farklıdır. Kapı sayısını bütçeden ayrı okuma — [yurt, burs ve yıllık maliyet](/rehber/yurt-burs-ve-yillik-maliyet) yazısı bu hesabı yapıyor.
|
||||
|
||||
**Öğretim dili ve hazırlık.** Aynı bölümün İngilizce ve Türkçe satırları ayrı programlardır, ayrı tabanları vardır ve çoğunda hazırlık sınıfı devreye girer. Bunun tercihine etkisi [hazırlık sınıfı ve öğretim dili](/rehber/hazirlik-sinifi-ve-ogretim-dili) yazısında.
|
||||
|
||||
**Özel koşullar.** Bazı satırlar sıralamandan bağımsız şartlar taşır: öğretmenliklerde ve bazı programlarda merkezî başarı sıralaması şartı ([güncel liste burada](/rehber/siralama-sartlari-2026)), bazılarında yükümlülük, sağlık koşulu veya yalnız belirli adaylara açık kontenjan olur ([özel koşullu programlar](/rehber/ozel-kosullu-programlar)). Bu satırlar bandında görünse bile senin için açık olmayabilir.
|
||||
|
||||
## Aynı bölüm adı kaç bandda birden var?
|
||||
|
||||
Sıralama bandı bir bölüm etiketi değildir. Aynı bölüm adı, üniversiteye ve burs satırına göre sekiz bandın hepsine birden yayılabiliyor.
|
||||
|
||||
| Bölüm adı | Program | Kaç bandda var | En sıkı kapanan | Medyan | En geniş kapanan |
|
||||
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
||||
| [İşletme](/bolum/isletme) | 303 | 8 / 8 | 128 | 247.503 | 1.414.685 |
|
||||
| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 243 | 8 / 8 | 329 | 117.459 | 1.402.765 |
|
||||
| [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) | 213 | 7 / 8 | 520 | 111.495 | 298.425 |
|
||||
| [Endüstri Mühendisliği](/bolum/endustri-muhendisligi) | 166 | 7 / 8 | 497 | 95.760 | 299.566 |
|
||||
| [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) | 265 | 4 / 8 | 55.118 | 131.777 | 1.090.898 |
|
||||
| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 123 | 5 / 8 | 105 | 14.878 | 99.505 |
|
||||
| [Tıp](/bolum/tip) | 217 | 4 / 8 | 1 | 16.585 | 49.623 |
|
||||
|
||||
*2026 taban başarı sıraları; medyan, o bölüm adındaki programların tam ortadaki satırıdır.*
|
||||
|
||||
İşletme'nin 303 programı sekiz bandın hepsinde var: en sıkı satırı 128'de, en geniş satırı 1,4 milyonda kapanmış. Buna karşılık Tıp'ın 217 programının tamamı ilk 50 binin içinde kapanmış — 2026'da 50 binin gerisinde kapanan tek bir tıp programı yok. Yani "hangi bölüm hangi banda ait" sorusunun tek cevabı yok; **soru her zaman "hangi üniversitedeki hangi satır" olarak sorulmalı.** Bölüm sayfalarında bu satırların tamamı yan yana durur.
|
||||
|
||||
## Bandların sınırı ne kadar keskin?
|
||||
|
||||
Keskin değil, ve bu yazının en önemli cümlesi bu. Bandlar bizim çizdiğimiz yuvarlak sayılardır; ÖSYM'nin ya da üniversitelerin bir band tanımı yoktur. Taban sırası bir programın "giriş şartı" değil, o yıl oraya yerleşen son adayın sırasıdır — kontenjan, aday davranışı ve sınavın zorluğu değiştikçe yer değiştirir. Bir program bir yıl 49.000'de, ertesi yıl 52.000'de kapanabilir; bandı değişir ama program aynı programdır.
|
||||
|
||||
Pratik sonuç: bandın kenarındaysan tek bir bandı hedef diye alma, kendinden bir üst ve bir alt bandı da tara. Tabanların yıllara göre nasıl oynadığını ve trendi nasıl okuyacağını [taban sıralamalar yıldan yıla ne kadar değişir?](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) yazısında; kendi hedefini bir bant olarak koymayı [hedef sıralama nasıl belirlenir?](/rehber/hedef-siralama-nasil-belirlenir) yazısında bulursun. KolayTercih'in liste kurarken kullandığı hayal / dengeli / güvenli ayrımı da aynı mantığı izler: bir olasılık hesaplamaz, yalnızca programın son taban sırasıyla senin sıranı kıyaslar.
|
||||
|
||||
## Bu tabloyu nasıl kullanmalısın?
|
||||
|
||||
1. **Kendi puan türündeki sıralamanı yaz.** Yukarıdaki bütün tablolar tek bir türe değil, dört türe birden bakıyor; kendi satırını bulurken tür sütununu atlama.
|
||||
2. **Bandını değil, bandın çevresini oku.** Bir üst ve bir alt bandı da tara; tabanlar kenarlarda gidip geliyor.
|
||||
3. **Kapı sayısından liste çıkarma, listeden kapı seç.** 6.076 kapının olması 6.076 seçeneğin olduğu anlamına gelmez; şehir, bütçe, öğretim dili ve özel koşullar bu sayının çoğunu senin için kapatır. Bu filtreleri bilerek uygulamak, sayıya bakmaktan daha değerli.
|
||||
4. **Bölüm sayfasına in.** Bandın hangi satırları kapsadığını gerçekten görmek için [bölümler](/bolumler) sayfasından bölümünü aç; her programın son yılların taban sıralaması ve güncel kontenjanı satır satır durur.
|
||||
5. **Kendi sıralamanla tara.** Sıralamanı [ana sayfadaki forma](/) girdiğinde katalogdaki programlar senin sıranla kıyaslanıp hayal, dengeli ve güvenli dilimlerine ayrılır. Bu bir yerleşme olasılığı değil, geçmiş tabana göre konum bilgisidir.
|
||||
|
||||
## Veriyi nasıl seçtik, neyi dışarıda bıraktık?
|
||||
|
||||
Şeffaflık için havuzun sınırları:
|
||||
|
||||
- **İçeride:** devlet ve vakıf üniversitelerinin Türkiye'deki kampüslerindeki **örgün lisans** programlarından, 2026 yerleştirmesinde taban başarı sırası oluşan 9.304 satır. Havuzun tam tanımı: `onlisans = 0`, `unitur` değeri DEVLET ya da VAKIF, `sira2026` dolu, program adında "KKTC Uyruklu" geçmiyor, `il` alanı dolu **ve** Türkiye'de bir il — artı açık/uzaktan öğretim satırları çıkarılmış.
|
||||
- **Dışarıda:** önlisans (TYT) programları; açık ve uzaktan öğretim programları; KKTC ve yurt dışı kampüsler; yalnız KKTC uyruklu adaylara açık kontenjanlar; 2026'da taban sırası oluşmayan lisans satırları. Bu son grup tek başına 1.798 satır (gruplar kısmen çakışıyor): 1.395'ine öğrenci yerleşmiş ama başarı sırası oluşmamış — bunlar ağırlıklı olarak özel yetenek sınavıyla öğrenci alan programlar — 403'üne ise hiç yerleşen olmamış. Boş kalan kontenjanların ne anlattığını [boş kontenjanlar ne anlatıyor?](/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor) yazısında ayrıca inceledik.
|
||||
- **Açıköğretim ayrı satır:** havuzun dışında bıraktığımız açık/uzaktan öğretim lisans programlarından 61'inde 2026 taban sırası oluştu (5 üniversite); bunların tabanları 22.484 ile 1.202.899 arasına yayılıyor. Yani açıköğretim tek bir bandın işi değil; program program değişiyor.
|
||||
- **Alan gruplaması** programın bağlı olduğu fakülte adından türetildi (ör. adında "mühendislik" geçen fakülteler "mühendislik ve teknoloji"). Kaba bir gruplama; sınırda kalan 10 program "diğer" olarak sayıldı ve tablolara girmedi.
|
||||
- **Kirli `il` değerleri de dışarıda, ve bu sayıyı değiştiriyor.** Yukarıdaki dört maddeyi uygulayıp `il` filtresini atlarsan 9.304 değil **9.408 program, 276 üniversite, 84 il** bulursun. Fark 104 satır: 61'i açık/uzaktan öğretim, 43'ü ise kaynak verimizde `il` alanı boş kalmış (9 satır) ya da il alanında bir Türkiye ili yerine "KIBRIS", "LEFKOŞA" veya "SARAYBOSNA - BOSNA - HERSEK" yazan (34 satır) yurt dışı kampüs satırları. Bu satırlar il tablolarını bozduğu için havuza alınmadı; veri tarafındaki temizlik işi bizim listemizde duruyor.
|
||||
- **Kontenjan alt sınırı uygulamadık:** 3 kişilik özel kontenjan satırları da havuzda. Bu satırlar özellikle ilk bandda sayıyı birkaç program şişirebilir.
|
||||
- **Bu veri merkezî yerleştirmenindir.** 2026 ek yerleştirme tercihleri 21 Eylül 2026'da kapandı ve sonuçları bu yazı yazılırken açıklanmamıştı; ek yerleştirme bazı programların tablolarını değiştirebilir. Ayrıntı: [ek yerleştirme nedir?](/rehber/ek-yerlestirme-2026)
|
||||
|
||||
## Sık sorulan sorular
|
||||
|
||||
**Bandımdaki program sayısı yüksekse yerleşmem kolay mı?**
|
||||
Hayır. Kapı sayısı bir olasılık değil, bir envanterdir. 6.000 programın tabanı senin sıranın gerisinde kapanmış olsa bile, yerleşmeni belirleyen şey bu yılın tabanları ve senin yazdığın 24 tercihin sırasıdır. Listeni nasıl kuracağın [tercih listesi nasıl yapılır?](/rehber/tercih-listesi-nasil-yapilir) yazısında.
|
||||
|
||||
**Düşük bandda olmak kötü bir gelecek mi demek?**
|
||||
Hayır, ve bu yazı böyle bir iddia taşımıyor. Band yalnızca bir programa kaç adayın talip olduğunu ve tabanın nerede kapandığını ölçer; eğitimin kalitesini, işe yerleşmeyi ya da senin o bölümde ne yapacağını ölçmez. Bir bölümün iş tarafını nasıl araştıracağın [bölümün iş imkânını nasıl araştırırsın?](/rehber/bolumun-is-imkanini-nasil-arastirirsin) yazısında.
|
||||
|
||||
**Sıralamam 2026 bandının tam sınırındaysa ne yapmalıyım?**
|
||||
Sınırı bir çizgi gibi okuma. Bir üst bandın alt ucundaki programları "hayal", kendi bandındakileri "dengeli", bir alt banddakileri "güvenli" tarafa koyup listeyi buna göre dengele. Sınır bölgesinde tek bir programa kilitlenmek en kırılgan stratejidir.
|
||||
|
||||
**Bu sayılar 2027'de de geçerli mi?**
|
||||
Sayım 2026 yerleştirmesine aittir. Bandların genel şekli (ortada yığılma, uçlarda seyrelme) yıllar arasında kabaca benzer kalır, ama tek tek program sayıları ve tabanlar her yıl yeniden oluşur. Bandların altı yılda hangi yöne kaydığını [taban sıralamaları altı yılda nasıl değişti](/rehber/taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti) yazısında program program eşleştirdik. 2027 için hazırlanıyorsan sayıları değil yöntemi al.
|
||||
|
||||
**Açıköğretimi neden ayrı tuttunuz?**
|
||||
Çünkü açık/uzaktan programların kontenjan mantığı örgünden farklı ve sayıları örgün tabloyu yanıltacak biçimde etkiliyor. Havuzun dışında bıraktık, ama yok saymamak için yukarıda ayrı satır olarak verdik.
|
||||
|
||||
## Kaynaklar
|
||||
|
||||
- Program, taban başarı sırası ve kontenjan verisi: **2026 ÖSYM yerleştirme verisi, KolayTercih kataloğu** (YÖK Atlas kaynaklı veri kümesi, kataloğa 21 Eylül 2026'da işlendi). Havuz: devlet + vakıf, Türkiye kampüsleri, örgün lisans, 2026 taban sırası oluşmuş 9.304 program. Erişim: 22 Eylül 2026.
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS: Yerleştirme Sonuçları Açıklandı](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) — merkezî yerleştirme sonuçları 18 Ağustos 2026'da açıklandı, kayıtlar 24–28 Ağustos 2026. Erişim: 22 Eylül 2026.
|
||||
- YÖK Atlas, [yokatlas.yok.gov.tr](https://yokatlas.yok.gov.tr) — program bazında taban başarı sırası ve kontenjanın resmî yayın yeri. Erişim: 22 Eylül 2026.
|
||||
- Hayal / dengeli / güvenli dilim ayrımı KolayTercih'in kendi listeleme kuralıdır; nasıl çalıştığı [Meraklısına](/meraklisina) sayfasında şemasıyla birlikte anlatılır.
|
||||
194
content/rehber/taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti.md
Normal file
194
content/rehber/taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti.md
Normal file
@@ -0,0 +1,194 @@
|
||||
---
|
||||
baslik: Taban Sıralamaları Altı Yılda Nasıl Değişti? (2021–2026)
|
||||
aciklama: Hem 2021'de hem 2026'da taban sıralaması oluşan 5.461 lisans programını tek tek eşleştirdik: hangi bölümler daha seçici oldu, hangileri daha erişilebilir hâle geldi, ortalama nerede yanıltıyor.
|
||||
tarih: 2026-09-22
|
||||
---
|
||||
|
||||
Kısa cevap: Hem 2021'de hem 2026'da taban sıralaması oluşan 5.461 lisans programını tek tek eşleştirip baktığımızda altı yılda **daha seçici olan** (taban sıralaması küçülen) bölümlerin başında Tarih (64 programda ortalama taban sırası 276.363'ten 120.510'a), İktisat (51 programda 256.761'den 131.892'ye) ve İşletme (126 programda 246.703'ten 130.604'e) geliyor; **daha erişilebilir olan** (taban sıralaması büyüyen) bölümlerin başında ise İlköğretim Matematik Öğretmenliği (76 programda 83.225'ten 218.963'e), Psikoloji (184 programda 152.325'ten 270.358'e) ve Yazılım Mühendisliği (51 programda 90.332'den 145.425'e) var. Eşleşen 5.461 programın 3.774'ünde taban sıralaması küçüldü, 1.687'sinde büyüdü.
|
||||
|
||||
Bu yazı yönü ölçer, envanteri değil: bugün senin sıralamanda kaç program olduğunu ve bunların nerede durduğunu [sıralama bandları](/rehber/siralama-bandlari-hangi-kapilar-acilir) yazısında bandı bandı saydık.
|
||||
|
||||
Sıralamada **küçük sayı daha iyidir**: 20.000'inci sırada kapanan bir program, 200.000'inci sırada kapanandan daha zor girilir. Bu yüzden aşağıdaki tabloların hiçbirinde ok ya da renk tek başına kullanılmıyor; her satırda yön kelimeyle yazılı. "Sıralaması büyüdü" = **daha erişilebilir oldu**, "sıralaması küçüldü" = **daha seçici oldu**. Bunun bölümün iyi ya da kötü olmasıyla ilgisi yok; sadece o programa kaç ve ne sıralamada aday yazıldığını anlatır.
|
||||
|
||||
Bu yazı, tabanları **neyin** oynattığını anlatan [taban sıralamalar yıldan yıla ne kadar değişir?](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) yazısının devamı: orada mekanizmalar var, burada altı yılda gerçekte ne olduğunun ölçümü.
|
||||
|
||||
## Bu karşılaştırma nasıl yapıldı, hangi programlar dışarıda kaldı?
|
||||
|
||||
Yöntem tek cümle: **bir program bu karşılaştırmaya ancak hem 2021'de hem 2026'da taban sıralaması oluştuysa giriyor.** Kataloğumuzdaki 12.239 lisans programının 5.461'i bu şartı sağlıyor; tablolar bu 5.461 programın üzerinden hesaplandı.
|
||||
|
||||
Dışarıda kalanlar ve nedenleri:
|
||||
|
||||
- **4.461 program** 2026'da taban sıralaması verdi ama 2021'de vermedi. Bunların 2.464'ü 2021'de hiç kontenjan almamıştı (o tarihte açık değildi ya da öğrenci almıyordu); 1.997'sinin kontenjanı vardı ama o yıl taban sıralaması oluşmadı (program dolmadı ya da veri yok).
|
||||
- **398 program** 2021'de taban sıralaması verdi ama 2026'da vermedi.
|
||||
|
||||
Bu ayıklama sonucu tabloların anlamını da belirliyor: **burada ölçülen şey "bölümler nasıl değişti" değil, "aynı programlar nasıl değişti"dir.** Altı yılda yeni açılan programlar hesabın dışında olduğu için, bir bölümün kontenjanının yeni programlarla büyümesi bu tabloda görünmez. Nitekim eşleşen 5.461 programın toplam kontenjanı 255.090'dan 204.714'e inerken (yaklaşık beşte bir azalma), kataloğun tamamındaki lisans kontenjanı 376.842'den 393.294'e çıktı. Yani kataloğumuzdaki toplam lisans kontenjanı artarken, karşılaştırmaya giren bu programların kendi kapıları daraldı.
|
||||
|
||||
Üç sınır daha, baştan söylüyoruz:
|
||||
|
||||
1. **Bölüm adları birebir gruplandı.** "Bilgisayar Mühendisliği" ile "Bilgisayar Mühendisliği (İngilizce)" ayrı satır sayıldı. Eşleşen 5.461 programın yalnızca 107'sinin adında parantezli bir ek var, o yüzden bu ayrım tabloları belirgin biçimde oynatmıyor.
|
||||
2. **Tablolarda devlet, vakıf, KKTC ve yurt dışı kamu programları birlikte.** Bu birleşimin bazı bölümlerde sonucu ters çevirdiğini aşağıda ayrı başlıkta gösteriyoruz.
|
||||
3. **En az 25 eşleşen programı olan bölüm adları listelendi.** Bu eşiği 60 bölüm adı geçiyor ve eşiği geçen bölümler eşleşen programların %78'ini (4.249 program) kapsıyor. Daha az programlı bölümlerde ortalama tek bir programla yer değiştirebildiği için kıyas yanıltıcı olur.
|
||||
|
||||
Bütün rakamlar kataloğumuzun YÖK Atlas kaynaklı veri kümesinden; 2026 verisi 21 Eylül 2026'da işlendi.
|
||||
|
||||
## Altı yılda hangi bölümler daha seçici oldu?
|
||||
|
||||
Eşleşen program sayısı en az 25 olan bölümler içinde ortalama taban sıralaması en çok küçülen 10 bölüm. Son kolondaki kesir, o bölümün eşleşen programlarından kaçında sıralamanın küçüldüğünü (yani programın tek tek daha seçici hâle geldiğini) gösterir — ortalamanın tek bir programdan gelmediğinin kontrolü budur.
|
||||
|
||||
| Bölüm | Eşleşen program | 2021 ort. taban sırası | 2026 ort. taban sırası | Ortalamadaki değişim | Yön | Sıralaması küçülen program |
|
||||
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
||||
| [Tarih](/bolum/tarih) | 64 | 276.363 | 120.510 | %56,4 küçüldü | daha seçici oldu | 62 / 64 |
|
||||
| [İktisat](/bolum/iktisat) | 51 | 256.761 | 131.892 | %48,6 küçüldü | daha seçici oldu | 47 / 51 |
|
||||
| [İşletme](/bolum/isletme) | 126 | 246.703 | 130.604 | %47,1 küçüldü | daha seçici oldu | 112 / 126 |
|
||||
| [Havacılık Yönetimi](/bolum/havacilik-yonetimi) | 34 | 308.127 | 172.007 | %44,2 küçüldü | daha seçici oldu | 33 / 34 |
|
||||
| [Uluslararası Ticaret ve Finansman](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-finansman) | 31 | 268.044 | 150.000 | %44,0 küçüldü | daha seçici oldu | 29 / 31 |
|
||||
| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 105 | 40.136 | 22.675 | %43,5 küçüldü | daha seçici oldu | 94 / 105 |
|
||||
| [Kimya Mühendisliği](/bolum/kimya-muhendisligi) | 26 | 119.927 | 68.477 | %42,9 küçüldü | daha seçici oldu | 25 / 26 |
|
||||
| [Sağlık Yönetimi](/bolum/saglik-yonetimi) | 41 | 409.648 | 235.050 | %42,6 küçüldü | daha seçici oldu | 41 / 41 |
|
||||
| [Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi](/bolum/siyaset-bilimi-ve-kamu-yonetimi) | 46 | 301.062 | 181.830 | %39,6 küçüldü | daha seçici oldu | 44 / 46 |
|
||||
| [Türk Dili ve Edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) | 80 | 259.317 | 161.642 | %37,7 küçüldü | daha seçici oldu | 79 / 80 |
|
||||
|
||||
Listenin ağırlığı eşit ağırlık ve sözel taraftaki programlarda: Tarih, İktisat, İşletme, Türk Dili ve Edebiyatı, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi. Bu bölümlerin çoğunda kontenjan tarafında da belirgin bir daralma var — örneğin Tarih'te eşleşen 64 programın toplam kontenjanı 3.846'dan 1.651'e, Türk Dili ve Edebiyatı'nda 80 programda 4.979'dan 2.078'e, Hukuk'ta 105 programda 11.087'den 6.293'e indi. Arz daralınca aynı talep daha dar bir kapıdan geçer; tabanların bu yönde hareket etmesi beklenen bir sonuçtur. Ama bunun otomatik olmadığını bir sonraki başlıkta göreceksin.
|
||||
|
||||
Bu on bölümün tamamı, yalnızca devlet üniversitelerindeki programlarla hesaplandığında da aynı yönü koruyor — yani sonuç vakıf programlarının davranışından gelmiyor. Tek zayıf satır Uluslararası Ticaret ve Finansman: devlet tarafında yalnızca 4 eşleşen programı var, o yüzden bu bölümün devlet rakamına tek başına yaslanma.
|
||||
|
||||
## Hangi bölümler altı yılda daha erişilebilir oldu?
|
||||
|
||||
Aynı havuzda ortalama taban sıralaması en çok büyüyen 10 bölüm. Burada son kolon, sıralaması **büyüyen** (o programa girmenin geçmiş tabana göre kolaylaştığı) program sayısını veriyor.
|
||||
|
||||
| Bölüm | Eşleşen program | 2021 ort. taban sırası | 2026 ort. taban sırası | Ortalamadaki değişim | Yön | Sıralaması büyüyen program |
|
||||
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
||||
| [İlköğretim Matematik Öğretmenliği](/bolum/ilkogretim-matematik-ogretmenligi) | 76 | 83.225 | 218.963 | %163,1 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 76 / 76 |
|
||||
| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 184 | 152.325 | 270.358 | %77,5 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 106 / 184 |
|
||||
| [Yazılım Mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi) | 51 | 90.332 | 145.425 | %61,0 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 49 / 51 |
|
||||
| [Türkçe Öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi) | 76 | 27.917 | 39.468 | %41,4 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 75 / 76 |
|
||||
| [Moleküler Biyoloji ve Genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik) | 56 | 149.884 | 207.252 | %38,3 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 38 / 56 |
|
||||
| [İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı](/bolum/ic-mimarlik-ve-cevre-tasarimi) | 65 | 237.607 | 325.214 | %36,9 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 34 / 65 |
|
||||
| [Beslenme ve Diyetetik](/bolum/beslenme-ve-diyetetik) | 114 | 210.009 | 272.831 | %29,9 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 93 / 114 |
|
||||
| [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) | 161 | 96.119 | 123.447 | %28,4 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 145 / 161 |
|
||||
| [Sosyal Bilgiler Öğretmenliği](/bolum/sosyal-bilgiler-ogretmenligi) | 64 | 78.391 | 100.470 | %28,2 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 53 / 64 |
|
||||
| [İngilizce Öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi) | 89 | 19.667 | 24.946 | %26,8 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 32 / 89 |
|
||||
|
||||
İki nokta hemen göze çarpıyor.
|
||||
|
||||
**Öğretmenlik tek blok hâlinde hareket etmiyor.** Adında "Öğretmenliği" geçen 652 eşleşen programın ortalaması 60.111'den 78.498'e çıkmış, yani ortalama olarak daha erişilebilir hâle gelmiş. Ama aynı havuzda [Özel Eğitim Öğretmenliği](/bolum/ozel-egitim-ogretmenligi) 64 programda 29.431'den 19.324'e ve [Okul Öncesi Öğretmenliği](/bolum/okul-oncesi-ogretmenligi) 88 programda 26.268'den 20.837'ye **küçülmüş** — bu iki branş daha seçici olmuş. Öğretmenliğin genelini tek cümleyle özetlemek bu yüzden yanlış olur.
|
||||
|
||||
**Mühendislikte de tek yön yok.** Adında "Mühendisliği" geçen 890 eşleşen programın ortalaması 124.792'den 108.205'e küçülmüş (daha seçici), ama Bilgisayar ve Yazılım Mühendisliği bu eğilimin tersine gidiyor. Bilgisayar Mühendisliği'nde eşleşen 161 programın 145'inde sıralama büyümüş; bu yaygın bir hareket, tek bir programın ortalamayı çekmesi değil.
|
||||
|
||||
## Ortalama nerede yanıltıyor?
|
||||
|
||||
Ortalama, tek bir uç programdan savrulabilir. Bu yüzden yukarıdaki tabloda "kaç programda sıralama aynı yöne gitti" kolonu var — ve bu kolon bazı satırlarda ortalamayla çelişiyor. En net örnek Psikoloji: ortalama %77,5 büyümüş görünüyor, ama eşleşen 184 programın 78'inde sıralama **küçülmüş**.
|
||||
|
||||
Nedeni, programların kimin olduğuna bakınca çıkıyor:
|
||||
|
||||
| Psikoloji programları | Eşleşen program | 2021 ort. taban sırası | 2026 ort. taban sırası | Yön | Sıralaması küçülen program |
|
||||
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
||||
| Devlet üniversiteleri | 51 | 108.722 | 105.556 | daha seçici oldu | 46 / 51 |
|
||||
| Vakıf üniversiteleri | 111 | 148.753 | 308.379 | daha erişilebilir oldu | 29 / 111 |
|
||||
| KKTC üniversiteleri | 22 | 271.424 | 460.563 | daha erişilebilir oldu | 3 / 22 |
|
||||
|
||||
Devlet Psikoloji programları altı yılda hafifçe **daha seçici** olmuş; ortalamayı büyüten şey vakıf ve KKTC tarafı. İki uç şöyle: Hacettepe Üniversitesi'nin Psikoloji programı 12.688'den 5.478'e inmiş (daha seçici), buna karşılık vakıf ve KKTC'deki 133 eşleşen Psikoloji programından 12'sinin 2026 tabanı 1 milyonun üstünde kapanmış — yani neredeyse her sıralamaya açık hâle gelmiş. 184 programlık tek bir ortalama bu iki gerçeği aynı satırda eziyor.
|
||||
|
||||
Aynı kontrolü on "daha erişilebilir" bölümün hepsine uyguladığımızda üçünde yön değişiyor:
|
||||
|
||||
| Bölüm | Devlet programı | 2021 ort. | 2026 ort. | Yalnızca devlette yön | Tüm havuzdaki yön |
|
||||
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
||||
| İlköğretim Matematik Öğretmenliği | 71 | 83.830 | 223.826 | daha erişilebilir oldu | aynı |
|
||||
| Psikoloji | 51 | 108.722 | 105.556 | daha seçici oldu | **ters** |
|
||||
| Yazılım Mühendisliği | 23 | 137.634 | 196.926 | daha erişilebilir oldu | aynı |
|
||||
| Türkçe Öğretmenliği | 70 | 28.948 | 39.040 | daha erişilebilir oldu | aynı |
|
||||
| Moleküler Biyoloji ve Genetik | 24 | 212.241 | 193.516 | daha seçici oldu | **ters** |
|
||||
| İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı | 7 | 213.169 | 229.136 | daha erişilebilir oldu | aynı (7 program, zayıf) |
|
||||
| Beslenme ve Diyetetik | 50 | 235.880 | 245.931 | daha erişilebilir oldu | aynı (fark küçük) |
|
||||
| Bilgisayar Mühendisliği | 97 | 119.913 | 135.230 | daha erişilebilir oldu | aynı |
|
||||
| Sosyal Bilgiler Öğretmenliği | 64 | 78.391 | 100.470 | daha erişilebilir oldu | aynı (tamamı devlet) |
|
||||
| İngilizce Öğretmenliği | 62 | 18.856 | 18.164 | daha seçici oldu | **ters** |
|
||||
|
||||
Buradan çıkan kural basit ve senin tercih listen için de geçerli: **bölümün ortalamasına değil, gireceğin programın satırına bak.** Bölüm ortalaması bir haber cümlesi kurmaya yarar, tercih kararı vermeye yaramaz. Aynı bölümün üniversiteden üniversiteye ne kadar açıldığını [taban puan mı, başarı sıralaması mı?](/rehber/taban-puan-mi-siralama-mi) ve [2026'nın en seçici devlet üniversiteleri](/rehber/en-secici-devlet-universiteleri) yazılarında ayrıca görebilirsin.
|
||||
|
||||
## Taban sıralamasının büyümesi bölümün "kötüleştiği" anlamına mı gelir?
|
||||
|
||||
Hayır. Taban sıralaması bir kalite ölçüsü değil, o yıl o programa yazılan adayların davranışının sonucu. Bir bölümün tabanı dört ayrı nedenle büyüyebilir ve bunların üçü bölümün kendisiyle ilgili bile değildir.
|
||||
|
||||
```mermaid
|
||||
%% aria: Bir bölümün taban sıralamasının altı yılda büyümesini, yani daha erişilebilir hâle gelmesini yorumlama şeması. Başlangıç: bir bölümün taban sıralaması altı yılda büyüdü, daha erişilebilir oldu. Soru: aynı dönemde başka ne değişti? Dört olası neden var. Birinci neden, kontenjanın artması: arz büyümüştür, aynı talep daha geniş kapıdan geçer; kontrol edilecek şey, hedef programın kontenjanının yıllara göre seyri. İkinci neden, aynı adı taşıyan yeni programların açılması: bölüm adı aynı kalmıştır ama program sayısı artmıştır, ortalama seyrelir; kontrol edilecek şey, ortalama yerine tek tek program satırına bakmak. Üçüncü neden, puan türünün ya da başvuru şartının değişmesi: iki yılın sırası aynı cetveli ölçmüyor olabilir; kontrol edilecek şey, o programın sıralama şartı listesi. Dördüncü neden, talebin gerçekten düşmesi: aday ilgisi azalmıştır; kontrol edilecek şey, son üç yılın yönünün aynı olup olmadığı. Dört neden de aynı ikinci soruya bağlanır: son üç yıl aynı yöne mi gidiyor? Üç yanıt var. Üç yıl da aynı yöne gidiyorsa yön okunabilir demektir, kendi sıralama bandınla karşılaştırırsın. Yön oynaksa durum belirsizdir, tek yılın tabanına dayanmaz, pay bırakırsın. Yılların bazısında veri boşsa ölçüm yapılamaz, o programı listende hayal tarafında sayarsın.
|
||||
%% altyazi: Tabanın büyümesinin dört olası nedeni var ve üçü bölümün kendisiyle ilgili değil; karar vermeden önce son üç yılın yönüne bak.
|
||||
flowchart TD
|
||||
A("Bir bölümün taban sıralaması<br/>altı yılda büyüdü:<br/>daha erişilebilir oldu") --> B{"Aynı dönemde<br/>başka ne değişti?"}
|
||||
B -- "kontenjan arttı" --> C("Arz büyümüş:<br/>aynı talep daha geniş kapıdan geçer<br/>Kontrol: programın kontenjan seyri")
|
||||
B -- "aynı adla yeni program açıldı" --> D("Ad aynı, program sayısı arttı<br/>Kontrol: ortalama değil,<br/>tek tek program satırı")
|
||||
B -- "puan türü ya da şart değişti" --> E("Cetvel değişmiş:<br/>iki yılın sırası aynı şeyi ölçmeyebilir<br/>Kontrol: sıralama şartı listesi")
|
||||
B -- "talep gerçekten düştü" --> F("Aday ilgisi azalmış<br/>Kontrol: son üç yılın yönü")
|
||||
C --> G{"Son üç yıl<br/>aynı yöne mi gidiyor?"}
|
||||
D --> G
|
||||
E --> G
|
||||
F --> G
|
||||
G -- "üç yıl da aynı yön" --> H("Yön okunabilir:<br/>kendi sıralama bandınla karşılaştır")
|
||||
G -- "yön oynak" --> I("Belirsiz: tek yılın tabanına<br/>dayanma, pay bırak")
|
||||
G -- "bazı yıllarda veri yok" --> J("Ölçülemez: bu programı<br/>listende hayal tarafında say")
|
||||
|
||||
classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
|
||||
classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
|
||||
classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
|
||||
class H garanti
|
||||
class I uyari
|
||||
class J hayal
|
||||
```
|
||||
|
||||
Verideki iki örnek şemanın iki ucunu gösteriyor:
|
||||
|
||||
- **Tarih'te kontenjan hikâyenin büyük kısmı.** Altı yılın tamamında verisi olan 63 Tarih programında toplam kontenjan 2023'te 3.800 iken 2024'te 1.600'e indi; aynı yıl ortalama taban sırası 236.664'ten 152.974'e düştü, yani program bir yılda belirgin biçimde daha seçici oldu. Arz yarıya inince kapı daraldı.
|
||||
- **İlköğretim Matematik Öğretmenliği'nde kontenjan hikâyeyi açıklamıyor.** Aynı havuzdaki 59 programda kontenjan 2023'te 2.665, 2024'te 2.479 — yaklaşık %7 azalma. Buna rağmen ortalama taban sırası 93.199'dan 233.948'e çıktı. Kontenjan daraldığı hâlde taban gevşediyse geriye talep tarafı kalır: o yıl bu programlara daha az ve daha geniş sıralamalı aday yazılmış.
|
||||
|
||||
Bu yazı bölümlerin **neden** bu yöne gittiğini iddia etmiyor; elimizdeki veri program bazında taban, kontenjan ve yerleşen sayısı. Aday sayısındaki değişim, puan türü tercihleri ve şart değişiklikleri bu veriden okunamaz. Sıralama şartı olan programların güncel listesi için [sıralama şartları](/rehber/siralama-sartlari-2026), boş kalan kontenjanların ne anlattığı için [boş kontenjanlar ne anlatıyor?](/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor) yazısına bak.
|
||||
|
||||
## Yıl yıl bakınca yön ne söylüyor?
|
||||
|
||||
Altı yılın **hepsinde** taban sıralaması oluşan 5.315 program var. Bunların içinden tanıdık sekiz bölüm, yıl yıl ortalama taban sırasıyla:
|
||||
|
||||
| Bölüm | Program | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | Altı yılın yönü |
|
||||
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
||||
| [Tıp](/bolum/tip) | 163 | 15.096 | 18.539 | 18.968 | 18.928 | 17.038 | 14.909 | dar bantta, yatay |
|
||||
| [Hukuk](/bolum/hukuk) | 98 | 35.981 | 33.036 | 27.687 | 36.412 | 24.535 | 19.122 | dalgalı ama daha seçici |
|
||||
| [Tarih](/bolum/tarih) | 63 | 272.036 | 238.452 | 236.664 | 152.974 | 157.786 | 119.011 | belirgin biçimde daha seçici |
|
||||
| [İşletme](/bolum/isletme) | 125 | 244.367 | 211.563 | 198.685 | 175.787 | 141.801 | 129.708 | her yıl daha seçici |
|
||||
| [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) | 201 | 183.862 | 194.567 | 206.544 | 212.520 | 193.575 | 161.119 | önce erişilebilir, sonra seçici |
|
||||
| [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) | 158 | 95.856 | 76.248 | 67.841 | 95.251 | 102.108 | 121.032 | 2023'te döndü, sonra erişilebilir |
|
||||
| [Psikoloji](/bolum/psikoloji) | 170 | 134.003 | 143.452 | 150.464 | 168.073 | 206.639 | 209.907 | kademeli olarak erişilebilir |
|
||||
| [İlköğretim Matematik Öğretmenliği](/bolum/ilkogretim-matematik-ogretmenligi) | 59 | 77.725 | 85.535 | 93.199 | 233.948 | 232.945 | 201.575 | 2024'te sıçradı, sonra yatay |
|
||||
|
||||
Bu tablo, altı yılın iki ucuna bakmanın neden yetmediğini gösteriyor:
|
||||
|
||||
- **Bilgisayar Mühendisliği'nde yön ortada döndü.** 2021–2023 arasında her yıl daha seçici oldu (95.856'dan 67.841'e), sonra üç yıl üst üste ters yöne gitti. Yalnızca 2021 ve 2026'ya bakan biri "sürekli gevşiyor" sanır; gerçekte 2023'te bir dönüş var.
|
||||
- **İlköğretim Matematik Öğretmenliği'nde hareket kademeli değil, tek yıllık bir sıçrama.** 2023'ten 2024'e ortalama 93.199'dan 233.948'e gitti; 2024, 2025 ve 2026 birbirine yakın. Böyle tek yıllık bir sıçrama, kademeli bir talep değişimine benzemez; elimizdeki veri o yıl neyin değiştiğini söylemiyor.
|
||||
- **Tıp altı yıl boyunca dar bantta kaldı.** 14.909 ile 18.968 arasında. Böyle programlarda geçmiş taban daha güvenilir bir referanstır.
|
||||
|
||||
## 2027'de tercih yapacaksan bu tabloyu nasıl kullanırsın?
|
||||
|
||||
Bu yazı hangi bölümün seneye ne yapacağını söylemez; tabanlar her yıl yeniden oluşur. Ama şu dört adım elindeki veriden çıkarabileceğin her şeyi kullanır:
|
||||
|
||||
1. **Bölümü değil programı seç.** Ortalama satırı hedef değildir. Hedef bölümünün tek tek programlarına [bölüm sayfalarından](/bolumler) bak; aynı ad altında birbirinden çok uzak tabanlar olabilir.
|
||||
2. **Son üç yılın yönüne bak, tek yıla değil.** Üç yıl aynı yöne gidiyorsa yön bilgi taşır. Yön oynaksa ya da bazı yıllarda taban yoksa, o satırı listende daha riskli tarafa yaz.
|
||||
3. **Yön daha seçici tarafta ise pay bırak.** Geçen yılın tabanına yapışan bir liste, sıkılaşan bir programda seni boşa düşürebilir. Dengeli bir listenin nasıl kurulduğu [tercih listesi nasıl yapılır?](/rehber/tercih-listesi-nasil-yapilir) ve [ölü tercih nedir?](/rehber/olu-tercih-nedir) yazılarında.
|
||||
4. **Kendi hedef sıralamanı ayrı hesapla.** Bir bölümün tabanının nereye gittiğini bilmek, senin kaçıncı olman gerektiğini söylemez; o hesabın yolu [hedef sıralama nasıl belirlenir?](/rehber/hedef-siralama-nasil-belirlenir) yazısında.
|
||||
|
||||
Kendi sıralaman belliyse [ana sayfadaki forma](/) girdiğinde programları hayal, dengeli ve güvenli dilimleriyle görürsün. Bu dilimler yerleşme olasılığı değildir; yalnızca son yılın tabanının senin sıranın neresinde durduğunu anlatır.
|
||||
|
||||
## Bu yazıdaki tablolar nasıl hesaplandı?
|
||||
|
||||
- **Kaynak tablo:** kataloğumuzun `programs` tablosu (YÖK Atlas kaynaklı). 2026 verisi 21 Eylül 2026'da işlendi.
|
||||
- **Kapsam:** yalnızca lisans programları (önlisans hariç). Devlet, vakıf, KKTC ve yurt dışı kamu programları birlikte; devlet kırılımının ayrıca verildiği tablolarda bu belirtildi.
|
||||
- **Eşleşme kuralı:** bir program hesaba ancak hem 2021 hem 2026 taban başarı sırası doluysa girdi. 12.239 lisans programından 5.461'i bu şartı sağladı; 4.461 program 2021 verisi olmadığı, 398 program 2026 verisi olmadığı için dışarıda kaldı.
|
||||
- **Gruplama:** program adı birebir. En az 25 eşleşen programı olan 60 bölüm adı listelendi (eşleşen programların %78'i).
|
||||
- **Ölçüt:** bölüm içindeki programların taban başarı sırası **ortalaması**. Ortalamanın tek bir uçtan savrulup savrulmadığını kontrol etmek için her satırda "kaç programda sıralama aynı yöne gitti" kolonu verildi.
|
||||
- **Yıl yıl tablosu:** altı yılın hepsinde taban sırası dolu olan 5.315 programın alt kümesi.
|
||||
- **Kontenjan rakamları:** aynı eşleşen program kümesi üzerinden toplandı; kataloğun tamamındaki kontenjan toplamıyla karıştırılmamalı.
|
||||
- **Havuzun geneli:** eşleşen 5.461 programın ortalama taban sırası 167.067'den 145.356'ya, medyanı 122.495'ten 104.892'ye indi; 3.774 programda sıralama küçüldü, 1.687'sinde büyüdü.
|
||||
|
||||
## Kaynaklar
|
||||
|
||||
- Taban başarı sırası, kontenjan ve yerleşen verisi: kataloğumuzun YÖK Atlas kaynaklı veri kümesi (2026 verisi 21 Eylül 2026'da işlendi). Programın resmî yayın yeri: [yokatlas.yok.gov.tr](https://yokatlas.yok.gov.tr) — erişim: 22 Eylül 2026.
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS Yerleştirme Sonuçları Açıklandı](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) — erişim: 22 Eylül 2026.
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler) — erişim: 22 Eylül 2026.
|
||||
- ÖSYM, [2021-YKS Yerleştirme Sonuçları Açıklandı](https://www.osym.gov.tr/2021yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) — erişim: 22 Eylül 2026.
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu](https://www.osym.gov.tr/2026-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu) — erişim: 22 Eylül 2026.
|
||||
@@ -0,0 +1,207 @@
|
||||
---
|
||||
baslik: Üniversitede İlk Hafta: Ders Kaydı, Muafiyet, Kayıt Dondurma ve Harç — Ne Zaman Ne Yapılır?
|
||||
aciklama: Kayıt yaptırmak okulun başlaması değil. Ders kaydı ve danışman onayı, hazırlık muafiyet sınavı, daha önce alınan derslerin muafiyeti, kayıt dondurma ve harç — hangi işin son günü ne zaman, kaçırırsan ne oluyor?
|
||||
tarih: 2026-09-22
|
||||
---
|
||||
|
||||
**Kısa cevap:** Üniversiteye kayıt olmak ders kaydı yapmak değildir; ikisi ayrı işlemdir ve ikincisinin son günü **senin üniversitenin akademik takviminde** yazar. İlk haftalarda sırasıyla şunlar olur: (1) yükümlülüğün varsa katkı payı/öğrenim ücretini yatırırsın, (2) akademik takvimdeki günlerde derslerini seçersin ve bu kayıt **danışman onayıyla kesinleşir**, (3) programında hazırlık varsa yılın başındaki yeterlik/seviye tespit sınavına girersin, (4) daha önce başka bir yükseköğretim programında ders aldıysan muafiyet dilekçeni verirsin — bu pencere bazı üniversitelerde kayıttan sonra yalnızca **5–10 iş günü**, (5) okuyamayacak durumdaysan belgeli mazeretinle kayıt dondurma (bazı üniversitelerde adı "izinli sayılma") başvurusu yaparsın, çoğu yerde son gün **ekle-sil haftasının bitimi**. Harç tarafında kural nettir: 2026-2027'de devlet üniversitelerinde **program süresini aşmayan birinci öğretim ve açık öğretim öğrencisinden katkı payı alınmaz**; ikinci öğretim ve uzaktan öğretim öğrencisi, Resmî Gazete'de yayımlanan cetveldeki ücreti öder.
|
||||
|
||||
Bu yazıdaki tek bir tarih bile "bütün üniversitelerde şu gün" diye verilmiyor — çünkü verilemez. Ders kaydı, ekle-sil, muafiyet ve kayıt dondurma tarihlerini **her üniversite kendi senatosunun kabul ettiği akademik takvimde** belirler; kuralları da kendi eğitim-öğretim yönetmeliğinde yazar. Aşağıda üç devlet üniversitesinin yönetmeliğinden somut örnekler var; bunlar "genel kural" değil, **aralarındaki farkı görmen için** duruyor. Kendi üniversitenin öğrenci işleri (ÖİDB) sayfasından akademik takvimi ve yönetmeliği açmadan hiçbir adımı planlama.
|
||||
|
||||
```mermaid
|
||||
%% aria: Üniversitede ilk iki haftanın işlem sırasını gösteren akış şeması. Başlangıç noktası kaydın tamamlanmış olmasıdır. İlk iş, üniversitenin akademik takvimini açmaktır; ders kaydı, ekle-sil haftası, muafiyet başvurusu ve kayıt dondurma tarihleri orada yazar. Sonra programında hazırlık sınıfı olup olmadığına bakılır. Hazırlık varsa öğretim yılının başında yapılan yabancı dil yeterlik ve seviye tespit sınavına girilir; sınav geçilirse hazırlık atlanır, geçilemezse hazırlık okunur. Hazırlık yoksa doğrudan ders kaydına geçilir. Ders kaydında akademik takvimdeki günlerde dersler seçilir ve yükümlülük varsa katkı payı ya da öğrenim ücreti yatırılır. Sonraki adım danışman onayıdır. Danışman onaylamazsa ders kaydı kesinleşmez; bu durumda ekle-sil haftası bitmeden danışmana ve bölüme yazılı olarak başvurmak gerekir ve ders kaydı adımına geri dönülür. Danışman onayladıysa muafiyet sorusuna geçilir: daha önce başka bir yükseköğretim programında ders alıp başarılı olduysan muafiyet dilekçeni verirsin, çünkü bu pencere çok kısadır ve genellikle bir defaya mahsustur. Almadıysan doğrudan son soruya geçersin. Son soru bu dönem okuyabilecek durumda olup olmadığındır. Okuyabiliyorsan derslere devam edersin ve bölümden memnun değilsen kararını yıl içinde verirsin. Belgeli bir mazeretin varsa kayıt dondurma ya da izinli sayılma başvurusu yaparsın; başvuru penceresi çoğu üniversitede ekle-sil haftasının bitimine kadardır. Hiçbir şey yapmazsan kayıt yenilemediğin dönem çoğu yönetmelikte öğrenim süresinden sayılır ve o dönem öğrencilik haklarından yararlanamazsın. Şemadaki renkler tek başına anlam taşımaz; her kutunun başındaki büyük harfli etiket kutunun ne olduğunu söyler.
|
||||
%% altyazi: Kayıt olmak ile ders kaydı yapmak ayrı işlemlerdir; bu şemadaki bütün tarihler senin üniversitenin akademik takviminden okunur.
|
||||
flowchart TD
|
||||
A("BAŞLANGIÇ<br/>Kaydın tamamlandı,<br/>artık öğrencisin") --> T("İLK İŞ<br/>Akademik takvimi aç:<br/>ders kaydı, ekle-sil, muafiyet ve<br/>kayıt dondurma tarihleri orada")
|
||||
T --> H{"HAZIRLIK<br/>Programında hazırlık<br/>sınıfı var mı?"}
|
||||
H -- "var" --> Y("YETERLİK SINAVI<br/>Öğretim yılı başındaki yabancı dil<br/>yeterlik / seviye tespit sınavı<br/>geçersen hazırlık atlanır")
|
||||
H -- "yok" --> D("DERS KAYDI<br/>Takvimdeki günlerde dersleri seç,<br/>yükümlülüğün varsa katkı payı /<br/>öğrenim ücretini yatır")
|
||||
Y --> D
|
||||
D --> O{"ONAY<br/>Danışman ders kaydını<br/>onayladı mı?"}
|
||||
O -- "hayır" --> OE("UYARI<br/>Ders kaydı kesinleşmez<br/>ekle-sil haftası bitmeden<br/>danışmana ve bölüme yazılı başvur")
|
||||
OE --> D
|
||||
O -- "evet" --> M{"MUAFİYET<br/>Daha önce başka bir yükseköğretim<br/>programında ders alıp<br/>başarılı oldun mu?"}
|
||||
M -- "evet" --> MD("DİLEKÇE<br/>Muafiyet başvurusunu hemen yap:<br/>bazı üniversitelerde süre kayıttan<br/>sonra 5-10 iş günü ve tek sefer")
|
||||
M -- "hayır" --> S{"DURUM<br/>Bu dönem okuyabilecek<br/>durumda mısın?"}
|
||||
MD --> S
|
||||
S -- "evet" --> DV("DEVAM<br/>Derslere devam et; bölümden<br/>memnun değilsen kararı<br/>yıl içinde, bilgiyle ver")
|
||||
S -- "hayır, belgeli mazeretim var" --> KD("KAYIT DONDURMA<br/>Başvuru çoğu üniversitede<br/>ekle-sil haftası bitimine kadar<br/>belge ve yönetim kurulu kararı şart")
|
||||
S -- "hayır, hiçbir şey yapmadım" --> HY("RİSK<br/>Kayıt yenilemediğin dönem çoğu<br/>yönetmelikte öğrenim süresinden<br/>sayılır; o dönem öğrencilik hakkı yok")
|
||||
|
||||
classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
|
||||
classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
|
||||
classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
|
||||
class DV garanti
|
||||
class OE,KD,Y uyari
|
||||
class HY hayal
|
||||
```
|
||||
|
||||
## İlk iki haftada hangi işler var, hangisinin son günü kritik?
|
||||
|
||||
Aşağıdaki tablo işin **sırasını** verir, gününü değil. "Ne zaman" sütunundaki ifadeler üniversitelerin yönetmeliklerinde geçen pencerelerin adlarıdır; karşılıkları gelen takvim günü senin okulunun akademik takviminde yazar.
|
||||
|
||||
| İşlem | Ne zaman | Nereye | Hangi belge / ne gerekir | Kaçırırsan ne olur |
|
||||
|---|---|---|---|---|
|
||||
| **Katkı payı / öğrenim ücreti ödemesi** (yalnızca ödemekle yükümlüysen) | Dönem başında kayıt ya da kayıt yenileme sırasında | Üniversitenin duyurduğu banka / ödeme kanalı | Öğrenci numarası, varsa muafiyet belgen (engellilik raporu gibi) | Süresi içinde ödemeyen ve mazereti üniversitenin yönetim kurulunca kabul edilmeyen öğrenci **o dönem kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz** (Cumhurbaşkanı Kararı, m. 2) |
|
||||
| **Ders kaydı (ders seçimi)** | Akademik takvimdeki kayıt yenileme günlerinde | Üniversitenin öğrenci bilgi sistemi (elektronik ortam) | Katkı payı yükümlülüğü varsa ödendiğini gösteren kayıt | Kaydını yenilemeyen o dönem **derslere ve sınavlara giremez**; Ankara ve Hacettepe yönetmeliklerinde o yarıyıl **öğrenim süresinden sayılır** |
|
||||
| **Danışman onayı** | Ders kaydı / ekle-sil süresinin içinde | Akademik danışmanın (öğrenci bilgi sisteminde onay ekranı) | — | Onaysız ders kaydı **kesinleşmez**. Ankara'da takvimdeki sürede danışman onaylamazsa kaydı bölüm başkanı kesinleştirir; her üniversitede böyle bir emniyet kemeri yok |
|
||||
| **Ekle-sil (ders ekleme-bırakma) haftası** | Derslerin başlamasını izleyen ilk günlerde | Öğrenci bilgi sistemi | — | Programını düzeltme şansın kapanır; ayrıca birçok üniversitede kayıt dondurma başvurusunun son günü de budur |
|
||||
| **Yabancı dil yeterlik / seviye tespit sınavı** (hazırlık sınıfı olan programlar) | Kayıt yaptırdığın öğretim yılının başında | Üniversitenin yabancı diller yüksekokulu | Sınav duyurusundaki kimlik ve giriş şartları | Sınava girmeyen, muafiyet şartı da yoksa hazırlık sınıfına devam etmekle yükümlü olur |
|
||||
| **Zorunlu yabancı dil dersi muafiyet sınavı** (Türkçe programlar) | Üniversitenin ilan ettiği tarihte, dönem başında | Üniversitenin ilgili birimi | Senatonun kabul ettiği merkezî/uluslararası sınav belgen varsa o | Muafiyet şartını yerine getirmeyen öğrenci zorunlu yabancı dil derslerini **almak ve başarmak zorundadır** |
|
||||
| **Daha önce alınan derslerin muafiyeti** (dikey geçiş, yatay geçiş, ikinci kez yerleşme, önceki üniversite) | Çok kısa: Hacettepe'de kayıttan itibaren **5 iş günü**, İstanbul Üniversitesi'nde ilk kayıt tarihinin bitiminden itibaren **10 iş günü**, Ankara'da akademik takvimde yazan süre | Kayıtlı olduğun fakülte/yüksekokul öğrenci işleri | Dilekçe + onaylı transkript (öğrenci durum belgesi) + ders içerikleri | Süre kaçarsa başvuru değerlendirilmez; Ankara'da muafiyet **bir defaya mahsus** karara bağlanır — aynı dersleri baştan almak zorunda kalırsın |
|
||||
| **Kayıt dondurma / izinli sayılma başvurusu** | Hacettepe'de **ekle-sil haftası bitimine kadar**; İstanbul Üniversitesi ve Ankara'da ilgili birim yönetim kurulu kararına bağlı | Kayıtlı olduğun birimin öğrenci işleri | Dilekçe + mazereti belgeleyen evrak (sağlık raporu, askerlik belgesi, mahkeme/kabul yazısı vb.) | Başvuru yapılmadan devamsızlık yapmak "izinli" sayılmaz; dönem **öğrenim süresinden sayılır** ve derslerden başarısız olursun |
|
||||
| **Öğrenci belgesi** | Ders kaydın kesinleştikten sonra, ihtiyaç duydukça | e-Devlet → Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, "Öğrenci Belgesi Sorgulama" | e-Devlet şifresi / e-imza / kimlik kartı | Burs, indirim ve ulaşım kartı başvurularının çoğu bu belgeyi ister; kaydın yenilenmediği dönemde belge üretilmez |
|
||||
| **Uyum (oryantasyon) programı** | Kayıt haftasında ilan edilir | Fakülte / üniversite | — | Zorunlu değil ama danışmanını, öğrenci işlerini ve sistemin mantığını tanıdığın tek ortam çoğu zaman burası |
|
||||
|
||||
Bu tablo bir kontrol listesi; **takvim değil.** Her satırın yanına kendi üniversitenin akademik takviminden gerçek tarihi yazmadan hiçbirini "tamam" sayma.
|
||||
|
||||
## Ders kaydı nasıl yapılır, danışman onaylamazsa ne olur?
|
||||
|
||||
Çoğu üniversitede ders kaydı iki parçalı bir iştir: önce sistemde dersleri seçersin, sonra **akademik danışmanın onaylar.** Hacettepe'nin 2025 tarihli yönetmeliği bunu tek cümleyle söylüyor: öğrenci akademik takvimde belirtilen sürede, yükümlülüğü varsa ücreti yatırdıktan sonra elektronik ortamda ders kaydını yapar ve *"kayıt danışman onayı ile kesinleşir"*. Ankara'nın yönetmeliği aynı kuralı koyuyor ve bir emniyet kemeri ekliyor: takvimde belirtilen sürede danışman onaylamazsa ders kaydını bölüm/anabilim dalı başkanı kesinleştirir.
|
||||
|
||||
Ama bu da genel bir kural değil: İstanbul Üniversitesi'nin 28 Eylül 2025 tarihli yönetmeliğinde kayıt yenileme, "akademik takvimde belirlenen tarihler arasında **ders alma işlemini tamamlamak**" (ve yükümlülük varsa ücreti ödemek) olarak tanımlanıyor; danışman onayı bu maddede geçmiyor. Uygulamada onay adımı senato esaslarıyla ya da otomasyonla düzenleniyor olabilir — **kendi okulunda onay adımı var mı, yoksa ders seçimi tek başına yeterli mi**, bunu öğrenci işlerinden ya da danışmanından teyit et. "Onay gelmedi" diye beklemek değil, yazılı olarak sormak doğru davranış.
|
||||
|
||||
Birkaç ayrıntı ilk sene çok can yakıyor:
|
||||
|
||||
- **Ödeme yapmak ders kaydı değildir.** Ankara'nın yönetmeliği açıkça yazıyor: katkı payını/öğrenim ücretini yatırmış olsa bile ders kaydını yenilemeyen öğrencinin o yarıyıl için ders kaydı yapılmamış sayılır.
|
||||
- **Kaydını yenilemediğin dönem boşa gitmez, sayılır.** 2547 sayılı Kanun'un 44. maddesi azami süreleri *"her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın"* saydırıyor. İstanbul Üniversitesi ve Hacettepe yönetmelikleri de kayıt yenilenmeyen yarıyılın öğrenim süresinden sayıldığını ayrıca yazıyor.
|
||||
- **Ekle-sil haftası ikinci şanstır, tek şans değil.** Hacettepe'de ekle-sil haftasında ders/şube değişikliği yapılabiliyor ve yenilenen program yine danışman onayıyla kesinleşiyor; gerekçesi yönetim kurulunca kabul edilenler ekle-sil bitimini izleyen yedi iş günü içinde ders yükleyip silebiliyor. Ankara'da ise süresinde kayıt yenilemeyenler mazeret dilekçesiyle en geç ekle-sil/mazeret haftasından önce birimlerine başvuruyor.
|
||||
- **Süreyi kaçırmak "okuldan atılmak" demek değil.** Kanun, azami süreler içinde katkı payının ödenmemesi ya da kaydın yenilenmemesi nedeniyle öğrencinin ilişiğinin kesilmeyeceğini söylüyor. Ancak üniversite yetkili kurullarının kararı ve YÖK'ün onayıyla **dört yıl üst üste** ödememe/kayıt yenilememe hâlinde ilişik kesilebiliyor. Yani ceza gecikmeli ve birikimli; "bir dönem atlattım" diye rahatlamak yanlış.
|
||||
|
||||
Ders yükü sınırları, üst yarıyıldan ders alma koşulu ve ekle-sil süresi de üniversiteye göre değişiyor (Hacettepe'de örneğin ilk yarıyıllarda dönem başına en fazla 30 AKTS gibi bir tavan var). **Kendi yönetmeliğindeki ders yükü maddesini bir kere okumak** dört yıl boyunca işine yarar.
|
||||
|
||||
## Hazırlığı atlamak için ne gerekiyor, "muafiyet sınavı" tam olarak ne?
|
||||
|
||||
Burada iki ayrı "muafiyet" birbirine karışıyor; ayırmak gerekiyor.
|
||||
|
||||
**1) Hazırlık sınıfından muafiyet.** YÖK'ün yabancı dil yönetmeliğine göre öğretim dili kısmen veya tamamen yabancı dil olan bir programa ilk kez kayıt yaptıran öğrenciler, **kayıt yaptırdığı öğretim yılının başında** üniversitenin düzenlediği yabancı dil seviye tespit ve/veya yeterlik sınavına girer. Bu sınavdan alınan puana göre hazırlıktan muaf olup olmadığın ve muaf değilsen hangi seviyeden başlayacağın belirlenir. Üniversiteler senato kararıyla bu iki sınavı tek sınav hâlinde de yapabilir.
|
||||
|
||||
Sınava girmeden muaf olabileceğin iki durum var:
|
||||
|
||||
- Son **en az üç yılında**, öğretim dili olarak belirlenen yabancı dilin ana dil olarak konuşulduğu bir ülkede, o ülke vatandaşlarının devam ettiği ortaöğretim kurumlarında okuyup ortaöğrenimini orada tamamlamış olmak,
|
||||
- YÖK tarafından kabul edilen merkezî yabancı dil sınavlarında ya da eşdeğerliği kabul edilen uluslararası sınavlarda, **üniversitenin senatosunun belirlediği puanla** başarılı olmak. Puanın geçerli sayılabilmesi için sınavı yapan kurumun belirlediği geçerlilik süresi esas alınır.
|
||||
|
||||
Buradaki iki kritik nokta: eşik puanı **YÖK değil, senin üniversitenin senatosu** belirler (aynı sınav bir okulda yetip diğerinde yetmeyebilir) ve belgenin **geçerlilik süresi** dolmuş olmamalıdır.
|
||||
|
||||
Hazırlığı geçemezsen süre şöyle işliyor: bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı azami öğrenim süresinin dışındadır; hazırlık eğitim süresi ise azami iki yıldır. Öğretim dili tamamen veya kısmen yabancı dil olan programların hazırlık sınıfını **iki yıl içinde** tamamlayamayan öğrencinin programla ilişiği kesilir; bu öğrenciler kendi üniversitelerinde öğretim dili Türkçe olan eşdeğer bir programa kayıt yaptırabilir, eşdeğer program yoksa talep etmeleri hâlinde ÖSYM tarafından bir defaya mahsus yerleştirme yapılır. Buna karşılık öğretim dili tamamen Türkçe olan programlarda açılan **isteğe bağlı** hazırlık sınıfında başarısız olanların ilişiği kesilmez, eğitimlerine devam ederler. Dil etiketlerinin tercih aşamasındaki anlamı [hazırlık sınıfı ve öğretim dili](/rehber/hazirlik-sinifi-ve-ogretim-dili) yazısında.
|
||||
|
||||
**2) Zorunlu yabancı dil derslerinden muafiyet.** Öğretim dili Türkçe olan bir programa ilk kez kayıt yaptıranların, kanun gereği verilmesi zorunlu yabancı dil derslerinden muaf olup olmayacağı; senato kararıyla ya yukarıdaki seviye tespit/yeterlik sınavıyla ya da **ayrı bir zorunlu yabancı dil muafiyet sınavıyla** tespit edilir. Şartı sağlamayan öğrenci bu dersleri almak ve başarmak zorundadır.
|
||||
|
||||
**3) Daha önce aldığın derslerden muafiyet (intibak).** Dikey geçişle geldiysen, yatay geçiş yaptıysan, başka bir üniversiteden ayrılıp yeniden yerleştiysen ya da ikinci kez YKS'ye girip yeni bir programa kayıt olduysan, önceden başarılı olduğun eşdeğer dersler için muafiyet isteyebilirsin. **Bu yazıdaki en kısa süre budur** ve üniversiteden üniversiteye ciddi biçimde değişir.
|
||||
|
||||
Aşağıdaki tablo, üç devlet üniversitesinin yönetmeliğinde ders muafiyeti ve kayıt dondurma kurallarının ne kadar farklı yazıldığını yan yana koyuyor. Kayıt dondurma satırlarının ayrıntısını bir sonraki bölümde açıyoruz; tabloyu burada veriyoruz çünkü ikisi de **aynı iki haftaya sıkışan** ve kaçırıldığında geri alınamayan işler:
|
||||
|
||||
| | Hacettepe Üniversitesi | İstanbul Üniversitesi | Ankara Üniversitesi |
|
||||
|---|---|---|---|
|
||||
| **Yönetmeliğin tarihi** | 30 Temmuz 2025, RG 32971 | 28 Eylül 2025, RG 33031 | 8 Ağustos 2017, RG 30148 (değişiklikleriyle) |
|
||||
| **Ders muafiyeti başvuru süresi** | Üniversiteye kayıt tarihinden itibaren **5 iş günü** | İlk kayıt tarihinin sona ermesinden itibaren **10 iş günü** ya da kayıt yenileme dönemi için belirlenen tarihler | Kayıt yaptırılan yılın **akademik takviminde belirtilen süre** |
|
||||
| **Muafiyette üst sınır** | Kurallar Senato tarafından belirlenir | Muaf olunabilecek toplam AKTS, mezuniyet için gereken toplam AKTS'nin **en fazla yarısı** | Başvurudan sonra **10 iş günü** içinde karar, **bir defaya mahsus** |
|
||||
| **Ders kaydında danışman onayı** | Yönetmelikte açık: "kayıt danışman onayı ile kesinleşir" | Yönetmelik maddesinde geçmiyor; ders alma işleminin tamamlanmasına bağlanmış | Yönetmelikte açık; onay gelmezse bölüm başkanı kesinleştirir |
|
||||
| **Kayıt dondurmanın adı** | "İzinler / izinli sayılma" (m. 38) | "Kayıt dondurma" (m. 29) | "Kayıt dondurma" (m. 44) |
|
||||
| **En fazla ne kadar** | Her defasında en çok 2 yarıyıl, toplam **4 yarıyıl** | Bir defada en çok 2 yarıyıl/1 yıl, toplam en çok **4 yarıyıl/2 yıl**; sağlık mazeretinde daha fazlası mümkün, askerlik/tutukluluk/mahkûmiyette bu hâllerin süresi kadar | Öğrenim boyunca en çok **2 yıl / 4 yarıyıl**; haklı ve geçerli neden varsa bu sınır uygulanmaz |
|
||||
| **Son başvuru** | **Ekle-sil haftası bitimine kadar**; sonrası ve 4 yarıyıldan uzun izin için Üniversite Yönetim Kurulu yetkili | İlgili birim yönetim kurulu kararıyla | İlgili yönetim kurulu değerlendirir; **azami süre sonunda olan öğrenci kayıt dondurma talebinde bulunamaz** |
|
||||
| **Süre öğrenim süresinden sayılır mı** | "İzinli sayılan süreler eğitim-öğretim süresinden sayılmaz" | "Kayıt dondurulan süreler azamî öğrenim süresinden sayılmaz" | "Kayıt dondurulan süre toplam öğrenim süresine dâhil değildir" |
|
||||
|
||||
Kaynak: üç üniversitenin kendi ön lisans/lisans eğitim-öğretim yönetmelikleri (mevzuat.gov.tr'deki yürürlükteki metinler); bağlantılar sonda, erişim 22 Eylül 2026. **Bu tablo örnektir, kural değildir.** Üç okulda üç farklı süre, üç farklı isim ve danışman onayında bile farklı bir düzenleme çıkıyorsa, dördüncü okulda da farklı çıkabilir. Ayrıca yönetmelikler değişiyor: yukarıdaki üç metnin ikisi son bir yıl içinde yenilendi — bu yüzden forumdaki ya da eski bir blogdaki cevaba değil, **yürürlükteki metne** bak.
|
||||
|
||||
## Kayıt dondurma nasıl işler, azami süreye sayılır mı?
|
||||
|
||||
Kayıt dondurma kendi başına bir hak değil, **belgeli bir mazeretin yönetim kurulunca kabul edilmesi** işlemidir. Üç üniversitenin de ortak yanı bu: dilekçe + belge + ilgili yönetim kurulu kararı. Mazeret başlıkları da benzer — sağlık, askerlik, tutukluluk, doğal afet, yurt dışında dil öğrenimi, maddi ve ailevi nedenler, yönetim kurulunun haklı ve geçerli kabul edeceği diğer durumlar.
|
||||
|
||||
**Azami süreye sayılır mı?** Bu sorunun tek bir ülke çapında cevabı yok; **üniversitenin yönetmeliğine bakılır.** Yukarıdaki üç üniversitenin yönetmeliği de "sayılmaz" diyor (İstanbul Üniversitesi m. 28/7 ve m. 29/3, Ankara m. 44/3, Hacettepe m. 38/1). Ama bu, "Türkiye'de kayıt dondurma süreden sayılmaz" diye genellenebilecek bir cümle değil; kanun azami süreleri *"her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın"* saydırıyor ve dondurulan sürenin bu saymanın dışında kalması **her üniversitenin kendi yönetmeliğiyle kurduğu** bir düzenleme. Kendi yönetmeliğinde bu cümleyi bulamıyorsan öğrenci işlerine yazılı olarak sor ve cevabı yazılı al.
|
||||
|
||||
Dikkat etmen gereken üç ayrıntı:
|
||||
|
||||
- **Dondurma, devamsızlığın kılıfı değildir.** Başvurmadan derse gitmemek "izinli" saymaz; o dönem hem öğrenim süresinden sayılır hem de derslerden başarısız olursun.
|
||||
- **Geç kalınca kapanabiliyor.** Hacettepe'de kural açık: izinden yararlanmak için ekle-sil haftası bitimine kadar başvurmak gerekir; sonrasında yetki Üniversite Yönetim Kurulu'na geçer ve o yarıyılın ders kaydının tamamlanmış olması şartı aranır. Ankara'da ise azami süresinin sonunda olan öğrenci kayıt dondurma talebinde bulunamaz.
|
||||
- **Ödediğin para geri gelmeyebilir.** İstanbul Üniversitesi'nin yönetmeliği açıkça yazıyor: katkı payını/öğrenim ücretini yatırdığı yarıyılın eğitim-öğretimi başladıktan sonra kaydı dondurulan öğrenciye bu tutar geri ödenmez. Dondurma kararını dönem başlamadan vermek, dönem ortasında vermekten farklıdır.
|
||||
- **Burs ve kredi tarafını ayrıca düşün.** Gençlik ve Spor Bakanlığı mevzuatında her dönem ders kaydını zamanında yapmak ödemenin devam şartları arasında; kayıt dondurma kararının burs/kredi ve yurt tarafındaki sonucunu başvurudan **önce** KYGM'ye ve üniversitenin sağlık-kültür-spor birimine sorman gerekir. Burs ile kredi arasındaki farkın tamamı [KYK burs mu kredi mi](/rehber/kyk-burs-mu-kredi-mi) yazısında; barınma ve yıllık bütçe için [yurt, burs ve yıllık maliyet](/rehber/yurt-burs-ve-yillik-maliyet).
|
||||
|
||||
Bölümü sevmediğin için dondurmayı düşünüyorsan, karar bundan daha geniş: kayıtlıyken YKS'ye girebilir misin, dondurmak şart mı, yeni programa yerleşirsen eski kayda ne olur sorularının tamamı [üniversite okurken tekrar YKS](/rehber/universite-okurken-tekrar-yks) yazısında. Henüz kayıt olup olmamayı tartışan biri (ya da kardeşin) için doğru yer ise [mezuna kalmak mı, kayıt olmak mı](/rehber/mezuna-kalmak-mi-kayit-olmak-mi).
|
||||
|
||||
## Harcı kim öder, ikinci öğretim 2026-2027'de ne kadar?
|
||||
|
||||
Rakamların tek meşru kaynağı **Resmî Gazete**: 2026-2027 için tutarları belirleyen karar 15 Ağustos 2026 tarihli ve 33341 sayılı Resmî Gazete'de, **11625 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı** olarak yayımlandı. Kararın kendi metninden çıkan kurallar şunlar:
|
||||
|
||||
- **Birinci öğretim ve açık öğretim:** 2026-2027'de öğrenimine devam eden veya yeni kayıt yaptıracak birinci öğretim ve açık öğretim öğrencilerinden — 3. ve 10. maddelerdeki istisnalar saklı kalmak kaydıyla — **öğrenci katkı payı alınmaz**; bu tutarlar devlet tarafından karşılanır (m. 1/3).
|
||||
- **İkinci öğretim ve uzaktan öğretim:** öğrenim ücreti ödenir; tutarlar karara ekli **(II) sayılı cetvelde** programa göre belirlenmiştir (m. 1/1).
|
||||
- **Yarıyıl esası:** bir eğitim-öğretim yılında iki dönem öğretim yapan kurumlarda her dönem için alınacak tutar, cetvellerdeki tutarın **yarısıdır** (m. 1/2).
|
||||
- **Süresinde mezun olamayanlar:** kılavuzda belirtilen program süreleri sonunda mezun olamayan öğrencilerden cetveldeki tutarlar kadar katkı payı/öğrenim ücreti alınır. Hazırlık sınıfı, yabancı dil geliştirme ve bilimsel hazırlık sınıflarında katkı payının devlet tarafından karşılanacağı süre **bir yıldır** (m. 10/1).
|
||||
- **İkinci bir program:** öğrencinin kayıtlı olduğu **sadece bir** programın katkı payı devletçe karşılanır. Bir programa kayıtlıyken ikinci bir yükseköğretim programına kayıt yaptırılırsa (çift anadal hariç) ikinci programın katkı payını öğrenci öder (m. 10/3). "İkinci üniversite" olarak açıköğretime yazılanların ödeme yapmasının dayanağı budur.
|
||||
- **Yabancı dille öğretim:** yabancı dille öğretim yapan programlarda öğrenim ücreti ve katkı payı **bir buçuk katı** olarak alınır (m. 9).
|
||||
- **İkinci öğretimde ilk %10:** bulunduğu programda her dönem için belirlenen asgari dersleri alıp başaranlar arasında dönem sonu sıralamasında **ilk yüzde ona** giren ikinci öğretim öğrencileri, izleyen dönemde/yılda birinci öğretim öğrencileri için belirlenen **katkı payı kadar** öğrenim ücreti öder (m. 5/1).
|
||||
- **Engelli öğrenciler:** engel durumunu raporla belgeleyen öğrencilerin ödemesi gereken öğrenim ücretinden, program süresi ve kayıtlı program sayısı sınırlaması olmaksızın **engellilik oranı kadar indirim** yapılır; birinci öğretim ve açık öğretimde ise aynı sınırlamalar olmaksızın katkı payı alınmaz (m. 1/5).
|
||||
- **Ödeme zamanı ve yaptırımı:** katkı payları ve öğrenim ücretleri dönem başlarında kayıt olma veya kayıt yenileme sırasında ödenir. Süresi içinde ödemeyen ve mazereti üniversitenin yönetim kurulunca kabul edilmeyen öğrenci **o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz** (m. 2/1). Kayıt yaptırmadığı için öğrencilik haklarından yararlanamayanlar, sonraki dönemlerde kayıt yaptırırlarsa o döneme ait katkı payı/öğrenim ücretini ödemez (m. 2/2).
|
||||
|
||||
Karara ekli **(II) sayılı cetvelden** yıllık öğrenim ücreti örnekleri (uzaktan öğretim ve ikinci öğretim, 2026-2027):
|
||||
|
||||
| Fakülte grubu (cetveldeki adıyla) | Öğrenci cari hizmet maliyeti | Uzaktan ve ikinci öğretim yıllık öğrenim ücreti |
|
||||
|---|---|---|
|
||||
| Fen-Edebiyat (Edebiyat ve sosyal programlar), İletişim fakülteleri | 14.279 TL | **7.140 TL** |
|
||||
| Eğitim, İlahiyat, Hemşirelik, Sağlık Bilimleri, Turizm, Edebiyat ve benzeri fakülteler | 15.249 TL | **7.625 TL** |
|
||||
| Hukuk, İktisat, İşletme, Siyasal Bilgiler, İİBF | 17.155 TL | **8.574 TL** |
|
||||
| Fen, Fen-Edebiyat (fen programları), Temel Bilimler | 19.027 TL | **9.510 TL** |
|
||||
| Mühendislik, Mimarlık, Teknoloji, Ziraat, Orman ve benzeri fakülteler | 22.703 TL | **11.348 TL** |
|
||||
| Güzel Sanatlar, Denizcilik, Su Ürünleri, Müzik ve Sahne Sanatları ve benzeri | 28.579 TL | **14.286 TL** |
|
||||
| Veteriner Fakültesi | 31.687 TL | **15.844 TL** |
|
||||
| Havacılık ve Uzay Bilimleri (Pilotaj ve Hava Trafik Kontrol) | 63.388 TL | **31.694 TL** |
|
||||
|
||||
Kaynak: 15 Ağustos 2026 tarihli ve 33341 sayılı Resmî Gazete, 11625 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, (II) sayılı cetvel (A). Tutarlar **yıllıktır**; iki dönem öğretim yapan kurumlarda dönem başına yarısı alınır (m. 1/2). Cetvelde burada yazmayan başka gruplar da var — kendi fakültenin satırını Resmî Gazete'deki cetvelden kontrol et; ayrıca yabancı dille öğretim yapan programlarda tutar bir buçuk katıdır.
|
||||
|
||||
Birinci öğretim öğrencisinin devlet tarafından karşılanan katkı payını merak ediyorsan, o da **(I) sayılı cetvelde** yazıyor: örneğin tıp fakültelerinde öğrenci cari hizmet maliyeti 115.435 TL, bunun 4.386 TL'si "öğrenci katkısı", 111.048 TL'si devlet katkısı olarak gösteriliyor; mühendislik-mimarlık grubunda öğrenci katkısı 2.876 TL. Program süresini aşmadığın sürece bu tutarı **sen ödemiyorsun** — devlet ödüyor. Süre aşımında ödenecek tutarın dayanağı da aynı cetvel.
|
||||
|
||||
Son olarak sık karıştırılan bir nokta: **harç muafiyeti, kaydını yenileme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.** Ödeyecek bir şeyin olmasa bile akademik takvimdeki günlerde ders kaydını yapmak ve danışman onayını almak zorundasın.
|
||||
|
||||
## Bölümden memnun değilsen ilk haftada ne yapmalısın?
|
||||
|
||||
Kısa cevap: **ilk haftada karar verme, ilk haftada seçenekleri öğren.** İlk hafta duygusal olarak en yanıltıcı haftadır; hem üniversiteyi hem bölümü hem şehri aynı anda tanımaya çalışırsın. Yapılacak doğru iş, geri dönüşü olan adımları atmak:
|
||||
|
||||
1. **Ders kaydını yap ve danışman onayını al.** Dönemi boşa düşürmemek, bütün seçenekleri açık tutmanın en ucuz yolu.
|
||||
2. **Muafiyet dilekçeni kaçırma.** Daha önce ders aldıysan pencere 5–10 iş günü olabiliyor; kararsız olman bu sürenin uzamasını sağlamaz.
|
||||
3. **Sınavsız kapıları öğren.** Yerleştiğin yılın puanıyla yatay geçiş (Ek Madde-1) ve not ortalamasıyla yatay geçiş, yeniden bir yıl sınava çalışmadan bölüm değiştirmenin iki yolu. Ek Madde-1'de puanının yetip yetmediğini bugünden kontrol edebilirsin — yöntemi [Ek Madde-1 ile yatay geçiş: puanım yetiyor mu](/rehber/ek-madde-1-puanim-yetiyor-mu) yazısında adım adım var. İkisinin koşulları ve takvimi ayrıca [üniversite okurken tekrar YKS](/rehber/universite-okurken-tekrar-yks) yazısında.
|
||||
4. **Kayıt dondurmayı son seçenek olarak düşün** ve düşünürken burs/kredi, yurt ve askerlik tarafını da hesaba kat.
|
||||
|
||||
Bir de kayıt sürecine yeni girenler için: yerleşme ve kayıt adımlarının tamamı [üniversite kayıt rehberi](/rehber/universite-kayit-rehberi-2026) yazısında duruyor.
|
||||
|
||||
Sen artık yerleştin; bu yazının araçlarına ihtiyacın kalan kişi muhtemelen **seneye tercih yapacak kardeşin ya da arkadaşın**. Onun bölümleri sıralamayla birlikte gezebilmesi için [bölüm kataloğu](/bolumler) ve [üniversite listesi](/universiteler) sayfaları açık; hangi sıralamanın hangi kapıyı araladığını anlatan yazı ise [kaç sıralama ile hangi bölüme girebilirim](/rehber/kac-siralama-ile-hangi-bolume-girebilirim).
|
||||
|
||||
## Sık sorulan sorular
|
||||
|
||||
**Kayıt yaptırdım, ders kaydı da otomatik oldu mu?**
|
||||
Hayır. Kayıt ile ders kaydı ayrı işlemlerdir. Ders kaydı akademik takvimdeki günlerde öğrenci bilgi sisteminden yapılır ve çoğu üniversitede danışman onayıyla kesinleşir.
|
||||
|
||||
**Danışmanım onay vermezse ne yapmalıyım?**
|
||||
Ekle-sil haftası bitmeden danışmanına ve bölüm başkanlığına **yazılı olarak** (öğrenci bilgi sistemi mesajı ya da e-posta) başvur. Ankara Üniversitesi'nde takvimdeki sürede onay gelmezse ders kaydını bölüm başkanı kesinleştiriyor; böyle bir hüküm her yönetmelikte yok, bu yüzden beklemek yerine yazışmak gerekiyor.
|
||||
|
||||
**Hazırlık muafiyet sınavına girmezsem ne olur?**
|
||||
Öğretim dili kısmen veya tamamen yabancı dil olan bir programdaysan ve muafiyet şartlarını da taşımıyorsan hazırlık sınıfına devam etmekle yükümlü olursun. Hazırlığı iki yıl içinde tamamlayamazsan programla ilişiğin kesilir; Türkçe eşdeğer programa geçiş ya da ÖSYM'nin bir defaya mahsus yerleştirmesi gündeme gelir.
|
||||
|
||||
**Daha önce başka bir üniversitede okudum, derslerim sayılır mı?**
|
||||
Eşdeğer ve başarılı olduğun dersler için muafiyet isteyebilirsin, ama **süresi içinde başvurman** şart: Hacettepe'de kayıttan itibaren 5 iş günü, İstanbul Üniversitesi'nde 10 iş günü, Ankara'da akademik takvimde yazan süre. Kendi üniversitenin yönetmeliğindeki "ders muafiyetleri" maddesine bak.
|
||||
|
||||
**Kayıt dondurursam azami sürem uzar mı?**
|
||||
İstanbul Üniversitesi, Ankara ve Hacettepe yönetmeliklerinde dondurulan/izinli sayılan sürenin öğrenim süresine dâhil olmadığı yazıyor. Ama bu ülke çapında geçerli tek bir kural değil — **üniversitene göre değişir**, kendi yönetmeliğine bakman ve cevabı öğrenci işlerinden yazılı alman gerekiyor.
|
||||
|
||||
**Birinci öğretim öğrencisiyim, harç ödeyecek miyim?**
|
||||
2026-2027 için karar, program süresini aşmayan birinci öğretim ve açık öğretim öğrencilerinden katkı payı alınmayacağını söylüyor; tutar devlet tarafından karşılanıyor. Program süresini aşarsan, ikinci bir programa da kayıtlıysan ya da yabancı dille öğretim yapan bir programdaysan durum değişiyor — ilgili maddeler yukarıda.
|
||||
|
||||
**İkinci öğretimdeyim, ne kadar ödeyeceğim?**
|
||||
Tutar fakülte grubuna göre değişiyor ve karara ekli (II) sayılı cetvelde yazıyor; yukarıdaki tabloda sekiz grup örnek olarak var. Tutarlar yıllık; iki dönem öğretim yapan kurumlarda dönem başına yarısı ödeniyor. Kendi programının satırını Resmî Gazete'deki cetvelden doğrula.
|
||||
|
||||
**Katkı payını ödemezsem kaydım silinir mi?**
|
||||
Kanuna göre azami süreler içinde katkı payının ödenmemesi ya da kaydın yenilenmemesi nedeniyle öğrencinin ilişiği kesilmez. Ancak dört yıl üst üste ödenmemesi/kayıt yenilenmemesi hâlinde, üniversite yetkili kurullarının kararı ve YÖK'ün onayıyla ilişik kesilebilir. Ayrıca ödemediğin dönem kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamazsın.
|
||||
|
||||
**KYK burs/kredi başvurusu ne zaman?**
|
||||
2026-2027 dönemi için başvuru tarihi **22 Eylül 2026 itibarıyla açıklanmadı**. Geçen yıl başvurular 13–17 Ekim 2025 arasında alınmıştı; bu yıl aynı olacağının garantisi yok. Ayrıntı [KYK burs mu kredi mi](/rehber/kyk-burs-mu-kredi-mi) yazısında.
|
||||
|
||||
## Kaynaklar
|
||||
|
||||
Tüm kaynaklara 22 Eylül 2026'da erişildi.
|
||||
|
||||
- Resmî Gazete, [2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/08/20260815-7.pdf) (Karar Sayısı: 11625; 15 Ağustos 2026, sayı 33341) — m. 1 (katkı payının devletçe karşılanması, yarıyıl esası, engelli öğrenciler), m. 2 (ödeme zamanı ve süresinde ödemeyenler), m. 5 (ikinci öğretimde ilk %10), m. 9 (yabancı dille öğretimde bir buçuk kat), m. 10 (süresinde mezun olamayanlar, hazırlıkta bir yıl, ikinci program), (I) ve (II) sayılı cetveller
|
||||
- [2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2547.pdf) — madde 44/c: azami süreler ("her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın"), hazırlık eğitiminin azami iki yıl olması, katkı payı ödenmemesi/kayıt yenilenmemesi hâlinde ilişik kesilmemesi ve dört yıl üst üste hâlinde kesilebilmesi, yabancı dil hazırlığını iki yılda tamamlayamayanların durumu
|
||||
- Resmî Gazete, [Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/03/20160323-6.htm) (23 Mart 2016, sayı 29662) — m. 6 (yeterlik ve seviye tespit sınavları, sınavdan muafiyet halleri), m. 7 (zorunlu yabancı dil derslerinden muafiyet), m. 8 (hazırlık sınıfı zorunluluğu ve iki yıl kuralı)
|
||||
- Hacettepe Üniversitesi, [Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=42555&MevzuatTur=8&MevzuatTertip=5) (30 Temmuz 2025 tarihli ve 32971 sayılı Resmî Gazete) — m. 7 (kayıt yenileme, ders alma, danışman onayı, ekle-sil), m. 10 (ders muafiyetleri, 5 iş günü), m. 38 (izinler: en çok 4 yarıyıl, ekle-sil bitimine kadar başvuru, sürenin öğretim süresinden sayılmaması)
|
||||
- İstanbul Üniversitesi, [Ön Lisans ve Lisans Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=42625&MevzuatTur=8&MevzuatTertip=5) (28 Eylül 2025 tarihli ve 33031 sayılı Resmî Gazete; 2010 tarihli önceki yönetmeliği yürürlükten kaldırdı) — m. 8 (ödeme zamanı, dondurma hâlinde iade yapılmaması), m. 9 (kayıt yenileme ve kayıt yenilenmeyen yarıyılın öğrenim süresinden sayılması), m. 11 (ders muafiyetleri: 10 iş günü, AKTS üst sınırı, zorunlu yabancı dil yeterlik sınavı), m. 18 (hazırlık sınıfından muafiyet), m. 28/7 ve m. 29 (kayıt dondurma sebepleri, süresi ve azamî öğrenim süresinden sayılmaması)
|
||||
- Ankara Üniversitesi, [Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=23832&MevzuatTur=8&MevzuatTertip=5) (8 Ağustos 2017 tarihli ve 30148 sayılı Resmî Gazete, değişiklikleriyle yürürlükteki metin) — m. 6 (akademik danışmanın görevleri), m. 9 (kayıt yenileme, danışman onayı, mazeret başvurusu), m. 21 (ders muafiyetleri, bir defaya mahsus, 10 iş günü), m. 44 (kayıt dondurma: 4 yarıyıl sınırı, sürenin öğrenim süresine dâhil olmaması, azami süre sonundakilerin talep edememesi), m. 45 (ilişik kesme ve azami süreler)
|
||||
- e-Devlet, [Öğrenci Belgesi Sorgulama](https://www.turkiye.gov.tr/yok-ogrenci-belgesi-sorgulama) — Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı hizmeti
|
||||
@@ -2,6 +2,7 @@
|
||||
baslik: Veliler İçin Tercih Rehberi — Nerede Yardım Etmeli, Nerede Geri Durmalı?
|
||||
aciklama: Tercih listesini kim doldurmalı, veli hangi konuda gerçekten faydalı olur? Görev dağılımı ve o meşhur anlaşmazlık — tek şemada.
|
||||
tarih: 2026-08-02
|
||||
guncelleme: 2026-09-22
|
||||
---
|
||||
|
||||
Tercih dönemi evde iki farklı endişenin çarpıştığı iki haftadır. Öğrenci "istediğim bölümü okuyamayacağım" diye endişelenir; veli "yanlış karar verip yıllarını kaybedecek" diye. İkisi de haklı bir yerden bakıyor, ama aynı işi yapmaya çalıştıklarında liste bozulur. Bu yazı, **hangi işin kimde olduğunu** ayırıyor.
|
||||
@@ -58,3 +59,31 @@ Velinin listeyi "düzeltmesi" genelde şuraya varır: üst sıralara ailenin pre
|
||||
- **Boş satır bırakmayın, ama zorla da doldurmayın.** Kayıt yaptırmayacağınız bir programı "garanti olsun" diye yazmak, [ölü tercihten](/rehber/olu-tercih-nedir) daha kötüdür: yerleşirseniz ek yerleştirme hakkı da yanar.
|
||||
|
||||
Öğrencinizin sıralamasıyla hangi bölümlerin ve şehirlerin gerçekten masada olduğunu birlikte görmek için [tercih robotuna](/tercih-robotu) sıralamayı girip listeyi ekranda yan yana inceleyebilirsiniz.
|
||||
|
||||
## Listeyi çocuğunuzla birlikte nasıl okursunuz?
|
||||
|
||||
Bu sitedeki araç veli için değil, **öğrenciyle veli için birlikte** tasarlandı. Sıralamayı giren çocuğunuz; ekranda çıkan 24 satırlık listeyi yan yana oturup okuyan ise ikiniz. Bu yüzden yazının hemen altında sıralama soran bir kutu göreceksiniz — o kutu sizden kendi sıralamanızı istemiyor; çocuğunuzun yanına oturduğunuzda **birlikte doldurmanız** için orada. Sıralamayı o yazsın, listeyi beraber okuyun.
|
||||
|
||||
Birlikte okumanın veliye sağladığı asıl şey şu: tartışma "bence şu bölüm daha iyi" seviyesinden çıkıp **satır satır konuşulabilir** hâle gelir. Listedeki her program hayal, dengeli ya da güvenli dilimlerinden birinde duruyor; bu dağılımı ekranda görür, "üst blokta kaç satır olsun" pazarlığını rakam üzerinden yaparsınız. Bir satırı açtığınızda o programın neden o dilimde olduğunun gerekçesi de çıkar — ücretsiz denemede ilk üç satırda açık, kişisel analizin tamamı pakette. Listenin nasıl kurulduğunu merak ediyorsanız [aracın çalışma mantığı](/meraklisina) sayfasında adım adım anlatılıyor. Ekran size ne yapmanız gerektiğini söylemez; masaya ortak bir metin koyar, kararı yine siz ikiniz verirsiniz.
|
||||
|
||||
### Hangi soruyu ekran, hangisini siz cevaplarsınız?
|
||||
|
||||
| Soru | Ekranda cevabı var mı? | Kim cevaplayabilir |
|
||||
|---|---|---|
|
||||
| Bu sıralamayla hangi programlar masada? | Var — programların geçmiş yıl taban sıralamalarıyla | Araç |
|
||||
| Bu satır neden hayal/dengeli/güvenli dilimde? | Var — satırı açınca gerekçesiyle (denemede ilk üç satır) | Araç |
|
||||
| Bu bölümün dört yıllık toplam maliyeti bütçemize sığar mı? | Yok | Siz |
|
||||
| Bu şehirde barınma nasıl çözülür? | Yok | Siz |
|
||||
| Bu bölümü neden istiyorsun, bir günün nasıl geçecek? | Yok | Çocuğunuz |
|
||||
| Bu şehre gitmeye/göndermeye hazır mıyız? | Yok | İkiniz birlikte |
|
||||
|
||||
Sağ sütunda "Araç" yazmayan her satır, yalnızca sizin evinizde cevaplanabilir. Aracın veriyle söyleyebileceği yer orada biter; velinin gerçek işi orada başlar.
|
||||
|
||||
### Listeyi açtığınızda sorulacak dört iyi soru
|
||||
|
||||
- **"Bu satırın dört yıllık toplam maliyeti ne — harç, kira, yemek, ulaşım, yaz stajı dâhil?"** Vakıf programlarında indirim oranının neyi kapsadığı ayrıca sorulmalı; [devlet mi vakıf mı](/rehber/devlet-mi-vakif-mi) ve [yurt, burs ve yıllık maliyet](/rehber/yurt-burs-ve-yillik-maliyet) yazılarındaki kalemleri satır satır doldurun.
|
||||
- **"Bu şehirde barınma nasıl olur — yurt ihtimali, ev kirası, kampüse ulaşım?"** Bu, listeyi vermeden önce cevaplanması gereken bir sorudur. Öğrenim kredisi ile bursun farkını da baştan bilmek işe yarar: [KYK burs mu kredi mi](/rehber/kyk-burs-mu-kredi-mi).
|
||||
- **"Bu bölümü neden istiyorsun — bir mezunun günü nasıl geçiyor?"** Cevap "puanım tutuyor" ise, o satır henüz tartışılmamış demektir. Bu soruyu sormak velinin işi; cevabı bulmak çocuğunuzun.
|
||||
- **"Bu satırda seni asıl çeken ne: bölüm mü, üniversite mi, şehir mi?"** Üçünden hangisinin vazgeçilmez olduğunu bilmek listenin sırasını netleştirir; [bölüm mü, üniversite mi, şehir mi](/rehber/bolum-mu-universite-mi-sehir-mi) yazısı bu üç ekseni karşılaştırıyor.
|
||||
|
||||
Bu dört soruyu ekran soramaz; siz sorabilirsiniz. Liste ikinizin önünde açıkken sorulduğunda da tartışma değil, ortak bir kontrol listesi olur.
|
||||
|
||||
173
content/rehber/yapay-zekaya-tercih-sordum-guvenilir-mi.md
Normal file
173
content/rehber/yapay-zekaya-tercih-sordum-guvenilir-mi.md
Normal file
@@ -0,0 +1,173 @@
|
||||
---
|
||||
baslik: Yapay Zekâya "Hangi Bölümü Yazayım" Diye Sorulur mu? Neyi Yapar, Neyi Uydurur?
|
||||
aciklama: Genel bir sohbet botu tercih sürecinde kavram açıklar ve listeni tartışır; taban sıralaması, kontenjan ve koşul gibi sayıları güvenilir biçimde veremez. Nedenini mekanizmasıyla, doğrulama yöntemini adım adım anlattık.
|
||||
tarih: 2026-09-22
|
||||
---
|
||||
|
||||
**Kısa cevap:** Genel amaçlı bir sohbet botu tercih sürecinde iki işi iyi yapar — kavram açıklamak ve senin yazdığın listeyi tartışmak — ama **taban sıralaması, kontenjan, özel koşul ve program kodu gibi sayıları güvenilir biçimde veremez**, çünkü bu sayılar her yıl yeniden oluşur ve modelin eğitim verisinde ya hiç yoktur ya da eski bir yıla aittir. Kural basit: **sayıyı veri kaynağına, yorumu modele sor.** Aradaki tek köprü senin yaptığın doğrulamadır; bu yazı o doğrulamanın dört adımını veriyor.
|
||||
|
||||
Aşağıdaki rakamlar kataloğumuzun YÖK Atlas kaynaklı **2026 yerleştirme verisinden** geliyor (2026-YKS yerleştirme sonuçları 18 Ağustos 2026'da açıklandı, veri 21 Eylül 2026'da kataloğa işlendi). Nasıl hesaplandıkları yazının sonunda ayrı bir başlıkta yazılı.
|
||||
|
||||
```mermaid
|
||||
%% aria: Soruyu kime soracağını gösteren karar şeması. Bir soru soracaksın; ilk ayrım sorunun cevabının bir sayı mı yoksa bir yorum mu olduğudur. Cevap sayıysa — taban sıralaması, kontenjan, özel koşul ya da program kodu — soru veri kaynağına gider: ÖSYM tercih kılavuzunun Tablo-3 ve Tablo-4 dosyaları ile YÖK Atlas, yani yılı üstünde yazan resmî yayınlar. Cevap yorumsa — bu bölümde ne okunur, listem dengeli mi gibi — soru yapay zekâya gider; model açıklar, karşılaştırır ve senin listeni eleştirir. Yapay zekâdan gelen cevabın içinde bir sayı ya da bir program adı geçtiyse o parça da veri kaynağı koluna geri döner; geçmediyse elindeki yalnızca bir yorumdur, işine yarar ama kararı sen verirsin. Veri kaynağı kolundaki her satır dört adımlı doğrulamadan geçer: birincisi program bu yılın kılavuzunda gerçekten var mı, ikincisi eldeki sayı hangi yıla ait, üçüncüsü programın özel koşulu var mı, dördüncüsü kontenjanı kaç. Dört adımı geçen satır listene yazılabilir; geçemeyen satır yazılmaz, çünkü kaynağı bulunamayan bir satır listeye girmez. Şemadaki renkler tek başına anlam taşımaz; her kutunun ilk satırındaki büyük harfli etiket kutunun ne olduğunu söyler.
|
||||
%% altyazi: Yapay zekâ sorunun yarısını çözer; diğer yarısı yılı belli bir veri kaynağıdır. Sırayı karıştırınca hata listeye kadar geliyor.
|
||||
flowchart TD
|
||||
S("Bir soru soracaksın") --> K{"Cevabı SAYI mı,<br/>YORUM mu?"}
|
||||
K -- "SAYI" --> V("VERİ KAYNAĞI<br/>taban sırası, kontenjan, koşul, program kodu<br/>ÖSYM kılavuzu Tablo-3 / Tablo-4 · YÖK Atlas<br/>yılı üstünde yazan resmî yayın")
|
||||
K -- "YORUM" --> M("YAPAY ZEKÂ<br/>bu bölümde ne okunur, listem dengeli mi<br/>açıklar, karşılaştırır, listeni eleştirir")
|
||||
M --> C{"Cevabın içinde sayı ya da<br/>program adı geçti mi?"}
|
||||
C -- "geçti" --> V
|
||||
C -- "geçmedi" --> Y("SADECE YORUM<br/>işine yarar, kararı sen verirsin")
|
||||
V --> D("DÖRT ADIMLI DOĞRULAMA<br/>1 · program bu yılın kılavuzunda var mı<br/>2 · sayı hangi yıla ait<br/>3 · özel koşul var mı<br/>4 · kontenjan kaç")
|
||||
D -- "dördü de geçti" --> R("LİSTEYE YAZILABİLİR SATIR")
|
||||
D -- "biri bile geçmedi" --> X("YAZMA<br/>kaynağı bulunamayan satır listeye girmez")
|
||||
|
||||
classDef havuz fill:#eff6ff,stroke:#3b82f6,color:#1e3a8a
|
||||
classDef uyari fill:#fffbeb,stroke:#f59e0b,color:#92400e
|
||||
classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
|
||||
classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
|
||||
class V,M havuz
|
||||
class D,Y uyari
|
||||
class R garanti
|
||||
class X hayal
|
||||
```
|
||||
|
||||
## Sohbet botu neden güncel taban sıralamasını bilemez?
|
||||
|
||||
Bir dil modeli, internetteki metinlerden öğrenilmiş bir **dil** modelidir; bir veri tabanı değildir. Öğrenme işi belli bir tarihte biter — buna eğitim verisinin kesme tarihi denir. O tarihten sonra olan hiçbir şey modelin içinde yoktur. 2026 yerleştirme sonuçları 18 Ağustos 2026'da açıklandı; kesme tarihi bundan önce olan bir model için 2026 tabanları **hiç yaşanmamış** bir olaydır.
|
||||
|
||||
Asıl sorun burada başlıyor: model "bilmiyorum" demek yerine, eğitim verisinde gördüğü **en yakın görünen sayıyı** üretmeye meyillidir. Çünkü yaptığı iş, sorunun ardından gelmesi muhtemel metni yazmaktır; "Boğaziçi Bilgisayar Mühendisliği taban sıralaması" ifadesinden sonra bir sayı gelmesi çok olasıdır, ve model o sayıyı üretir. Sayının hangi yıla ait olduğunu cümlenin içinden anlayamazsın.
|
||||
|
||||
Peki eski bir yılın sayısı ne kadar yanlış olur? Kataloğumuzdaki veriyle ölçtük:
|
||||
|
||||
- Hem 2025 hem 2026 tabanı belli olan **9.160 örgün lisans programında** taban sıralaması bir yılda ortalamada (medyanda) **yüzde 14,9** oynamış. Bunların **2.877'sinde** oynama yüzde 20'yi, **297'sinde** yüzde 50'yi geçmiş.
|
||||
- İlk 100 bin bandındaki **3.034 programda** bir yıllık değişim medyanda **4.014 sıra**; **686 programda** 10.000 sıradan fazla.
|
||||
|
||||
Bu, "biraz sapar" demek değil. Somut bir örnek: Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği'nin taban sıralaması 2023'te **775**, 2024'te **1.006**, 2025'te **1.448**, 2026'da **4.560**. Eğitim verisi 2023 dolaylarında biten bir metin yığınından öğrenmiş bir modelin elindeki en yeni sayı 775 olur; 2026 gerçeği bunun **beş katından fazla**. Sıralaması 2.500 olan bir aday için bu iki sayı aynı kararı vermez: 775 "ulaşılmaz" der, 4.560 "listenin üst bölgesine yazılabilir" der. Yani hata yalnızca rakamda değil, **kararda**.
|
||||
|
||||
### Bu yazıyı yazarken yaptığımız kontrol
|
||||
|
||||
Bir sohbet botunu adıyla test edip aktarmadık; onun yerine **botların okuduğu kaynağı** kontrol ettik, çünkü hata oraya kadar uzanıyor. 22 Eylül 2026'da arama motorunda "Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği 2026 taban puanı" araması yaptık. Başlığında **2026** yazan sayfaların bir kısmı taban sıralaması olarak **1.448** ve taban puanı olarak **533,05003** gösteriyordu. Bu rakamlar kataloğumuzdaki 2026 değerleri değil, **2025** değerleriyle birebir aynı. Bazı sayfalar bunu kendi notunda belirtiyordu: "2026 verileri henüz açıklanmadığı için son yılların verileri baz alınmıştır." Not sayfanın altında duruyor, başlık ise 2026 diyor.
|
||||
|
||||
Yani "2026 taban puanı" diye yayımlanan bir sayfa, 2026 sonuçları açıklandıktan bir ay sonra bile 2025 sayısını gösterebiliyor. Bir sohbet botu bu sayfayı okuyup sana aktardığında ortaya çıkan cümle **yanlış değil, tarihsiz** olur — ki tercihte ikisi aynı kapıya çıkar. Bu yüzden dördüncü adım değil, **ikinci** adım "bu sayı hangi yıla ait?" sorusudur.
|
||||
|
||||
## Sayıdan başka neyi karıştırabilir?
|
||||
|
||||
Sohbet botunun hata üretme biçimi tek değil. Dört ayrı mekanizma var ve dördü de tercihe kadar gelebiliyor:
|
||||
|
||||
**1. Olmayan program–üniversite eşleşmesi.** Model, "üniversite adı + popüler bölüm adı" kalıbını sayısız kez görmüştür; bu yüzden herhangi bir üniversiteyle herhangi bir bölümü dilbilgisi olarak sorunsuz birleştirir. Oysa gerçekte bu eşleşmelerin çoğu yok. 2026 kılavuzunda Psikoloji adıyla **355 örgün lisans programı** var ama bunlar yalnızca **155 üniversitede** bulunuyor; katalogdaki toplam üniversite sayısı ise 322 (yalnızca önlisans programı olanlar dahil). Yani Türkiye'deki üniversitelerin yarısından fazlasında Psikoloji programı yok. Cümle kulağa doğru gelir, kılavuzda karşılığı yoktur.
|
||||
|
||||
**2. Kapanmış ya da kodu değişmiş program.** Kılavuz her yıl yeniden kuruluyor. 2025'te öğrenci alan **572 örgün lisans programı** 2026 kılavuzunda aynı kodla yer almıyor; bu programlar 2025'te toplam **11.587 öğrenci** yerleştirmişti. Ayrıca **466 program** bu yıl kod değiştirdi. Eski metinleri öğrenmiş bir model, geçen yıl gerçekten var olan bir programı bu yıl da varmış gibi anlatabilir. Bu tür satırların ne olduğunu [ölü tercih nedir](/rehber/olu-tercih-nedir) yazısında, kılavuza yeni giren satırların nasıl okunacağını [yeni açılan bölümler nasıl değerlendirilir](/rehber/yeni-acilan-bolumler-nasil-degerlendirilir) yazısında ayrıca anlattık.
|
||||
|
||||
**3. Eskimiş kontenjan.** Kontenjan bir program özelliği değil, **o yılın kararı**. Hem 2025 hem 2026 kontenjanı belli **11.540 örgün lisans programının 5.192'sinde** kontenjan değişti; **3.907'sinde** azaldı. Kontenjanı azalan bir programda tabanın nasıl sıkılaştığını [tabanlar yıldan yıla nasıl değişir](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) yazısında anlattık.
|
||||
|
||||
**4. Özel koşul.** Kılavuzdaki koşul ve açıklama maddeleri (sağlık kurulu raporu, sıralama şartı, öğretim dili şartı, yerleşke bilgisi gibi) numaralıdır ve yıldan yıla metni de numarası da değişebilir. Model bu maddeleri ezberden aktarırsa hem eski hem eksik olur. Doğru yer kılavuzun kendi koşul bölümüdür; en sık karşılaşılanların anlamını [sıralama şartı olan bölümler](/rehber/siralama-sartlari-2026) yazısında topladık.
|
||||
|
||||
Ortak nokta şu: model bu dört hatayı **kötü niyetle** yapmıyor, **yapısı gereği** yapıyor. Elinde yılı etiketli bir tablo yok; elinde metin var.
|
||||
|
||||
## Yapay zekâ tercihte neyi iyi yapar, neyi yapamaz?
|
||||
|
||||
| Soru tipi | Örnek soru | Genel sohbet botu ne yapar | Nereden doğrularsın |
|
||||
| --- | --- | --- | --- |
|
||||
| Kavram | "Taban puan ile başarı sıralaması arasındaki fark ne?" | **İyi yapar** — tanım yıldan yıla değişmiyor | ÖSYM kılavuzunun tanım bölümü · [taban puan mı, sıralama mı](/rehber/taban-puan-mi-siralama-mi) |
|
||||
| Karşılaştırma dili | "Endüstri Mühendisliği ile Yönetim Bilişim Sistemleri neyle ayrışır?" | **İyi yapar** — ders ve çalışma alanı dilini kurar | Üniversitenin kendi ders planı sayfası |
|
||||
| Liste eleştirisi | "Şu 24 satırlık listemde mantık hatası var mı?" | **İyi yapar** — tekrar, sıra bozukluğu, şehir dağılımı yakalar | Kendi kararın · [tercih listesi nasıl yapılır](/rehber/tercih-listesi-nasil-yapilir) |
|
||||
| Metni sadeleştirme | "Kılavuzun şu koşul maddesi ne diyor?" | **İyi yapar** — ama metni sen yapıştırırsan | Yapıştırdığın kılavuz metninin kendisi |
|
||||
| Güncel sayı | "X üniversitesinin Y bölümünün 2026 taban sıralaması kaç?" | **Yapamaz** — eğitim verisi o yılı görmemiş olabilir, yine de sayı üretir | YÖK Atlas · kılavuz Tablo-3 / Tablo-4 |
|
||||
| Program varlığı | "X üniversitesinde Y bölümü var mı?" | **Riskli** — makul görünen ama karşılığı olmayan eşleşme kurabilir | Kılavuz Tablo-4'te program kodu araması |
|
||||
| Özel koşul | "Bu programın sıralama şartı var mı?" | **Riskli** — koşul metni ve numarası yıldan yıla değişir | Kılavuzun koşul ve açıklamalar bölümü |
|
||||
| Kontenjan | "Bu programa kaç kişi alınıyor?" | **Yapamaz** — kontenjan o yılın kararı | Kılavuz Tablo-4 kontenjan kolonu |
|
||||
| Olasılık | "Ben buraya girer miyim?" | **Kimse yapamaz** — ne model ne veri; tabanlar bu yıl yeniden oluşacak | — |
|
||||
|
||||
Son satırın altını çizelim: yerleşme olasılığı veren hiçbir cümleye güvenme. Bu yazının sahibi olan ürün de dahil, kimse bu sayıyı hesaplayamaz; hesaplanabilen tek şey **geçmiş tabanın senin sıralamanın neresinde durduğu**.
|
||||
|
||||
## Bir yapay zekâ cevabını nasıl doğrularsın?
|
||||
|
||||
Elinde bir program adı varsa — ister bottan, ister forumdan, ister arkadaşından gelsin — listene yazmadan önce dört adım:
|
||||
|
||||
| # | Soru | Nereye bakarsın | Ne görmen gerekir |
|
||||
| --- | --- | --- | --- |
|
||||
| 1 | **Program gerçekten var mı?** | ÖSYM'nin [2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu](https://www.osym.gov.tr/2026-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu) sayfasındaki Tablo-4 (lisans) veya Tablo-3 (önlisans); ya da [YÖK Atlas](https://yokatlas.yok.gov.tr) | Üniversite + program adı + **program kodu** birlikte. Kodu bulamıyorsan o satır yoktur. |
|
||||
| 2 | **Bu sayı hangi yıla ait?** | Aynı kaynaklarda sayının başlığı | Sayfanın **başlığında** değil, **tablonun kolon başlığında** yıl yazmalı. "2026 taban puanları" başlıklı bir sayfa 2025 sayısı gösteriyor olabilir. |
|
||||
| 3 | **Özel koşul var mı?** | Kılavuzda programın satırındaki koşul numaraları ve kılavuzun koşul-açıklamalar bölümü | Koşul numarasının **metnini** okumuş olmalısın; numarayı görüp geçmek sayılmaz. |
|
||||
| 4 | **Kontenjan kaç?** | Kılavuz Tablo-3 / Tablo-4'ün o yılki kontenjan kolonu | Geçen yılın kontenjanı değil, **bu yılın** kontenjanı. 2 kişilik bir kontenjanla 200 kişilik kontenjan aynı tabanı üretmez. |
|
||||
|
||||
Dördünü geçemeyen satırı listene yazma. Kılavuzun adım adım nasıl okunduğunu ve YÖK Atlas'ın tercih sihirbazını [tercih robotu nedir, YÖK Atlas nasıl kullanılır](/rehber/tercih-robotu-nedir-yok-atlas-nasil-kullanilir) yazısında anlattık.
|
||||
|
||||
Bir de küçük bir alışkanlık önerisi: bota soru sorarken **sayıyı sen ver**. "Sıralamam 42.000, nereyi yazayım?" yerine "Şu beş programın tabanları şunlar; listemin sırası mantıklı mı?" diye sor. Böylece modeli, iyi yaptığı işin içinde tutmuş olursun.
|
||||
|
||||
## KolayTercih bunu nasıl yapıyor?
|
||||
|
||||
Biz de listeyi yapay zekâya yazdırıyoruz — ama **boş bir sayfayla değil**. Sıra şöyle işliyor ve akışın tamamını [meraklısına sayfasında](/meraklisina) şemasıyla birlikte görebilirsin:
|
||||
|
||||
1. Sıralamanı girdiğinde o sıralamayla açılan **gerçek programlar** listelenir.
|
||||
2. Sihirbazın üç adımı bu kümeyi daraltır: önce **alan** (bir bölümün hangi alana girdiği, adına ve bağlı olduğu fakülteye bakılarak belirlenir), sonra **il** (programı olan tüm iller, seçtiğin alanlardaki program sayısına göre yeniden sayılır), sonra **devlet/vakıf** (sayılar hem alanı hem ili hesaba katar).
|
||||
3. Elde kalanlar **aday havuzu** olur. Havuza yalnızca **en son tercih kılavuzunda yer alan** programlar girer; kapanmış ya da kodu değiştiği için eski kaydı kalmış bir program önerilmez.
|
||||
4. Havuzda 24'ten az program kalırsa filtreler adım adım gevşetilir — **önce il, sonra alan** — ve bu listende açıkça yazar. Havuz yine de dar kalırsa liste eldeki programlarla kurulur, dağılım havuza uyarlanır ve bu da sana açıkça söylenir.
|
||||
5. Yapay zekâ bu havuzdan **en fazla 24 tercih** seçer ve her satıra gerekçe yazar. **Havuzda olmayan bir bölümü yazamaz.**
|
||||
6. Satırların yanındaki **risk notu ve trend özeti yapay zekâ yorumu değildir**; gerçek sıralama geçmişinden hesaplanır. Liste üstte **Hayal**, ortada **Dengeli**, sonda **Güvenli** olacak şekilde kurulur (hedef dağılım 5 / 13 / 6, havuz elverdiğince).
|
||||
|
||||
Bu tasarımın kapattığı hata türleri net:
|
||||
|
||||
- **Olmayan program önerilmesi** — havuz kılavuzdaki gerçek programlardan kuruluyor.
|
||||
- **Kapanmış ya da kodu değişmiş program önerilmesi** — havuza yalnızca son kılavuzdaki programlar giriyor.
|
||||
- **Güncel olmayan taban sayısı üretilmesi** — taban, risk ve trend model tarafından yazılmıyor, veriden hesaplanıyor.
|
||||
|
||||
Kapatmadığı şeyler de aynı netlikte:
|
||||
|
||||
- **Tabanlar bu yıl yeniden oluşacak.** Elimizdeki her sayı geçmiş yerleştirmelere ait. Geçen yıl güvenli görünen bir program bu yıl dolabilir; ürün **yerleşme olasılığı hesaplamaz**, yalnızca son tabanı senin sıralamanla kıyaslar.
|
||||
- **Özel koşulları senin durumunla eşleştirmiyoruz.** Sağlık şartı, sıralama şartı, öğretim dili gibi maddeleri kılavuzdan **sen** okumalısın.
|
||||
- **Modelin gerekçe cümlesi bir yorumdur.** Havuzun dışına çıkamaz ama gerekçe metninde genel, iddialı ya da senin hayatına uymayan bir cümle kurabilir. Satırın kendisi veriden gelir; cümleyi sen tartarsın.
|
||||
- **Ne istediğini bilmiyoruz.** Hangi bölümü gerçekten okuyacağın, hangi şehirde dört yıl yaşayabileceğin, bütçenin neye yettiği havuzda yazmıyor.
|
||||
|
||||
Kısacası: bu tasarım **sayı uydurma** kapısını kapatıyor, **karar verme** kapısını değil. Liste karar destek çıktısıdır; son hâli ve sorumluluğu sana ait.
|
||||
|
||||
## Hangi soruyu kime sormalısın?
|
||||
|
||||
Tercih sürecinde üç ayrı merci var ve üçünü karıştırmak zaman kaybının çoğunu açıklıyor:
|
||||
|
||||
- **Veriye sor:** taban sıralaması, kontenjan, yerleşen sayısı, program kodu, özel koşul, öğretim dili, süre. "Kaç netle girilir" de bu gruptadır ve cevabı kaynaklıdır: [kaç net ile hangi bölüm](/rehber/kac-net-ile-hangi-bolum). Bunların cevabı ÖSYM kılavuzunda ve YÖK Atlas'ta yazılıdır; tartışmaya açık değildir. Katalogda aynı bilgiyi bölüm bölüm görmek için [bölüm sayfalarına](/bolumler) bakabilirsin.
|
||||
- **Yapay zekâya sor:** "Bu bölümde ne okunur?", "Bu iki bölüm neyle ayrışır?", "Listemde mantık hatası var mı?", "Bu kılavuz maddesini sadeleştirir misin?" Model burada hızlı, sabırlı ve iyi. Verdiği her sayıyı yukarıdaki dört adımdan geçir.
|
||||
- **İnsana sor:** "Bu bölümü okuyan biri günlerini nasıl geçiriyor?", "Bu şehirde yaşamak nasıl?", "Ailemin bütçesi buna yeter mi?", "Ben bunu gerçekten istiyor muyum?" Bölümde okuyan bir öğrenci, mezun bir tanıdık, okulunun rehber öğretmeni ve ailen. Hiçbir araç bu cevapları üretemez.
|
||||
|
||||
Sıralamanı girip hangi programların masada olduğunu görmek için [ana sayfadaki formu](/) kullanabilir, listenin üç bölgesinin nasıl kurulduğunu [tercih listesi nasıl yapılır](/rehber/tercih-listesi-nasil-yapilir) yazısında okuyabilirsin.
|
||||
|
||||
## Sık sorulan sorular
|
||||
|
||||
**Sohbet botuna sıralamamı verip liste istesem olmaz mı?**
|
||||
İstediğin listeyi alırsın; ama listedeki program adlarının bu yılın kılavuzunda var olduğunu, sayıların 2026'ya ait olduğunu ve koşulların geçerli olduğunu model garanti etmez. Aldığın listeyi yukarıdaki dört adımdan satır satır geçirmen gerekir — ki bu, listeyi baştan kılavuzdan kurmakla neredeyse aynı iştir.
|
||||
|
||||
**Bot "internetten arayarak" cevap veriyorsa güvenilir mi?**
|
||||
Daha iyidir ama yeterli değildir. Bu yazının "Bu yazıyı yazarken yaptığımız kontrol" bölümünde gösterdiğimiz gibi, başlığında 2026 yazan sayfalar 2025 sayısı gösterebiliyor. Arama yapan bir bot da o sayfayı okur. Botun gösterdiği kaynağa tıklayıp **tablonun kolon başlığındaki yılı** kendi gözünle görmen gerekir.
|
||||
|
||||
**Model bana kaynağını söyledi, yeter mi?**
|
||||
Kaynağın **adını** söylemesi, o kaynağı okuduğu anlamına gelmez; kaynak adı da üretilebilen bir metindir. Bağlantıyı aç, aradığın satırı o sayfada bul.
|
||||
|
||||
**Yapay zekâ kullanmayayım mı?**
|
||||
Tam tersi. Kavram açıklama, iki bölümü karşılaştırma, kılavuz maddesini sadeleştirme ve listeni eleştirme işlerinde ciddi zaman kazandırır. Yalnızca **sayı kaynağı** olarak kullanma.
|
||||
|
||||
**Sizin yapay zekânız neden sayı uydurmuyor?**
|
||||
Çünkü ona sayı ürettirmiyoruz. Model, veritabanından kurulan aday havuzunun **içinden seçim yapar** ve gerekçe yazar; taban, risk ve trend rakamları veriden hesaplanır. Havuzun dışına çıkamaz. Ayrıntısı [meraklısına sayfasında](/meraklisina).
|
||||
|
||||
## Bu yazıdaki rakamlar nasıl hesaplandı?
|
||||
|
||||
Tüm rakamlar kataloğumuzun YÖK Atlas kaynaklı veri kümesinden; 2026 verisi 21 Eylül 2026'da işlendi. Ölçüm kümesi: `onlisans = 0` (örgün lisans programları).
|
||||
|
||||
- **Bir yıllık taban oynaması:** 2025 ve 2026 taban sıralamasının ikisi de dolu olan 9.160 program. Her program için `|2026 sırası − 2025 sırası| ÷ 2025 sırası`; bu oranın medyanı yüzde 14,9. Yüzde 20'yi geçen 2.877, yüzde 50'yi geçen 297 program.
|
||||
- **İlk 100 bin bandı:** 2025 tabanı 100.000 ve altında olan 3.034 program; mutlak farkın medyanı 4.014 sıra, 10.000 sıradan fazla oynayan 686 program.
|
||||
- **Kılavuzdan düşen programlar:** Katalog yalnızca **en son kılavuzda yer alan** programları tutar (2026'da 21.493 program: 12.239 lisans, 9.254 önlisans); düşenler ayrı bir arşiv tablosuna taşınır. Arşivde 2025'te yerleşeni sıfırdan büyük olan ve kodu bu yılın bir programına eşleşmeyen 572 lisans programı var; 2025'teki toplam yerleşenleri 11.587. Kod eşleşmesi kurulan (yani kodu değişip devam eden) 466 program ayrıca işaretli. Uyarı: kodu değişip **eşleşmesi kurulamayan** programlar da bu 572'nin içinde olabilir; sayı "kapanan program sayısı" değil, "bu yılın kılavuzunda aynı kodla bulunmayan program sayısı"dır.
|
||||
- **Kontenjan değişimi:** 2025 ve 2026 kontenjanının ikisi de dolu olan 11.540 program; 5.192'sinde kontenjan değişti, 3.907'sinde azaldı.
|
||||
- **Psikoloji kapsaması:** Adı "Psikoloji" ile başlayan 355 örgün lisans programı, 155 ayrı üniversitede; katalogdaki toplam üniversite sayısı 322 (önlisans dahil).
|
||||
- **Boğaziçi Bilgisayar Mühendisliği:** Tek program satırı; taban sıralaması 2023'te 775, 2024'te 1.006, 2025'te 1.448, 2026'da 4.560 (2026 taban puanı 526,75435). Aynı programın katalog sayfası: [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi).
|
||||
|
||||
## Kaynaklar
|
||||
|
||||
Tüm kaynaklara 22 Eylül 2026'da erişildi.
|
||||
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu](https://www.osym.gov.tr/2026-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu) — kılavuz PDF'i ile Tablo-3 (önlisans) ve Tablo-4 (lisans) dosyalarının resmî yayın yeri; program kodu, kontenjan ve koşul maddelerinin kaynağı.
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS: Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunun Yayımlanması](https://www.osym.gov.tr/2026yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzunun-yayimlanmasi) duyurusu (21 Temmuz 2026) — kılavuzun yayım tarihi ve "tercihten önce nihai kılavuzu kontrol edin" uyarısı.
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS Yerleştirme Sonuçları Açıklandı](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) — 2026 yerleştirme sonuçlarının açıklanma tarihi (18 Ağustos 2026).
|
||||
- YÖK, [YÖK Atlas](https://yokatlas.yok.gov.tr) — program bazında taban sıralaması, kontenjan ve yerleşen sayısının resmî yayın yeri; [Lisans Tercih Sihirbazı](https://yokatlas.yok.gov.tr/tercih-sihirbazi-t4.php) ve [Önlisans Tercih Sihirbazı](https://yokatlas.yok.gov.tr/tercih-sihirbazi-t3.php).
|
||||
- Taban sıralaması, kontenjan, yerleşen ve program envanteri: kataloğumuzun YÖK Atlas kaynaklı 2026 veri kümesi (21 Eylül 2026'da işlendi). Hesap yöntemi yukarıdaki "Bu yazıdaki rakamlar nasıl hesaplandı?" bölümünde.
|
||||
- "2026 taban puanı" başlıklı üçüncü taraf sayfalarının 2025 rakamı gösterdiği gözlemi: 22 Eylül 2026'da yapılan arama motoru sorgusu ("Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği 2026 taban puan başarı sıralaması"). Site adı bilerek verilmedi; gözlem tek bir siteye değil, sayfa türüne ilişkindir.
|
||||
- KolayTercih'in aday havuzu ve liste kurma akışı: [meraklısına sayfası](/meraklisina) ve üzerindeki akış şeması.
|
||||
194
content/rehber/yeni-acilan-bolumler-nasil-degerlendirilir.md
Normal file
194
content/rehber/yeni-acilan-bolumler-nasil-degerlendirilir.md
Normal file
@@ -0,0 +1,194 @@
|
||||
---
|
||||
baslik: Yeni Açılan Bölüm Tercih Edilir mi? Taban Sıralaması Olmayan Programın Karar Şeması
|
||||
aciklama: 2026'da 930 program ilk kez öğrenci aldı. Tabanı olmayan bir program nerede açılıyor, ikinci yıl ne oluyor, ertesi yıl kılavuzda kalıyor mu — kendi katalog verimizden ölçtük ve satırın listenin neresine yazılacağını şemaya döktük.
|
||||
tarih: 2026-09-22
|
||||
---
|
||||
|
||||
**Kısa cevap:** Yeni açılan bölüm tercih edilir; ama "tabanı yok" demek "kolay" demek değildir. 2026'da ilk kez kontenjan veren 930 programı ölçtük: %74,9'unda kontenjan doldu ve taban sıralaması oluştu, %25,1'inde kontenjan boş kaldı — kılavuzun geri kalanında kontenjanı dolan programların oranı %88,2. Aynı bölümün başka üniversitelerdeki taban medyanıyla kıyaslanabilen 584 yeni programın **%74,5'i o medyandan daha gevşek, %25,5'i daha sıkı** açıldı; yani dörtte birinde yeni program, aynı bölümün yerleşik programlarından *daha zor* girilir çıktı. Bunu ayıran en güçlü işaret kontenjan büyüklüğü: kontenjanı 1–10 kişi olan yeni programların %58'i medyandan sıkı açılırken, kontenjanı 41 kişi ve üstü olanlarda bu oran %5,7. Pratik kural: **yeni program listenin hayal ya da dengeli bloğuna yazılır, güvenli bloğu tabanı bilinen programlarla kurulur.**
|
||||
|
||||
Buradaki bütün rakamlar kataloğumuzun YÖK Atlas kaynaklı 2021–2026 verisinden geliyor (2026-YKS yerleştirme sonuçları 18 Ağustos 2026'da açıklandı, veri 21 Eylül 2026'da kataloğa işlendi). "Yeni program" tanımımız şu: **2026 kılavuzunda kontenjanı olan, 2021–2025 yıllarının hiçbirinde kontenjanı olmayan program satırı.** Hesaba yalnızca Türkiye'deki devlet ve vakıf üniversitelerinin programları girdi — katalogdaki `unitur` değerleriyle: DEVLET, VAKIF ve VAKIF MYO (vakıf meslek yüksekokulları; yalnız ilk ikisiyle sayarsan yeni program sayısı 930 değil 895 çıkar). KKTC ve yurt dışı kampüsler ile yalnız KKTC uyruklu adaylara açık kontenjan satırları havuz dışında bırakıldı (bunlar 1–2 kişilik özel kontenjanlar olduğu için tabloyu bozuyordu). Verimiz 2021'de başladığı için 2021 ve 2022'de ilk kez açılan programları "yeni" sayamadık; bu yüzden kohort analizleri 2023'ten başlıyor.
|
||||
|
||||
## Yeni açılan bölümün taban sıralaması neden yok?
|
||||
|
||||
Çünkü taban sıralaması bir *hesap* değil, bir *sonuç*tur: o programa yerleşen son adayın sırasıdır. Program ilk kez öğrenci alıyorsa geçmiş yıl yerleştirmesi de yoktur; bu yüzden ne ÖSYM kılavuzunda, ne YÖK Atlas'ta, ne de bizim kataloğumuzda o satırın geçmiş yıl verisi bulunur. Başka bir sitede bulduğunu sanıyorsan iki kez bak: ya başka bir üniversitenin aynı adlı programına ya da aynı üniversitenin başka bir burs/dil satırına bakıyorsundur.
|
||||
|
||||
İkinci bir kural daha var ve yeni programlarda sık devreye giriyor: **kontenjanı dolmayan programda en küçük puan ve başarı sırası oluşmaz.** Verimizde bu birebir doğrulanıyor — 2026'da ilk kez açılan 930 programın kontenjanı dolan 697'sinin hepsinde 2026 tabanı var, kontenjanı boş kalan 233'ünün hiçbirinde yok. Yani yeni bir program ilk yılında kontenjanını dolduramazsa ikinci yıla da tabansız girer. ([Boş kontenjanın ne anlattığını ayrı yazıda anlattık.](/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor))
|
||||
|
||||
Programın açılma kararı senin görmediğin bir yerde veriliyor: 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca ön lisans, lisans ve lisansüstü programların açılması, öğrenci alınması ve öğrenci alımının durdurulması Yükseköğretim Kurulu tarafından karara bağlanır. Yani "bu bölüm bu üniversitede açıldı" cümlesi, YÖK'ün kadro ve altyapı değerlendirmesinden geçmiş bir karardır — ama bu karar programın *kaç sıralamadan* öğrenci alacağı hakkında hiçbir şey söylemez.
|
||||
|
||||
## Tabanı olmayan bir programı listeye yazarken neye bakılır?
|
||||
|
||||
```mermaid
|
||||
%% aria: Taban sıralaması olmayan yeni programın karar şeması. Başlangıç noktası şudur: program ilk kez öğrenci alıyor, geçmiş yıl tabanı yok. İlk soru kontenjanın kaç kişi olduğudur. Kontenjan on kişi ve altındaysa satır listenin hayal bloğuna yazılır, çünkü ölçtüğümüz veride kontenjanı bir ila on kişi olan yeni programların yüzde elli sekizi aynı bölümün başka üniversitelerdeki taban medyanından daha sıkı açılmıştır. Kontenjan on bir kişi ve üstündeyse ikinci soruya geçilir: aynı bölümün başka üniversitelerdeki taban sıralaması medyanı senin sıralamana göre nerede duruyor. Medyan senin sıranın üstündeyse, yani o bölüme bugün zaten giremiyorsan, yeni program da hayal bloğuna yazılır. Medyan senin sırana yakınsa satır dengeli bloğa, listenin ortasına tek satır olarak yazılır. Medyan senin sıranın belirgin gerisindeyse, yani o bölüme rahat giriyorsan, satır yine dengeli sayılır çünkü ilk yıl beklenmedik biçimde sıkı kapanabilir. Şemanın ortak çıkışı şudur: listenin güvenli bloğu hiçbir durumda yeni programlarla doldurulmaz, tabanı bilinen programlarla kurulur. Şemadaki renkler tek başına anlam taşımaz; her kutunun içindeki büyük harfli etiket o kutunun hangi dilim olduğunu yazar.
|
||||
%% altyazi: Yeni program listende hayal ya da dengeli olabilir; güvenli bloğu tabanı bilinen satırlarla kurarsın.
|
||||
flowchart TD
|
||||
B("Program ilk kez öğrenci alıyor:<br/>geçmiş yıl tabanı yok") --> K{"Kontenjan kaç kişi?"}
|
||||
K -- "1-10 kişi" --> H("HAYAL bloğu:<br/>küçük kontenjan sıkı kapanmaya eğilimli")
|
||||
K -- "11 kişi ve üstü" --> M{"Aynı bölümün başka üniversitelerdeki<br/>taban medyanı senin sırana göre nerede?"}
|
||||
M -- "medyan sıranın üstünde:<br/>o bölüme bugün giremiyorsun" --> H
|
||||
M -- "medyan sırana yakın" --> D("DENGELİ blok:<br/>listenin ortasında tek satır")
|
||||
M -- "medyan sıranın belirgin gerisinde:<br/>o bölüme rahat giriyorsun" --> D2("Yine DENGELİ say:<br/>ilk yıl sıkı kapanabilir")
|
||||
H --> G("GÜVENLİ blok bundan kurulmaz:<br/>oraya tabanı bilinen programlar yazılır")
|
||||
D --> G
|
||||
D2 --> G
|
||||
|
||||
classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
|
||||
classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
|
||||
classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
|
||||
class H hayal
|
||||
class D,D2 uyari
|
||||
class G garanti
|
||||
```
|
||||
|
||||
Şemanın dışında, satırı yazmadan önce bakılacak beş şey daha var:
|
||||
|
||||
1. **Aynı üniversitedeki akraba bölümlerin tabanı.** Yeni açılan Yazılım Mühendisliği'nin nerede kapanacağını en iyi tahmin eden şey, aynı üniversitenin Bilgisayar Mühendisliği tabanıdır. Üniversite sayfamızdaki program listesinden bunu tek ekranda görebilirsin.
|
||||
2. **Aynı bölümün başka üniversitelerdeki dağılımı.** [Bölüm sayfalarında](/bolumler) o bölümün bütün üniversitelerdeki 2026 tabanları sıralı duruyor; medyanı gözle bulmak kolay.
|
||||
3. **Kadro ve altyapı.** Bölümün kendi web sayfası var mı, öğretim üyesi kadrosu ilan edilmiş mi, laboratuvar/atölye/uygulama alanı anlatılmış mı? Yeni bölümde ilk iki yıl çoğunlukla ortak dersler okunur; asıl fark üçüncü yıldan sonra kadroyla ortaya çıkar.
|
||||
4. **Öğretim dili ve burs satırı.** Aynı bölümün "(Burslu)", "(%50 İndirimli)", "(Ücretli)", "(İngilizce)" satırları ayrı programlardır ve tabanları birbirinden yüz binlerce sıra uzakta kapanır. "Bu bölüm yeni açıldı" derken hangi satırdan bahsettiğine dikkat et.
|
||||
5. **Bedeli.** Vakıf üniversitesinde yeni açılan ücretli bir satırın kararı sıralamayla değil dört yıllık bütçeyle verilir. ([Devlet mi vakıf mı?](/rehber/devlet-mi-vakif-mi))
|
||||
|
||||
## 2026'da ilk kez öğrenci alan programlar doldu mu?
|
||||
|
||||
2026 kılavuzunda ilk kez kontenjan veren 930 program var: 145 üniversitede, 261 farklı bölüm adında, toplam 26.837 kontenjan. Kılavuzun geri kalanıyla yan yana koyunca tablo şöyle:
|
||||
|
||||
| 2026 verisi | İlk kez açılan programlar | Kılavuzun geri kalanı |
|
||||
|---|---|---|
|
||||
| Program satırı | 930 | 19.099 |
|
||||
| Kontenjan | 26.837 | 702.576 |
|
||||
| Doluluk (yerleşen ÷ kontenjan) | %88,2 | %98,5 |
|
||||
| Kontenjanı tam dolan program payı | %74,9 | %88,2 |
|
||||
| Hiç yerleşen olmayan program payı | %1,9 | %2,1 |
|
||||
|
||||
Önemli olan son iki satır. Yeni programlar **tamamen boş kalmıyor**: hiç yerleşen olmayan program payı %1,9, kılavuzun geri kalanında %2,1 — yani fark yok. Ama kontenjanını tam dolduramama oranı iki katından fazla: yeni programlarda %25,1, diğerlerinde %11,8. Yani "yeni bölüm açılır, kimse yazmaz" doğru değil; "yeni bölüm açılır, birkaç kişilik açık kalır" doğru.
|
||||
|
||||
Devlet–vakıf kırılımı bu resmi ikiye bölüyor:
|
||||
|
||||
| İlk kez açılan (2026) | Program | Kontenjan | Doluluk | Hiç yerleşen olmayan |
|
||||
|---|---|---|---|---|
|
||||
| Devlet · lisans | 131 | 3.257 | %96,5 | 3 |
|
||||
| Devlet · önlisans | 120 | 4.045 | %105,2 | 2 |
|
||||
| Vakıf · lisans | 297 | 8.478 | %80,4 | 9 |
|
||||
| Vakıf · önlisans | 382 | 11.057 | %85,4 | 4 |
|
||||
|
||||
Devlet önlisansta doluluğun %100'ü aşması gerçek bir doluluk değil, **paydanın eksikliğidir:** kaynak verimizdeki kontenjan alanı yalnız genel kontenjanı tutuyor, yerleşen alanı ise dört kota türünün (genel + okul birincisi + şehit-gazi yakını + depremzede) toplamı. Kota kontenjanları paydaya girmediği için oran %100'ü aşabiliyor; aynı sapma kılavuzun genelinde de var ve **devlet programlarında belirgin.** Bu yüzden aşağıdaki devlet satırlarını kesin bir yüzde değil, "pratikte doluyor" düzeyinde bir gösterge olarak oku; vakıf satırları %100'ün çok altında olduğu için sapmadan etkilenmiyor (bu oranlar üst sınırdır, gerçek doluluk daha düşük olabilir). Yeni program 86 devlet ve 59 vakıf üniversitesinde açıldı, ama satır sayısı vakıf tarafında toplanıyor: ilk kez açılan 930 satırın 679'u (%73,0) vakıf üniversitelerinde. Yani devlet üniversiteleri az sayıda ve genellikle dolan program açıyor, vakıf üniversiteleri çok sayıda ve daha düşük doluluklu program açıyor.
|
||||
|
||||
En çok yeni satır açılan bölüm adları da şirketleşen talebi gösteriyor: [Yönetim Bilişim Sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) 18 satır, Bilgisayar Programcılığı 17, İşletme 16, [Psikoloji](/bolum/psikoloji) 13, Gastronomi ve Mutfak Sanatları 13, Fizyoterapi 13, Robotik ve Yapay Zeka 12, Yapay Zeka Operatörlüğü 11. Bunların doluluğu birbirinden çok farklı: İşletme %99,8 dolarken Robotik ve Yapay Zeka %61,9'da kaldı.
|
||||
|
||||
## Yeni program sıkı mı gevşek mi açılıyor — bunu ne belirliyor?
|
||||
|
||||
Bu yazının kalbi burası. Her yeni program için aynı bölümün, aynı üniversite türünde, en az 5 yerleşik programı olan bir referans grubu kurduk ve yeni programın 2026 tabanını o grubun **medyanıyla** kıyasladık. Kıyaslanabilir 584 program çıktı. Sonuç, kontenjan büyüklüğüne göre son derece düzenli:
|
||||
|
||||
| Yeni programın kontenjanı | Program | Medyandan **daha sıkı** açılan pay | Medyana göre ortanca fark |
|
||||
|---|---|---|---|
|
||||
| 1–10 kişi | 162 | **%58,0** | −%8 (medyandan sıkı) |
|
||||
| 11–20 kişi | 55 | %25,5 | +%33 (1,3 kat gevşek) |
|
||||
| 21–40 kişi | 227 | %14,5 | +%60 (1,6 kat gevşek) |
|
||||
| 41 kişi ve üstü | 140 | %5,7 | +%148 (2,5 kat gevşek) |
|
||||
| **Toplam** | **584** | **%25,5** | **+%51 (1,5 kat gevşek)** |
|
||||
|
||||
Okunuşu: kontenjan ne kadar küçükse, program o kadar yukarıdan açılıyor. 10 kişilik yeni bir program için "tabanı yok, demek ki gevşektir" varsayımı yazı tura atmaktan farksız — çoğu kez tersi çıkıyor. 40 kişinin üstünde kontenjan veren yeni bir program içinse gevşek açılma eğilimi güçlü ama kesin değil: o bantta bile programların %5,7'si medyandan sıkı kapandı.
|
||||
|
||||
Dağılımın uçları bunu daha net anlatıyor. 584 programın tabanını referans medyanına göre sıraladığımızda:
|
||||
|
||||
| Yüzdelik | Medyana göre fark | Ne demek |
|
||||
|---|---|---|
|
||||
| En sıkı %10 | −%46 | Medyandan belirgin sıkı: yerleşik programlardan zor |
|
||||
| Alt çeyrek | −%1 | Medyanla neredeyse aynı |
|
||||
| Ortanca | +%51 | 1,5 kat gevşek |
|
||||
| Üst çeyrek | +%166 | 2,7 kat gevşek |
|
||||
| En gevşek %10 | +%263 | 3,6 kat gevşek |
|
||||
|
||||
Somut örnek: 2026'da [Türk-Alman Üniversitesi](/universite/turk-alman-universitesi) Psikoloji programını, [Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi](/universite/mimar-sinan-guzel-sanatlar-universitesi) ise Psikoloji (İngilizce) programını ilk kez açtı. İkisinin de kontenjanı 30'du ve ikisi de doldu; tabanları **31.382** ve **57.464** sırada kapandı. Oysa devlet üniversitelerindeki yerleşik 72 Psikoloji programının 2026 taban medyanı **101.050**. Yani "yeni açıldı, tabanı yoktu" diye elenen bu iki program, aslında kılavuzdaki devlet Psikoloji programlarının çoğundan daha sıkıydı. Aynı yıl vakıf tarafında ilk kez açılan Psikoloji satırlarının tabanları 21.939 ile 1.376.337 arasına yayıldı — 21.939'da kapanan satırın kontenjanı 2 kişiydi, 1.376.337'de kapanan satırın 59.
|
||||
|
||||
## İkinci yıl ne oluyor — yeni programın tabanı "oturuyor" mu?
|
||||
|
||||
Yaygın inanç şu: "İlk yıl gevşek açılır, ikinci yıl herkes öğrenince sıkılaşır." Üç kohortta ölçtük ve inanç kısmen doğru ama **yeni programa özgü değil**: yeni programların ikinci yılı, kılavuzun geri kalanıyla neredeyse birebir aynı yönde hareket ediyor.
|
||||
|
||||
| Kohort (ilk yıl → ikinci yıl) | Grup | Program | Tabanı sıkılaşan pay | Ortanca değişim |
|
||||
|---|---|---|---|---|
|
||||
| 2023 → 2024 | İlk kez açılanlar | 620 | %65,5 | −%4,6 |
|
||||
| 2023 → 2024 | Kılavuzun geri kalanı | 14.604 | %66,8 | −%4,9 |
|
||||
| 2024 → 2025 | İlk kez açılanlar | 1.159 | %81,4 | −%12,2 |
|
||||
| 2024 → 2025 | Kılavuzun geri kalanı | 14.317 | %82,9 | −%12,4 |
|
||||
| 2025 → 2026 | İlk kez açılanlar | 1.135 | %83,8 | −%12,6 |
|
||||
| 2025 → 2026 | Kılavuzun geri kalanı | 15.223 | %85,7 | −%12,1 |
|
||||
|
||||
(Eksi değer sıkılaşma demek: taban sıralaması küçülmüş, yani girmek zorlaşmış.)
|
||||
|
||||
Üç kohortun üçünde de yeni programların sıkılaşma oranı, kılavuzun geri kalanının bir–iki puan *altında*. Yani "ikinci yıl yeni bölüm patlar" diye bir kural yok; son yıllarda **bütün kılavuz** sıkılaşıyor ve yeni programlar bu akıntıda yüzüyor. Bunun anlamı şu: yeni programın asıl belirsizliği **ikinci yılda değil, birinci yılda**. İlk yıl nerede açıldığı belirsiz; açıldıktan sonra sıradan bir program gibi davranıyor. Tabanların genel olarak neden oynadığını [taban sıralamalar yıldan yıla ne kadar değişir?](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) yazısında anlattık.
|
||||
|
||||
## Yeni açılan program ertesi yıl kılavuzda kalıyor mu?
|
||||
|
||||
Kalmayabiliyor — ve bu, yeni programlarda ölçebildiğimiz en somut risk. 2025'te ilk kez kontenjan veren 2.004 program satırının **475'i (%23,7) 2026 kılavuzunda hiç yok**. Kılavuzun tamamında 2025'ten 2026'ya düşen satır oranı %8,0; yani yeni programlar yaklaşık üç kat daha yüksek oranda kayboluyor.
|
||||
|
||||
Bu 475 satırın hepsi "bölüm kapandı" demek değil:
|
||||
|
||||
| 2025'te ilk kez açılan 2.004 satıra ne oldu? | Satır | Pay |
|
||||
|---|---|---|
|
||||
| 2026 kılavuzunda yine kontenjan verdi | 1.529 | %76,3 |
|
||||
| 2026'da yok, ama aynı üniversitede aynı bölümün başka bir satırı (burs/dil varyantı) var | 298 | %14,9 |
|
||||
| 2026'da o üniversitede o bölüm adıyla hiç kontenjan yok | 177 | %8,8 |
|
||||
|
||||
Yani on yeni programdan yaklaşık biri, bir yıl sonra o üniversitede tamamen ortadan kalkıyor. YÖK'ün kararı adının da söylediği gibi öğrenci *alımını* durdurur; o programda okumakta olan öğrencilerin durumu üniversitenin kendi düzenlemesine kalır. Yine de arkandan kimse gelmeyen bir bölümde okumak — kulüp, staj ağı, mezun ağı, ders çeşitliliği açısından — tercih etmeden önce düşünmen gereken bir şeydir.
|
||||
|
||||
İlk yılın sonucu ikinci yılı güçlü biçimde haber veriyor:
|
||||
|
||||
| 2025'te ilk kez açılan ve 2026'da da kontenjan veren programlar | Satır | 2026'da kontenjanı dolan pay | 2026 doluluğu |
|
||||
|---|---|---|---|
|
||||
| İlk yıl kontenjanı dolmuştu | 1.161 | %97,8 | %102,8 |
|
||||
| İlk yıl kontenjanı boş kalmıştı | 368 | %18,5 | %39,7 |
|
||||
|
||||
(Buradaki %102,8 de yukarıdaki payda sorununun izidir; okunacak şey iki satır arasındaki uçurumdur, tek tek yüzdeler değil.)
|
||||
|
||||
Yani tercih ettiğin bölüm geçen yıl açılmış ve kontenjanını dolduramamışsa, bu yıl da büyük olasılıkla dolmayacaktır — bu senin için "girmesi kolay" anlamına gelir, ama aynı zamanda "sınıf yarı boş olabilir" anlamına da gelir.
|
||||
|
||||
## Bu satır listende hayal mi, dengeli mi, güvenli mi olmalı?
|
||||
|
||||
Tercih listesi [hayal, dengeli ve güvenli bloklardan](/rehber/tercih-listesi-nasil-yapilir) kurulur. Yeni programın yeri şu mantıkla belirlenir:
|
||||
|
||||
- **Güvenli bloğa yazma.** Güvenli blok listenin sigortasıdır ve sigorta ölçülebilir veriyle kurulur. Tabanı olmayan bir satır, ne kadar gevşek görünürse görünsün, o işi göremez. Yukarıdaki veriye göre kontenjanı 40'ın üstünde olan yeni programların bile %5,7'si beklenenden sıkı kapandı; bu oran bir sigorta için fazla yüksek.
|
||||
- **Dengeli bloğa tek satır olarak yazılabilir.** Aynı bölümün başka üniversitelerdeki taban medyanı senin sıralamana yakın ya da gerisindeyse ve kontenjan 10'un üstündeyse, satır dengeli blokta anlamlıdır. Ama dengeli bloğun tamamını yeni programlardan kurma — bir ya da iki satır yeter.
|
||||
- **Hayal bloğuna rahatça yazılır.** Kontenjan küçükse ya da o bölüme bugünkü sıralamanla zaten giremiyorsan, yeni program listenin üst bloğunda durur. Hayal tercihi meşrudur; [ölü tercih](/rehber/olu-tercih-nedir) olan, iddialı satırı listenin *sonuna* saklamaktır.
|
||||
- **Sıralaman henüz belli değilse** önce [hedef sıralamanı belirle](/rehber/hedef-siralama-nasil-belirlenir); yoksa "yeni program benim için hayal mi dengeli mi" sorusunun zemini olmaz.
|
||||
|
||||
Bir de listenin tamamına dair bir uyarı: 2026'da ilk kez açılan 930 satır, 261 farklı bölüm adına dağılmış durumda. Bir bölümü çok beğenip aynı bölümün beş ayrı üniversitedeki yeni satırını listeye dizmek, listeni tek bir tahmine bağlamak demektir. Yeni satırları listeye serp, bir yere yığma.
|
||||
|
||||
## Tercih robotu tabanı olmayan programı ne yapıyor?
|
||||
|
||||
Dürüst cevap: **listeye almıyor.** [Tercih robotumuz](/#hero-form) bir programı ancak "efektif taban sıralaması" varsa değerlendirebiliyor — bu, son yılın (2026) taban sırası, o yıl veri yoksa bir önceki yılın (2025) taban sırasıdır. İki yılda da tabanı oluşmamış bir program havuza hiç girmiyor, çünkü senin sıralamanla kıyaslanacak bir sayı yok. Ürün yerleşme olasılığı hesaplamaz; yalnızca son taban sıralamasını senin sıranla kıyaslar. Havuzun nasıl kurulduğu ve bir dil modelinin bu havuzun dışına neden çıkamadığı [yapay zekâya tercih sordum, güvenilir mi](/rehber/yapay-zekaya-tercih-sordum-guvenilir-mi) yazısında.
|
||||
|
||||
Pratikte bu şu demek:
|
||||
|
||||
- 2026'da ilk kez açılıp kontenjanını **dolduran** 697 program artık tabanı olan programlardır; 2027 tercihlerinde robotun havuzunda olacaklar.
|
||||
- 2026'da açılıp kontenjanı **boş kalan** 233 program hâlâ tabansızdır; onları robot listelemez, [bölüm](/bolumler) ve üniversite sayfalarından elle bulman gerekir.
|
||||
- Bu yazıdaki karar şeması tam olarak o elle yapılan iş içindir.
|
||||
|
||||
## Sık sorulan sorular
|
||||
|
||||
**Yeni açılan bölümün taban puanı kaç?**
|
||||
Yoktur. Taban puanı ve başarı sırası, programa yerleşen son adaydan hesaplanır; program ilk kez öğrenci alıyorsa hesaplanacak bir yerleştirme yoktur. Kontenjanı dolmayan programda da oluşmaz — 2026'da ilk kez açılıp kontenjanı boş kalan 233 programın hiçbirinde 2026 tabanı yok.
|
||||
|
||||
**Yeni açılan bölüm daha kolay mı girilir?**
|
||||
Çoğunlukla evet, ama dörtte bir oranında hayır. Kıyaslayabildiğimiz 584 yeni programın %74,5'i aynı bölümün başka üniversitelerdeki medyanından gevşek, %25,5'i daha sıkı açıldı. Kontenjanı 10 kişiye kadar olan yeni programlarda sıkı açılma oranı %58'e çıkıyor.
|
||||
|
||||
**İlk kez öğrenci alan bölüm riskli mi?**
|
||||
Riski üç başlıkta ölçebiliyoruz: (1) kontenjanın boş kalma ihtimali yüksek — kontenjanı tam dolan yeni program oranı %74,9, kılavuzun geri kalanında %88,2; (2) ertesi yıl kılavuzdan düşme ihtimali yüksek — 2025 kohortunda %23,7'si 2026'da yok, %8,8'i o üniversitede o bölüm adıyla hiç yok; (3) ilk yıl tabanının nereye oturacağı tahmin edilemiyor. Buna karşılık ikinci yıl davranışı kılavuzun geri kalanından farklı değil.
|
||||
|
||||
**Yeni bölümün ikinci yıl tabanı yükselir mi?**
|
||||
Son üç kohortta yeni programların %65–84'ünde taban sıkılaştı — ama aynı yıllarda kılavuzun geri kalanında da %67–86'sında sıkılaştı. Aradaki fark bir–iki puan. Yani "ikinci yıl sıkılaşır" bir yeni-program kuralı değil, o yılların genel eğilimi.
|
||||
|
||||
**Yeni açılan bölümü ilk sıraya yazar mıyım?**
|
||||
Gerçekten istediğin bölümse evet; listenin ilk satırları "tutarsa harika" satırlarıdır ve orada iddialı olmanın maliyeti yoktur. Maliyeti olan şey, tabanı bilinmeyen bir satırı listenin *sonundaki* güvenli bloğa koymaktır.
|
||||
|
||||
**Bölümün öğretim üyesi kadrosu var mı, nereden bakarım?**
|
||||
Üniversitenin kendi bölüm sayfasından (akademik kadro listesi), YÖK'ün akademik arama sayfasından ve bölümün ders planından. Bu bilgi bizim veri setimizde yok; uydurmuyoruz, kaynağa yönlendiriyoruz.
|
||||
|
||||
## Kaynaklar
|
||||
|
||||
Tüm kaynaklara 22 Eylül 2026'da erişildi.
|
||||
|
||||
- Yükseköğretim Kurulu, [Üniversitelerde Akademik Birim İşlemleri](https://egitim.yok.gov.tr/tr/page/491) — 2547 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca ön lisans, lisans ve lisansüstü programların açılması, öğrenci alınması ve öğrenci alımının durdurulmasına dair işlemlerin YÖK tarafından karara bağlandığı bilgisi buradan alındı.
|
||||
- ÖSYM, [2026-YKS: Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunun Yayımlanması](https://www.osym.gov.tr/2026yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzunun-yayimlanmasi) (21 Temmuz 2026) ve [2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu](https://dokuman.osym.gov.tr/web/2026/8/2026-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu-90wzzd-04155310.pdf) — program kodları, kontenjanlar ve koşullar; yeni açılan programlar da bu kılavuzun Tablo 3 ve Tablo 4'ünde yer alır.
|
||||
- [YÖK Atlas](https://yokatlas.yok.gov.tr/) — program bazında taban puan, başarı sırası, kontenjan ve yerleşen verisinin kaynağı.
|
||||
- KolayTercih katalog verisi: YÖK Atlas 2021–2026 verisi (`data/yokatlas.db`, 21 Eylül 2026 güncellemesi) — bu yazıdaki ilk kez açılan program sayıları, doluluk oranları, taban medyanı kıyasları, kohort değişimleri ve kılavuzdan düşen satır sayıları buradan hesaplandı. "İlk kez açılan program" tanımı: 2026'da kontenjanı olan, 2021–2025'in hiçbirinde kontenjanı olmayan satır (`kontenjan2026` dolu, `kontenjan2021`–`kontenjan2025` beşi de boş). Havuz `unitur` değeri DEVLET, VAKIF ya da VAKIF MYO olan satırlar; KKTC, yurt dışı kampüsler ve yalnız KKTC uyruklu adaylara açık kontenjan satırları analiz dışında bırakıldı. Bu havuzda 930 yeni ve 19.099 mevcut program var. **Doluluk oranlarının paydası eksiktir:** kontenjan alanı yalnız genel kontenjanı, yerleşen alanı dört kota türünün toplamını tutuyor; bu yüzden devlet satırlarında oran %100'ü aşabiliyor. "Kontenjanı tam dolan program payı" ve "hiç yerleşen olmayan program payı" kolonları bu sapmadan çok daha az etkilenir — yazının asıl argümanı o iki kolona dayanıyor.
|
||||
151
content/rehber/yks-2027-takvimi.md
Normal file
151
content/rehber/yks-2027-takvimi.md
Normal file
@@ -0,0 +1,151 @@
|
||||
---
|
||||
baslik: 2027 YKS Ne Zaman? Başvuru, Sınav, Sonuç ve Tercih Takvimi
|
||||
aciklama: 2027 YKS takviminin hangi satırı resmen açıklandı, hangisi henüz açıklanmadı? Açıklanmayan her aşama için son üç yılın gerçekleşen tarihleri — tahmin değil, kayıt.
|
||||
tarih: 2026-09-22
|
||||
---
|
||||
|
||||
**Kısa cevap:** **22 Eylül 2026 itibarıyla ÖSYM 2027 sınav takvimini yayımlamadı.** ÖSYM'nin Sınav Takvimi sayfasında seçilebilen tek yıl 2026 ve kurumun 2026 duyuru listesinde 2027 ile ilgili tek bir kayıt yok. Yani bugün internette gördüğün "2027 YKS şu tarihte" cümlelerinin hiçbiri resmî değil. 2027 kuşağı için bugüne kadar açıklanmış tek takvim, Millî Eğitim Bakanlığı'nın MEBİ deneme sınavı takvimi: 2026-2027 yılında 12 YKS denemesi yapılacak, ilki 21-27 Eylül 2026'da uygulandı ve denemeler Haziran 2027'ye kadar sürecek. Bu yazıdaki diğer bütün satırlar **"beklenti"** etiketiyle veriliyor; beklenti, bizim tahminimiz değil, aynı aşamanın 2024, 2025 ve 2026'da ÖSYM tarafından gerçekleştirilen tarihlerinin kaydıdır.
|
||||
|
||||
Bu sayfada uydurma tarih yok. Her satır iki durumdan biriyle işaretli: **AÇIKLANDI** (resmî kaynak + tarih) ya da **BEKLENTİ** (son üç yılın aynı satırdaki gerçekleşen tarihleri). ÖSYM takvimi yayımladığı gün bu yazıyı güncelleyeceğiz.
|
||||
|
||||
## 2027 takvimi hangi aşamalardan oluşuyor?
|
||||
|
||||
```mermaid
|
||||
%% aria: 2027 YKS sürecinin aşama şeması. Şema yukarıdan aşağıya zaman sırasıyla ilerler ve her kutu iki etiketten birini taşır: AÇIKLANDI ya da BEKLENTİ. Renk tek başına anlam taşımaz, etiketi her zaman kutunun ilk satırında yazar. Birinci kutu AÇIKLANDI etiketlidir: Millî Eğitim Bakanlığı'nın MEBİ deneme takvimi. 2026-2027 öğretim yılında 12 YKS denemesi yapılacak, ilki 21-27 Eylül 2026'da uygulandı, denemeler Haziran 2027'ye kadar sürüyor ve TYT, AYT ile YDT oturumlarını kapsıyor. İkinci kutu BEKLENTİ etiketlidir: MSÜ yani Millî Savunma Üniversitesi aday belirleme sınavının başvurusu. Son üç yılda başvurular Ocak ayının ilk günlerinde açıldı ve Ocak ayının son günlerinde kapandı. Üçüncü kutu BEKLENTİ etiketlidir: YKS başvurusu. Son üç yılda başvurular Şubat ayının ilk haftasında açıldı, Şubat sonu ile Mart başı arasında kapandı. Dördüncü kutu BEKLENTİ etiketlidir: TYT ile AYT ve YDT oturumları. Son üç yılda sınav Haziran ayının ikinci ya da üçüncü hafta sonunda, iki gün olarak yapıldı. Beşinci kutu BEKLENTİ etiketlidir: sınav sonucu. Son üç yılda sonuçlar sınavdan 27 ile 37 gün sonra, Temmuz ortasında açıklandı. Altıncı kutu BEKLENTİ etiketlidir: tercih kılavuzu ve tercih dönemi. Son üç yılda kılavuz tercihlerin başladığı gün yayımlandı ve tercih dönemi Temmuz sonu ile Ağustos ortası arasında 9 ile 13 gün sürdü. Yedinci kutu BEKLENTİ etiketlidir: yerleştirme sonucu. Son üç yılda sonuçlar tercihlerin kapanmasından 8 ile 12 gün sonra açıklandı. Sekizinci kutu BEKLENTİ etiketlidir: üniversite kaydı. Son üç yılda kayıt, yerleştirme sonucundan 6 ya da 7 gün sonra başladı; elektronik kayıt penceresi şahsen kayıt penceresinden daha kısaydı. Dokuzuncu kutu BEKLENTİ etiketlidir: ek yerleştirme. Son üç yılda ek tercihler Eylül ayında alındı, sonuçlar Eylül sonu ile Ekim başı arasında açıklandı ve ek yerleştirmeye yalnızca hiçbir programa yerleşememiş adaylar başvurabildi. Kayıt kutusundan ayrılan onuncu bir kutu daha vardır ve etiketi ÜNİVERSİTE TAKVİMİ'dir: merkezî yerleştirme puanıyla yatay geçiş, yani Ek Madde-1, bahar penceresi. Bu satır ÖSYM takviminde yer almaz; başvuru tarihini her üniversite kendi akademik takviminde ilan eder.
|
||||
%% altyazi: Tek kesin satır MEBİ denemeleri; diğer aşamalar için elimizde yalnızca son üç yılın gerçekleşen tarihleri var.
|
||||
flowchart TD
|
||||
D("AÇIKLANDI · MEBİ denemeleri<br/>ilki 21-27 Eylül 2026<br/>Haziran 2027'ye kadar 12 deneme") --> M("BEKLENTİ · MSÜ başvurusu<br/>son üç yıl: Ocak başında açıldı,<br/>Ocak sonunda kapandı")
|
||||
M --> B("BEKLENTİ · YKS başvurusu<br/>son üç yıl: Şubat'ın ilk haftasında açıldı,<br/>Şubat sonu-Mart başında kapandı")
|
||||
B --> S("BEKLENTİ · TYT + AYT/YDT<br/>son üç yıl: Haziran'ın<br/>2. ya da 3. hafta sonu, iki gün")
|
||||
S --> R("BEKLENTİ · Sınav sonucu<br/>son üç yıl: sınavdan 27-37 gün sonra,<br/>Temmuz ortası")
|
||||
R --> T("BEKLENTİ · Kılavuz + tercih<br/>son üç yıl: Temmuz sonu-Ağustos ortası,<br/>9-13 günlük pencere")
|
||||
T --> Y("BEKLENTİ · Yerleştirme sonucu<br/>son üç yıl: tercih kapanışından<br/>8-12 gün sonra")
|
||||
Y --> K("BEKLENTİ · Üniversite kaydı<br/>son üç yıl: sonuçtan 6-7 gün sonra başladı,<br/>e-kayıt penceresi daha kısa")
|
||||
K --> E("BEKLENTİ · Ek yerleştirme<br/>son üç yıl: Eylül'de tercih,<br/>Eylül sonu-Ekim başında sonuç")
|
||||
K --> X("ÜNİVERSİTE TAKVİMİ · Ek Madde-1<br/>bahar penceresini üniversiteler<br/>kendi akademik takviminde ilan eder")
|
||||
|
||||
classDef uyari fill:#fef3c7,stroke:#f59e0b,color:#92400e
|
||||
classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
|
||||
class D garanti
|
||||
class M,B,S,R,T,Y,K,E uyari
|
||||
```
|
||||
|
||||
## ÖSYM 2027 takvimini açıkladı mı?
|
||||
|
||||
Hayır. 22 Eylül 2026'da üç yerden kontrol ettik:
|
||||
|
||||
- **ÖSYM Sınav Takvimi sayfası.** Sayfadaki yıl seçme kutusunda tek seçenek var: 2026. 2027'ye ait tek bir sınav, başvuru ya da sonuç satırı listelenmiyor.
|
||||
- **ÖSYM duyuru arşivi.** Kurumun 2026 duyuru listesindeki kayıtların hiçbirinde "2027" geçmiyor. En yeni duyurular 17 Eylül 2026 tarihli ve 2026-YKS ek yerleştirmesiyle ilgili.
|
||||
- **2026-YKS'nin kendi süreci henüz bitmedi.** Ek yerleştirme tercihleri 17-21 Eylül 2026'da alındı; ek yerleştirme sonuçları 22 Eylül 2026 itibarıyla açıklanmadı. ÖSYM bir sonraki yılın takvimini, içinde bulunduğu yılın işlemlerini tamamlarken yayımlıyor.
|
||||
|
||||
ÖSYM takvimi hangi gün yayımlayacağına dair bir duyuru yapmıyor; takvim doğrudan Sınav Takvimi sayfasında görünür hâle geliyor. Bu yüzden "takvim şu tarihte açıklanacak" diyen bir cümleyi de yazmıyoruz — elimizde onu dayandıracağımız resmî kaynak yok. Kesin olan tek şey şu: **2027-MSÜ başvurusu gibi ilk işlemler Ocak ayında başlıyorsa, takvimin o tarihten önce yayımlanmış olması gerekir.**
|
||||
|
||||
Bu arada 2026 sezonunun nasıl işlediğini merak ediyorsan [2026 tercih takvimi](/rehber/yks-tercih-takvimi-2026) ve [tercih sonuçları ne zaman açıklanır](/rehber/tercih-sonuclari-ne-zaman-2026) yazıları, aşağıdaki tablonun 2026 sütununu adım adım anlatıyor.
|
||||
|
||||
## Son üç yılda hangi aşama ne zaman oldu?
|
||||
|
||||
Aşağıdaki tablodaki 2024, 2025 ve 2026 tarihlerinin tamamı ÖSYM'nin kendi duyurularından alındı; kaynak listesi yazının sonunda. **2027 sütunu bilerek boş bırakılmadı — orada yazacak resmî bir tarih henüz yok.**
|
||||
|
||||
| Aşama | 2024 gerçekleşen | 2025 gerçekleşen | 2026 gerçekleşen | 2027 durumu (22 Eylül 2026) |
|
||||
|---|---|---|---|---|
|
||||
| **YKS başvurusu** | 1-26 Şubat 2024 | 6 Şubat-3 Mart 2025 | 6 Şubat-2 Mart 2026 | BEKLENTİ — açıklanmadı |
|
||||
| **TYT oturumu** | 8 Haziran 2024 | 21 Haziran 2025 | 20 Haziran 2026 | BEKLENTİ — açıklanmadı |
|
||||
| **AYT ve YDT oturumları** | 9 Haziran 2024 | 22 Haziran 2025 | 21 Haziran 2026 | BEKLENTİ — açıklanmadı |
|
||||
| **Sınav sonucu** | 16 Temmuz 2024 | 19 Temmuz 2025 | 21 Temmuz 2026 | BEKLENTİ — açıklanmadı |
|
||||
| **Tercih kılavuzu** | 25 Temmuz 2024 | 1 Ağustos 2025 | 29 Temmuz 2026 | BEKLENTİ — açıklanmadı |
|
||||
| **Tercih dönemi** | 25 Temmuz-2 Ağustos, 4 Ağustos'a uzatıldı | 1-13 Ağustos 2025 | 29 Temmuz-10 Ağustos 2026 | BEKLENTİ — açıklanmadı |
|
||||
| **Yerleştirme sonucu** | 13 Ağustos 2024 | 25 Ağustos 2025 | 18 Ağustos 2026 | BEKLENTİ — açıklanmadı |
|
||||
| **Üniversite kaydı** | 19-23 Ağustos, e-kayıt 19-21 Ağustos | 1-5 Eylül, e-kayıt 1-3 Eylül | 24-28 Ağustos, e-kayıt 24-26 Ağustos | BEKLENTİ — açıklanmadı |
|
||||
| **Ek yerleştirme tercihi** | 6-11 Eylül 2024 | 25-30 Eylül 2025 | 17-21 Eylül 2026 | BEKLENTİ — açıklanmadı |
|
||||
| **Ek yerleştirme sonucu** | 19 Eylül 2024 | 6 Ekim 2025 | 22 Eylül 2026 itibarıyla açıklanmadı | BEKLENTİ — açıklanmadı |
|
||||
|
||||
Tablodaki tarihler "2027'de de böyle olacak" demek değil. Tam tersini gösteren bir örnek tablonun içinde duruyor: sınav 2024'te 8-9 Haziran'da, 2025'te 21-22 Haziran'da yapıldı — iki yıl arasında **13 günlük** fark var. Aynı şekilde kayıt dönemi 2025'te Eylül'e sarkmışken 2026'da Ağustos'ta bitti.
|
||||
|
||||
## "Beklenti" satırlarını nasıl okumalısın?
|
||||
|
||||
Beklenti satırı bir söz değil, bir **aralık**. Kullanışlı olan yanı, aşamalar arasındaki mesafenin yıllar içinde daha istikrarlı olması:
|
||||
|
||||
- **Sınav → sonuç:** 2024'te 37 gün, 2025'te 27 gün, 2026'da 30 gün. Yani sınavdan sonra yaklaşık bir aylık bir bekleme var.
|
||||
- **Tercih kapanışı → yerleştirme sonucu:** 2024'te 9, 2025'te 12, 2026'da 8 gün.
|
||||
- **Yerleştirme sonucu → kayıt başlangıcı:** üç yılda da 6-7 gün.
|
||||
- **Tercih penceresinin uzunluğu:** 2024'te 9 gün (uzatmayla 11), 2025'te 13 gün, 2026'da 13 gün.
|
||||
|
||||
Pratik karşılığı şu: sınav tarihi açıklandığında geri kalan takvimi kabaca kendin kurabilirsin. Ama **plan yaparken tarihe değil sıraya güven.** Sınav tarihi bir hafta kaysa da "sonuçtan sonra bir hafta içinde tercih kılavuzu, kılavuzla birlikte tercih, tercihten ~10 gün sonra yerleştirme, ondan ~1 hafta sonra kayıt" sırası değişmiyor.
|
||||
|
||||
Bir de sık karıştırılan ayrım var: ÖSYM sınav tarihini takvimde önceden ilan ediyor, ama **sonuç günü için tarih taahhüt etmiyor**; sonuçlar hazır olduğunda duyuruyla erişime açılıyor. Tablodaki sonuç tarihleri bu yüzden "gerçekleşen" olarak yazılı, "takvimde ilan edilmiş" olarak değil.
|
||||
|
||||
## MSÜ, MEBİ denemeleri ve Ek Madde-1 için durum ne?
|
||||
|
||||
YKS'nin yanında üç takvim daha var; ikisi ÖSYM'ye, biri üniversitelere bağlı.
|
||||
|
||||
| Satır | 2025 gerçekleşen | 2026 gerçekleşen | 2027 durumu (22 Eylül 2026) |
|
||||
|---|---|---|---|
|
||||
| **MSÜ başvurusu** | 2-27 Ocak 2025 | 5-29 Ocak 2026, geç başvuru 3 Şubat | BEKLENTİ — açıklanmadı |
|
||||
| **MSÜ sınavı** | 23 Şubat 2025 | 1 Mart 2026 | BEKLENTİ — açıklanmadı |
|
||||
| **MSÜ sonucu** | 18 Mart 2025 | 24 Mart 2026 | BEKLENTİ — açıklanmadı |
|
||||
| **MEBİ YKS denemeleri** | Türkiye geneli denemeler | Türkiye geneli denemeler | **AÇIKLANDI** — 2026-2027'de 12 deneme, ilki 21-27 Eylül 2026, Haziran 2027'ye kadar |
|
||||
| **Ek Madde-1 bahar başvurusu** | Üniversite takvimine bağlı | Ankara Üniversitesi örneği: 21-23 Ocak 2026 | ÜNİVERSİTE TAKVİMİ — ÖSYM takviminde yer almaz |
|
||||
|
||||
**MSÜ** (Millî Savunma Üniversitesi Askerî Öğrenci Aday Belirleme Sınavı) ayrı bir sınav ama YKS'den kopuk değil: ÖSYM'nin duyurusuna göre MSÜ'ye başvuran adayların seçim aşamalarına katılabilmesi için **ayrıca YKS'ye de başvurup** ilgili oturumlara girmesi gerekiyor — Harp Okulları için TYT ve AYT, Astsubay Meslek Yüksekokulları için TYT. Yani MSÜ'yü düşünüyorsan Ocak'taki MSÜ başvurusu ile Şubat'taki YKS başvurusu senin için iki ayrı işlem.
|
||||
|
||||
**MEBİ denemeleri** 2027 kuşağı için bugün elindeki tek kesin takvim. MEB'in 17 Eylül 2026 tarihli duyurusuna göre 2026-2027 öğretim yılında 12 YKS denemesi yapılacak; denemeler TYT, AYT ve YDT oturumlarını kapsıyor, ilki 21-27 Eylül 2026'da uygulandı ve Haziran 2027'ye kadar sürüyor. Katılım mebi.eba.gov.tr üzerinden ya da MEBİ mobil uygulamasından. Deneme sonuçlarını nasıl hedefe çevireceğin [hedef sıralama nasıl belirlenir](/rehber/hedef-siralama-nasil-belirlenir) yazısında.
|
||||
|
||||
**Ek Madde-1**, yani merkezî yerleştirme puanıyla yatay geçiş, üniversitede okurken açılan bir kapı ve ÖSYM takviminde satırı yok. YÖK bu geçişleri "Güz ve Bahar Dönemi Ek Madde 1 Uygulama İlkeleri" çerçevesinde yürütüyor; **başvuru tarihini her üniversite kendi akademik takviminde ilan ediyor.** Somut bir örnek: Ankara Üniversitesi 2025-2026 bahar yarıyılı başvurularını 21-23 Ocak 2026'da aldı ve o dönem yalnızca önlisans programlarına başvuru kabul etti. Kuralın kendisi ise her üniversitede aynı: kayıt olduğun yıldaki merkezî yerleştirme puanının, geçmek istediğin programın **aynı yıldaki** taban puanına eşit ya da ondan yüksek olması ve bu haktan daha önce yararlanmamış olman gerekiyor. Ayrıntısı [yatay geçiş, çift anadal ve yandal](/rehber/yatay-gecis-cap-yandal) yazısında.
|
||||
|
||||
## Takvim açıklandığında ilk ne yapmalısın?
|
||||
|
||||
ÖSYM takvimi yayımladığı gün yapılacaklar kısa ve sıralı:
|
||||
|
||||
1. **Sınav gününü ve başvuru penceresini takvimine işle.** Başvuru penceresi yaklaşık üç hafta sürüyor ve kaçıran için geç başvuru günü tek gün olabiliyor — 2026'da normal başvuru 6 Şubat-2 Mart, geç başvuru 10-12 Mart'tı.
|
||||
2. **Mezunsan başvuru şartlarını ayrıca oku.** Başvuru duyurusunda her yıl tekrarlanan bir uyarı var: daha önce önlisans veya lisans mezunu olanların e-Devlet'ten mezuniyet bilgilerini kontrol etmesi, bilgisi YÖKSİS'te görünmeyenlerin üniversitesine işletmesi gerekiyor.
|
||||
3. **MSÜ düşünüyorsan Ocak'ı boş geçirme.** MSÜ başvurusu YKS başvurusundan önce kapanıyor.
|
||||
4. **Sınav tarihinden geriye doğru çalışma planını kur.** Elinde MEBİ deneme takvimi zaten var; denemeleri sınav tarihine göre değil, sınava kalan hafta sayısına göre konumlandır.
|
||||
5. **Tercih dönemini şimdiden hesapla.** Sonuçtan tercih bitişine kadar geçen süre son üç yılda 3-4 hafta oldu; listeyi o üç haftada sıfırdan kurmak zorunda kalmamak için [tercih listesi nasıl yapılır](/rehber/tercih-listesi-nasil-yapilir) yazısındaki iskeleti sezon başında çıkar.
|
||||
|
||||
## Takvim belli olmadan bugün ne yapabilirsin?
|
||||
|
||||
Takvim, hazırlığın en az değişen parçası. 2027'de sınavın 19 Haziran'da mı 26 Haziran'da mı olacağı çalışma planını değiştirmiyor; hedefin ne olduğu değiştiriyor.
|
||||
|
||||
- **Hedefini sıralama olarak yaz, puan olarak değil.** Sınavın zorluğu her yıl değiştiği için puan kayıyor, sıralama daha kararlı bir ölçü. Yöntem: [hedef sıralama nasıl belirlenir](/rehber/hedef-siralama-nasil-belirlenir).
|
||||
- **Hedef bölümlerinin son yıllardaki taban sıralarına bak.** [Bölüm sayfalarında](/bolumler) yıl yıl taban sıralarını görebilir, bir bölümün sıkılaşıp sıkılaşmadığını [taban sıralamalar nasıl değişir](/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir) yazısındaki çerçeveyle okuyabilirsin; 2021–2026 arasında hangi bölümün hangi yöne gittiğinin ölçümü [taban sıralamaları altı yılda nasıl değişti](/rehber/taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti) yazısında.
|
||||
- **OBP'ni bil.** Ortaöğretim başarı puanı YKS puanına ekleniyor ve bir yükseköğretim programına yerleşip de tekrar sınava girenlerde katkı yarıya düşüyor. Hesabı ve istisnaları: [OBP nedir, nasıl hesaplanır](/rehber/obp-nedir-nasil-hesaplanir).
|
||||
- **Deneme sıralamanı bugünden programlara çevir.** [Tercih robotuna](/#hero-form) sıralamanı girerek o sıralamaya düşen programları hayal, dengeli ve güvenli dilimleriyle görebilirsin. Bu bir yerleşme öngörüsü değil; ne kadar yol kaldığını gösteren bir ölçüm. Elinde henüz sıralama değil deneme neti varsa başlangıç noktan [kaç net ile hangi bölüm](/rehber/kac-net-ile-hangi-bolum) olsun.
|
||||
|
||||
Şu anda 2026 sezonunun son işlemlerini takip ediyorsan — ek yerleştirme sonucu, kayıt, "kayıt yaptırsam mı yoksa mezuna mı kalsam" sorusu — sırasıyla [ek yerleştirme sonuçları ve kayıt](/rehber/ek-yerlestirme-sonuclari-ve-kayit) ve [mezuna kalmak mı, kayıt olmak mı](/rehber/mezuna-kalmak-mi-kayit-olmak-mi) yazılarına bak.
|
||||
|
||||
## Sık sorulan sorular
|
||||
|
||||
**2027 YKS ne zaman yapılacak?**
|
||||
22 Eylül 2026 itibarıyla ÖSYM açıklamadı. Son üç yılda sınav Haziran'ın ikinci ya da üçüncü hafta sonunda yapıldı: 8-9 Haziran 2024, 21-22 Haziran 2025, 20-21 Haziran 2026. Kesin tarih ÖSYM'nin Sınav Takvimi sayfasında yayımlanacak.
|
||||
|
||||
**2027 YKS başvuruları ne zaman başlar?**
|
||||
Açıklanmadı. Son üç yılda başvurular Şubat'ın ilk haftasında açıldı ve Şubat sonu ile Mart başı arasında kapandı.
|
||||
|
||||
**Sayaç sitelerindeki "YKS'ye kaç gün kaldı" rakamı doğru mu?**
|
||||
O sayaçlar resmî bir tarihe değil, tahmine dayanıyor — çünkü ortada resmî tarih yok. Geri sayım göstermek için bir gün seçmek zorundalar; bu seçim ÖSYM'yi bağlamaz.
|
||||
|
||||
**Takvim genelde ne zaman yayımlanıyor?**
|
||||
ÖSYM takvimin yayın gününü önceden duyurmuyor ve geçmiş yılların yayın tarihini kurumun duyuru arşivinde bulamadık; bu yüzden bir gün yazmıyoruz. Elimizdeki tek çıkarım: ilk işlemler (MSÜ başvurusu) Ocak'ın ilk günlerinde başladığına göre takvim ondan önce yayımlanmış oluyor.
|
||||
|
||||
**MSÜ'ye girmek için YKS'ye de başvurmam gerekiyor mu?**
|
||||
Evet. ÖSYM'nin başvuru duyurularına göre MSÜ'ye başvuran adayların seçim aşamalarına alınabilmesi için YKS'ye de başvurmaları ve Harp Okulları için TYT ile AYT'ye, Astsubay Meslek Yüksekokulları için TYT'ye girmeleri gerekiyor.
|
||||
|
||||
**Ek yerleştirme 2027'de de olacak mı?**
|
||||
ÖSYM son üç yılın üçünde de ek yerleştirme yaptı, ama 2027 için açıklanmış bir karar ya da tarih yok. Ek yerleştirmenin kimlere açık olduğu kuralı da her yıl kılavuzda yeniden yazılıyor: ilk yerleştirmede bir programa yerleşen aday, kayıt yaptırmasa bile ek tercih yapamıyor.
|
||||
|
||||
**Bu sayfa güncellenecek mi?**
|
||||
Evet. ÖSYM 2027 takvimini yayımladığında tablodaki "BEKLENTİ" satırları resmî tarihlerle değiştirilecek ve yazının üstüne güncelleme tarihi düşülecek.
|
||||
|
||||
## Kaynaklar
|
||||
|
||||
Tüm kaynaklara 22 Eylül 2026'da erişildi.
|
||||
|
||||
- ÖSYM, [Sınav Takvimi](https://www.osym.gov.tr/Sayfa/SinavTakvimi) — sayfadaki yıl seçeneği yalnızca 2026; 2026-YKS başvuru, sınav, sonuç, tercih ve ek yerleştirme tarihleri ile 2026-MSÜ tarihleri buradan doğrulandı. 2027'ye ait satır yok.
|
||||
- ÖSYM, [Duyurular](https://www.osym.gov.tr/Duyurular/Index) — 2026 duyuru listesinin tamamında "2027" geçmiyor; en yeni duyurular 17 Eylül 2026 tarihli.
|
||||
- ÖSYM 2026 duyuruları: [başvuruların alınması](https://www.osym.gov.tr/2026yks-basvurularin-alinmasi) (6 Şubat 2026; sınav 20-21 Haziran, başvuru 6 Şubat-2 Mart) · [sınav sonuçları](https://www.osym.gov.tr/2026yks-sinav-sonuclari-aciklandi) (21 Temmuz 2026) · [tercihlerin alınması](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-tercihlerin-alinmasi) (29 Temmuz-10 Ağustos 2026) · [yerleştirme sonuçları](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) (18 Ağustos 2026; kayıt 24-28 Ağustos, e-kayıt 24-26 Ağustos) · [ek yerleştirme için tercih işlemleri](https://www.osym.gov.tr/2026-yks-ek-yerlestirme-icin-tercih-islemleri) (17-21 Eylül 2026)
|
||||
- ÖSYM 2025 duyuruları: [başvuruların alınması](https://www.osym.gov.tr/2025yks-basvurularin-alinmasi) (sınav 21-22 Haziran, başvuru 6 Şubat-3 Mart 2025) · [sınav sonuçları](https://www.osym.gov.tr/2025yks-sinav-sonuclari-aciklandi) (19 Temmuz 2025) · [tercihlerin alınması](https://www.osym.gov.tr/2025yks-tercihlerin-alinmasi) (1-13 Ağustos 2025) · [yerleştirme sonuçları](https://www.osym.gov.tr/2025yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) (25 Ağustos 2025; kayıt 1-5 Eylül) · [ek yerleştirme tercihleri](https://www.osym.gov.tr/2025yks-ek-yerlestirme-icin-tercih-islemleri) (25-30 Eylül 2025) · [ek yerleştirme sonuçları](https://www.osym.gov.tr/2025yks-ek-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) (6 Ekim 2025)
|
||||
- ÖSYM 2024 duyuruları: [başvuruların alınması](https://www.osym.gov.tr/2024yks-basvurularin-alinmasi) (sınav 8-9 Haziran, başvuru 1-26 Şubat 2024) · [sınav sonuçları](https://www.osym.gov.tr/2024-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-2024yks-sonuclari-aciklandi) (16 Temmuz 2024) · [tercihlerin alınması](https://www.osym.gov.tr/2024-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks-tercihlerin-alinmasi) (25 Temmuz-2 Ağustos 2024) · [tercih süresinin uzatılması](https://www.osym.gov.tr/2024-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks-tercih-suresinin-uzatilmasi) (4 Ağustos 2024) · [yerleştirme sonuçları](https://www.osym.gov.tr/2024yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) (13 Ağustos 2024; kayıt 19-23 Ağustos) · [ek yerleştirme tercihleri](https://www.osym.gov.tr/2024yks-ek-yerlestirme-tercihlerinin-alinmasi) (6-11 Eylül 2024) · [ek yerleştirme sonuçları](https://www.osym.gov.tr/2024yks-ek-yerlestirme-sonuclari-aciklandi) (19 Eylül 2024)
|
||||
- ÖSYM MSÜ duyuruları: [2026-MSÜ başvuru](https://www.osym.gov.tr/2026msu-sinavi-basvurularin-alinmasi) (5-29 Ocak 2026, sınav 1 Mart 2026) · [2026-MSÜ sonuç](https://www.osym.gov.tr/2026msu-sinav-sonuclari-aciklandi) (24 Mart 2026) · [2025-MSÜ başvuru](https://www.osym.gov.tr/2025msu-sinavi-basvurularinin-alinmasi) (2-27 Ocak 2025, sınav 23 Şubat 2025) · [2025-MSÜ sonuç](https://www.osym.gov.tr/2025msu-sinav-sonuclari-aciklandi) (18 Mart 2025) · [2024-MSÜ başvuru](https://www.osym.gov.tr/2024msu-basvurularinin-alinmasi) (3-30 Ocak 2024, sınav 3 Mart 2024) · [2024-MSÜ sonuç](https://www.osym.gov.tr/2024msu-sinav-sonuclari-aciklandi) (21 Mart 2024)
|
||||
- Millî Eğitim Bakanlığı, [MEBİ 2026-2027 YKS ve LGS deneme takvimi belli oldu](https://www.meb.gov.tr/mebi-2026-2027-yks-ve-lgs-deneme-takvimi-belli-oldu/haber/41943/tr) (17 Eylül 2026) — 12 YKS denemesi, ilki 21-27 Eylül 2026, Haziran 2027'ye kadar; TYT, AYT ve YDT oturumları; mebi.eba.gov.tr
|
||||
- YÖK, [Öğrencilerle ilgili iş ve işlemler](https://egitim.yok.gov.tr/tr/page/492) — merkezî yerleştirme puanıyla yatay geçişlerin ilgili yönetmelik ve "Güz ve Bahar Dönemi Ek Madde 1 Uygulama İlkeleri" uyarınca yürütüldüğü
|
||||
- Ankara Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı, [2025-2026 bahar yarıyılı Ek Madde 1 yatay geçiş duyurusu](https://oidb.ankara.edu.tr/2026/01/14/2025-2026-egitim-ogretim-yili-bahar-yariyili-merkezi-yerlestirme-puani-ek-madde-1-ile-yatay-gecis-basvuru-duyurusu/) — başvuru 21-23 Ocak 2026, o dönem yalnızca önlisans programları
|
||||
Reference in New Issue
Block a user