bilal/kolaytercih
1
0
Fork 0
Code Issues Pull Requests Actions Packages Projects Releases Wiki Activity
Files
main
kolaytercih/docs/arastirma/2026-09-24-ogrenci-senaryolari/01-lise-9-ece.md
bilalgursen 2f01d06592
All checks were successful
Deploy / deploy (push) Successful in 7m12s
Details
docs: Türkiye'de sağlayıcı adayları, 26 Eyl kararları (onay ücretsiz, model Türkiye'de), rapor eki 
Co-Authored-By: Claude Fable 5.1 <noreply@anthropic.com>
2026-09-25 10:46:37 +03:00

42 KiB
Raw Permalink Blame History

Ece — 9. sınıf, ne olmak istediğini bilmiyor, ailesi "doktor ol" diyor

Tek cümlelik özet: Ece'nin asıl derdi "daha ne sevdiğimi bilmeden yanlış yola girmek" korkusu ve ailenin tek cevaplı beklentisi; ona verebileceğimiz şey, bölümleri "ne iş yapar, kaç yıl sürer, mezunu ne oluyor, hangi lise dersleri kapısını açar" diye kısaca anlatan sakin bir keşif alanı ve "sağlık demek yalnızca tıp demek değil" diyen, kaynaklı bir aile sohbeti malzemesi.

Araştırma tarihi: 24 Eylül 2026. Her sayının yılı yanında yazılıdır. "Bizim veritabanı" dediğimiz yer data/yokatlas.db: YÖK Atlas'tan alınmış 2021-2026 taban sıralaması, kontenjan ve (2023-2025 için) son yerleşenin neti. Veritabanına yalnızca okuma modunda bakıldı.

Ece'nin takvimi (bizim hesabımız, resmî takvim değil): 2026-27'de 9. sınıf, 2027-28'de 10. sınıf, 2028-29'da 11. sınıf, 2029-30'da 12. sınıf, 2030 yazında YKS. Yeni müfredatla (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli) okuyan ilk kuşak 2028'de sınava girecek [8]; Ece bu yolda üçüncü kuşak.

1. Ben kimim

Ben Ece, 14 yaşındayım, bu ay 9. sınıfa başladım. Eskişehir büyüklüğünde bir şehirde, LGS puanımla değil evimize yakın olduğu için yazıldığım bir Anadolu lisesindeyim. Annem hemşire, babam ilçe belediyesinde memur, bir de 6. sınıfa giden erkek kardeşim var. Evde "dershaneye gerek yok, okulun etütleri ve internet yeter, 11'de bakarız" deniyor. Annem hastanede doktorları yakından gördüğü için "sen doktor ol, kimseye muhtaç olmazsın" diyor; babaannem de akrabalara "bizim Ece doktor olacak" diye anlatıyor.

Kafamdaki ses şu: "Daha ne sevdiğimi bilmiyorum. Biyolojiyi seviyorum ama kan görünce midem bulanıyor. Resim çizmeyi de seviyorum ama 'onunla para kazanılmaz' diyorlar. Sınıfta herkes 'sayısal mı eşit ağırlık mı' konuşuyor; ben daha 9'dayım, şimdiden seçmem mi lazım? Bu yılki notlarım üniversiteyi etkiliyor mu? Doktor olmazsam annemi üzer miyim?" Telefonda en çok "tıp öğrencisinin bir günü" ve "benimle ders çalış" videoları izliyorum; bir yandan da "hangi meslek bana uygun" testleri çözüyorum ama her test başka bir şey söylüyor.

2. Kafamdaki sorular

Aşağıdaki sorular gerçekten aranan ya da sorulan şeylerden derlendi; kaynak türü parantezde. Google otomatik tamamlama önerileri ilk araştırmacı tarafından 24 Eylül 2026'da Türkçe ve Türkiye ayarıyla alındı [1]; editör bu listeyi yeniden çekmedi. Forum başlıkları örüntü olarak özetlendi, kimsenin adı yazılmadı.

  1. "9 sınıf tıp istiyorum" (Google otomatik tamamlama)
  2. "9 sınıf ders çalışma programı tıp kazanmak için" (Google otomatik tamamlama)
  3. "Doktor olmak için hangi liseye gitmek gerekir" (Google otomatik tamamlama)
  4. "Doktor olmak için hangi derslerin iyi olması gerekir", "tıp okumak için sayısal mı sözel mi" (Google otomatik tamamlama)
  5. "Tıpa girmek için kaç bine girmek gerekir", "tıpa girmek için kaç net gerekir" (Google otomatik tamamlama)
  6. "Tıp okumak mantıklı mı", "tıp okumak zor mu", "tıp okumak masraflı mı" (Google otomatik tamamlama)
  7. "Ne meslek olacağımı bilmiyorum" (Google otomatik tamamlama)
  8. "Hangi meslek bana uygun testi meb", "meslek testi ücretsiz" (Google otomatik tamamlama)
  9. "Sayısal mı eşit ağırlık mı olduğumu nasıl anlarım" (Google otomatik tamamlama)
  10. "11 sınıf ders seçimi nasıl yapılır" (Google otomatik tamamlama)
  11. "OBP kaçıncı sınıftan başlar", "OBP kaç yılın ortalaması" (Google otomatik tamamlama)
  12. "Maarif modeli YKS nasıl olacak", "2030 YKS değişecek mi" (Google otomatik tamamlama)
  13. "Doktor maaşı 2026" (Google otomatik tamamlama; bu daha çok ailenin sesi)
  14. "Tıp isteyen biri 9. sınıfta nasıl çalışmalı?" türü başlıklar (Technopat Sosyal; aynı soru yıllar içinde defalarca açılmış) [2]
  15. "Tıp 5. sınıfım ama doktor olmak istemiyorum" türü başlıklar (Kızlar Soruyor) [3]. Bu, Ece'nin korkusunun birkaç yıl sonraki hâli: yıllarca başkasının hayalini yaşamak.

Örüntü: 9. sınıftaki çocuğun soruları "tıp" kelimesi etrafında toplanıyor ama altında iki ayrı soru var. Biri "tıp için şimdiden ne yapmalıyım" (ailenin hedefi), diğeri "ben neyim, ne olacağım" (kendi sorusu). İkincisine internette verilen cevap neredeyse hep bir kişilik testi.

3. Gerçek durum: kurallar ve sayılar (2026)

Lisede "alan" artık resmî bir kutu değil; ders seçimiyle oluşuyor. Talim ve Terbiye Kurulunun 9 Mayıs 2025 tarihli ve 05 sayılı kararıyla Anadolu lisesi haftalık ders çizelgesi 2025-2026 eğitim yılından itibaren bütün sınıflarda yenilendi; 2023 tarihli eski çizelge kaldırıldı [4]. Yeni çizelgede "sayısal alan", "eşit ağırlık alanı" diye bir başlık yok. Kararın PDF'inden okuduğumuz yapı şöyle:

Sınıf Haftalık toplam Ortak ders Öğrencinin seçtiği ders
9 40 saat 32 saat 7 saat
10 40 saat 33 saat 6 saat
11 40 saat 19 saat 20 saat
12 40 saat 15 saat 24 saat

Her sınıfta ayrıca haftada 1 saat "Rehberlik ve Yönlendirme" var. 11 ve 12. sınıfta seçilebilen "akademik çalışmalar" dersleri arasında Seçmeli Matematik (6 saat), Seçmeli Fizik, Kimya ve Biyoloji (4'er saat) ile Seçmeli Türk Dili ve Edebiyatı, Tarih, Coğrafya ve Birinci Yabancı Dil bulunuyor [4].

Yani Ece'nin "sayısalcı" olup olmayacağı 9. sınıfta değil, 10. sınıfın ortasında (Aralık-Ocak), 11. sınıf için yaptığı ders seçiminde belli oluyor. Tıp gibi sayısal (SAY) puanla öğrenci alan bölümlere hazırlanmak isteyen biri 11-12'de seçmeli matematik, fizik, kimya ve biyolojiyi seçer. Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği md. 11'e göre seçim Aralık'ta okulca duyurulur, Aralık-Ocak aylarında yapılır ve bir seçmeli ders en az 10 öğrenci isterse açılır (mevzuat.gov.tr güncel metni; 02 numaralı dosyadaki [24]). Okul sitelerindeki "ders seçim dilekçesi" belgeleri bu pencerenin hemen ardından, Şubat başında da görülebiliyor [5]. (40-elestiri düzeltmesi: eski metin "kesin tarihi bulamadık" diyordu.)

12. sınıfta okul içinde sınav desteği var. MEB, 2025-2026'dan itibaren 12. sınıflara haftada 3-6 saat arası seçmeli "Hedef Temelli Destek Eğitimi" dersi getirdi; öğrenci hangi dersten kaç saat alacağını ihtiyacına göre seçiyor, not verilmiyor. Öğretmen gerekirse MEB'in ücretsiz yapay zekâ destekli öğrenme platformu MEBİ'yi derste kullanabiliyor [6]. MEB'e göre 2025-2026'da MEBİ'yi yaklaşık 5,68 milyon kişi kullandı: 4,09 milyon öğrenci, 852 bin veli, 732 bin öğretmen (23 Temmuz 2026) [7].

Sınav: sistem aynı, soru tipi değişiyor. MEB'in 15 Aralık 2025 açıklamasına göre yeni müfredatla okuyan ilk kuşak 2028'de YKS'ye girecek; bakanlık "bu bir sınav sistemi değişikliği değil" diyor, sınav çoktan seçmeli kalıyor, sorular ezber bilgiyi değil gerçek hayat bağlamında beceriyi ölçen tipe geçiyor [8]. Açıklamada açık uçlu sorudan söz edilmiyor. Ece 2030'da sınava girecek; 2030 YKS'nin soru sayıları ve oturum yapısı hakkında resmî bir açıklama bulamadık (doğrulanamadı). Bu soru internette sorulduğu için (bkz. soru 12) dürüst cevap "henüz resmî bilgi yok" olmalı.

9. sınıf notları sayılıyor. Diploma notu 9, 10, 11 ve 12. sınıfların yılsonu başarı puanlarının ortalamasıdır [9] (ikincil kaynak; yönetmelik maddesini birincil kaynaktan açamadık, doğrulanamadı). ÖSYM'nin 2026 YKS sık sorulan sorularına göre diploma notu 5 ile çarpılarak OBP'ye (Ortaöğretim Başarı Puanı; en düşük 250, en yüksek 500) dönüşür ve 0,12 ile çarpılıp sınav puanına eklenir [10]. Bu hesap sitemizde OBP rehberinde anlatılıyor.

Tıp için kurallar (2026). Tıp, hukuk, mühendislik gibi programlarda başarı sırası şartı 2026'da da sürüyor [10]; tıp için şart SAY puan türünde ilk 50 bin (2026 YKS Kılavuzu; sitemizdeki sıralama şartları yazısı da aynısını veriyor). Bizim veritabanında 2026'da en geç kapanan devlet tıp programının taban sırası 49.623, vakıf tıp programınınki 49.111; ikisi de bu şartla uyumlu. Tıp 6 yıl sürüyor; bizim veritabanında 2026 kılavuzundaki 242 tıp programının hepsinin süresi 6 yıl. Uzman olmak için mezuniyetten sonra ayrıca TUS sınavı ve uzmanlık eğitimi gerekiyor (uzmanlık süreleri dala göre değişir; bu çalışmada doğrulanmadı).

Tıp kontenjanı büyüdü. Bizim veritabanında (Türkiye, KKTC ve yurt dışı dahil, bugün açık olan programlar) tıp kontenjanı 2021'de 15.430 iken 2026'da 18.564 oldu; yaklaşık yüzde 20 artış. 2021'den sonra kapanan programlar bu toplama girmiyor. 2026'da devlet üniversitelerinde 120 tıp programı 14.807 kontenjanla öğrenci aldı.

Mezun olunca ne oluyor. TÜİK'in "Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri, 2025" bültenine (23 Temmuz 2026) göre lisans mezunlarının kayıtlı (sigortalı) istihdam oranı yüzde 73,9; tıpta yüzde 95,5 ile lisans bölümleri arasında en yüksek. Tıp mezunları ilk işe ortalama 3,9 ayda yerleşiyor; lisans ortalaması 14,2 ay. En hızlı iş bulan bölüm 2,4 ayla dil ve konuşma terapisi. Sağlık ve refah alanında çalışanların yüzde 80,4'ü okuduğu alanla uyumlu işte [11]. Bu sayıları TÜİK bülteninin iki ayrı haber özetinden aldık; TÜİK'in kendi sayfası okunamadı.

Hekim sayısı ve göç. Sağlık Bakanlığı Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2024 bültenine göre Türkiye'de 2024'te 221.133 hekim var: 107.014 uzman, 54.939 pratisyen, 59.180 asistan [13]. Bu, kabaca yüz bin kişiye 258 hekim ediyor (bizim hesabımız, TÜİK 2024 nüfusu yaklaşık 85,7 milyon ile). Türk Tabipleri Birliği verisine göre 2024'te 2.692 hekim yurt dışında çalışmak için "iyi hal belgesi" aldı [15]. Belge almak gitmek demek değil; ama bu sayı ailelerin "doktorlar hep gidiyor" kaygısının nereden geldiğini gösteriyor.

Meslek keşfi için devletin ücretsiz araçları var. MEB'in Mesleki İlgi ve Mesleki Beceri envanterleri 2025-2026'dan itibaren ortaokul ve lise öğrencilerine dijital olarak uygulanıyor, sonuçları okulun rehber öğretmeni ve psikolojik danışmanı değerlendiriyor [16]. Platform 7-12. sınıflara açık, "doğru ya da yanlış cevap yok" diyor ve bir değer envanteri hazırlanıyor [17]. İŞKUR'un DABİS sistemi (Temmuz 2025'te İŞKUR'a devredildi) İŞKUR mobil uygulamasından öğrenci ve velilere açık; üniversite bölümleri için iş bulma süresi, ücret dağılımı, istihdam oranı gibi 15 gösterge veriyor [18] (mobil uygulamaya açıldığı tarih doğrulanamadı). Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları Ofisinin Üni-Veri çalışması 2010-2022 arasında mezun olan yaklaşık 4 milyon kişiyi 15 göstergeyle izliyor (2024 bilgisi) [19]. YÖK Atlas'ın "Meslek Atlası" bölümü ise bir mesleğe giden programları bir arada gösteriyor [20].

Kaç kişi Ece'nin durumunda?

  • 2026 LGS'ye 994.358 öğrenci girdi [21]; bu, bu yıl liseye başlayan kuşağın büyüklüğüne iyi bir ölçü. Merkezî sınavla öğrenci alan okullara ilk yerleştirmede 190.473 öğrenci yerleşti, bunların 60.780'i Anadolu lisesine [22]. Anadolu lisesi öğrencilerinin büyük kısmı ise Ece gibi adrese dayalı yerel yerleştirmeyle geliyor.
  • 2024-2025'te ortaöğretimde 5.328.812 öğrenci vardı; 3.160.449'u genel ortaöğretimde [23]. 2025-2026 sayıları bu çalışma sırasında henüz yayımlanmamıştı.
  • Anadolu lisesi üniversiteye en çok aday gönderen okul türü: 2026 YKS'de yerleştirme puanı hesaplanan 2.187.747 adayın 928.075'i (yaklaşık yüzde 42) Anadolu lisesi öğrencisi ya da mezunuydu; bunların 171.347'si örgün bir lisans programına yerleşti [24].
  • "Ne olmak istediğini bilmemek" azınlık değil. İlk araştırmacı, OECD'nin PISA 2022 verisine dayanan 2025 raporundan OECD ülkelerindeki 15 yaşındakilerin yüzde 39'unun meslek beklentisinde kararsız olduğunu ve kızlar arasında en çok hedeflenen mesleğin yüzde 12,2 ile doktorluk olduğunu aktarmıştı [25]; OECD sayfası editör kontrolünde açılmadı (doğrulanamadı). Türkiye'ye özel oranı da bulamadık.

4. Nerede takılıyorum

Bilgi boşlukları. Ece bölümlerin çoğunun adını bile bilmiyor; "sağlık" deyince aklına doktor ve hemşire geliyor. Hangi lise dersinin hangi bölüme kapı açtığını, 9. sınıf notunun ileride nereye yazıldığını, kendi yılındaki YKS'nin nasıl olacağını bilmiyor. Bulduğu kaynaklar ya kişilik testi ya da "tıp kazanmak için 9. sınıf programı" videoları: birincisi çok belirsiz, ikincisi çok erken ve çok dar.

Yaygın yanlış bilinenler ve doğrusu:

Yanlış bilinen Doğrusu (kaynaklı)
"Alanını 9. sınıfta seçersin, yanlış seçersen biter." 2025 çizelgesinde resmî "alan" yok; belirleyici seçim 11. sınıfın 20 saatlik seçmeli dersleri, yani 10. sınıfın Aralık-Ocak aylarında yapılıyor [4] (yönetmelik md. 11).
"Doktor olmak için fen lisesi şart." Anadolu lisesinde de 11-12'de seçmeli matematik, fizik, kimya, biyoloji alınabiliyor [4]. 2026'da Anadolu lisesinden 171.347 aday örgün lisansa yerleşti [24]. Okul türüne göre tıpa yerleşen sayısı yayımlanmıyor (doğrulanamadı); bu yüzden "Anadolu lisesinden tıp kolay" da denemez.
"9. sınıf notları önemli değil, asıl iş 12'de." Diploma notu dört yılın ortalaması; OBP'ye dönüşüp yerleştirme puanına ekleniyor [9][10].
"Yeni müfredatla YKS tamamen değişecek, açık uçlu olacak." MEB: sınav sistemi aynı, çoktan seçmeli kalıyor, sorular beceri ölçen tipe geçiyor (2028'den itibaren) [8]. 2030 için ayrıntı açıklanmadı.
"Bir meslek testi bana ne olacağımı söyler." MEB envanteri "doğru ya da yanlış cevap yok" diyor, sonuçları rehber öğretmen değerlendiriyor [16][17]. Test yön gösterir, karar vermez.
"Sağlık demek doktorluk demek." 2026'da sağlıkla ilgili en az 17 lisans bölümü öğrenci aldı; bu bölümlerin toplam 70.436 kontenjanının yaklaşık dörtte biri (18.564) tıp (bizim veritabanı; ayrıntı Kart 2'de).
"Doktor olursan iş hazır, ama hepsi yurt dışına gidiyor." Tıp mezunlarının kayıtlı istihdamı yüzde 95,5 [11]; 2024'te iyi hal belgesi alan hekim sayısı toplam hekimlerin yaklaşık yüzde 1,2'si [13][15]. İkisi de ne "iş kesin" ne "herkes gidiyor" demek.

Duygular. Ece'nin duygusu panik değil, huzursuzluk: "herkes biliyor, ben bilmiyorum" hissi. Türkiye'nin doğusunda bir ilde 364 lise öğrencisiyle yapılan bir çalışmada (2021) öğrencilerin yüzde 27'sinde yüksek kariyer kaygısı görüldü; meslek seçiminde aile desteği arttıkça karar verme yeterliği de artıyordu [26]. Yani kararı kolaylaştıran ailenin baskısı değil, desteği.

Aile baskısı. Annenin "doktor ol" demesinin arkasında büyük ihtimalle iş güvencesi kaygısı var ve bu kaygının veride karşılığı da var (tıpta yüzde 95,5 kayıtlı istihdam). Ece'nin elinde bu kaygıya cevap verecek bir dil yok. "İstemiyorum" demek tartışma çıkarıyor; "şunlara da bakalım mı" diyebilmek için ise bakacak somut bir liste lazım. "Tıp 5. sınıfım ama istemiyorum" başlıkları [3], bu konuşma 14 yaşında yapılmazsa 22 yaşında nasıl yapıldığını gösteriyor.

5. Bana gerçekten işe yarayacak basit veri

En fazla beş kart. Her biri tek bakışta okunacak tek bir şey söyler.

Kart 1 — "Kapın 11. sınıfta açılıyor"

  • Görsel: Dört kutu yan yana: "Matematik 6 + Fizik 4 + Kimya 4 + Biyoloji 4 saat → SAY puanıyla öğrenci alan yaklaşık 154 bölüm, 175.862 kontenjan (2026)". Altında EA için 107 bölüm / 127.609, SÖZ için 63 / 67.495, DİL için 54 / 22.328.
  • Tek cümle: 11. sınıfta seçtiğin dersler hangi bölümlere hazırlandığını belirler; 9'da karar vermek zorunda değilsin.
  • Neden anlamlı: "Alanımı şimdi seçmeliyim" korkusunu kaldırır, kararı doğru zamana koyar.
  • Bizde var mı: Bölüm ve kontenjan sayısı var (programs.tur, programs.kontenjan2026, onlisans = 0; bölümler parantezden önceki adla gruplandı, 2026 lisans). Ders ile puan türü eşleştirmesi bizde yok; TTK 2025/05 çizelgesinden [4] elle yazılır. Not: SAY'da bir bölüm adı veritabanında boşluksuz yazıldığı için ("Diş Hekimliği(UOLP…)") kaba sayım 155 çıkıyor; doğrusu 154.

Kart 2 — "Sağlıkta 17 kapı"

  • Görsel: Tek yatay çubuk, dilimlere bölünmüş (2026 lisans kontenjanı, Türkiye + KKTC + yurt dışı): Tıp 18.564, Hemşirelik 17.034, Diş Hekimliği 6.594, Ebelik 5.420, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon 5.076, Beslenme ve Diyetetik 3.494, Eczacılık 3.136, Sağlık Yönetimi 2.976, Dil ve Konuşma Terapisi 1.845, Veteriner 1.799, Çocuk Gelişimi 1.617, Odyoloji 1.133, Biyomedikal Mühendisliği 813, Acil Yardım ve Afet Yönetimi 595, Ortez ve Protez 167, Perfüzyon 133, Paramedik 40. Toplam 70.436.
  • Tek cümle: 2026'da sağlıkla ilgili lisans kontenjanlarının yaklaşık dörtte üçü tıp dışındaydı.
  • Neden anlamlı: "Doktor ol" ile "istemiyorum" arasında konuşulacak bir orta yol açar; biyolojiyi seven ama kandan çekinen biri için ilk kez somut seçenek gösterir.
  • Bizde var mı: Var, ama iki uyarıyla. (1) Liste src/lib/kategoriler.ts içindeki "Sağlık & Tıp" kuralının yalnızca bölüm adına uygulanmasıyla çıktı. Sitenin kendisi fakülte adını da hesaba katıyor; o zaman Biyomedikal Mühendisliğinin çoğu "Mühendislik"e geçiyor ve toplam 69.674'e iniyor. (2) Veteriner ve Biyomedikal Mühendisliği insan sağlığı bölümü sayılmayabilir; ikisi çıkarılırsa 15 bölüm, 67.824 kontenjan kalıyor ve tıp yine yaklaşık dörtte bir. Kural Psikoloji, Ergoterapi, Gerontoloji, İş Sağlığı ve Güvenliği gibi bölümleri de bu kategoriye koymuyor. Kart yayımlanmadan önce liste elle seçilmeli.

Kart 3 — "Tıp: 6 yıl + uzmanlık"

  • Görsel: Ece'nin yaşıyla bir zaman çizgisi: 14 (9. sınıf) → 18 (YKS 2030) → 24 (mezuniyet, 6 yıl) → TUS ve uzmanlık.
  • Tek cümle: Doktor olmaya karar vermek, en az on yıllık bir yola karar vermek demek.
  • Neden anlamlı: "Doktor ol" cümlesinin ne kadar uzun bir yol olduğunu, kimseyi korkutmadan yalnızca takvimle gösterir; aileyle konuşurken tarafsız bir zemin.
  • Bizde var mı: Süre var (programs.sure; tıpta 242 programın hepsi 6 yıl). TUS ve uzmanlık adımı bizde yok; ÖSYM ve Sağlık Bakanlığı kaynağıyla metin olarak eklenir (uzmanlık süreleri önce doğrulanmalı).

Kart 4 — "Mezun olunca: yüzde 95,5"

  • Görsel: İki çubuk: tıp mezunlarında kayıtlı istihdam yüzde 95,5, bütün lisans mezunlarında yüzde 73,9 (TÜİK, 2025 verisi).
  • Tek cümle: Tıp, Türkiye'de mezunlarının en yüksek oranda kayıtlı işte çalıştığı lisans bölümü; ama bu, bölümün sana uygun olduğu anlamına gelmez.
  • Neden anlamlı: Ailenin kaygısını ciddiye alır ve doğru sayıyla karşılar. Aynı kart diğer sağlık bölümleri için de açılabilir: Hemşirelikte oran yüzde 89,8 (ikincil özet) [11]; Dil ve Konuşma Terapisi mezunları ilk işe ortalama 2,4 ayda yerleşiyor [11].
  • Bizde var mı: Yok (repo'da istihdam verisi yok). TÜİK bülteni bölüm düzeyinde tablolar yayımlıyor [11][12]; yılda bir (Temmuz) içeri alınması gerekir. DABİS ve Üni-Veri program düzeyinde daha ayrıntılı, ama verinin toplu indirilebilir olup olmadığını bilmiyoruz (doğrulanamadı).

Kart 5 — "Tıpa son giren kaç soru çözdü?" (11. sınıftan önce öne çıkarılmamalı)

  • Görsel: Tek satır: 2025'te devlet üniversitelerindeki 109 tıp programına en son yerleşen adayların AYT biyoloji neti ortalaması 13 soruda 10,8.
  • Tek cümle: Tıp tabanının ne demek olduğunu puanla değil, çözülen soruyla gösterir.
  • Neden anlamlı: "Kaç net gerekir" sorusunun (soru 5) dürüst cevabı. Ama 9. sınıftaki birine baskı yaratabilir; Ece'ye ilk gösterilecek kart bu olmamalı.
  • Dikkat: İlk taslakta bunun yanına "2026'da bütün adayların AYT biyoloji ortalaması 3,0" konmuştu. ÖSYM belgesinde bu sayı doğru [27], ama bu ortalama AYT'ye giren 1.473.064 adayın hepsini kapsıyor ve bunların önemli kısmı biyoloji çözmeyen EA ve SÖZ adayları. İki sayıyı yan yana koymak yanıltıcı olur; kartta yalnızca tıp neti gösterilmeli.
  • Bizde var mı: Var. netler tablosu (2023-2025; aytBioNet vb.; devlet tıp programı sayısı 2023'te 105, 2024'te 103, 2025'te 109). 2026 netleri tabloda henüz yok.

6. KolayTercih bunu nasıl sunar

Ekran fikri 1 — Bölüm sayfasının başına "bu bölüm ne iş yapar" kartı. Bugün /bolum/[slug] sayfası başlığın hemen altında program tablosuyla başlıyor. 9. sınıftaki biri için bu tablo bir şey ifade etmiyor. Başlığın altına dört satırlık bir kart: (1) Ne iş yapar: tek cümle; kaynağı YÖK Atlas Meslek Atlası ya da İŞKUR meslek tanımı. (2) Kaç yıl: programs.sure. (3) Hangi lise dersleri: puan türünden çıkarılır (SAY → seçmeli matematik, fizik, kimya, biyoloji). (4) Mezunu ne oluyor: TÜİK bölüm düzeyi istihdam oranı ve yılı. Tablo aynen altında kalır; tercih dönemindeki öğrenci hiçbir şey kaybetmez.

Ekran fikri 2 — "11'de hangi dersleri seçersem nereye giderim?" Giriş istemeyen, tek ekranlık bir seçici: öğrenci ders gruplarını seçer, ekran hangi puan türüne hazırlandığını ve 2026'da o puan türüyle kaç bölüm ve kaç kontenjan olduğunu gösterir; altında o puan türündeki bölümlerden ilgi alanına göre örnekler (bizde zaten 12 ilgi kategorisi var). Hesaplama, kişisel veri, sıralama tahmini yok.

Ekran fikri 3 — "Doktor ol diyorlar" sayfası (veliyle birlikte okunacak). Sağlıkla ilgili lisans bölümlerini tek ekranda karşılaştırır: süre, 2026 kontenjanı, devlette taban sıralama aralığı, puan türü, TÜİK istihdam oranı (varsa). Dil suçlamasız: "Sağlık alanında çalışmak isteyen biri için tıp dışında da yol var" der, "tıp yapma" demez. Risk renkleri (hayal/dengeli/güvenli) burada kullanılmaz; bu bir tercih listesi değil, keşif sayfası.

Ekran fikri 4 — "Senin YKS yılın" zaman çizelgesi. Sınıf seçilince (9, 10, 11, 12) öğrencinin kendi takvimi çıkar: ders seçimi yılı, YKS yılı, o yılın sınavı hakkında bugün bildiklerimiz ve bilmediklerimiz. "2030 YKS hakkında resmî bir açıklama henüz yok" cümlesi burada açıkça yazar.

Rehber yazısı fikirleri (sitede olmayanlar):

  • "Lisede 11. sınıf ders seçimi hangi bölümlere kapı açar? (Maarif Modeli, 2026-27)": TTK 2025/05 çizelgesi, seçmeli ders saatleri, puan türleri, "alan" kavramının yerini neyin aldığı.
  • "Doktor ol diyorlar: sağlıkta tıp dışındaki kapılar": Kart 2 ve 4'ün yazıya dönmüş hâli; veliler için ayrı bir bölümle.
  • "9. sınıf notun neden sayılır?": mevcut OBP yazısının 9. sınıf için kısa, sakin sürümü.
  • "Maarif Modeli ile YKS'de ne değişiyor, ne değişmiyor? (2028, 2029, 2030 kuşakları)": resmî olanla olmayanı ayırarak.
  • "Meslek envanteri sonucunu nasıl okursun?": MEB envanteri ve DABİS; "test sana bölüm söylemez, nereye bakacağını söyler".

Sitede zaten işe yarayan yazılar (hepsi content/rehber/ altında var, kontrol edildi):

  • bolumun-is-imkanini-nasil-arastirirsin: bir bölümün iş imkânını araştırma yöntemi 9. sınıf için de geçerli.
  • obp-nedir-nasil-hesaplanir: 9. sınıf notunun neden önemli olduğunu hesapla anlatıyor.
  • siralama-sartlari-2026: tıptaki 50 bin şartını ve "şartı geçmek yerleşmek demek değil" uyarısını veriyor.
  • veliler-icin-tercih-rehberi: velinin nerede yardım edip nerede geri durması gerektiği; lise başı için uyarlanabilir.
  • onlisans-mi-lisans-mi: sağlıktaki iki yıllık yolları gösterdiği için "sağlık = tıp" yanlışına karşı işe yarar.
  • rehber-ogretmenler-icin-veri-kaynaklari: okulun rehber öğretmeniyle köprü; Ece'ye ulaşmanın en güvenilir yolu.
  • kac-net-ile-hangi-bolum ve hedef-siralama-nasil-belirlenir: Ece için 11. sınıftan sonra; şimdi öne çıkarılmamalı.

Boşluk özeti: Sitemiz bugün "kararı verecek" öğrenci için kurulu. "Karar vermeye hazırlanan" öğrenci için ne bölüm tanımı, ne mezun verisi, ne de ders seçimiyle bölüm arasındaki bağ var. Üçü de ya elimizdeki veriden ya da resmî açık kaynaktan çıkarılabilir.

7. Marka gözüyle

Ton. İyi bir rehber öğretmenin sesi: sakin, meraklı, "henüz karar vermek zorunda değilsin" diyen. Sayıyı verir, yılını ve kaynağını yazar, "bilmiyoruz" demekten çekinmez. Ece'ye "tıp kazan" diye değil, "önce tanı" diye seslenir. Aileye kaygısını ciddiye alan, karşı çıkmayan bir dille konuşur: "Güvence istiyorsunuz, haklısınız; işte sağlıkta iş bulma verisi iyi olan başka bölümler de."

Kanal.

  • Arama motoru (en önemlisi): Bölüm 2'deki sorular tam olarak Google'a yazılıyor. Bölüm tanım kartları ve rehber yazıları bu sorulara cevap verecek biçimde kurulmalı.
  • YouTube: İlk araştırmacı TÜİK'in 2024 çocuk araştırmasından sosyal medya kullanan 6-15 yaş çocukların yüzde 96,3'ünün YouTube kullandığını aktardı [28]; TÜİK sayfası editör kontrolünde açılmadı (doğrulanamadı). "Bu bölüm ne iş yapar" türü kısa, tarafsız videolar bu yaş grubuna doğal biçimde ulaşır.
  • Instagram ve TikTok: Mayıs 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanan kanun değişikliğiyle sosyal ağ sağlayıcıları 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet veremeyecek; uyum süresi yayımdan itibaren 6 ay, yani 2026 sonbaharının sonu [29]. 9. sınıfların çoğu 14-15 yaşında; bu kanallarda doğrudan Ece'yi hedefleyen reklam planlanmamalı, oradaki içerik veliye ve 15 yaş üstüne konuşmalı. Düzenlemenin YouTube gibi video sitelerini kapsayıp kapsamadığı haberden anlaşılmıyor (doğrulanamadı).
  • Okul ve rehber öğretmen: "Rehberlik ve Yönlendirme" dersi her sınıfta haftada 1 saat [4] ve envanter sonuçlarını rehber öğretmen değerlendiriyor [16]. Rehber öğretmenin sınıfta açıp gösterebileceği reklamsız, girişsiz bir "sağlıkta 17 kapı" ya da "ders seçimi haritası" sayfası Ece'ye en güvenilir yoldan ulaşır.
  • Veli: Parayı veren ve "doktor ol" diyen kişi aynı. Veliye yönelik içerik, tercih döneminde siteye büyük çocuğu için gelmiş velinin gördüğü yerden başlamalı.

Yılın hangi ayı.

  • Eylül (okul başı, şu an): "Liseye başladın; şimdi ne yapmalısın, ne yapmak zorunda değilsin" içeriği.
  • Ağustos (LGS yerleştirme sonuçları; 2026'da ilk yerleştirme raporu 5 Ağustos'ta yayımlandı [22]): yeni 9. sınıf velileri lise dönemini düşünmeye başlıyor.
  • Ocak (ilk karne): "9. sınıf notun neden sayılır" içeriğinin zamanı.
    1. sınıfın Aralık-Ocak ayları (Ece için Aralık 2027-Ocak 2028; yönetmelik md. 11): ders seçimi aracının asıl zamanı; markanın Ece'yle en önemli buluşma anı.
  • Temmuz (TÜİK istihdam bülteni ve YKS sonuçları): "mezunu ne oluyor" kartlarını yıllık tazeleme zamanı; ailedeki büyük kardeşin tercih dönemi, küçük kardeşin de siteyi tanıdığı an.

Güveni ne kazandırır. Kaynak ve yıl yazmak; "2030 YKS'yi bilmiyoruz" diyebilmek; bir bölümü ne övmek ne yermek; bölüm keşfini ücretsiz, girişsiz ve reklamsız tutmak; ailenin kaygısını küçümsememek; rehber öğretmenle aynı dili konuşmak.

Güveni ne kaybettirir. "Tıp kazandıran program", "garanti", "kesin" gibi vaatler; 9. sınıfa sıralama tahmini ya da korkutucu net tablosu göstermek; 14 yaşındaki birinden e-posta ve telefon istemek; ücretsiz görünen testin sonunda ödeme ekranı çıkarmak; "seni tanıyoruz" iddiasıyla kişilik testi sunmak. Şikayetvar'daki koçluk şikayetlerinde en sık tekrar eden konular iade taleplerinin reddedilmesi ve söz verilen hizmetin verilmemesi [30]; bu sektörde güven zaten kırılgan.

Parayı kim verir, ne kadar verir. Ece bugün para vermez; veli de 9. sınıf için bölüm keşfine para vermeye alışık değil, çünkü devletin envanteri, DABİS ve MEBİ ücretsiz [7][16][18]. Bu kitleden gelir şimdi değil, dört yıl sonra gelir: ürünün bugünkü tek paketi 299 TL (docs/urun/vizyon.md) ve o gün de parayı büyük ihtimalle veli verecek. Ara dönemde ücretli bir şey (ör. ders seçimi raporu) düşünülürse bu bir varsayım olarak denenmeli; bu kitlenin böyle bir şeye ödeme isteği hakkında veri bulamadık (doğrulanamadı). Bugünkü asıl kazanç, markanın dört yıl boyunca "bölüm sorulunca açılan site" olması.

Ağızdan ağıza. Üç yol görüyoruz: (1) rehber öğretmenin sınıfta gösterdiği sayfa bir sınıfın tamamına tek seferde ulaşır; (2) büyük kardeş tercih döneminde siteyi kullandıysa, küçük kardeşin "ne olacağım" sorusunda da aynı yere dönülür; (3) veli grupları ve arkadaş sohbetlerinde paylaşılabilen tek kartlık görseller ("Sağlıkta 17 kapı", "Senin YKS yılın"). Veli WhatsApp gruplarının yaygınlığı hakkında sayısal kaynak bulamadık (doğrulanamadı).

8. Dikkat edilecekler

Yanlış vaat. Bu yaşta hiçbir sayı "kazanırsın" ya da "kazanamazsın" demek için kullanılmamalı. Tıp tabanları ve netler dört yılda değişecek; 2030 YKS'nin soru yapısı bile henüz belli değil. Kartlarda her sayının yılı yazmalı. "Garanti", "kesin", "tıp kazandırır" gibi ifadeler kullanılmamalı. Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu 2026'nın ilk yedi ayında yanıltıcı reklamlara 185 milyon TL'nin üzerinde ceza kesti; örnekler arasında "yüzde 100 onay garantisi" gibi garanti vaatleri de var [31] (örnekler eğitim değil vize hizmetleri; ama ilke aynı). Risk renkleri (hayal/dengeli/güvenli) 9. sınıf ekranlarında hiç kullanılmamalı; bu kişinin henüz tercih listesi yok.

Çocuk verisi. Ece 18 yaşından, büyük ihtimalle 15 yaşından da küçük. Kişisel Verileri Koruma Kurumu çocuk verilerinde az veri toplanmasını ve çocuğun anlayacağı dilde bilgilendirmeyi bekliyor; açık rızada velinin rolü tartışmalı bir konu [32]. Pratikte: keşif ekranları giriş istemeden çalışmalı, 18 yaş altından e-posta, telefon, okul adı gibi veri toplanmamalı. Mevcut Google ile giriş ve yapay zekâ sohbetinin reşit olmayanlarla nasıl çalışacağı için hukuki görüş alınmalı (bu çalışmada hukuki değerlendirme yapılmadı).

Sosyal medya düzenlemesi. 2026 sonbaharının sonundan itibaren 15 yaş altına sosyal ağ hizmeti verilemeyecek [29]. 15 yaş altını hedefleyen reklam ya da hesap açtırma akışı kurulmamalı.

Aileyi karşıya almamak. "Ailenin baskısına karşı çık" dili hem etik değil hem de ürünü veliye düşman gösterir. Ürün tarafsız bilgi verir, kararı aileyle çocuğa bırakır. Aile içinde ciddi çatışma ya da kaygı belirtisi varsa yönlendirme okulun rehber öğretmenine ve Rehberlik ve Araştırma Merkezine yapılmalı; yapay zekâ sohbeti psikolojik danışmanlık yapmamalı.

Cinsiyet kalıpları. İçerik "kızlara uygun meslekler" gibi kalıplara girmemeli; bölüm kartları cinsiyetsiz dille yazılmalı.

Maaş ve göç. "Doktor maaşı" ailenin gerçek sorusu, ama bu çalışmada güncel ve güvenilir bir maaş kaynağı doğrulamadık. TÜİK bülteni bölümleri kazanca göre sıralıyor [11][12]; tutar kıyaslaması için ayrıca bakılmalı. Hekim göçünü abartmak da küçümsemek de doğru değil; "belge almak gitmek demek değil" notu her yerde yazmalı.

Test ve envanter iddiası. Ürün kendi kişilik testini "sana uygun meslek" diye sunmamalı; bu alanda MEB'in ücretsiz envanterleri var [16][17]. Ürünün yeri, envanterin söylediği ilgi alanını gerçek bölümlere ve verilere bağlamak.

Müfredat bilgisinin tazeliği. Ders çizelgesi 2023'te ve 2025'te değişti [4]; Ece 11. sınıfa geçtiğinde (2028) yeniden değişmiş olabilir. Ders seçimi aracına "hangi TTK kararına göre" bilgisi ve son kontrol tarihi yazılmalı.

Kaynaklar

  1. Google otomatik tamamlama önerileri (tr-TR; ilk araştırmacının sorguları) — https://suggestqueries.google.com/complete/search — 24.09.2026
  2. Technopat Sosyal, "Tıp isteyen biri YKS için 9. sınıfta nasıl bir çalışma izlemeli?" başlığı (arama sonucundan) — https://www.technopat.net/sosyal/konu/tip-isteyen-biri-yks-icin-9-sinifta-nasil-bir-calisma-izlemeli.2947309/ — 24.09.2026
  3. Kızlar Soruyor, "Tıp 5. sınıfım ama doktor olmak istemiyorum…" başlığı (arama sonucundan) — https://www.kizlarsoruyor.com/egitim-kariyer/q17186103-tip-5-sinifim-ama-doktor-olmak-istemiyorum-hastaneleri-hic-sevmiyorum — 24.09.2026
  4. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, 09.05.2025 tarihli 05 sayılı karar: Anadolu Lisesi, Fen Lisesi, Sosyal Bilimler Lisesi haftalık ders çizelgeleri (editör PDF'i açıp saatleri kontrol etti) — https://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_05/20144001_202505.pdf — 24.09.2026
  5. Şehitkamil Anadolu Lisesi, "10. sınıf ders seçim dilekçesi" (Şubat 2025 tarihli dosya) — https://sehitkamilanadolulisesi.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/27/01/767356/dosyalar/2025_02/11111053_10.sinifsecmeli.pdf — 24.09.2026
  6. MEB, "Lise son sınıf öğrencilerine Hedef Temelli Destek Eğitimi dersi" (editör kontrol etti) — https://www.meb.gov.tr/lise-son-sinif-ogrencilerine-hedef-temelli-destek-egitimi-dersi/haber/37180/tr — 24.09.2026
  7. MEB, "MEBİ, 2025-2026 eğitim öğretim yılında 6 milyona yakın kullanıcıya ulaştı" (23.07.2026; editör kontrol etti) — https://www.meb.gov.tr/mebi-2025-2026-egitim-ogretim-yilinda-6-milyona-yakin-kullaniciya-ulasti/haber/41439/tr — 24.09.2026
  8. MEB, "YKS ve LGS'de yeni müfredata uyumlu soru modeli 2028'de hayata geçecek" (15.12.2025; editör kontrol etti) — https://www.meb.gov.tr/yks-ve-lgsde-yeni-mufredata-uyumlu-soru-modeli-2028de-hayata-gececek/haber/39265/tr — 24.09.2026
  9. Kariyer.net, "Lise mezuniyet puanı hesaplama" (ikincil) — https://www.kariyer.net/universite-rehberi-blog/lise-mezuniyet-puani-hesaplama/ — 24.09.2026
  10. ÖSYM, 2026-YKS Sıkça Sorulan Sorular (soru 49-53: OBP hesabı, 0,12 katsayısı, başarı sırası şartının sürmesi; editör kontrol etti) — https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2026/YKS/sss_yksd19022026.pdf ; tıp için 50 bin şartı: 2026-YKS Kılavuzu — https://www.osym.gov.tr — 24.09.2026
  11. TÜİK "Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri, 2025" (23.07.2026) bülteninin özetleri: Alomaliye — https://www.alomaliye.com/2026/07/23/yuksekogretim-istihdam-gostergeleri-2025/ ; Cumhuriyet — https://www.cumhuriyet.com.tr/ekonomi/tuik-2025-yuksekogretim-istihdam-gostergelerini-acikladi-en-cok-kazandiran-ve-en-hizli-is-bulan-bolumler-belli-oldu-2523191 (editör ikisini de kontrol etti) — 24.09.2026
  12. TÜİK, "Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri 2024" bülten sayfası — https://veriportali.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Yuksekogretim-Istihdam-Gostergeleri-2024-54096 ; TİSK özeti — https://www.tisk.org.tr/dokuman/tuik-yuksekogretim-istihdam-gostergeleri-2024.pdf — 24.09.2026
  13. Sağlık Bakanlığı, Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2024 Haber Bülteni (PDF kopyası; editör hekim sayılarını kontrol etti) — https://ohsad.org/wp-content/uploads/2025/10/Saglik-Istatistikleri-2024-Yilligi-Haber-Bulteni.pdf ; bülten sayfası — https://www.saglik.gov.tr/TR-111038/saglik-istatistikleri-yilligi-2024-haber-bulteni.html — 24.09.2026
  14. (Çıkarıldı: BirGün haberinde yüz bin kişiye düşen hekim sayısı ve OECD kıyası bulunamadı.)
  15. Medyascope, "İyi Hal Belgesi alan hekim sayısı 2 bin 692'ye ulaştı" (TTB verisi, 23.01.2025; editör kontrol etti) — https://medyascope.tv/2025/01/23/iyi-hal-belgesi-alan-hekim-sayisi-2-bin-692ye-ulasti/ — 24.09.2026
  16. Yeni Ankara, "MEB duyurdu! Ortaokul ve lise öğrencilerine mesleki rehberlik envanteri geliyor" (17.09.2025; editör kontrol etti) — https://www.yeniankara.com.tr/guncel/meb-duyurdu-ortaokul-ve-lise-ogrencilerine-mesleki-rehberlik-envanteri-geliyor-128189 — 24.09.2026
  17. MEB Mesleki Rehberlik envanter platformu (editör kontrol etti) — https://meslekirehberlik.meb.gov.tr/ — 24.09.2026
  18. Takvim, "Doğru tercih için İŞKUR desteği" (20.07.2026; DABİS) — https://www.takvim.com.tr/ekonomi/2026/07/20/dogru-tercih-icin-iskur-destegi — 24.09.2026
  19. Anadolu Ajansı, "ÜNİ-VERİ'nin kapsamı genişletildi" (27.07.2024; editör kontrol etti) — https://www.aa.com.tr/tr/gundem/uni-verinin-kapsami-genisletildi/3286706 — 24.09.2026
  20. YÖK Atlas, Meslek Atlası — https://yokatlas.yok.gov.tr/meslek-anasayfa.php — 24.09.2026
  21. MEB, "2026 LGS kapsamında merkezî sınav raporu yayımlandı" (10.07.2026; editör kontrol etti) — https://www.meb.gov.tr/2026-lgs-kapsaminda-merkezi-sinav-raporu-yayimlandi/haber/41333/tr — 24.09.2026
  22. MEB, "LGS kapsamındaki ilk yerleştirme sonuçlarının raporu yayımlandı" (05.08.2026; editör kontrol etti) — https://www.meb.gov.tr/lgs-kapsamindaki-ilk-yerlestirme-sonuclarinin-raporu-yayimlandi/haber/41560/tr — 24.09.2026
  23. MEB, "2024-2025 örgün eğitim istatistikleri açıklandı" (30.09.2025; editör kontrol etti) — https://www.meb.gov.tr/2024-2025-orgun-egitim-istatistikleri-aciklandi/haber/38473/tr — 24.09.2026
  24. ÖSYM, "2026-YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler", Tablo 3 (editör PDF'i açıp kontrol etti) — https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler — 24.09.2026
  25. OECD, "The State of Global Teenage Career Preparation" (2025; PISA 2022 verisi; editör kontrolünde sayfa erişime kapalıydı) — https://www.oecd.org/en/publications/the-state-of-global-teenage-career-preparation_d5f8e3f2-en.html — 24.09.2026
  26. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, "Lise öğrencilerinin meslek seçimini etkileyen faktörler" (2021; editör kontrol etti) — https://dergipark.org.tr/en/pub/zgefd/issue/63324/918790 — 24.09.2026
  27. ÖSYM, "2026-YKS Testlerinin Ortalama ve Standart Sapmaları" (editör PDF'i açıp kontrol etti) — https://cdn.osym.gov.tr/pdfdokuman/2026/YKS/SB/sayisal_ykdd21072026.pdf — 24.09.2026
  28. TÜİK, "Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 2024" (editör kontrolünde sayfa boş geldi) — https://veriportali.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Cocuklarda-Bilisim-Teknolojileri-Kullanim-Arastirmasi-2024-53638 — 24.09.2026
  29. TRT Haber, "Sosyal medyada yeni dönem: '15 yaş' sınırı Resmi Gazete'de" (01.05.2026; editör kontrol etti) — https://www.trthaber.com/haber/ekonomi/sosyal-medyada-yeni-donem-15-yas-siniri-resmi-gazetede-943631.html — 24.09.2026
  30. Şikayetvar, "Koçluk" şikayetleri (editör kontrol etti) — https://www.sikayetvar.com/kocluk — 24.09.2026
  31. Memurlar.net, "Yanıltıcı reklamlara yaklaşık 185 milyon lira ceza kesildi" (22.07.2026; Ticaret Bakanlığı açıklaması; editör kontrol etti) — https://www.memurlar.net/haber/1173462/yaniltici-reklamlara-yaklasik-185-milyon-lira-ceza-kesildi.html — 24.09.2026
  32. İstanbul Barosu, "Çocukların kişisel verilerinin korunması" (2025) — https://www.istanbulbarosu.org.tr/files/docs/CKVK042025.pdf ; KVKK, "Açık Rıza" rehberi — https://www.kvkk.gov.tr/yayinlar/A%c3%87IK%20RIZA.pdf — 24.09.2026
  33. Bizim veritabanı: data/yokatlas.db, programs (kontenjan2021-2026, sira2026, sure, tur, unitur, onlisans) ve netler (2023-2025) tabloları; src/lib/kategoriler.ts — salt okunur sorgu, 24.09.2026

Editör notu

Ne yaptım. Dosyadaki sayıları, tarihleri ve kuralları resmî kaynaklardan ve veritabanından yeniden kontrol ettim. 20'den fazla kaynağı açtım; ÖSYM ve TTK belgelerinin PDF'lerini metne çevirip satır satır okudum. Veritabanı sayılarının hepsini salt okunur sorgularla yeniden hesapladım.

Düzelttiklerim:

  • TÜİK işe yerleşme süreleri eskiydi (2024 bülteninden 4,1 ay ve 14,4 ay). 2025 bülteninin sayılarıyla değiştirdim: tıp 3,9 ay, lisans ortalaması 14,2 ay. Dil ve konuşma terapisinin 2,4 ayla en hızlı iş bulan bölüm olduğunu ekledim.
  • Kart 5'te tıp netinin yanına bütün AYT adaylarının biyoloji ortalamasını (3,0) koymak yanıltıcıydı. O ortalamaya biyoloji çözmeyen EA ve SÖZ adayları da giriyor. Kıyası kaldırdım ve nedenini yazdım. Program sayısını 105-106'dan, 2025'teki gerçek sayı olan 109'a düzelttim.
  • "Sağlıkta 17 kapı" listesi, sitenin kullanmadığı bir hesapla (yalnızca bölüm adına bakarak) çıkmıştı; listede Veteriner ve Biyomedikal Mühendisliği de var. Toplamın sitenin kendi hesabıyla 69.674, bu iki bölüm çıkınca 67.824 olduğunu ekledim. 17 bölümün tam listesini yazdım.
  • "Yüz bin kişiye 258 hekim, OECD'de sondan" cümlesinin kaynağında (BirGün) bu bilgi yoktu. OECD kıyasını çıkardım, 258'i kendi hesabımız olarak işaretledim.
  • DABİS'in "20 Temmuz 2026'dan beri mobil uygulamada" olduğu kaynakta desteklenmiyor; tarihi "doğrulanamadı" yaptım.
  • Hedef Temelli Destek Eğitimi dersi için "içerik YKS dersleri, MEBİ'ye bağlı" ifadesi abartılıydı. MEB'in söylediğine indirdim: seçmeli, not verilmiyor, öğretmen gerekirse MEBİ'yi kullanabiliyor.
  • Reklam cezası örneklerinin vize hizmetlerinden geldiğini ekledim.
  • Sosyal medya düzenlemesinde kesin "Kasım 2026" yerine kaynağın söylediği "yayımdan itibaren 6 ay" ifadesini kullandım.
  • Ders çizelgesini tabloya çevirdim ve 12. sınıftaki 15 saatlik ortak dersi ekledim. LGS merkezî yerleştirme toplamını (190.473), MEBİ'nin öğretmen sayısını ve tıp tabanlarının 50 bin şartıyla uyumunu (devlette 49.623, vakıfta 49.111) ekledim.
  • ÖSYM kaynağı [10] önceden yalnızca ana sayfaya gidiyordu; 2026 sık sorulan sorular belgesiyle değiştirdim. İçinde bilgi bulunmayan kaynak [14]'ü çıkardım.
  • Dili sadeleştirdim ("efsane" yerine "yanlış bilinen", İngilizce ifadeler Türkçeye çevrildi) ve "iş garanti" gibi vaat içeren kalıpları çıkardım.

Doğrulayamadıklarım: OECD'nin yüzde 39 ve yüzde 12,2 oranları (sayfa erişime kapalıydı). TÜİK'in çocuklarda YouTube kullanımı oranı (sayfa boş geldi). Diploma notunun yönetmelik maddesi (yalnızca ikincil kaynak var). Tıp için 50 bin şartının kılavuz tablosu (ÖSYM şartın sürdüğünü söylüyor; 50 bin sayısı bizim 2026 rehber yazımızdan ve taban verisinden geliyor). Hemşireliğin yüzde 89,8'i (tek bir ikincil özet). Google otomatik tamamlama listesi (yeniden çekilmedi). Forum başlıkları.

Güven düzeyi: Orta-yüksek. Kurallar, ÖSYM ve MEB sayıları, hekim sayıları ve veritabanı hesapları yüksek güvenli. TÜİK istihdam sayıları ikincil özetlere dayanıyor ama iki ayrı haber birbiriyle tutarlı. OECD ve TÜİK çocuk verisi düşük güvenli, metinde öyle işaretlendi.

Reference in New Issue View Git Blame Copy Permalink