kolaytercih/docs/arastirma/2026-09-24-ogrenci-senaryolari/05-mezun-tekrar-elif.md

# Elif — 2026'da yerleşti ama istediği bölüm değil; kayıtlı kalsın mı, bırakıp 2027'ye mi hazırlansın?

> Tek cümlelik özet: Elif'in derdi "bir yılımı mı yakıyorum, yoksa ömrümü mü" sorusu. Kararı biz veremeyiz ama kararın bedelini üç sayıya indirebiliriz: 2027'de OBP'den kaybedeceği puan, bunun sıralamada kaç kişiye denk geldiği ve 2026 puanının sınava hiç girmeden hangi programlara zaten yettiği.

Hazırlayan notu (24 Eylül 2026): Kurallar ÖSYM'nin 2026 kılavuzlarından, YÖK'ün Ek Madde-1 ilkelerinden ve KYK'nın sorular sayfasından okundu. Sayılar ya ÖSYM'nin kendi yayınından ya da bizim `data/yokatlas.db` dosyamızdan (yalnızca okunarak) hesaplandı; hangisi olduğu her yerde yazıyor. Elif kurgusal bir karakter; hikâyesindeki puanlar veritabanımızdaki gerçek 2026 tabanlarına göre seçildi.

## 1. Ben kimim

18 yaşındayım, Ege'de orta büyüklükte bir ilçede Anadolu lisesinden bu yaz mezun oldum. Diploma notum 84. Eşit ağırlıkçıyım, 2026'da puanım 375 civarı, sıralamam 87 bin civarında çıktı. Psikoloji istiyordum ama listeme yalnızca adını bildiğim büyük üniversitelerin psikolojilerini yazdım (Ege, Dokuz Eylül, Ankara, Hacettepe gibi); hepsinin tabanı puanımın çok üstündeydi. Altını "boş kalmasın" diye İşletmelerle doldurdum. 12. tercihime, İç Anadolu'da bir devlet üniversitesinin İşletme bölümüne yerleştim. Sonradan öğrendim ki İzmir'de tabanı benim puanımın altında kalan bir psikoloji programı da varmış; listeme hiç yazmamıştım.

Babam esnaf, annem ev hanımı, bir de lisede okuyan kardeşim var. Dershaneye 12. sınıfta gidebildim, bir yıl daha ödenir mi bilmiyorum. KYK yurdu çıkarsa gidebileceğim bir şehir; çıkmazsa ev kirası ailemin belini büker.

Kafamda iki ses var. Biri "arkadaşların üniversiteye başladı, sen evde deneme çözerek bir yıl kaybedeceksin, ya seneye de olmazsa?" diyor. Öbürü "sevmediğin bir bölümde dört yıl okuyup sevmediğin bir işe mi gireceksin?" diyor. Babam "okul okuldur, git" diyor; annem "sen bilirsin kızım" deyip susuyor, ki bu daha ağır. İnternette de herkes başka bir şey söylüyor: biri "kayıt yaptırmazsan OBP'n kırılmaz" diyor, biri "kaydını dondur, bir şey olmaz" diyor. Kime inanacağımı bilmiyorum.

## 2. Kafamdaki sorular

Sorular forum başlıklarından, arama sonuçlarındaki soru biçimlerinden ve rehber sitelerinin başlıklarından derlendi. Kimsenin adı alınmadı; sorular örüntü olarak yeniden yazıldı. Reddit'te (r/Turkey, r/YKS) bu konuda Türkçe başlık arama motorunda çıkmadı; bu kaynak kontrol edilemedi.

1. "Yerleştim ama kayıt yaptırmazsam OBP'm kırılır mı?" — Kızlar Soruyor'da çok sayıda benzeri var; rehber siteleri de bu başlıkla yazı açıyor [13][14].
2. "İstemediğim bölüme mi gideyim, kırık OBP ile mezuna mı kalayım?" [13]
3. "Kayıt yaptırıp gitmezsem ne olur?" [13][14]
4. "OBP kaç yıl kırık kalıyor?" [13]
5. "Tercih yapıp hiçbir yere yerleşemezsem OBP'm yine kırılır mı?" [13]
6. "Üniversitede hazırlık okurken YKS'ye çalışmak mantıklı mı?" [15][16]
7. "Kaydımı dondurup tekrar hazırlanabilir miyim?" ve "Dondurursam OBP'm düzelir mi?" [15]
8. "Okurken sınava girersem KYK bursum ya da kredim kesilir mi?" [9]
9. "Puanım zaten o bölüme yetiyordu, sınava girmeden geçebilir miyim?" [14]
10. "Mezuna kalınca dershaneye ne kadar para gider?" [17]
11. "Bir yılım boşa mı gidiyor? Ya ikinci kez de olmazsa?" — Ekşi Sözlük'te ayrı başlık açılacak kadar yaygın [12].
12. "Seneye aynı neti yaparsam sıralamam ne olur?" [18]
13. "2027'de sistem değişecek mi, OBP kuralı aynı mı kalacak?" [18]

## 3. Gerçek durum: kurallar ve sayılar (2026)

### OBP bedeli: 2027 kuralı zaten yazılı

Elif için en önemli kural ÖSYM'nin 2026 tercih kılavuzunda duruyor. Kılavuzun 1.3 maddesine göre 2026-YKS ile bir programa merkezî yerleştirmeyle yerleşenlerin (ek yerleştirme dâhil), 2027-YKS'ye girerlerse OBP'lerinin çarpılacağı katsayı yarıya düşürülecek [2]. 2027 kılavuzu henüz yayımlanmadı ama Elif'i bağlayan kural bugünden yazılı.

Bilmesi gereken dört ayrıntı:

- **Kayıt yaptırmak ya da yaptırmamak fark etmez.** 1.3 maddesi "yerleşen" diyor, kayıttan söz etmiyor [2]. Bir önceki grup (2025'te yerleşip 2026'ya girenler) için ÖSYM bunu açıkça yazmıştı: 2026-YKS Kılavuzu ve 2026 sıkça sorulan sorular belgesinin 51. ve 52. soruları, kayıt yaptıran ve yaptırmayan için aynı cevabı veriyor: "kayıt olsun veya olmasın" katsayı yarıya iner [3][4].
- **Kesinti yalnızca ertesi yılın sınavı için.** 1.3 maddesi yalnızca 2027-YKS'yi sayıyor; tercih kılavuzundaki uyarı da "bir sonraki yıl" diyor [2]. Yani 2027'de yeniden yerleşmezse 2028'de OBP'si tam hesaplanır. Yine de 2028 için "tam" demeden önce o yılın kılavuzuna bakmak gerekir.
- **Tek istisna Elif'e uymuyor.** 2026 kılavuzu, lise son sınıftayken yerleşip zamanında mezun olamadığı için kayıt yaptıramayanları kesintiden muaf tutmuştu [3]. Elif mezun olduğu için bu kapsamda değil. (Aynı istisnanın 2027 kılavuzunda da olacağı henüz doğrulanamadı.)
- **ÖSYM açıkça uyarıyor:** tercih kılavuzu, yerleşirsen bir sonraki yıl katsayın yarıya ineceği için devam etmeyi düşünmediğin programı listeye yazmamanı söylüyor [2].

Hesap basit. OBP = diploma notu × 5 (en düşük 250, en yüksek 500). Normalde katkı OBP × 0,12; kesintiyle OBP × 0,06 [4]. Elif'in diploma notu 84 → OBP 420 → normal katkı 50,4 puan, kesintili katkı 25,2 puan. **Kaybı 25,2 puan.** Kısa yol: kayıp = diploma notu × 0,3. Diploma notu 50 olan 15, 100 olan 30 puan kaybeder.

İnternette bir iddia daha dolaşıyor: bazı rehber siteleri açıköğretime yerleşip kayıt yaptırmayanın kesintiden muaf olduğunu yazıyor [14]. 2026 kılavuzlarında böyle bir istisna bulamadık (doğrulanamadı); bu iddiayı kullanmıyoruz.

### Okurken sınava girmek serbest, iki bölüm aynı anda yasak

2026-YKS Kılavuzu'nun 10. bölümüne göre aynı anda iki örgün lisans programına kayıt yaptırılamaz; ama bu kural öğrencinin "herhangi bir programa yerleştirilmesine engel değildir" [3]. Yani Elif İşletme'de okurken 2027-YKS'ye girebilir. Yeni bir programa yerleşirse, oraya kayıt olmak için İşletme'den ilişiğini keser.

### Kayıt dondurma: "hazırlanacağım" genelde gerekçe sayılmıyor

Kayıt dondurma için ülke çapında tek bir liste yok; her üniversite kendi "haklı ve geçerli nedenler" listesini uygular. Örnek olarak Anadolu Üniversitesi'nin 2022 yönergesine baktık [7]. Sayılan nedenler: sağlık raporu, doğal afet, yakının ağır hastalığı ya da ölümü, ekonomik neden, gözaltı ya da tutukluluk, askerlik, resmî görevle başka şehre atanma, yurt dışı burs ve staj. Sınava hazırlanmak listede yok. Ekonomik nedenle dondurmak için dönem başından itibaren en geç 4. haftanın sonuna kadar başvurmak gerekiyor; bir seferde en fazla iki dönem dondurulabiliyor. Listede olmayan durumlar için üniversite yönetim kurulunun takdiri var.

Sonuç: Elif "YKS'ye hazırlanacağım" diye dondurma isterse kabul edilmeyebilir; kendi okulunun metnine bakmak şart. Dondurmak OBP kesintisini de kaldırmaz, çünkü kural kayda değil yerleşmeye bakıyor [2].

### Sınava girmeden bölüm değiştirmenin yolları

**Puanla yatay geçiş (Ek Madde-1).** YÖK'ün uygulama ilkelerine göre [5]:

- Kayıt olduğun yılın yerleştirme puanı, hedef programın aynı yılki taban puanına eşit ya da yüksekse başvurabilirsin. Hedefin puan türünde puanın olmalı.
- Kayıt yaptırmış olmak şart. Yerleşip kayıt yaptırmayan için bu kapı yok.
- Kayıt olduğun yılın güz döneminde başvuramazsın; sonraki dönemde ya da yılda başvurabilirsin. Güz başvuruları her yıl 1–15 Ağustos arasında alınır, sonuçlar 10 Eylül'e kadar açıklanır.
- Bahar döneminde öğrenci alıp almamaya her üniversite kendisi karar verir; alacaksa kontenjanı ve tarihleri kendisi ilan eder.
- Hak bir kez kullanılır. Hazırlık sınıfındakiler de başvurabilir.
- Her sınıf için ayrılan yer, programın kılavuz kontenjanının yüzde 30'u kadardır, en fazla 90 kişi. Başvuran çoksa en yüksek ÖSYM puanından başlanarak yerleştirilir. Yani tabanı geçmek başvuru hakkı verir, yer ayırmaz.
- Hedef programın kılavuzda özel bir şartı varsa (örneğin başarı sırası şartı) o da sağlanmalı.

İnce nokta: Ek Madde-1'de kullanılan puan Elif'in **2026 puanı**, yani OBP'si tam hesaplanmış puanı. 2027'de kesintili OBP ile yeniden sınava girmeden önce elindeki puanın nereye yettiğine bakmak, ilk bakılacak yerdir.

**Not ortalamasıyla yatay geçiş.** Geçiş yönetmeliğine göre lisansın ilk iki yarıyılına yatay geçiş yapılamaz; kurumlar arası geçişte not ortalaması 100 üzerinden en az 60 olmalı ve program eşdeğer olmalı [6]. İşletme'den Psikoloji'ye bu yol genelde kapalıdır, çünkü iki program eşdeğer sayılmaz. (Eşik sayılar bu kontrolde mevzuat sitesi açılamadığı için yeniden doğrulanamadı.)

**Çift anadal** bölümü bırakmadan ikinci diploma demek: en erken 3. yarıyılın başında, not ortalaması belli bir eşiğin üstünde ve sınıfında en üst yüzde 20'de olmak şartıyla, üniversitenin açtığı bölüm eşleşmelerinde [6]. (Not eşiği bu kontrolde doğrulanamadı; üniversitenin kendi yönergesinden bakılmalı.)

### KYK: bölüm değişirse burs ve kredi yalnızca bir kez taşınır

KYK'nın sıkça sorulan sorularına göre ÖSYM ile başka programa kayıt olan öğrenci e-Devlet'ten nakil başvurusu yapar. Kredi, normal öğrenim süresi içinde, en geç takip eden öğretim yılında, aynı öğrenim türüne (lisanstan lisansa) geçişte yalnızca bir kez taşınır. Burs ise "dönem kaybı olmaksızın", aynı öğrenim türüne geçişte, yalnızca bir kez taşınır [9]. Elif İşletme'de bir yıl okuyup 2027'de başka bir lisansa baştan başlarsa, burs tarafındaki "dönem kaybı" şartı onu etkileyebilir. Karar öncesi KYK'ya yazılı sormak gerekiyor.

### Kaç kişi bu durumda?

ÖSYM'nin 2026-YKS yerleştirme istatistiğinde (Tablo 2) "daha önce yerleşmiş" adaylar ayrı bir satırda [1]:

- 245.447 adayın yerleştirme puanı hesaplandı.
- Bunlardan 124.204'ü tercih yaptı.
- 64.865'i bir programa yerleşti: 18.383'ü örgün lisansa, 30.158'i örgün ön lisansa, gerisi açıköğretime.

Aynı yıl YKS'ye başvuran yaklaşık 2,43 milyon kişiden 244.744'ü başvuru anında bir yükseköğretim programına kayıtlıydı (ÖSYM açıklamasını aktaran haber) [11]. Bir yıl önce, 2025'te, daha önce yerleşmiş olup yeniden yerleşen 75.328 kişi vardı; 21.309'u lisansa [10].

Bu tablo Elif'e dürüst bir şey söylüyor: yeniden tercih yapan her 100 "daha önce yerleşmiş" adaydan yaklaşık 15'i örgün lisansa yerleşti. ÖSYM yeni programın eskisinden "daha iyi" olup olmadığını söylemiyor. Bu grup yalnızca geçen yıl yerleşenleri değil, daha önce herhangi bir yıl yerleşmiş olanları da kapsıyor olabilir (ÖSYM tanımı açık değil, doğrulanamadı). Yani bu sayı bir "başarı oranı" değil, kalabalığın büyüklüğünü gösteriyor.

Bir normalleştirici sayı daha: 2026'da yerleşenlerin yalnızca yüzde 19,36'sı birinci tercihine yerleşti (ÖSYM, Şekil 1) [1]. "İstediğim yere giremedim" hissi azınlığın değil çoğunluğun deneyimi.

### Para tarafı

MEB, 2026-2027 yılında 12. sınıflar ve mezunlar için MEBİ platformunda 12 ücretsiz YKS denemesi yapıyor; ilki 21–27 Eylül 2026 [8]. Lise mezunları MEB'in ücretsiz destekleme ve yetiştirme kurslarına da başvurabiliyor; bu kapsam 2021'de genişletildi, 2026-2027 için güncel kuralı ayrıca kontrol etmek gerekiyor [19]. Özel dershane fiyatları için bulduğumuz tek kaynak ikincil bir iş rehberi sitesi; kurumdan kuruma değişen ve bazılarında yıllık 55 bin TL'den başlayan aralıklar veriyor, ama mezun grubuna özel bir fiyat vermiyor (resmî değil, doğrulanamadı) [17].

## 4. Nerede takılıyorum

**Yanlış inanışlar ve doğrusu:**

- **"Kayıt yaptırmazsam OBP'm kırılmaz."** Yanlış. Kural yerleşmeye bakıyor, kayda değil [2][4]. Forumlarda en sık tekrarlanan hata bu.
- **"Kaydımı dondurursam ya da sildirirsem kesinti kalkar."** Yanlış, aynı sebeple [2].
- **"OBP bir kere kırılınca hep kırık kalır."** Yanlış. Kural yalnızca yerleşmeyi izleyen yılın sınavını sayıyor [2]. Bazı rehber siteleri bunu "her yıl kılavuza bak" diye belirsiz bırakıyor [14].
- **"Hazırlık sınıfında okursam OBP'm kırılır."** Kesintiyi doğuran şey okumak değil, önceki yıl yerleşmiş olmak. Forumda bir kullanıcı sıralama düşüşünü hazırlıkta okumaya bağlamış [16].
- **"Okurken sınava girmek için kaydımı dondurmam lazım."** Yanlış. Kılavuz, kayıtlı olmanın yerleşmeye engel olmadığını yazıyor [3].
- **"Puanım yetiyorsa yatay geçişle hemen geçerim."** Yarı doğru. Ek Madde-1 kapısı var ama kayıt yılının güz döneminde kapalı, kontenjan sınırlı ve başvuranlar puana göre sıralanıyor [5].
- **"Kayıt dondurmak kolay, dilekçe verirsin olur."** Genelde değil. Sınava hazırlık listede olmayabilir [7]; DonanımHaber'deki bir başlıkta kullanıcılar da dondurmanın kolay olmadığını anlatıyor [15].

**Bilgi boşluğu:** Elif'in asıl bilmediği şey bir sayı: kaybedeceği 25 puanın sıralamada kaç kişiye denk geldiği. Forumlar bunu "on binlerce kişi" diye geçiyor [14][18]; kendi durumu için somut bir sayı göremiyor. İkinci boşluk: 2026 puanının hangi programlara zaten yettiğine hiç bakmamış olması.

**Duygular:** Ekşi Sözlük'teki "mezuna kalmak" ve "ikinci kez mezuna kalmak" başlıklarında iki duygu tekrar ediyor [12]: akranlar ilerlerken geride kalma ve "başarısız" damgası korkusu; bir de yanlış alanda ömür boyu pişmanlık korkusu. Tekrar eden bir öğüt de var: kötü geçen denemeyi kişisel bir kusur değil, eksik konuların listesi olarak okumak. Okurken hazırlananların forumdaki deneyimi çoğunlukla olumsuz: her sabah okula gitmek sınav motivasyonunu dağıtıyor, hazırlık sınıfının ders yükü ağır [16].

**Aile baskısı:** "Okul okuldur" diyen ebeveyn ile "bir yıl daha dershane parası" hesabı yapan ebeveyn aynı evde. Bir yılı bırakma kararı ailenin cebinden çıkıyor; bu yüzden Elif'in tek başına verebileceği bir karar değil. Aileye gösterebileceği tek sayfalık, sayılı bir karşılaştırmaya çok net ihtiyaç var.

## 5. Bana gerçekten işe yarayacak basit veri

**Kart 1 — "Seneye OBP'den kaybın: 25,2 puan"**
Tek sayı: diploma notu × 0,3. Açıklama: 2026'da yerleştiğin için 2027'de OBP katkın yarıya iner; kayıt yaptırsan da yaptırmasan da. Neden işe yarar: forumlardaki "kırılır mı" sorusunu tek satırda kapatır ve kararın gerçek bedelini gösterir. Bizde var mı: veri gerekmiyor, formül ÖSYM'den [2][4]. Program sayfalarında taban yerleşenin OBP'si zaten gösteriliyor (`netler` tablosunda `obp` sütunu; `src/features/katalog/components/program-netleri.tsx`). Kart onun yanına oturabilir.

**Kart 2 — "Aynı neti yaparsan: 87 binden 148 bine"**
Tek küçük görsel: iki nokta arasında ok. Açıklama: 2026 eşit ağırlık tabanlarına göre 375 puan yaklaşık 87 bininci sıraya, 350 puan yaklaşık 148 bininci sıraya denk geliyor; kesinti tam bu farkı yaratıyor. Neden işe yarar: "25 puan" soyut, "60 bin kişi geriye düşmek" somut. Bizde var mı: evet. `data/yokatlas.db` → `programs` tablosunun `puan2026` ve `sira2026` sütunlarından hesapladık (eşit ağırlık lisans programları, ±1 puan bandındaki programların ortalama taban sırası; 375 için 26, 350 için 44 program). Uyarı: bu ÖSYM'nin resmî puan–sıra tablosu değil, program tabanlarından çıkarılmış yaklaşık bir eğri; 2027'de dağılım değişir. Aynı hesapla sayısalda 400'den 375'e inmek yaklaşık 117 binden 150 bine, sözelde 400'den 375'e inmek yaklaşık 15 binden 39 bine denk geliyor.

**Kart 3 — "2026 puanın zaten 40 devlet psikoloji programının tabanını geçiyor"**
Tek sayı: senin 2026 puanına eşit ya da altında tabanı olan, istediğin bölümdeki program sayısı. Elif (375, eşit ağırlık) için 40 devlet programı (39 Türkçe, 1 İngilizce; yalnızca KKTC uyruklulara ayrılan 3 kontenjan ve 1 ortak yurt dışı program sayılmadı) ve 60 vakıf üniversitesinde 118 program (burslu, indirimli ve ücretli seçenekler ayrı sayıldı). Bunlardan biri İzmir'de: İzmir Demokrasi Üniversitesi Psikoloji, 2026 tabanı 372,98. Açıklama: bu programlara sınava girmeden Ek Madde-1 ile başvurma hakkın doğabilir; yer ayrılmış değil, kontenjanın yüzde 30'u kadar yer var ve başvuranlar puana göre sıralanır. Neden işe yarar: Elif'in hiç bakmadığı, OBP'si tam olan puanını kullanan tek kapı. Bizde var mı: evet, `programs` tablosunda `puan2026`, `tur`, `isim`, `unitur`, `kontenjan2026`. Eksik olan: hangi üniversitenin bahar döneminde Ek Madde-1 ile öğrenci aldığı bilgisi bizde yok; üniversitelerin kendi duyurularından gelir.

**Kart 4 — "Hedefinle aran: 16 puan değil, 41 puan"**
Tek küçük görsel: iki parçalı çubuk (bugünkü fark + OBP kesintisi). Açıklama: İzmir Katip Çelebi Psikoloji'nin 2026 tabanı 391,28 (sıra yaklaşık 56.700); Elif'in puanı 375; fark 16 puan. 2027'de OBP kesintisi yüzünden bu farkı kapatmak için sınavdan yaklaşık 41 puan fazla getirmesi gerekir (tabanlar yerinde durursa). Neden işe yarar: "bir yıl çalışırsam olur" duygusunu ölçülebilir bir hedefe çevirir. Bizde var mı: evet, `programs.puan2021…puan2026` ve `sira2021…sira2026`; kesinti hesabı Kart 1'den. Tabanların yerinde durmadığı da gösterilmeli: 2025'ten 2026'ya lisans programlarında taban sırası ortanca yüzde 15 oynadı (bizim hesabımız, iki yılda da sırası olan 9.160 program; aday sayısındaki değişim de bu oynamanın içinde).

**Kart 5 — "Yeniden deneyenler kalabalık: 124 bin kişi tercih yaptı, 18 bini örgün lisansa yerleşti"**
Tek sayı ve tek cümle: 2026'da daha önce yerleşmiş adaylardan 124.204'ü yeniden tercih yaptı, 18.383'ü örgün lisansa yerleşti. Neden işe yarar: Elif yalnız değil, ama bu yol kalabalık ve kolay değil; kararı duygu yerine gerçek bir çerçeveyle verir. Bizde var mı: hayır. ÖSYM'nin 2026 yerleştirme sayısal bilgiler belgesinden (Tablo 2) gelir [1]; yılda bir kez elle güncellenir.

## 6. KolayTercih bunu nasıl sunar

**Ekran fikri: "Kayıt mı, tekrar mı?" hesap kartı.** Tek sayfa. Öğrenci diploma notunu, 2026 yerleştirme puanını, puan türünü ve istediği bölümü yazar. Sayfa üç cevap verir, her biri tek satır ve bir sayı:

1. "Seneye OBP'den kaybın: 25,2 puan (kayıt yaptırsan da yaptırmasan da)."
2. "Aynı neti yaparsan sıran yaklaşık 87 binden 148 bine düşer." Kutunun altında bunun yaklaşık olduğu ve 2026 verisine dayandığı yazar.
3. "2026 puanın şu 40 devlet programının tabanını geçiyor; Ek Madde-1 ile başvuru hakkın doğabilir." Liste risk renkleriyle değil, "tabanı geçiyor / geçmiyor" metniyle verilir; çünkü burada yerleşme ihtimali değil, başvuru hakkı konuşuluyor.

Altında "Aileme göster" düğmesi: aynı üç sayıyı veliye anlatılabilir tek sayfalık bir PDF ya da paylaşılabilir görsel olarak üretir. Vizyon belgesindeki veli modu burada işe yarar.

**Sihirbazdaki boşluk:** Sihirbaz ve liste şu an sıralama üzerinden çalışıyor ve OBP kesintisini bilmiyor (`src/features/sihirbaz/components/hero-form.tsx` içinde OBP alanı yok). 2027 tercih döneminde "2026'da bir yere yerleştim" kutusu eklenmeli; işaretlenirse hedef sıra hesabında kesinti hatırlatılmalı. Bu bir ürün notu; kod değişikliği bu raporun konusu değil.

**Program sayfasında küçük not:** Taban yerleşenin OBP'sinin gösterildiği tablonun yanına tek satır: "Geçen yıl bir yere yerleştiysen, senin OBP katkın bunun yarısı."

**Rehber yazısı fikirleri (boşluklar):**

- "2026 puanım hangi bölümlere yetiyordu? Ek Madde-1 ile sınavsız geçiş listesi" — Kart 3'ün yazı hâli. Bölüm bölüm (psikoloji, hukuk, bilgisayar) ayrı sayfalar arama için de güçlü. Hukukta eşit ağırlıkta en düşük 100 bininci sıra şartı olduğu not düşülmeli [3].
- "Kayıt dondurma YKS'ye hazırlık için kabul edilir mi?" — elimizde bir üniversite örneği var; 10 büyük üniversitenin yönergesi okunup özetlenmeli.
- "Aynı neti yaparsam sıralamam ne olur?" — Kart 2'nin puan türlerine göre genişletilmiş hâli.
- "Mezuna kalmanın gerçek maliyeti: bir yılın parası ve zamanı" — ücretsiz kaynaklar (MEBİ, destekleme kursları), KYK nakil kuralı, vakıf ücreti.

**Zaten işe yarayan yazılarımız (hepsi `content/rehber` içinde var):**

- `mezuna-kalmak-mi-kayit-olmak-mi` — Elif'in tam sorusu; bu durum için en güçlü sayfamız.
- `universite-okurken-tekrar-yks` — okurken sınava girme, ilişik kesme.
- `obp-nedir-nasil-hesaplanir` — kesinti hesabı ve istisna.
- `yatay-gecis-cap-yandal` ve `bolumumu-sevmedim-hangi-kapilar-var` — geçiş yolları.
- `universitede-ilk-hafta-ders-kaydi-muafiyet-kayit-dondurma` — dondurma takvimi.
- `kyk-burs-mu-kredi-mi` — nakil kuralı.
- `yks-2027-takvimi`, `hedef-siralama-nasil-belirlenir`, `taban-siralamalar-nasil-degisir` — 2027 planı.
- `veliler-icin-tercih-rehberi` — aileyle konuşmak için.

**Eksik olan:** Bu yazıların hiçbiri öğrencinin kendi sayısını hesaplamıyor. Hepsi kuralı anlatıyor ama "senin için 25,2 puan, yaklaşık 60 bin sıra, 40 program" demiyor. Asıl boşluk bu: anlatım var, kişisel hesap yok.

## 7. Marka gözüyle

**Ton:** Sakin ve yargılamayan; samimi ama laubali değil. "Yanlış tercih yaptın" değil, "yerleşenlerin beşte dördü de birinci tercihine giremedi; şimdi elindeki seçeneklere bakalım." Karar vermeyiz; kararın bedelini sayıyla gösteririz. "Kesin kazanırsın", "garanti" gibi sözler yok; risk renkleri her zaman "hayal / dengeli / güvenli" yazısıyla birlikte.

**Kanal:**

- Arama: "kayıt yaptırmazsam OBP kırılır mı" gibi aramalar yılda iki kez yoğunlaşıyor (yerleştirme sonrası ve YKS başvurusu öncesi). Bu soruyu tek cümleyle cevaplayan hesap sayfası en iyi giriş kapısı.
- Kısa video (TikTok, Instagram, YouTube Shorts): "Aynı neti yaptın ama 60 bin kişi geriye düştün. Neden?" türünden 30 saniyelik, tek sayılık videolar. Bu yaş grubu kararlarını orada konuşuyor.
- Forumlar: Ekşi, Kızlar Soruyor, DonanımHaber başlıklarında yanlış bilgi çok. Oralara reklamla değil, paylaşılabilir ve kaynaklı bir hesap sayfasıyla dolaylı ulaşılır. Bizim adımıza forumda yazmak ya da hesap açmak yok; linki kullanıcılar kendileri taşır.
- Rehber öğretmenler: mezun öğrencisi arayınca gösterebileceği tek sayfa.

**Yılın hangi ayı:**

- **Ağustos sonu (yerleştirme sonucu ve kayıt haftası):** Karar anı; "kayıt yaptırmazsam ne olur" aramasının zirvesi. En değerli dönem.
- **Eylül–Ekim (ilk haftalar, ek yerleştirme):** "Yanlış yerdeyim" hissi, dondurma için son günler. Bugün tam bu dönemdeyiz.
- **Aralık–Şubat (bahar dönemi geçiş duyuruları, YKS başvurusu):** Okurken yeniden girmeye karar verenler.
- **Temmuz–Ağustos 2027:** Ek Madde-1 güz başvurusu (1–15 Ağustos) ile 2027 tercihleri aynı haftalara denk geliyor [5]; iki kapıyı birlikte gösteren bir takvim çok işe yarar.

**Güveni ne kazandırır:** Her sayının altında ÖSYM/YÖK kaynağı ve tarih. "Bilmiyoruz" demekten çekinmemek (örneğin dondurmanın okula göre değiştiğini açıkça söylemek). Ücretsiz ve girişsiz ilk hesap. Hesabın yaklaşık olduğunu açıkça yazmak.

**Güveni ne kaybettirir:** "Seneye kesin olur" mesajı. Dershane reklamına benzeyen motivasyon dili. Sayıyı abartmak. Öğrenciyi okulu bırakmaya yönlendiriyormuş gibi görünmek. "Kesinti bir yıllık, o zaman iki yıl bekle" gibi kişiye bakmayan tavsiyeler.

**Parayı kim verir, ne kadar verir:** Asıl karar ailenin cebinden çıkıyor: bir yıl dershane, vakıf ücreti ya da başka şehirde yaşam masrafı. Bu ölçekte bir kararın yanında 299 TL'lik tek seferlik paket küçük bir kalem; ama Elif'in bu yıl paket almasının anlamı yok, çünkü tercih dönemi bitti. Doğru model: hesap kartı ücretsiz; ödeme, 2027 Temmuz'unda "kesintili OBP ile 24'lük liste" anında. Veli, sayılı ve kaynaklı bir sayfa gördüğünde ödemeye daha yatkın olur.

**Ağızdan ağıza:** Kart 1 ve Kart 2 paylaşılabilir görsel olarak tasarlanırsa ("Benim kaybım 25,2 puan, seninki kaç?") arkadaş ve mezun WhatsApp gruplarında dolaşır. "Herkes aynı şeyi soruyor" dönemi olan Eylül–Ekim'de hazırlık ve birinci sınıf grupları en verimli yayılma yeri.

## 8. Dikkat edilecekler

- **Karar vermek bizim işimiz değil.** Okulu bırakma, kaydı sildirme gibi geri dönüşü zor kararlarda "sen şunu yap" demeyiz; seçenekleri ve bedellerini yan yana koyarız. Ek Madde-1'de bile "başvuru hakkın doğabilir" deriz, "geçersin" demeyiz.
- **Yaklaşık sayıyı kesin gibi sunmamak.** Puan–sıra karşılığı 2026 program tabanlarından çıkarıldı; ÖSYM'nin resmî tablosu değil ve 2027'de değişecek. Ekranda bu açıkça yazmalı.
- **Kural her yıl kılavuzla belirlenir.** 2027 kesintisi 2026 kılavuzunda yazılı [2]; 2028 ve sonrası için "tam OBP" demeden önce o yılın kılavuzunu göstermeliyiz.
- **Kayıt dondurma ve KYK okuldan okula, kişiden kişiye değişir.** Genel bir cevapla öğrenciyi yanlış yönlendirme riski yüksek; "öğrenci işlerine ve KYK'ya yazılı sor" yönlendirmesi şart.
- **Ruh sağlığı.** İkinci ve üçüncü kez deneyenlerde tükenmişlik ve aileyle çatışma sık görülüyor [12]. Metinler "kaybeden" dili kullanmamalı. Yapay zekâ sohbetinde ağır sıkıntı belirtisi olan bir soru gelirse profesyonel desteğe yönlendirilmeli.
- **Veli ile öğrenci arasında taraf tutmamak.** "Aileme göster" çıktısı ikna aracı değil, bilgi aracı olmalı.
- **Kişisel veri.** Diploma notu ve puan hesap için gerekli ama saklamak gerekmiyor; hesap girişsiz ve tarayıcıda yapılmalı. Forum araştırmalarında kimsenin adı ya da hikâyesi birebir kullanılmamalı.
- **Resmî kurum gibi görünmemek.** "ÖSYM hesabı" değil, "ÖSYM kuralına göre bizim hesabımız" denmeli.
- **Dershane ile çıkar ilişkisi.** Mezunlar dershanelerin hedef kitlesi. Bir dershaneyle ortaklık yapılırsa bu açıkça yazılmalı; yoksa "mezuna kal" yönünde çıkar çatışması algısı doğar.

## Kaynaklar

1. ÖSYM, 2026-YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler (PDF; Tablo 1, Tablo 2, Şekil 1) — https://cdn.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-liskin-sayisal-bilgiler-bxo4wg-18092428.pdf (sayfa: https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler) — erişim 24 Eylül 2026, editör kontrolünde açıldı
2. ÖSYM, 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu (21 Temmuz 2026; madde 1.3 ve tercih uyarılarının ç bendi) — https://cdn.osym.gov.tr/pdfdokuman/2026/YKS/TERCIH/kontkilavuz_yktd21072026.pdf — erişim 24 Eylül 2026, editör kontrolünde açıldı
3. ÖSYM, 2026-YKS Kılavuzu (OBP katsayısı ve istisna, bölüm 10, en düşük başarı sırası tablosu) — https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2026/YKS/basvuru_kilavuz06022026.pdf — erişim 24 Eylül 2026, editör kontrolünde açıldı
4. ÖSYM, 2026-YKS Sıkça Sorulan Sorular (soru 48–52) — https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2026/YKS/sss_yksd19022026.pdf — erişim 24 Eylül 2026, editör kontrolünde açıldı
5. YÖK, Güz ve Bahar Dönemi Ek Madde 1 Uygulama İlkeleri — https://egitim.yok.gov.tr/tr/document/2853 (sayfa: https://egitim.yok.gov.tr/tr/page/492) — erişim 24 Eylül 2026, editör kontrolünde açıldı
6. Mevzuat Bilgi Sistemi, Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=13948&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 — editör kontrolünde site açılamadı (sertifika hatası)
7. Anadolu Üniversitesi, Haklı ve Geçerli Nedenler Yönergesi (Senato 15.03.2022, 5/1) — https://cdn.anadolu.edu.tr/files/anadolu-cms/JBem8az9/uploads/hakli-ve-gecerli-nedenler-yonergesi-58aa5ddfc6ae1814-764cb9444fc0fa6a.pdf — erişim 24 Eylül 2026, editör kontrolünde açıldı
8. MEB, MEBİ 2026-2027 YKS ve LGS Deneme Takvimi Belli Oldu (17 Eylül 2026) — https://www.meb.gov.tr/mebi-2026-2027-yks-ve-lgs-deneme-takvimi-belli-oldu/haber/41943/tr — erişim 24 Eylül 2026, editör kontrolünde açıldı
9. Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt-Kur, Kredi/Burs Sıkça Sorulan Sorular (soru 27–28, nakil) — https://kygm.gsb.gov.tr/sayfalar/2446/3200/sikca-sorulan-sorular-kredi-burs.aspx — erişim 24 Eylül 2026, editör kontrolünde açıldı
10. Anadolu Ajansı, 2025-YKS yerleştirme sonuçları istatistikleri açıklandı (Ağustos 2025) — https://www.aa.com.tr/tr/egitim/2025-yks-yerlestirme-sonuclari-istatistikleri-aciklandi/3668586 — erişim 24 Eylül 2026, editör kontrolünde açıldı
11. GZT, 2026 YKS'ye kaç kişi girdi? ÖSYM katılım ve başvuru sayısı açıklandı — https://www.gzt.com/gundem/2026-yksye-kac-kisi-girdi-osym-katilim-ve-basvuru-sayisi-aciklandi-4243248 ; ayrıca Dünya, 2026 YKS'ye kaç kişi giriyor? (26 Mart 2026) — https://www.dunya.com/gundem/2026-yksye-kac-kisi-giriyor-iste-basvuru-sayisi-haberi-829201 — erişim 24 Eylül 2026 (GZT editör kontrolünde açıldı; ikincil kaynak)
12. Ekşi Sözlük, "mezuna kalmak" ve "ikinci kez mezuna kalmak" başlıkları — https://eksisozluk.com/mezuna-kalmak--4665496?p=93 ; https://eksisozluk.com/ikinci-kez-mezuna-kalmak--6113885?p=13 ; https://eksisozluk.com/ikinci-kez-mezuna-kalmak--6113885?p=14 — 24 Eylül 2026
13. Kızlar Soruyor, soru başlıkları — https://www.kizlarsoruyor.com/egitim-kariyer/q7672446-istemedigin-bolume-gitmekmi-yoksa-kirik-obp-ile-mezuna-kalmakmi ; https://www.kizlarsoruyor.com/egitim-kariyer/q26607465-obp-puani-kac-yil-kirik-kaliyor-pasif-universite-ogrencisiyken-2-yil ; https://www.kizlarsoruyor.com/universite-tercih/q20572944-tercih-yapip-yerlesemeyince-obp-puani-kirilir-mi ; https://www.kizlarsoruyor.com/universite-tercih/q25404809-universiteye-kayit-yaptirip-gitmezsem-ne-olur — yalnızca başlıklar arama sonuçlarından okundu, sayfalar erişim engeli verdi — 24 Eylül 2026
14. Rehber siteleri (ikincil): yerles.net (https://yerles.net/blog/gecen-yil-yerlestim-bu-yil-tekrar-giriyorum-obp-yariya-neden); Koç'a Sor (https://www.kocasor.com/rehber/obp-katsayisi-yariya-dusmesi); basarisiralamalari.com (https://www.basarisiralamalari.com/universiteye-yerlesip-kayit-yaptirmazsam-puanim-duser-mi/); Öğrenci Koçu Kayseri (https://ogrencikocukayseri.com/blog/istemedigim-bolume-yerlestim) — 24 Eylül 2026
15. DonanımHaber Forum, "Üniversiteyi dondurup tekrar hazırlanmak" (2019) — https://forum.donanimhaber.com/universiteyi-dondurup-tekrar-hazirlanmak--138207170 — 24 Eylül 2026
16. DonanımHaber Forum, "Üniversitede hazırlık okurken YKS'ye çalışmak nasıl fikir?" — https://forum.donanimhaber.com/universite-de-hazirlik-okurken-yks-ye-calismak-nasil-fikir--139155702 ; Technopat Sosyal (yalnızca başlık) — https://www.technopat.net/sosyal/konu/hazirlik-sinifi-okuyarak-yksye-yeniden-hazirlanmak-mantikli-mi.3767391/ — 24 Eylül 2026
17. Eleman.net, Dershane Ücretleri 2026 (ikincil, resmî değil) — https://www.eleman.net/is-rehberi/guncel/dershane-ucretleri-h7344 — erişim 24 Eylül 2026, editör kontrolünde açıldı
18. Doping Hafıza, "2027 YKS OBP sıralama etkisi nasıl hesaplanır?" (ikincil) — https://www.dopinghafiza.com/ogrenci-ve-veli-sorulari/yks-ogrenci-sorulari/2027-yks-obp-basari-siralamasi-etkisi — 24 Eylül 2026
19. MEB, Destekleme ve Yetiştirme Kurslarının Kapsamı Genişletildi (18 Kasım 2021) — https://www.meb.gov.tr/destekleme-ve-yetistirme-kurslarinin-kapsami-genisletildi/haber/24611/tr — 24 Eylül 2026
20. KolayTercih iç veri: `data/yokatlas.db` (`programs`: `isim`, `universite`, `il`, `unitur`, `tur`, `onlisans`, `puan2021…puan2026`, `sira2021…sira2026`, `kontenjan2026`; `netler`: `obp`, `katsayi`) — salt okunur sorgu, 24 Eylül 2026

## Editör notu

**Ne kontrol edildi.** ÖSYM'nin dört belgesi (yerleştirme istatistiği, tercih kılavuzu, YKS kılavuzu, sıkça sorulan sorular) indirilip metni okundu; YÖK Ek Madde-1 ilkeleri, Anadolu Üniversitesi yönergesi, KYK sorular sayfası, MEB MEBİ haberi, AA 2025 haberi, GZT haberi ve dershane ücret sayfası açıldı. Tablo 2'deki bütün sayılar (245.447 / 124.204 / 18.383 / 30.158 / 64.865), yüzde 19,36, 1.3 maddesinin metni, tercih uyarısının ç bendi, 51–52. sorular, 0,12 katsayısı, "×5" kuralı, hukuk için 100 bininci sıra şartı, Ek Madde-1'in yüzde 30 / 90 kişi / 1–15 Ağustos / tek hak / güzde başvuramama kuralları, KYK nakil şartları ve 2025'teki 75.328 / 21.309 sayıları kaynakla birebir tuttu. Veritabanından yapılan hesaplar (87 bin / 148 bin, 117 bin / 150 bin, 15 bin / 39 bin, İzmir Katip Çelebi 391,28, yüzde 15 ortanca oynama, 9.160 program) yeniden sorgulandı ve tuttu. Rehber yazılarının dosyaları ve sihirbaz formunda OBP alanının olmadığı repoda doğrulandı.

**Ne düzeltildi.**

- Kart 3'teki "44 devlet psikolojisi" sayısı yalnızca KKTC uyruklulara ayrılan 3 kontenjanı ve 1 ortak yurt dışı programı da içeriyordu; Elif bunlara başvuramaz. 40 olarak düzeltildi; 118 vakıf programının 60 üniversiteye dağıldığı ve burslu/indirimli seçeneklerin ayrı sayıldığı eklendi.
- Hikâyede tutarsızlık vardı: veritabanına göre İzmir Demokrasi Psikoloji'nin 2026 tabanı (372,98) Elif'in 375 puanının altında. "İzmir'deki psikolojileri yazdım" deseydi oraya yerleşirdi. Hikâye, "yalnızca adını bildiğim büyük üniversiteleri yazdım" diye düzeltildi; bu da Kart 3'ün mesajını güçlendiriyor.
- "Kayıt olsun veya olmasın" ifadesi 2027 kuralını anlatan 1.3 maddesinde değil, bir önceki grubun (2025→2026) kuralında geçiyor. Bu ayrım açıkça yazıldı. Mezun olamayanlar istisnasının 2027 için tekrarlanacağı "doğrulanamadı" olarak işaretlendi.
- Dershane kaynağı "72 bin–250 bin TL mezun grubu" aralığını içermiyordu; kaynakta mezun grubuna özel fiyat yok. Metin kaynağın gerçekten söylediğine göre düzeltildi.
- Ek Madde-1'e iki kural eklendi: bahar döneminde öğrenci alıp almamaya her üniversitenin kendisinin karar vermesi ve hedef programın özel şartlarının (örneğin başarı sırası) da sağlanması gerektiği.
- Anadolu Üniversitesi yönergesindeki neden listesi kaynağa göre tamamlandı (gözaltı, başka şehre atanma, staj).
- Çift anadal için verilen "100 üzerinden 70" eşiği ve not ortalamasıyla geçişteki "60" eşiği bu kontrolde yeniden doğrulanamadı (mevzuat sitesi açılmadı); eşik "doğrulanamadı" olarak işaretlendi, çift anadal için sayı çıkarıldı.
- Dil sadeleştirildi: "patlıyor", "tam yerine oturuyor" gibi abartılı sözler, "yer garantisi yok" gibi vaat kelimesi içeren ifadeler ve tekrarlar çıkarıldı; soru listesi 14'ten 13'e indirildi (iki dondurma sorusu birleştirildi).

**Açık kalanlar.** Yönetmelikteki not eşikleri; ÖSYM'nin "daha önce yerleşmiş" tanımının kapsamı; MEB destekleme kurslarının 2026-2027 kuralı; forum ve Kızlar Soruyor alıntıları (yalnızca başlık düzeyinde okundu, bu kontrolde yeniden açılmadı).

**Güven düzeyi: yüksek.** Belgenin taşıyıcı kuralları ve sayıları resmî belgelerden birebir doğrulandı; yalnızca yönetmelik eşikleri ve ikincil fiyat bilgisi zayıf kaldı.