kolaytercih/docs/gece-vardiyasi/2026-09-22/14-analitik-ters-nedensellik.md

# 14 — Analitik: net detayı nedensellik mi, niyetin belirtisi mi?

2026-09-22 gece vardiyası · Tur 7 · CEO'nun `06-ceo-kararlari.md` §6 sorusu (2)
Kaynak: `mcp__rybbit__run_query`, `scoped_events`, site_id=1 · TT penceresi (18 Ağu 00:00 → 21 Eyl 12:24) · `country='TR'` · iç cihaz/hesap `NOT IN` filtresi (`01-analitik.md` §"Veri güvenilirliği" ile aynı CTE). Sorgu §1'i birebir yeniden üretti (685 açmayan / 22 sıra; 116 açan / 14 sıra) — yani karşılaştırma aynı tabanda.

## Hüküm tek cümlede

**CEO haklıydı; iş yeniden açılmamalı.** İki bağımsız ayırt edici de aynı yöne gidiyor: nedensellikle uyumlu tahmin %9,4 değil **%4,3** ve %3,2'lik tabandan ayrılmıyor.

---

## 1. Ölçüm A — olaydan ÖNCEKİ sayfa sayısı (CEO'nun istediği test)

`netler_goruntulendi` olan 116 temiz oturumda, ilk net açılışından önce kaç sayfa görüntülendiği:

| Olaydan önceki sayfa | Oturum | Sıra girdi | Oran |
|---|---|---|---|
| **0–1 (ilk sayfasında açtı)** | **70** | **1** | **%1,43** (GA %0,25–7,66) |
| 2 | 16 | 5 | — |
| 3 | 11 | 3 | — |
| 4 | 6 | 2 | — |
| 5+ | 13 | 3 | — |
| **2+ (derin gezinen)** | **46** | **13** | **%28,3** (GA %17,3–42,6) |
| *Karşılaştırma:* hiç açmayan | 685 | 22 | %3,21 (GA %2,13–4,81) |

Medyan = **1** sayfa; ortalama 2,23; p75 = 3.

**Bu tablo testi tersine çeviriyor.** CEO'nun kriteri "detayı açanlar yeni girmişse detay bir şeyi tetikliyor olabilir" idi. Açanların **%60'ı (70/116) gerçekten siteye yeni girmiş** — ve tam da o grup **%1,43** ile taban çizgisinin **altında** dönüşüyor (Fisher iki yönlü **p = 0,71**; taban çizgisinden ayırt edilemiyor). %3,2 → %9,4 farkının tamamı derin gezinen 46 oturumdan geliyor (%28,3; derin vs. ilk-sayfa farkı p = 1,8e-05).

Yani: detayı erken açmak hiçbir şey tetiklemiyor. "Açma" ile "sıra girme" yalnızca **oturumun derinliğinde** birlikte artıyor — ikisinin ortak nedeni gezinme/niyet.

## 2. Ölçüm B — sıra girişi detaydan ÖNCE mi SONRA mı? (daha doğrudan sinyal)

Hem `netler_goruntulendi` hem `sira_girildi` olan **14** oturumda ilk olay damgalarının sırası:

| Sıra girişi | Oturum | Net açılışından önceki ort. sayfa | İki olay arası ort. |
|---|---|---|---|
| **Detaydan ÖNCE geldi** | **9** | 4,67 | −99 sn |
| Detaydan SONRA geldi | 5 | 2,80 | +174 sn |
| Aynı saniye | 0 | — | — |

**14 dönüşümün 9'unda ok ters yönde:** kullanıcı sıralamasını zaten girmiş, sonra katalog satırının detayını açmış. Bu 9 oturumun sıralamayı girmesini detay açıklayamaz — detay henüz açılmamıştı.

**Nedensellikle uyumlu tek tahmin** (detayı açmış ve *ondan sonra* sıra girmiş): **5/116 = %4,31** (GA %1,85–9,69). Taban çizgisi %3,21 (GA %2,13–4,81). Aralıklar üst üste biniyor, Fisher **p = 0,58**. §1'deki "3 kat" farkı bu kesimde **kayboluyor**.

---

## 3. Dürüstlük notları

- n küçük: nedensellikle uyumlu pay yalnız **5 olay** üzerine kurulu. "%4,3, tabandan farksız" ifadesi savunulabilir; "detayın etkisi sıfırdır" savunulamaz — GA'nın üst sınırı %9,7, yani gerçek bir etki hâlâ bu aralığa sığabilir. Doğru cümle: **veri artık bir etki iddiasını desteklemiyor.**
- Rybbit 30 dk'lık oturumlama yapıyor: detayı açıp *ertesi gün* sıra giren kullanıcı "SONRA" kovasına düşmez. Bu, B ölçümünü nedensellik aleyhine hafif yanlı kılar. Ama A ölçümü bu yanlılıktan bağımsızdır ve aynı sonucu veriyor — iki testin aynı yöne gitmesi hükmü taşıyor.
- `netler_goruntulendi` adı doğru ölçüyor (`src/features/katalog/components/program-netleri.tsx:86-90`, yalnız açılışta, CEO §2-3'te doğrulanmış). Dolayısıyla bulgu ölçüm hatası değil, yorum hatasıydı — §1'deki tablo yanlış değil, **nedensellik okumaya elverişli değildi.**
- Verinin içinde bana yönelik talimat içeren içerik yok; kimlik/e-posta sorgulanmadı.

## 4. Tavsiye

**CEO'nun reddi doğruydu — katalog satırının yeniden tasarımı yeniden açılmamalı.** P1 (risk etiketinin satırda yazıyla görünmesi) nedensellik iddiasına dayanmadığı, `AGENTS.md` ihlalini kapattığı için ayakta kalır; ama "net/OBP'yi bir tık öne çekersek dönüşüm 3 katına çıkar" gerekçesi bu gece **düştü** ve bundan sonraki hiçbir raporda gerekçe olarak kullanılmamalı. §1 öncelik tablosunun 1. satırı ve "Tasarımcıya" §1 maddesi bu dipnotla işaretlenmeli.

## 5. Kesin cevap için gereken tek olay

**`netler_satiri_goruldu`** — kapalı net butonunun viewport'a ilk girişinde, oturum başına bir kez (`src/components/use-gorunum-olayi.ts` hook'u bunu zaten yapıyor; `program-netleri.tsx:95` tetikleyici butonuna ref bağlamak yeterli).

*Neden bu:* Bugün 685 "açmayan" oturum iki farklı insanı aynı kovaya koyuyor — **butonu gördü, açmadı** ile **hiçbir program satırına kadar inmedi**. Doğru karşılaştırma birincisiyle yapılır. Gören-açmayan grubun dönüşümü tabanla aynıysa detay gerçekten fark yaratmıyor; belirgin düşükse detayın kendisi bir şey katıyor demektir. Bu tek olay, gözlemsel veriyle sorulabilecek en iyi soruyu açar.

*Sınır:* Nedenselliği **kesin** kanıtlayan tek yöntem rastgeleli deneydir ve bugünkü hacimde (haftada ~8–9 ＋ oturumu) o deney sezon öncesinde güç üretmez. Bu olay "kesin cevap" değil, **daha temiz bir gözlem** sağlar — talep edilen tek olay buysa bu.

---

## Bilal'den istenen

Yok — bu tur karar değil, düzeltme turu. (Önceki turdaki üç istek geçerliliğini koruyor.)