kolaytercih/docs/gece-vardiyasi/2026-09-22/17-yazar-alti-yil-trend.md

# 17 — Yazar raporu: `taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti` (kanonik trend kaynağı)

**Rol:** rehber-yazari · **Tarih:** 22 Eylül 2026 gece vardiyası
**Yazılan tek dosya:** `content/rehber/taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti.md` · commit atılmadı, `src/` ve başka içerik dosyası değiştirilmedi.
**Şartname:** `docs/gece-vardiyasi/2026-09-22/02-seo-konu-plani.md` §0 + §2 Dalga A #1.
**Veri:** `data/yokatlas.db`, tüm sorgular `sqlite3 -readonly` ile koşuldu. `veri_meta.refresh_2026_tarih = 2026-09-21T17:21:23Z`.

---

## Özet (5 madde)

1. **Eşleşme havuzu: 5.461 lisans programı.** Kataloğun 12.239 lisans programından yalnızca bunların hem `sira2021` hem `sira2026` değeri dolu. 4.461 program 2021 verisi olmadığı için, 398 program 2026 verisi olmadığı için elendi. Yazı bu yöntemi ilk başlıkta açıkça anlatıyor.
2. **Plandaki bütün rakamlar birebir doğrulandı** (Tarih 64 · 276.363→120.510; İlköğretim Matematik Öğretmenliği 76 · 83.225→218.963; mühendislik 890 · 124.792→108.205; öğretmenlik 652 · 60.111→78.498 vb.). Kanonik liste aşağıda (c) bölümünde.
3. **Ortalama iki bölümde yön değiştiriyor — diğer yazarlar dikkat.** Psikoloji, Moleküler Biyoloji ve Genetik ve İngilizce Öğretmenliği tüm havuzda "daha erişilebilir" görünürken **yalnızca devlet programlarıyla hesaplandığında "daha seçici"**. Plandaki ilk-paragraf taslağı Psikoloji'yi "en çok gerileyen 3" arasında sayıyordu; yazı bunu koruyor ama aynı sayfada devlet kırılımıyla düzeltiyor. #4/#5/#10 yazarları Psikoloji'yi tek başına "gerileyen bölüm" diye kullanmasın.
4. **Yön kelimesi standardı:** "sıralaması küçüldü = **daha seçici oldu**", "sıralaması büyüdü = **daha erişilebilir oldu**". Her tabloda ayrı "Yön" kolonu var, ok/renk tek başına kullanılmadı. Diğer üç yazı da bu kelimeleri kullansın.
5. **Doğrulanamadığı için yazıdan çıkarılan tek iddia:** 2021 vs 2026 YKS aday sayısı karşılaştırması. ÖSYM sayısal bilgiler PDF'i açılamadı, bulunan duyuru sayfası kendi içinde tutarsız (aşağıda (d)). Yazı "aday sayısı değişimi bu veriden okunamaz" diyerek sınırı belirtiyor.

---

## (a) Çalıştırılan SQL'ler ve çıktıları

Hepsi `sqlite3 -readonly /Users/bilalgursen/Desktop/kolaytercih/data/yokatlas.db` ile.

### S1 — Ana trend sorgusu (plandaki sorgu, aynen)

```sql
SELECT isim, COUNT(*) n, CAST(AVG(sira2021) AS INT) s21, CAST(AVG(sira2026) AS INT) s26,
       ROUND(100.0*(AVG(sira2026)-AVG(sira2021))/AVG(sira2021),1) degisim
FROM programs
WHERE onlisans=0 AND sira2021 IS NOT NULL AND sira2026 IS NOT NULL
GROUP BY isim HAVING n>=25 ORDER BY degisim ASC;   -- DESC = erişilebilirleşenler
```

60 satır döndü (eşiği geçen bölüm adı sayısı). Uçlar (c) bölümünde.

### S2 — Havuz büyüklüğü ve eleme

```sql
SELECT COUNT(*) toplam_lisans,
       SUM(sira2026 IS NOT NULL) s26_var,
       SUM(sira2021 IS NOT NULL) s21_var,
       SUM(sira2021 IS NOT NULL AND sira2026 IS NOT NULL) eslesen
FROM programs WHERE onlisans=0;
-- 12239 | 9922 | 5859 | 5461
```

```sql
SELECT SUM(sira2026 IS NOT NULL AND sira2021 IS NULL) s26_var_s21_yok,
       SUM(sira2026 IS NOT NULL AND sira2021 IS NULL AND kontenjan2021 IS NULL) hic_yoktu,
       SUM(sira2026 IS NOT NULL AND sira2021 IS NULL AND kontenjan2021 IS NOT NULL) vardi_dolmadi,
       SUM(sira2021 IS NOT NULL AND sira2026 IS NULL) s21_var_s26_yok
FROM programs WHERE onlisans=0;
-- 4461 | 2464 | 1997 | 398
```

### S3 — Havuzun geneli (yön dağılımı, ortalama, medyan)

```sql
SELECT COUNT(*) n, CAST(AVG(sira2021) AS INT) ort21, CAST(AVG(sira2026) AS INT) ort26,
       SUM(sira2026 < sira2021) secicilesen, SUM(sira2026 > sira2021) erisilebilir
FROM programs WHERE onlisans=0 AND sira2021 IS NOT NULL AND sira2026 IS NOT NULL;
-- 5461 | 167067 | 145356 | 3774 | 1687   (eşit olan yok)
```

```sql
WITH e AS (SELECT * FROM programs WHERE onlisans=0 AND sira2021 IS NOT NULL AND sira2026 IS NOT NULL)
SELECT (SELECT sira2021 FROM e ORDER BY sira2021 LIMIT 1 OFFSET (SELECT COUNT(*)/2 FROM e)) medyan21,
       (SELECT sira2026 FROM e ORDER BY sira2026 LIMIT 1 OFFSET (SELECT COUNT(*)/2 FROM e)) medyan26;
-- 122495 | 104892
```

### S4 — Eşik ve gruplama kapsaması

```sql
SELECT COUNT(DISTINCT isim) farkli_isim, SUM(isim LIKE '%(%') parantezli_program
FROM programs WHERE onlisans=0 AND sira2021 IS NOT NULL AND sira2026 IS NOT NULL;
-- 360 | 107

SELECT COUNT(*) FROM (SELECT isim FROM programs WHERE onlisans=0 AND sira2021 IS NOT NULL
  AND sira2026 IS NOT NULL GROUP BY isim HAVING COUNT(*)>=25);           -- 60 bölüm adı
SELECT SUM(n) FROM (SELECT COUNT(*) n FROM programs WHERE onlisans=0 AND sira2021 IS NOT NULL
  AND sira2026 IS NOT NULL GROUP BY isim HAVING COUNT(*)>=25);           -- 4249 program (%78)
```

### S5 — unitur ve puan türü kırılımı (havuz geneli)

```sql
SELECT unitur, COUNT(*) n, CAST(AVG(sira2021) AS INT) o21, CAST(AVG(sira2026) AS INT) o26,
       SUM(sira2026<sira2021) secici
FROM programs WHERE onlisans=0 AND sira2021 IS NOT NULL AND sira2026 IS NOT NULL GROUP BY unitur;
-- DEVLET        3235 | 183813 | 139063 | 2502
-- KKTC           168 | 177333 | 206615 |   83
-- VAKIF         2050 | 139142 | 149325 | 1186
-- YURTDISI KAMU    8 | 335663 | 386735 |    3
```

```sql
SELECT tur, COUNT(*) n, CAST(AVG(sira2021) AS INT) o21, CAST(AVG(sira2026) AS INT) o26,
       SUM(sira2026<sira2021) secici
FROM programs WHERE onlisans=0 AND sira2021 IS NOT NULL AND sira2026 IS NOT NULL
GROUP BY tur ORDER BY n DESC;
-- SAYISAL      2543 | 147583 | 141230 | 1540
-- EŞİT AĞIRLIK 1509 | 236874 | 191196 | 1221
-- SÖZEL        1025 | 164388 | 132074 |  733
-- DİL           384 |  28935 |  27997 |  280
```

### S6 — Mühendislik / öğretmenlik toplamı (plandaki LIKE varyantı)

```sql
SELECT COUNT(*) n, CAST(AVG(sira2021) AS INT) o21, CAST(AVG(sira2026) AS INT) o26,
       ROUND(100.0*(AVG(sira2026)-AVG(sira2021))/AVG(sira2021),1) degisim, SUM(sira2026<sira2021) secici
FROM programs WHERE onlisans=0 AND sira2021 IS NOT NULL AND sira2026 IS NOT NULL
  AND isim LIKE '%Mühendisliği%';
-- 890 | 124792 | 108205 | -13.3 | 558
--   ('%Öğretmenliği%' ile): 652 | 60111 | 78498 | +30.6 | 329
```

### S7 — Devlet-only kontrol (ortalamanın yön testi)

```sql
SELECT isim, COUNT(*) n, CAST(AVG(sira2021) AS INT) o21, CAST(AVG(sira2026) AS INT) o26,
       ROUND(100.0*(AVG(sira2026)-AVG(sira2021))/AVG(sira2021),1) degisim, SUM(sira2026<sira2021) secici
FROM programs
WHERE onlisans=0 AND unitur='DEVLET' AND sira2021 IS NOT NULL AND sira2026 IS NOT NULL
  AND isim IN (<yukarıdaki 20 bölüm adı>)
GROUP BY isim ORDER BY degisim ASC;
```

Çıktı (devlet, eşleşen):

| isim | n | 2021 | 2026 | değişim | sıralaması küçülen |
|---|---|---|---|---|---|
| İktisat | 33 | 287.267 | 105.579 | −%63,2 | 33/33 |
| İşletme | 53 | 257.752 | 101.519 | −%60,6 | 51/53 |
| Hukuk | 44 | 35.798 | 14.519 | −%59,4 | 42/44 |
| Tarih | 53 | 317.872 | 137.684 | −%56,7 | 53/53 |
| Havacılık Yönetimi | 15 | 388.439 | 186.471 | −%52,0 | 15/15 |
| Uluslararası Ticaret ve Finansman | 4 | 474.713 | 245.159 | −%48,4 | 4/4 |
| Kimya Mühendisliği | 22 | 112.436 | 59.631 | −%47,0 | 21/22 |
| Sağlık Yönetimi | 26 | 451.822 | 263.000 | −%41,8 | 26/26 |
| Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi | 29 | 313.695 | 188.265 | −%40,0 | 29/29 |
| Türk Dili ve Edebiyatı | 69 | 288.083 | 180.976 | −%37,2 | 69/69 |
| Moleküler Biyoloji ve Genetik | 24 | 212.241 | 193.516 | −%8,8 | 16/24 |
| İngilizce Öğretmenliği | 62 | 18.856 | 18.164 | −%3,7 | 48/62 |
| Psikoloji | 51 | 108.722 | 105.556 | −%2,9 | 46/51 |
| Beslenme ve Diyetetik | 50 | 235.880 | 245.931 | +%4,3 | 19/50 |
| İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı | 7 | 213.169 | 229.136 | +%7,5 | 3/7 |
| Bilgisayar Mühendisliği | 97 | 119.913 | 135.230 | +%12,8 | 15/97 |
| Sosyal Bilgiler Öğretmenliği | 64 | 78.391 | 100.470 | +%28,2 | 11/64 |
| Türkçe Öğretmenliği | 70 | 28.948 | 39.040 | +%34,9 | 1/70 |
| Yazılım Mühendisliği | 23 | 137.634 | 196.926 | +%43,1 | 2/23 |
| İlköğretim Matematik Öğretmenliği | 71 | 83.830 | 223.826 | +%167,0 | 0/71 |

### S8 — Psikoloji unitur kırılımı (yazıdaki 3. tablo)

```sql
SELECT unitur, COUNT(*) n, CAST(AVG(sira2021) AS INT) o21, CAST(AVG(sira2026) AS INT) o26,
       SUM(sira2026<sira2021) secici
FROM programs WHERE onlisans=0 AND isim='Psikoloji' AND sira2021 IS NOT NULL AND sira2026 IS NOT NULL
GROUP BY unitur;
-- DEVLET  51 | 108722 | 105556 | 46
-- KKTC    22 | 271424 | 460563 |  3
-- VAKIF  111 | 148753 | 308379 | 29     (toplam 184 = ana tablodaki satır)

SELECT SUM(sira2026>1000000) milyon_ustu, COUNT(*) toplam FROM programs
WHERE onlisans=0 AND isim='Psikoloji' AND sira2021 IS NOT NULL AND sira2026 IS NOT NULL
  AND unitur IN ('VAKIF','KKTC');
-- 12 | 133
```

> **Uyarı (veri kalitesi):** Aynı üniversitede `isim='Psikoloji'` olan birden çok satır var (ör. MEF 20.586→35.271 ve 219.285→1.311.358; Çankaya 3 satır). Burs kademesi isimde yazmıyor (SEO planı §1'deki "vakıf burs etiketi" sorunu). Bu yüzden **tek bir vakıf programını üniversite adıyla örneklemek yanıltıcı olur**; yazıda o örnek kaldırıldı, yerine "133 programdan 12'sinin 2026 tabanı 1 milyonun üstünde" toplu ifadesi kullanıldı. Diğer yazarlar da vakıf programını üniversite adıyla tek tek anmasın.

### S9 — Kontenjan (eşleşen havuz üzerinden)

```sql
SELECT SUM(kontenjan2021) k21, SUM(kontenjan2026) k26 FROM programs
WHERE onlisans=0 AND sira2021 IS NOT NULL AND sira2026 IS NOT NULL;
-- 255090 | 204714   (eşleşen 5.461 program)

SELECT SUM(kontenjan2021) k21_tum, SUM(kontenjan2026) k26_tum FROM programs WHERE onlisans=0;
-- 376842 | 393294   (kataloğun tamamı; 2021'de kontenjanı olan 8.546 program)
```

Bölüm bazında (eşleşen havuz): Tarih 64 · 3.846→1.651 · Türk Dili ve Edebiyatı 80 · 4.979→2.078 · Hukuk 105 · 11.087→6.293 · Psikoloji 184 · 6.468→5.042 · İlköğretim Mat. Öğrt. 76 · 3.470→2.015 · Bilgisayar Müh. 161 · 7.354→8.297 · Yazılım Müh. 51 · 1.318→1.594 · İşletme 126 · 5.231→4.172 · Beslenme ve Diyetetik 114 · 4.233→1.648.

### S10 — Yıl yıl tablo (altı yılın hepsinde verisi olan 5.315 program)

```sql
SELECT isim, COUNT(*) n,
       CAST(AVG(sira2021) AS INT) y21, CAST(AVG(sira2022) AS INT) y22, CAST(AVG(sira2023) AS INT) y23,
       CAST(AVG(sira2024) AS INT) y24, CAST(AVG(sira2025) AS INT) y25, CAST(AVG(sira2026) AS INT) y26
FROM programs
WHERE onlisans=0 AND sira2021 IS NOT NULL AND sira2022 IS NOT NULL AND sira2023 IS NOT NULL
  AND sira2024 IS NOT NULL AND sira2025 IS NOT NULL AND sira2026 IS NOT NULL
  AND isim IN ('İlköğretim Matematik Öğretmenliği','Bilgisayar Mühendisliği','Psikoloji','Hukuk',
               'Tarih','İşletme','Tıp','Hemşirelik')
GROUP BY isim;
```

| isim | n | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Tıp | 163 | 15.096 | 18.539 | 18.968 | 18.928 | 17.038 | 14.909 |
| Hukuk | 98 | 35.981 | 33.036 | 27.687 | 36.412 | 24.535 | 19.122 |
| Tarih | 63 | 272.036 | 238.452 | 236.664 | 152.974 | 157.786 | 119.011 |
| İşletme | 125 | 244.367 | 211.563 | 198.685 | 175.787 | 141.801 | 129.708 |
| Hemşirelik | 201 | 183.862 | 194.567 | 206.544 | 212.520 | 193.575 | 161.119 |
| Bilgisayar Mühendisliği | 158 | 95.856 | 76.248 | 67.841 | 95.251 | 102.108 | 121.032 |
| Psikoloji | 170 | 134.003 | 143.452 | 150.464 | 168.073 | 206.639 | 209.907 |
| İlköğretim Mat. Öğrt. | 59 | 77.725 | 85.535 | 93.199 | 233.948 | 232.945 | 201.575 |

Aynı alt havuzda kontenjan (yazıdaki iki örnek için):

```sql
SELECT isim, COUNT(*) n, SUM(kontenjan2021) k21, SUM(kontenjan2023) k23,
       SUM(kontenjan2024) k24, SUM(kontenjan2026) k26
FROM programs WHERE onlisans=0 AND sira2021 IS NOT NULL AND sira2022 IS NOT NULL
  AND sira2023 IS NOT NULL AND sira2024 IS NOT NULL AND sira2025 IS NOT NULL AND sira2026 IS NOT NULL
  AND isim IN (...) GROUP BY isim;
-- Tarih                   63 | 3841 | 3800 | 1600 | 1646
-- İlköğretim Mat. Öğrt.   59 | 2700 | 2665 | 2479 | 1685
```

### S11 — Medyan-oran dayanıklılık kontrolü (yazıya girmedi, yöntem kontrolü)

Program bazında `sira2026/sira2021` oranının medyanı (ortalamanın uçtan savrulup savrulmadığını test etmek için):

```sql
WITH e AS (
  SELECT isim, sira2021, sira2026,
         ROW_NUMBER() OVER (PARTITION BY isim ORDER BY (sira2026*1.0/sira2021)) rd,
         COUNT(*) OVER (PARTITION BY isim) n
  FROM programs WHERE onlisans=0 AND sira2021 IS NOT NULL AND sira2026 IS NOT NULL)
SELECT isim, n, ROUND(MAX(CASE WHEN rd=(n+1)/2 THEN sira2026*1.0/sira2021 END),2) med_oran
FROM e GROUP BY isim, n HAVING n>=25 ORDER BY med_oran ASC;
```

Sonuç: sıralama büyük ölçüde S1 ile aynı. Ayrıştığı yerler — **Psikoloji med_oran 1,07** (ortalama +%77,5 diyor), **İngilizce Öğretmenliği med_oran 0,96** (ortalama +%26,8 diyor), **Moleküler Biyoloji med_oran 1,21** (devlet-only ise −%8,8). Yazı bu üçünü ayrı başlıkta işaretledi. En uçtakiler medyanla da doğrulandı: İlköğretim Mat. Öğrt. 2,68 · Yazılım Müh. 1,67 · Bilgisayar Müh. 1,43 · İktisat 0,37 · Tarih 0,38 · Hukuk 0,42.

---

## (b) Eşleşme yöntemi ve eleme

- **Kural:** program satırı (`programs.id`) hem `sira2021` hem `sira2026` değerine sahip olacak. Karşılaştırma program kimliği üzerinden yapılır, bölüm adı üzerinden değil; bölüm satırı bu programların ortalamasıdır.
- **Havuz:** 12.239 lisans programı → **5.461 eşleşen**.
- **Elenen 4.859 program:**
  - 4.461 program 2026 tabanı var / 2021 tabanı yok. Alt kırılım: **2.464** 2021'de hiç kontenjan almamış (yeni ya da o yıl kapalı), **1.997** kontenjanı vardı ama taban oluşmamış (dolmamış ya da veri yok).
  - 398 program 2021 tabanı var / 2026 tabanı yok.
- **Eşik:** bölüm satırı için en az 25 eşleşen program → 60 bölüm adı, eşleşen programların %78'i (4.249).
- **Gruplama sınırı:** `GROUP BY isim` birebir ad eşlemesidir; "(İngilizce)", "(Burslu)" gibi parantezli varyantlar ayrı satır. Eşleşen havuzda yalnızca 107 program (%2) parantezli ad taşıyor, etki küçük.
- **Havuzda kim var:** DEVLET 3.235 · VAKIF 2.050 · KKTC 168 · YURTDIŞI KAMU 8. Yazı bunu açıkça yazıyor ve devlet-only kontrol tablosunu ayrıca veriyor.
- **Kimlik onarımı:** `veri_meta`'da 31 `kimlik_onar:*` kaydı var (program kodu yıl içinde başka bir programa devredilmiş). Bu kayıtlarda eski yılların verisi silindiği için sahte eşleşme üretmiyorlar; 5.461'lik havuzda etkisi ihmal edilebilir.

---

## (c) Kanonik rakam listesi (diğer yazılar buradan alıntılasın, yeniden hesaplamasın)

Format: **bölüm · eşleşen program · 2021 ort. taban sırası · 2026 ort. taban sırası · ortalamadaki değişim · yön**.
Yön kelimeleri zorunlu: *daha seçici oldu* (sıra küçüldü) / *daha erişilebilir oldu* (sıra büyüdü).

### Daha seçici olan 10 bölüm

| Bölüm | n | 2021 | 2026 | Değişim | Yön | Aynı yöne giden program |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Tarih | 64 | 276.363 | 120.510 | %56,4 küçüldü | daha seçici oldu | 62/64 |
| İktisat | 51 | 256.761 | 131.892 | %48,6 küçüldü | daha seçici oldu | 47/51 |
| İşletme | 126 | 246.703 | 130.604 | %47,1 küçüldü | daha seçici oldu | 112/126 |
| Havacılık Yönetimi | 34 | 308.127 | 172.007 | %44,2 küçüldü | daha seçici oldu | 33/34 |
| Uluslararası Ticaret ve Finansman | 31 | 268.044 | 150.000 | %44,0 küçüldü | daha seçici oldu | 29/31 |
| Hukuk | 105 | 40.136 | 22.675 | %43,5 küçüldü | daha seçici oldu | 94/105 |
| Kimya Mühendisliği | 26 | 119.927 | 68.477 | %42,9 küçüldü | daha seçici oldu | 25/26 |
| Sağlık Yönetimi | 41 | 409.648 | 235.050 | %42,6 küçüldü | daha seçici oldu | 41/41 |
| Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi | 46 | 301.062 | 181.830 | %39,6 küçüldü | daha seçici oldu | 44/46 |
| Türk Dili ve Edebiyatı | 80 | 259.317 | 161.642 | %37,7 küçüldü | daha seçici oldu | 79/80 |

### Daha erişilebilir olan 10 bölüm

| Bölüm | n | 2021 | 2026 | Değişim | Yön | Aynı yöne giden program |
|---|---|---|---|---|---|---|
| İlköğretim Matematik Öğretmenliği | 76 | 83.225 | 218.963 | %163,1 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 76/76 |
| Psikoloji ⚠ | 184 | 152.325 | 270.358 | %77,5 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 106/184 |
| Yazılım Mühendisliği | 51 | 90.332 | 145.425 | %61,0 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 49/51 |
| Türkçe Öğretmenliği | 76 | 27.917 | 39.468 | %41,4 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 75/76 |
| Moleküler Biyoloji ve Genetik ⚠ | 56 | 149.884 | 207.252 | %38,3 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 38/56 |
| İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı | 65 | 237.607 | 325.214 | %36,9 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 34/65 |
| Beslenme ve Diyetetik | 114 | 210.009 | 272.831 | %29,9 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 93/114 |
| Bilgisayar Mühendisliği | 161 | 96.119 | 123.447 | %28,4 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 145/161 |
| Sosyal Bilgiler Öğretmenliği | 64 | 78.391 | 100.470 | %28,2 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 53/64 |
| İngilizce Öğretmenliği ⚠ | 89 | 19.667 | 24.946 | %26,8 büyüdü | daha erişilebilir oldu | 32/89 |

**⚠ = yalnızca devlet programlarıyla hesaplandığında yön TERSİNE dönüyor** (Psikoloji devlet 51 program 108.722→105.556 daha seçici; Moleküler Biyoloji devlet 24 program 212.241→193.516 daha seçici; İngilizce Öğretmenliği devlet 62 program 18.856→18.164 daha seçici). Bu üçünü "gerileyen bölüm" örneği olarak **tek başına kullanmayın**; kullanacaksanız devlet kırılımını da yazın.

### Öğretmenlik yazısı (#4) için hazır rakamlar

| Branş | n | 2021 | 2026 | Yön |
|---|---|---|---|---|
| Öğretmenlik geneli (`isim LIKE '%Öğretmenliği%'`) | 652 | 60.111 | 78.498 | ortalamada daha erişilebilir (329'u daha seçici) |
| İlköğretim Matematik Öğretmenliği | 76 | 83.225 | 218.963 | daha erişilebilir oldu |
| Türkçe Öğretmenliği | 76 | 27.917 | 39.468 | daha erişilebilir oldu |
| Sosyal Bilgiler Öğretmenliği | 64 | 78.391 | 100.470 | daha erişilebilir oldu |
| İngilizce Öğretmenliği | 89 | 19.667 | 24.946 | daha erişilebilir (devlette ters: 62 program −%3,7) |
| Sınıf Öğretmenliği | 88 | 116.918 | 94.045 | daha seçici oldu |
| Okul Öncesi Öğretmenliği | 88 | 26.268 | 20.837 | daha seçici oldu |
| Özel Eğitim Öğretmenliği | 64 | 29.431 | 19.324 | daha seçici oldu |
| Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık | 85 | 130.244 | 119.836 | daha seçici oldu |

### Kontenjan yazısı (#5) için hazır rakamlar

- Eşleşen havuzun kontenjanı: 255.090 → 204.714 (5.461 program). Kataloğun tamamı: 376.842 → 393.294.
- Tarih (6 yıl tam veri, 63 program): kontenjan 2023 3.800 → 2024 1.600; aynı yıl ortalama taban 236.664 → 152.974 (daha seçici). **Kontenjan–taban bağının en net örneği.**
- İlköğretim Mat. Öğrt. (59 program): kontenjan 2023 2.665 → 2024 2.479 (−%7) ama taban 93.199 → 233.948. **Kontenjanın tek başına belirlemediğinin en net karşı örneği.**

### Havuz geneli (her yazıda kullanılabilir)

- Eşleşen 5.461 lisans programının 3.774'ünde (%69) sıralama küçüldü, 1.687'sinde (%31) büyüdü.
- Ortalama 167.067 → 145.356; medyan 122.495 → 104.892.
- Mühendislik geneli: 890 program, 124.792 → 108.205, daha seçici.
- Puan türü kırılımı: EA 1.509 program 236.874→191.196 · SÖZ 1.025 program 164.388→132.074 · SAY 2.543 program 147.583→141.230 · DİL 384 program 28.935→27.997.

---

## (d) Doğrulanamayan / yazıdan çıkarılan iddialar

1. **2021 vs 2026 YKS aday sayısı karşılaştırması — ÇIKARILDI.** ÖSYM'nin sayısal bilgiler belgeleri PDF; indirme yasak, sayfa üzerinden rakam teyit edilemedi. Arama özeti "TYT'ye başvuran 2.425.627" derken ÖSYM'nin duyuru sayfası ([osym.gov.tr/yksye-2-milyon-425-bin-560-aday-basvurdu](https://www.osym.gov.tr/yksye-2-milyon-425-bin-560-aday-basvurdu)) 2.425.560 veriyor ve sayfa metnindeki tarihler (başvuru Şubat 2025, sınav Haziran 2025) başlıktaki yılla tutarsız. **İki rakam da yazılmadı.** Yazı bunun yerine "aday sayısındaki değişim bu veriden okunamaz" sınırını koyuyor. → [doğrulanmalı], gündüz vardiyasında PDF açılabilirse kullanılabilir.
2. **"YÖK şu gerekçeyle kontenjan kıstı" tipi cümle kurulmadı.** YÖK duyurusu açılmadı; yazı yalnızca ölçülen değişimi anlatıyor.
3. **İstihdam/atama/KPSS ile ilgili tek cümle yok.** Öğretmenlik ve mühendislik satırları yalnızca taban hareketi olarak yazıldı (SEO planı #4'teki YMYL uyarısı bu yazı için de uygulandı).
4. **"2027'de şu olur" tahmini yok.** Yazı yön okumayı öğretiyor, gelecek tabanı hakkında tahmin vermiyor; yerleşme olasılığı/garanti dili kullanılmadı.
5. **İlköğretim Matematik Öğretmenliği'ndeki 2023→2024 sıçramasının nedeni yazılmadı.** Kontenjan açıklamıyor (−%7), kural değişikliği iddiası resmî kaynakla doğrulanamadı; yazı "elimizdeki veri neyin değiştiğini söylemiyor" diyor. → [doğrulanmalı].
6. **Tek vakıf programının üniversite adıyla örneklenmesi kaldırıldı** (S8 altındaki uyarı; burs kademesi isimde yok, aynı ad altında birden çok satır var).

---

## (e) Yazının biçim kontrolü

- Frontmatter: `baslik`, `aciklama` (tırnaksız), `tarih: 2026-09-22`. `src/lib/rehber.ts` parse kurallarına uygun.
- İlk paragraf "Kısa cevap:" ile başlıyor, tek başına cevap veriyor.
- **1 adet** ```mermaid `flowchart TD`; `%% aria:` ve `%% altyazi:` satırları var (regex ile doğrulandı). Renkli düğümlerin (`garanti`/`uyari`/`hayal` classDef) hepsinde metin etiketi var, renk tek başına anlam taşımıyor.
- **5 tablo** (istenen asgari 2). 9 adet soru biçimli H2.
- Yön her tabloda ayrı kolonda kelimeyle; ok/renk kullanılmadı.
- "Bu yazıdaki tablolar nasıl hesaplandı" kutusu (§0 zorunluluğu) ve erişim tarihli Kaynaklar var.
- İç linkler: `/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir`, `/rehber/taban-puan-mi-siralama-mi`, `/rehber/hedef-siralama-nasil-belirlenir`, `/rehber/bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor`, `/rehber/tercih-listesi-nasil-yapilir`, `/rehber/olu-tercih-nedir`, `/rehber/siralama-sartlari-2026`, `/rehber/en-secici-devlet-universiteleri`, `/bolumler`, `/` ve 24 ayrı `/bolum/<slug>` linki. **Tümü doğrulandı:** rehber dosyaları `content/rehber/` altında var; bölüm slug'ları `src/lib/slug.ts`'teki `turkishSlugify(bolumBazAdi(...))` kuralıyla üretilip DB'deki `DISTINCT isim` kümesine karşı kontrol edildi (24/24 eşleşti). `/tercih-robotu` linki **kullanılmadı** (§0).

---

## Editöre not (`rehber-editoru`, benim yazımın dışı — düzeltmedim)

1. `content/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir.md` (ve en az 9 yazı daha) `/tercih-robotu` linki veriyor; `next.config.ts:80` bunu `/#hero-form`'a kalıcı yönlendiriyor. Ölü link değil ama gereksiz 301 — SEO planı §0 yeni yazılarda yasaklamış, eskiler temizlenmemiş.
2. Aynı yazıda "Bölüm sayfalarımızdaki tablolarda ... değişim yönü işareti (▲/▼)" deniyor. Bu gecenin kural setinde yön işaretinin tek başına anlam taşımaması isteniyor; bölüm sayfasındaki işaretin metin etiketi olup olmadığı kontrol edilmeli (koda bakmadım).
3. Psikoloji'yi "tabanı gerileyen bölüm" diye anan mevcut/yeni yazı olursa devlet kırılımıyla düzeltilmeli (yukarıdaki ⚠ notu).

---

## Bilal'den istenen

1. **Yayın öncesi 3 satır gözle doğrulansın:** Tarih, İlköğretim Matematik Öğretmenliği ve Hukuk için 2021 ve 2026 tabanları YÖK Atlas'ta bir programda kontrol edilsin (~10 dk).
2. **Karar:** ÖSYM aday sayısı PDF'i (indirme yasak olduğu için açılamadı) gündüz açılıp yazıya eklensin mi? (~5 dk)
3. Yok.