2b350d0c5d
14 yeni rehber yazısı (hepsi editör denetiminden geçti, 46 yazıda 829 iç link tarandı, 0 kırık hedef; 180+ DB rakamı yazıların kendi filtreleriyle yeniden koşuldu): taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti · kac-net-ile-hangi-bolum · siralama-bandlari-hangi-kapilar-acilir · ayni-bolum-farkli-universite-siralama-farki · hangi-bolumlerin-kontenjani-azaldi · yeni-acilan-bolumler-nasil-degerlendirilir · bilgisayar-mi-yazilim-muhendisligi-mi · kktc-universiteleri-okunur-mu · yapay-zekaya-tercih-sordum-guvenilir-mi · ek-madde-1-puanim-yetiyor-mu · universitede-ilk-hafta-ders-kaydi-muafiyet-kayit-dondurma · yks-2027-takvimi · rehber-ogretmenler-icin-veri-kaynaklari · bolumumu-sevmedim-hangi-kapilar-var İki canlı yazı düzeltildi: - veliler-icin-tercih-rehberi: veli diliyle kapanış; altındaki "sıralamanı gir" kutusu artık veliye ölü uç değil - bos-kontenjanlar-ne-anlatiyor: "birkaç yüz kişilik fark" aslında ~9 bin (ÖSYM 265.356 ↔ bizim 256.532); payda açıklaması tersti — ek kontenjan paydaya girseydi oran düşerdi. guncelleme alanı eklendi (sitemap lastmod). Kurallar (AGENTS.md): - Yayın sonrası arama motoru bildirimi: URL denetimi yalnız canlıda 200 dönen adrese; kota sayacı; mülk/hesap notu; sitemap grep kuralı - Yıkıcı git komutları yasak: reset/checkout --/restore/clean/stash - Tarayıcı açma: tasarımcı ve UX gerekli gördüğünde açabilir (yetenek için .claude/agents/tasarimci.md'ye tarayıcı araçları eklendi) docs/gece-vardiyasi/2026-09-22/ — 34 rapor: CEO kararları ve kapanış turu, marka/ödeme analizi, sıfır ödeme teşhisi, SEO konu planı, veri kalitesi, editör denetimi, CTO şartnamesi, yazılımcı ve güvenlik raporları, SABAH-OZETI. docs/ekip/YAYIN-KUYRUGU.md — Search Console bildirim kuyruğu. Co-Authored-By: Claude Opus 5 <noreply@anthropic.com>
116 lines
13 KiB
Markdown
116 lines
13 KiB
Markdown
# 19 — Rehber yazarı: `yapay-zekaya-tercih-sordum-guvenilir-mi`
|
||
|
||
**Rol:** rehber-yazari · **Şartname:** `02-seo-konu-plani.md` §0 + §2 Dalga E konu 19 · **Dosya:** `content/rehber/yapay-zekaya-tercih-sordum-guvenilir-mi.md` (2.851 kelime, commit'lenmedi)
|
||
|
||
## Özet (5 madde)
|
||
|
||
1. Yazı iddia etmiyor, **gösteriyor**: genel sohbet botunun dört yapısal hata mekanizması (kesme tarihi, olmayan program–üniversite eşleşmesi, kapanmış/kod değişmiş program, eskimiş kontenjan-koşul) her biri kendi DB rakamıyla kanıtlanmış hâlde anlatıldı. "Yapay zekâ yanlış yapar" cümlesi tek başına hiçbir yerde geçmiyor.
|
||
2. **Kendi testimiz yapıldı ve yazıya girdi** ama bir sohbet botuna değil, botun okuduğu kaynağa: 22 Eyl 2026'da "Boğaziçi Bilgisayar Mühendisliği 2026 taban puanı" araması yapıldı; başlığında 2026 yazan sayfalar taban sırası **1.448** / puan **533,05003** gösteriyordu — bunlar bizim DB'mizdeki **2025** değerleriyle birebir aynı. DB'deki gerçek 2026: **4.560 / 526,75435**. Rakip/site adı verilmedi, gözlem "sayfa türü"ne bağlandı.
|
||
3. `/meraklisina` şemasıyla **satır satır** eşleştirildi (aşağıda tablo). Çelişen tek cümle bulunmadı; yazıdaki "Bizim yaklaşımımız" bölümü şemanın altı düğümünü sırasıyla tekrarlıyor, fazladan hiçbir yetenek iddia etmiyor.
|
||
4. Marka bölümü **ölçülü**: "kapattığı 3 hata türü" ve "kapatmadığı 4 şey" ayrı ayrı listelendi; `riskHesapla`'nın determinist olduğu ve **yerleşme olasılığı hesaplanmadığı** açıkça yazıldı (`src/lib/risk.ts:71-76` yorumuyla uyumlu). Vaat dili yok.
|
||
5. Üç iddia kanıtlanamadığı için **çıkarıldı** (madde "Yazılmayan iddialar").
|
||
|
||
## /meraklisina şemasıyla uyum doğrulaması (satır satır)
|
||
|
||
Kaynak: `src/features/pazarlama/components/huni-semasi.tsx` `SEMA` + `src/features/pazarlama/components/meraklisina-icerik.tsx` §4 + `src/lib/risk.ts`.
|
||
|
||
| Şema düğümü / kural | Yazıdaki karşılığı | Durum |
|
||
|---|---|---|
|
||
| `T` "Sıralamanla açılan tüm programlar" | Madde 1: "Sıralamanı girdiğinde o sıralamayla açılan gerçek programlar listelenir" | uyumlu |
|
||
| `A` alan — "adına ve bağlı olduğu fakülteye göre" | Madde 2, aynı ifadeyle | uyumlu |
|
||
| `B` il — "programı olan tüm iller, seçtiğin alanlardaki program sayısına göre yeniden sayılır" | Madde 2, aynı ifadeyle | uyumlu |
|
||
| `C` devlet/vakıf — "sayılar hem alanı hem ili hesaba katar" | Madde 2, aynı ifadeyle | uyumlu |
|
||
| `H` havuz — "yalnızca en son tercih kılavuzunda yer alanlar; kapanan ya da kodu değişip eski kaydı kalan önerilmez" | Madde 3, aynı ifadeyle | uyumlu |
|
||
| `S`/`G` — 24'ün altına düşerse "önce il, sonra alan" gevşetilir, listede belirtilir | Madde 4, sıra dahil aynı | uyumlu |
|
||
| `U` — havuz dar kalırsa liste eldekiyle kurulur, dağılım uyarlanır, açıkça söylenir | Madde 4, ikinci cümle | uyumlu |
|
||
| `Y` — "en fazla 24 tercih seçer, havuzda olmayan bölümü yazamaz, her satıra gerekçe yazar" | Madde 5, aynı üç unsur | uyumlu |
|
||
| `R` — "risk notu ve trend gerçek sıralama geçmişinden, yapay zekâ yorumu değildir" | Madde 6 + "kapattığı hatalar" 3. madde | uyumlu |
|
||
| `L1/L2/L3` — hayal 5 / dengeli 13 / **güvenli** 6, "havuz elverdiğince" | Madde 6: "5 / 13 / 6, havuz elverdiğince"; görünen ad **Güvenli** (`DILIM_ETIKET`), "garanti" kelimesi yazıda hiç geçmiyor | uyumlu |
|
||
| `riskHesapla` determinist, olasılık yok (`src/lib/risk.ts:71`) | Tablonun "Olasılık" satırı + "Kapatmadığı şeyler" 1. maddesi: "ürün yerleşme olasılığı hesaplamaz" | uyumlu |
|
||
| Koşul filtresi **yok** (koddan çıkarım: `risk.ts`/`rapor` içinde koşul geçmiyor) | "Kapatmadığı şeyler" 2. maddesi: özel koşulları senin durumunla eşleştirmiyoruz | uyumlu, eksiklik açıkça yazıldı |
|
||
|
||
Biçim kontrolü: 1 `flowchart TD`, `%% aria:` + `%% altyazi:` var, 2 tablo, H2'ler soru biçiminde, "Kaynaklar" + erişim tarihi (22 Eyl 2026), slug'da yıl yok, frontmatter yalnız `baslik`/`aciklama`/`tarih`, `aciklama` tırnaksız. Renk sınıfları ürünün risk diliyle aynı; **her düğümün ilk satırında büyük harfli metin etiketi** var, renk tek başına anlam taşımıyor. `/tercih-robotu`'na link verilmedi.
|
||
|
||
## Kullanılan SQL sorguları (hepsi `sqlite3 -readonly data/yokatlas.db`)
|
||
|
||
```sql
|
||
-- 1) Bir yıllık taban oynaması (9.160 program, medyan %14,9; >%20: 2.877; >%50: 297)
|
||
WITH t AS (SELECT ABS(sira2026-sira2025)*100.0/sira2025 d FROM programs
|
||
WHERE onlisans=0 AND sira2025 IS NOT NULL AND sira2025>0 AND sira2026 IS NOT NULL)
|
||
SELECT COUNT(*), ROUND((SELECT d FROM t ORDER BY d LIMIT 1 OFFSET (SELECT COUNT(*)/2 FROM t)),1),
|
||
SUM(CASE WHEN d>20 THEN 1 ELSE 0 END), SUM(CASE WHEN d>50 THEN 1 ELSE 0 END) FROM t;
|
||
|
||
-- 2) İlk 100 bin bandı (3.034 program, medyan 4.014 sıra; >10.000: 686)
|
||
WITH t AS (SELECT ABS(sira2026-sira2025) d FROM programs
|
||
WHERE onlisans=0 AND sira2025 IS NOT NULL AND sira2025<=100000 AND sira2026 IS NOT NULL)
|
||
SELECT COUNT(*), (SELECT d FROM t ORDER BY d LIMIT 1 OFFSET (SELECT COUNT(*)/2 FROM t)),
|
||
SUM(CASE WHEN d>10000 THEN 1 ELSE 0 END) FROM t;
|
||
|
||
-- 3) Kılavuzdan düşen lisans programları (572 program, 11.587 yerleşen)
|
||
SELECT COUNT(*), SUM(yerlesen2025) FROM programs_arsiv
|
||
WHERE onlisans=0 AND yerlesen2025>0
|
||
AND id NOT IN (SELECT eski_kod FROM programs WHERE eski_kod IS NOT NULL);
|
||
|
||
-- 4) Kodu değişen program sayısı (466)
|
||
SELECT COUNT(*) FROM programs WHERE eski_kod IS NOT NULL;
|
||
|
||
-- 5) Kontenjan değişimi (11.540 karşılaştırılabilir; 5.192 değişti, 3.907 azaldı)
|
||
SELECT COUNT(*), SUM(kontenjan2026<>kontenjan2025), SUM(kontenjan2026<kontenjan2025)
|
||
FROM programs WHERE onlisans=0 AND kontenjan2025 IS NOT NULL AND kontenjan2026 IS NOT NULL;
|
||
|
||
-- 6) Envanter (21.493 = 12.239 lisans + 9.254 önlisans) ve kapsama
|
||
SELECT onlisans, son_kilavuz_yili, COUNT(*) FROM programs GROUP BY 1,2;
|
||
SELECT COUNT(*) FROM programs WHERE onlisans=0 AND isim LIKE 'Psikoloji%'; -- 355
|
||
SELECT COUNT(DISTINCT universite) FROM programs WHERE onlisans=0 AND isim LIKE 'Psikoloji%'; -- 155
|
||
SELECT COUNT(DISTINCT universite) FROM programs; -- 322
|
||
|
||
-- 7) Boğaziçi Bilgisayar Mühendisliği (tek satır, id 102210277)
|
||
SELECT sira2023, sira2024, sira2025, sira2026, puan2026 FROM programs
|
||
WHERE universite='BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ' AND isim LIKE '%Bilgisayar Mühendisliği%' AND onlisans=0;
|
||
-- 775 | 1006 | 1448 | 4560 | 526.75435
|
||
```
|
||
|
||
Veri tarihi: `veri_meta.refresh_2026_tarih = 2026-09-21T17:21:23Z`, `refresh_2026_api_toplam = 21493`, `refresh_2026_atlanan = 0`. `programs_arsiv` semantiği `scripts/eski-arsivle.ts:1-6` başlığından doğrulandı (güncel kılavuzda olmayan programlar taşınıyor, silinmiyor).
|
||
|
||
## Doğrulanan bilgiler + kaynak URL'leri (erişim 22 Eyl 2026)
|
||
|
||
- ÖSYM 2026 kılavuz sayfası, **Tablo-3 (önlisans) ve Tablo-4 (lisans)** ayrı indirilebilir dosyalar olarak listeleniyor — https://www.osym.gov.tr/2026-yuksekogretim-kurumlari-sinavi-yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu (sayfa açıldı, bağlantı adları teyit edildi)
|
||
- Kılavuz duyurusu **21 Temmuz 2026**, "21–28 Temmuz 2026 arasında yayımlanacaktır" ve "tercihten önce nihai kılavuzu kontrol edin" uyarısı — https://www.osym.gov.tr/2026yks-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzunun-yayimlanmasi
|
||
- 2026-YKS yerleştirme sonuçları **18 Ağustos 2026** — https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclari-aciklandi (aynı kaynak `en-secici-devlet-universiteleri.md` yazısında da kullanılmış, tutarlı)
|
||
- YÖK Atlas ve tercih sihirbazı adresleri — https://yokatlas.yok.gov.tr , `tercih-sihirbazi-t4.php`, `tercih-sihirbazi-t3.php` (bağlantılar arama sonucundan teyit; sayfa JS ile render olduğu için içerik WebFetch ile okunamadı)
|
||
- **Kendi testimiz:** "Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği 2026 taban puan başarı sıralaması" araması — başlığı 2026 olan sayfalarda 1.448 / 533,05003; DB'mizdeki `sira2025` ile birebir aynı. Bağımsız bir kaynak (2026 verisi olan bir sayfa) 1.448 → 4.560 geçişini doğruluyor, bizim `sira2026` ile örtüşüyor. **Kanıt seviyesi:** DB tarafı [D], arama tarafı [A] (arama özeti üzerinden; sayfalar tek tek açılmadı).
|
||
|
||
## Çıkarılan / yazılmayan iddialar
|
||
|
||
1. **Adı verilen bir sohbet botuna yapılan test.** Ortamda üçüncü taraf sohbet botuna erişim yok; "X modeli şu sayıyı verdi" tipi hiçbir cümle yazılmadı. Şartnamedeki "test yapılamazsa bu bölüm yazıdan çıkar" kuralı yerine, **kanıtlanabilir** bir ikame test yapıldı (botların okuduğu kaynak). Bu, yazıda da açıkça söyleniyor: "Bir sohbet botunu adıyla test edip aktarmadık."
|
||
2. **"Model şöyle der" tahmini.** İlk taslakta "eğitim verisi 2023'te biten bir model 'yaklaşık 800' der" cümlesi vardı; test edilemediği için mekanizmaya çevrildi ("elindeki en yeni sayı 775 olur").
|
||
3. **"572 program kapandı."** Arşiv tablosu "bu yılın kılavuzunda aynı kodla bulunmayan" demek; kod değişip eşleşmesi kurulamayan programlar da içinde olabilir. Yazıda "kapanan program sayısı değildir" uyarısıyla birlikte verildi.
|
||
4. **Aynı üniversitede aynı bölümün birden çok satırı.** Hacettepe Tıp örneği (3 satır: 1.586 / 965 / 34.181) güçlü bir örnekti ama açıklaması SEO planı §3'te "şimdi yazılmaz" (veri sorusu `veri-muhendisi`'nde açık). Örnek **kullanılmadı**, tek satırlı Boğaziçi programıyla değiştirildi.
|
||
5. **Özel koşulu ürünün süzdüğü iddiası.** `src/lib/risk.ts` ve rapor tarafında koşul filtresi yok [koddan çıkarım]; yazı bunu eksiklik olarak açıkça yazıyor ve kullanıcıyı kılavuza + `siralama-sartlari-2026`'ya yolluyor.
|
||
6. **Yerleşme olasılığı / garanti dili.** Hiç kullanılmadı; tabloda "Olasılık: kimse yapamaz" satırı var ve altında "bu yazının sahibi olan ürün de dahil" deniyor.
|
||
|
||
## İç linkler (hepsi hedefi doğrulanarak eklendi)
|
||
|
||
`/meraklisina` (`src/app/meraklisina`) · `/bolumler` · `/bolum/bilgisayar-muhendisligi` (3 mevcut yazıda kullanımda) · `/` · `/rehber/tercih-robotu-nedir-yok-atlas-nasil-kullanilir` · `/rehber/tercih-listesi-nasil-yapilir` · `/rehber/taban-siralamalar-nasil-degisir` · `/rehber/olu-tercih-nedir` · `/rehber/taban-puan-mi-siralama-mi` · `/rehber/siralama-sartlari-2026` — hepsinin `content/rehber/*.md` ya da `src/app` karşılığı var. `/tercih-robotu` (301) **kullanılmadı**.
|
||
|
||
## Engeller
|
||
|
||
- **Sohbet botu testi yapılamadı** (ortamda üçüncü taraf model erişimi yok) → ikame test uygulandı, yazıda şeffaf.
|
||
- **YÖK Atlas program sayfası WebFetch ile okunamadı** (JS render). 2026 rakamı yalnızca kendi DB'mizden + arama sonucu çapraz kontrolünden doğrulandı.
|
||
- **Mermaid şeması tarayıcıda render edilmedi** (AGENTS.md: tarayıcı/dev sunucu açma yasak). `mermaid.parse` Node'da DOM olmadığı için çalışmadı. Sözdizimi mevcut çalışan yazılarla (ör. `kyk-burs-mu-kredi-mi.md`) **biçimsel olarak birebir** aynı kalıpta — düğüm/kenar/`classDef` formları eşleştirilerek doğrulandı [koddan çıkarım].
|
||
- Çalışma ağacında 9 paralel yazar dosyası daha var; hiçbirine dokunulmadı.
|
||
|
||
## Diğer yazarlara / editöre not
|
||
|
||
- **Tutarlılık riski:** `kapanan/kod değişen program` rakamları (572 / 11.587 / 466) bu yazıda ilk kez kullanıldı. `yeni-acilan-bolumler-nasil-degerlendirilir` ve `olu-tercih-nedir` aynı kesite dokunursa `rehber-editoru` iki yazıyı aynı sorgudan hizalasın.
|
||
- `tercih-robotu-nedir-yok-atlas-nasil-kullanilir` yazısında "Kılavuzdaki özel koşulları ve sıralama şartlarını süzgece dahil etmek" bir *iyi robot özelliği* olarak sayılıyor. Bizim ürünümüzde koşul filtresi yok; o cümle "iyi robot" genel tanımı olduğu için doğrudan çelişki değil ama **okur ürünün koşul süzdüğünü sanabilir**. Editör o paragrafa "KolayTercih'te koşulu sen okursun" notu düşmeyi değerlendirsin — ben o dosyaya dokunmadım.
|
||
|
||
## Marka / CEO'ya not
|
||
|
||
Kurucunun "yapay zekâ ile insan arasında" çerçevesi yazının **kapanış bölümünde üç merciye** çevrildi: veriye sor (sayı) · yapay zekâya sor (yorum) · insana sor (istek, bütçe, hayat). Bu üçlü, `/meraklisina`'daki "sihirbaz süzer, yapay zekâ kurar, karar senin" anlatısının rehber tarafındaki karşılığı ve reklam yapmadan konumu gösteriyor. Ürün tarafında bunu güçlendirecek ucuz bir hamle var: **liste çıktısının altına "bu satırları kılavuzdan doğrula" 4 maddelik mikro kontrol listesi** koymak — yazıdaki tabloyla birebir aynı, ürün içinde hiç yok. Backlog önerisi olarak `urun-yoneticisi`'ne bırakıyorum.
|
||
|
||
## Bilal'den istenen
|
||
|
||
1. Yazının marka bölümündeki "kapatır / kapatmaz" ayrımının tonunu onayla — dürüstlük dozu bilerek yüksek tutuldu (5 dk okuma).
|
||
2. Karar: liste çıktısının altına "kılavuzdan doğrula" 4 maddelik mikro kontrol listesi eklensin mi? (2 dk karar)
|