kolaytercih/docs/arastirma/2026-09-24-ogrenci-senaryolari/10-rehber-ogretmen-hakan.md

Hakan Bey — Devlet lisesinde tek rehber öğretmen, 300 öğrenci, tercih döneminde elinde YÖK Atlas'tan başka araç yok

Hakan Bey'in asıl derdi bilgi eksikliği değil, zaman: yüzlerce öğrenciye ve veliye aynı temel şeyleri tek tek anlatmak zorunda. Ona reklamsız, kayıt istemeyen, öğrenci verisi toplamayan, sınıfa ve veli toplantısına doğrudan konabilen hazır bir "tercih sınıf paketi" verebiliriz. Her sayının yılı ve kaynağı yazılı olur.

Not: Hakan Bey kurgusal bir karakterdir. Kurallar ve sayılar gerçektir, kaynakları aşağıdadır. Veritabanı sayıları data/yokatlas.db → programs tablosundan 24 Eylül 2026'da salt okuma ile çekildi ve editör tarafından aynı gün yeniden hesaplandı. İnternet kaynaklarına 24 Eylül 2026'da erişildi.

---

1. Ben kimim

Adım Hakan, 41 yaşındayım. Bir Anadolu ilçesindeki devlet Anadolu lisesinde psikolojik danışmanım, okulda "rehber öğretmen" deniyor. Okulda 300 civarında öğrenci var ve tek rehber öğretmen benim. Yönetmeliğe göre ikinci kadro ancak öğrenci sayısı 500'e ulaşınca açılıyor [6].

Aynı odada 9. sınıfın uyum sorununa, 10. sınıfın devamsızlığına, 11. sınıfın alan seçimine ve 12. sınıfın YKS kaygısına bakıyorum. Arada kurul toplantıları, e-Rehberlik sistemine girilecek kayıtlar ve ilçeye gidecek raporlar var.

Tercih döneminde danışmanlık birimine yazılırsam 9 iş günü, günde 5 saat ek ders alıyorum. 2026'da bunun karşılığı 45 saat × 219 TL = 9.855 TL oldu [9]. Haber bu tutarın brüt mü net mi olduğunu yazmıyor (doğrulanamadı). Karşılığında yazın ortasında okula dönüyorum.

Tercih döneminde kapım hiç kapanmıyor. Öğrenci ve veli aynı soruları soruyor: "Geçen yıl şu bölüm şu sıradan kapatmış, girer mi?", "Tercih sırası önemli mi?", "Vakfın burslusu mu, devletin uzaktakisi mi?". Elimde YÖK Atlas, ÖSYM kılavuzu ve MEB'in veli kılavuzu var. Hepsi iyi, ama hiçbiri bir velinin 10 dakikada anlayacağı hâlde değil.

Kafamdaki ses şu: "Kimseyi yanlış yere yönlendirmeyeyim. Bir öğrenciyi bile ücretli bir şeye itmiş gibi görünmeyeyim. Bu yükü de bir şekilde hafifleteyim." İnternette gördüğüm tercih robotlarının çoğu ya reklam dolu ya da ödeme ekranına çıkıyor. Öyle bir şeyi sınıfta gösteremem.

2. Kafamdaki sorular

Sorular Google otomatik tamamlamadan (24 Eylül 2026, Türkçe/Türkiye ayarı), MEB'in 2026 öğrenci-veli kılavuzunun "sık sorulan sorular" ve "doğru bilinen yanlışlar" bölümlerinden, Ekşi Sözlük'teki rehber öğretmen başlıklarından ve sendika açıklamalarından derlendi. Cümleler örüntüyü yansıtacak biçimde yeniden yazıldı.

#	Soru	Kaynak türü
1	Rehber öğretmen tercih danışmanlığı zorunlu mu?	Google otomatik tamamlama [16]
2	Tercih danışmanlığı kaç saat, ek ders ücreti ne kadar?	Google otomatik tamamlama [16], öğretmen haber sitesi [9]
3	Rehber öğretmen normu kaç öğrenciye göre belirleniyor?	Google otomatik tamamlama [16], sendika yazıları [6][7]
4	12. sınıf rehberlik faaliyet raporu 2026 nasıl yazılır? Yıllık plan nerede?	Google otomatik tamamlama [16]
5	YKS veli bilgilendirme sunumu hazır var mı?	Google otomatik tamamlama [16]
6	Meslek tanıtımı ve tercih semineri için malzeme nereden bulunur?	Google otomatik tamamlama [16]
7	Ücretsiz YKS tercih robotu hangisi, öğrenciye güvenle gösterilir mi?	Google otomatik tamamlama [16]
8	e-Rehberlik modülüne hangi kayıt nereye girilir?	Google otomatik tamamlama [16]
9	Tercih sırası yerleşmede önemli mi?	MEB 2026 kılavuzu, SSS 2. soru [2]
10	Yerleşip kayıt olmazsa OBP düşer mi?	MEB 2026 kılavuzu, SSS 3. soru [2]
11	Yapay zekânın hazırladığı listeye güvenilir mi?	MEB 2026 kılavuzu [2]
12	Bu yıl kaç öğrencimiz tercih yaptı, kaçı yerleşti? Okul olarak nerede duruyoruz?	ÖSYM okul türü tablosundan çıkarım [1]
13	Bu kadar öğrenciye tek başıma nasıl yetişirim?	Ekşi Sözlük girdileri [12], sendika açıklaması [8]
14	Mezun olup tekrar sınava giren öğrencilere okul olarak ne kadar destek verebilirim?	ÖSYM Tablo 2'den çıkarım [1] (doğrudan forum kaynağı bulunamadı)

Dikkat çeken örüntü: rehber öğretmenin Google'a yazdığı soruların çoğu kendi işiyle ilgili. Ücret, saat, rapor, sunum. Öğrencinin sıralaması pek aranmıyor. Yani Hakan Bey'in açığı tercih bilgisi değil, hazır ve güvenilir malzeme.

3. Gerçek durum: kurallar ve sayılar (2026)

Kaç öğrenciye bir rehber öğretmen düşüyor? MEB'in norm kadro yönetmeliğine göre (18 Haziran 2014, Resmî Gazete sayı 29034, madde 21) ortaöğretim kurumunda öğrenci sayısı 150 ve üzerindeyse 1 rehberlik kadrosu verilir. Öğrenci sayısı 500'e ve katlarına ulaştıkça 1 kadro daha eklenir [6]. Hakan Bey'in 300 öğrencili okulu bu yüzden tek kadrolu. Bu özet 2018 tarihli bir sendika yazısından geliyor. Yönetmeliğin 2026'daki güncel metnini resmî kaynaktan açamadık (doğrulanamadı).

Eşiğin düşürülmesi yıllardır isteniyor. Eğitim Gücü Sen Temmuz 2023'te her okula en az bir rehber öğretmen ve 250 öğrenciye bir kadro istedi. Aynı açıklamada, dönemin bakanının "her kademede 100 öğrenci için norm çalışması" yapılacağını söylediği aktarılıyor [7]. Uygulamaya geçtiğini gösteren bir kayıt bulamadık. Aynı sendikanın genel başkanı 30 Nisan 2026'da MEB okullarında 47-48 bin psikolojik danışman olduğunu ve 500 öğrenciye bir kişi düştüğünü söyledi [8]. Bu sayılar sendika beyanı; MEB'in resmî istatistiğiyle karşılaştıramadık (doğrulanamadı).

Tercih danışmanlığı nasıl işliyor? MEB her yıl okullarda ve Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinde (RAM) tercih danışmanlığı birimleri kuruyor [2][3]. 2026'da koordinasyon kurulları 8-12 Haziran'da kuruldu [10]. YKS tercih danışmanlığı 29 Temmuz – 10 Ağustos 2026 arasında 9 iş günü sürdü. Görevli öğretmene günde 5 saat, toplam 45 saat ek ders ödendi; saat ücreti 219 TL, toplam 9.855 TL [9].

Görevlendirme esaslarında önemli bir kural var: danışman öğrencinin tercihini sisteme kesinlikle kendisi girmez, yalnızca danışmanlık verir [10]. MEB kılavuzu da aynı şeyi öğrenciye söylüyor: tercih listesini ÖSYM sistemine öğrenci kendisi girer, şifresini rehber öğretmen dâhil kimseyle paylaşmaz [2]. Ücret tarafında bir de eski şikâyet var: Eğitim Gücü Sen, 2023 LGS tercih döneminde öğretmenlere 5 saat ücret ödenip 6 saat çalıştırıldığını söyleyerek eylem kararı almıştı [11].

MEB öğretmene ne veriyor? 21 Temmuz 2026'da "YKS Tercih Süreci Öğrenci ve Veli Bilgilendirme Kılavuzu" yayımlandı [2][3]. Kılavuz güvenilir kaynak olarak şunları sayıyor: YÖK Atlas, İŞKUR'un meslek sayfaları, Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK), URAP (akademik performansa göre üniversite sıralaması) ve TÜBİTAK'ın Girişimci ve Yenilikçi Üniversite Endeksi [2].

Yapay zekâ konusunda açık bir uyarı içeriyor. Yapay zekâ bilgi toplamak ve seçenekleri karşılaştırmak için kullanılabilir, ama liste yalnızca onun önerisiyle kurulmamalı. Kılavuza göre bu araçlar zaman zaman güncel olmayan, eksik ya da bağlama uymayan bilgi verebilir [2].

Rehberlik hizmetlerinin çerçevesi Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği'nde duruyor (Resmî Gazete, 14 Ağustos 2020, sayı 31213) [5][13]. Kayıt ve raporlama MEBBİS içindeki e-Rehberlik sisteminde yapılıyor [5]. MEB 2026-2027 eğitim yılında 12 YKS denemesi yapacak. İlki 21-27 Eylül 2026'da; deneme dijital olarak ya da okulda basılı kâğıtla uygulanabiliyor [14].

Okulda neler yasak? MEB'in 2026-2027 eğitim yılı genelgesi, 19 Ağustos 2026 tarihli haber metnine göre okullarda yönlendirme, reklam ve tanıtım organizasyonlarını yasaklıyor. Bakanlık dışı yayınevlerinin deneme ve tarama sınavları da yasak. Veliler belirli markalara yönlendirilemiyor, veliden kayıt parası ya da başka adla zorunlu ücret istenemiyor [15]. Genelgenin tam metnini biz açmadık; bu kısım haberden aktarılıyor (tam metin doğrulanamadı).

MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Etik Yönergesi'nin 11. maddesinde iki kural doğrudan bizi ilgilendiriyor. Rehber öğretmen kendine ya da bir tanıdığına maddi destek sağlamak için öğrenciyi okul dışındaki kurum veya kişilere yönlendirmez. Çalışmalarını da herhangi bir maddi ya da manevi fayda sağlamadan yürütür [4]. Yönerge, öğrenciye ait gizli bilginin, öğrenci reşit değilse velinin izni olmadan paylaşılmamasını istiyor. Dayanakları arasında Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (6698) da var [4].

2026 fotoğrafı: kaç kişi bu durumda? (ÖSYM, 2026 YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler [1]. ÖSYM'nin "yerleştirmeye başvuran" dediği grubu burada "tercih yapan" diye yazıyoruz.)

• Yerleştirme puanı hesaplanan aday: 2.187.747. Tercih yapan: 1.279.439. Yerleşen (açık öğretim dâhil): 730.854.
• Son sınıf öğrencileri (Hakan Bey'in 12'leri): puanı hesaplanan 766.971 kişiden 350.354'ü tercih yaptı (%46), 218.441'i yerleşti (%28).
• Önceki yıllarda yerleşmemiş adaylar son sınıflardan daha kalabalık: puanı hesaplanan 954.596, tercih yapan 672.226, yerleşen 378.664.
• Anadolu liselerinden puanı hesaplanan 928.075 adayın 514.605'i tercih yaptı (%55), 334.577'si yerleşti (%36).
• Türkiye'deki devlet üniversitelerinin örgün programlarında 481.684 kontenjanın 2.292'si boş kaldı. Vakıf üniversitelerinde 176.080 kontenjanın 35.706'sı boş kaldı. (Açık öğretim ve KKTC hariç.)
• Yerleşenlerin %19,4'ü birinci, %11,7'si ikinci, %9,2'si üçüncü tercihine yerleşti. İlk üç tercihin toplamı yaklaşık %40.

4. Nerede takılıyorum

Zaman ve ölçek. Yaklaşık 75 son sınıf öğrencisi, bir o kadar veli, bir de okula dönüp "hocam bir bakar mısınız" diyen mezunlar var. ÖSYM tablosu mezunların son sınıflardan kalabalık olduğunu gösteriyor. Bu grup okulun kaydında olmadığı için Hakan Bey'in resmî iş yükünde görünmüyor. Tercih danışmanlığı 9 gün sürüyor, sorular ise yıl boyu geliyor: Mayıs'ta "hangi bölüm", Ağustos sonunda "ek tercih", Eylül'de "kayıt yaptırmasam ne olur".

Araç boşluğu. YÖK Atlas'ın sayfası tarayıcıda JavaScript ile çiziliyor. Sunucudan gelen sayfa 945 baytlık boş bir iskelet; bunu 22 Eylül 2026'da kendi rehber yazımız için ölçtük. Sonuç olarak veliye atılan bağlantı, öğretmenin ekranda gördüğü yılı ve filtreleri taşımayabilir. ÖSYM'nin sayısal bilgiler belgesi değerli ama ham bir PDF. Hiçbir resmî araç "bu tablo sınıfta nasıl anlatılır" sorusuna cevap vermiyor. Google'da "yks veli bilgilendirme sunumu" araması tam da bu boşluğu gösteriyor [16].

Yaygın yanlış inanışlar ve doğruları:

• "En iyi yeri başa yazarsam şansım düşer." Doğrusu: aynı programı yazanlar arasında tercih sırasına değil puana bakılır [2]. Liste gerçekten istenen sıraya göre yazılır.
• "Yerleşip kayıt yaptırmazsam bir şey olmaz." Doğrusu: bir programa (açık öğretim dâhil) yerleşen aday kayıt yaptırmasa bile ertesi yıl puanına eklenen OBP yarıya düşer. Yerleşmeyen adayın OBP'si düşmez [2].
• "Geçen yılın taban sırası bu yılın kesin çizgisidir." Doğrusu: 2025'ten 2026'ya lisans programlarının %31'inde taban sırası %20'den fazla oynadı. Ortadaki program yaklaşık %15 oynadı (bizim veritabanımız, aşağıda Kart 2).
• "Başarı sıram tutuyorsa o bölümü yazmalıyım." MEB kılavuzu bunu da yanlış inanışlar arasında sayıyor: başarı sırası "bir fırsat sunar; karar vermez" [2].
• "Yapay zekâ listeyi kurar, rehber öğretmene gerek yok." MEB kılavuzu yapay zekânın güncel olmayan ya da bağlama uymayan bilgi verebileceğini yazıyor [2]. Hakan Bey'in kaygısı da bu: öğrenci yapay zekâdan liste getiriyor, kaynağı sorulunca cevap veremiyor.

Duygular. Ekşi Sözlük girdilerinde yıllardır aynı şikâyetler tekrar ediyor: "boşta gezen öğretmen" algısı, kâğıt işleri ve öğrenciye ayrılamayan zaman [12]. Tercih döneminde yazın ortasında memleketten dönmek ve eksik ödenen saat ayrı bir kırgınlık [11]. Bir de etik gerginlik var. Öğrenci "hocam şu sitenin paketini alayım mı?" diye sorduğunda Hakan Bey ne evet ne hayır diyebilir, çünkü yönerge onu yönlendirmekten men ediyor [4].

Aile baskısı. Hakan Bey'in önüne gelen aile tartışmaları hep aynı üç konuda dönüyor: şehir dışına gönderme, vakıf ücreti ve "doktor/mühendis ol" beklentisi. MEB kılavuzu da velilere "puanı yetiyor" diye çocuğu istemediği bölüme yönlendirmemelerini söylüyor [2]. Bunu öğretmen söyleyince çoğu zaman "siz bizim çocuğu tanımıyorsunuz" cevabı geliyor. Aynı cümleyi kaynaklı bir tabloyla göstermek tartışmayı kişisel olmaktan çıkarıyor.

5. Bana gerçekten işe yarayacak basit veri

Kart 1 — "Son sınıfların yarısından fazlası tercih bile yapmadı" 2026'da puanı hesaplanan son sınıf öğrencilerinin %46'sı tercih yaptı, %28'i yerleşti. Kaynak: ÖSYM Tablo 2 [1]. Neden anlamlı: Hakan Bey'in en büyük kaybı yanlış tercih değil, hiç tercih yapmayan öğrenci. Veli toplantısının ilk slaytı bu olabilir. Bizde var mı: Yok. data/yokatlas.db program düzeyinde veri tutuyor, aday düzeyinde değil. Kaynak ÖSYM'nin yıllık PDF'i; yılda bir kez elle girilecek birkaç sayı.

Kart 2 — "10 programdan 3'ünde taban sırası bir yılda %20'den fazla oynadı" 2025 ve 2026'da taban sırası olan 9.160 lisans programının 2.877'sinde (%31) fark %20'yi geçti. Ortadaki program yaklaşık %15 oynadı. 7.378 programda 2026 taban sırası daha küçük bir sayıya indi, yani o programa girmek için daha iyi bir sıra gerekti. Neden anlamlı: "Geçen yıl 185 binde kapatmış, 180 binim, girerim" cümlesini tek sayıyla çürütür. Hayal, dengeli ve güvenli dilimlerinin neden gerektiğini gösterir. Bizde var mı: Var. programs tablosu, sira2025 ve sira2026 sütunları, onlisans=0 (editör 24 Eylül 2026'da yeniden hesapladı, sayılar tuttu). Program bazında src/lib/trend.ts mantığıyla da gösterilebilir. Not: sıradaki değişimin tek nedeni zorlaşma değildir; kontenjan ve aday sayısı da değişir. Slaytta bu cümle yer almalı.

Kart 3 — "Her 10 kişiden 4'ü ilk üç tercihinden birine yerleşti" 2026'da yerleşenlerin %19'u birinci, %12'si ikinci, %9'u üçüncü tercihine yerleşti [1]. Neden anlamlı: "İlk tercihim olmazsa bitti" kaygısını da, "listeyi rastgele doldururum" rahatlığını da dengeler. Listenin ortası ve sonu da gerçekten çalışıyor. Bizde var mı: Yok. ÖSYM belgesindeki Şekil 1'den alınan, 24 çubuklu küçük bir grafik. Statik veri olarak eklenebilir.

Kart 4 — "Okul türünüzün 2026 karnesi" Anadolu liselerinden puanı hesaplananların %55'i tercih yaptı, %36'sı yerleşti. Fen liselerinde yerleşen oranı %47 (31.316 / 66.967), "Diğer meslek liseleri" satırında %23 (91.319 / 399.872) [1]. Neden anlamlı: Hakan Bey kendi okulunu ulusal ortalamayla değil, kendi okul türüyle kıyaslayabilir. Müdüre ve veliye anlatması kolay tek bir oran. Bizde var mı: Yok. ÖSYM Tablo 3'ten gelir. Okulun kendi sayısını Hakan Bey bilir; biz yalnızca kıyas çizgisini veririz. Öğrenci verisi bize hiç gelmez.

Kart 5 — "Aynı ad, 274 program: Psikoloji 329. sıradan da giriliyor, 1,4 milyonuncu sıradan da" 2026'da taban sırası olan, adı "Psikoloji" ile başlayan 274 lisans programının taban sıraları 329 ile 1.402.765 arasında. Burslu, indirimli, ücretli ve yabancı dilli türler de bu sayıya dâhil. En geniş uç vakıf üniversitelerindeki eşit ağırlık programlarında. Neden anlamlı: "Psikolojinin sırası kaç?" sorusunun tek cevabı olmadığını beş saniyede gösterir. Veli toplantısının en etkili görseli olabilir. Bizde var mı: Var. programs tablosu, isim, sira2026, onlisans sütunları (editör yeniden hesapladı, sayılar tuttu). Aynı hesap her bölüm için /bolum/[slug] sayfasında üretilebilir.

6. KolayTercih bunu nasıl sunar

Somut araç: "Rehber öğretmen sınıf paketi" sayfası (öneri adresi /ogretmen; bugün sitede böyle bir sayfa yok). Kayıt istemeyen, reklam ve ödeme bağlantısı içermeyen tek bir sayfa. İçinde şunlar olur:

1. Veli toplantısı sunumu (10 slayt, PDF ve düzenlenebilir sürüm). Kart 1-5, MEB kılavuzundaki yanlış inanışlar ve "tercih sırası önemli mi" cevabından oluşur. Her slaytın altında yıl, kaynak adı ve erişim tarihi yazar. Kapakta marka logosu olmaz, yalnızca küçük bir "kaynaklar: ÖSYM, YÖK Atlas, MEB" satırı bulunur.
2. Tek sayfalık yazdırılabilir tercih kontrol listesi. MEB 2026 kılavuzundaki "Üniversite Tercihi Kontrol Listesi"ne (Tablo 3) atıf yapar, onunla çelişmez. Örnek maddeler: koşul kodunu okudum, ücret ve bursu resmî sayfadan doğruladım, listeyi ÖSYM sistemine kendim girdim.
3. Sınıf etkinliği: "Taban sırası neden oynar?" 40 dakikalık, kâğıt kalemle yapılan bir etkinlik. Öğrenciler Kart 2'deki dağılıma bakıp kendi hedef bölümlerini hayal, dengeli ve güvenli diye üçe ayırır. Hakan Bey bunu yıl sonu faaliyet raporuna yazabilir; Google'da "12. sınıf rehberlik faaliyet raporu 2026" araması bu ihtiyacın var olduğunu gösteriyor [16]. MEB sınıf rehberlik programının hangi kazanımına denk geldiğini eşleştirmedik (doğrulanamadı). Eşleştirilmeden "kazanım" iddiası yazılmaz.
4. "Öğretmen modu" hesaplayıcı. Sıralama ve puan türü girilir; çıktı olarak hayal, dengeli ve güvenli dilim sayıları ve yazdırılabilir tek sayfa alınır. Ad, okul, kimlik numarası sorulmaz. Hiçbir şey kaydedilmez. Mevcut /sonuc akışının kayıtsız ve ödeme bağlantısız bir yazdırma görünümü olarak düşünülebilir. /rapor/yazdir bugün kişisel rapor için var; bu mod ondan ayrı tutulmalı.
5. Yılı görünen bağlantılar. YÖK Atlas bağlantısının yıl taşımama sorununa karşı her /bolum/... ve /universite/... sayfamızda yıl ekranda açıkça yazar; mümkünse adreste de taşınır. Öğretmen veliye bir bağlantı attığında veli de aynı yılı görür.

Rehber yazısı fikirleri:

• "Veli toplantısında 10 dakikada tercih: rehber öğretmenler için hazır anlatım" (Kart 1-5 üzerinden, sunumla birlikte).
• "Mezun öğrencinize ne söylersiniz? 2026'da mezunlar son sınıflardan kalabalıktı" (ÖSYM Tablo 2).
• "Öğrenciniz yapay zekâdan liste getirdiyse: 5 soruluk kontrol" (MEB kılavuzunun uyarısıyla uyumlu).

Mevcut yazılardan işe yarayanlar (hepsi content/rehber/ altında var):

• rehber-ogretmenler-icin-veri-kaynaklari doğrudan Hakan Bey için yazıldı; paketin omurgası olabilir.
• veliler-icin-tercih-rehberi veliye iletilecek metin.
• yapay-zekaya-tercih-sordum-guvenilir-mi öğrencinin yapay zekâ listesine karşı.
• taban-siralamalar-nasil-degisir ve taban-siralamalari-alti-yilda-nasil-degisti Kart 2'nin açıklaması.
• tercih-listesi-nasil-yapilir ve hedef-siralama-nasil-belirlenir sınıf etkinliğinin arka planı.
• obp-nedir-nasil-hesaplanir ve mezuna-kalmak-mi-kayit-olmak-mi OBP'nin yarıya düşmesi konusu için.
• ozel-kosullu-programlar ve siralama-sartlari-2026 koşul kodları için.
• yks-2027-takvimi Eylül-Ekim yıllık planı için; MEBİ deneme takvimini de içeriyor.

Boşluklar: Öğretmene hitap eden ikinci bir yazı yok. Yazdırılabilir, sınıfa hazır malzeme yok. Veli toplantısı sunumu yok. Mezun öğrenciyle ilgili okul bakışlı bir yazı yok. Okul türü karnesi (Kart 4) hiçbir sayfamızda yok. /meraklisina ürünün nasıl çalıştığını anlatıyor, ama "öğretmenseniz buradan başlayın" diyen bir giriş yok.

7. Marka gözüyle

Ton. Meslektaş tonu, satıcı tonu değil. "Size şunu satıyoruz" yerine "şu tabloyu sınıfa hazır hâle getirdik, kaynağı burada". Her sayı yılıyla, her iddia kaynağıyla verilir. MEB kılavuzunun "başarı sırası bir fırsat sunar; karar vermez" cümlesi bizim risk dilimizle aynı yöne bakıyor [2]. Bunu kopyalamadan, atıf yaparak kullanmak güven verir.

Kanal.

• Kişisel e-posta: Bilal kendi adıyla, tanıdığı birkaç rehber öğretmene yazar. Rakip analizi raporundaki A2 aksiyonu da buydu.
• Öğretmenden öğretmene paylaşım: ilçe rehberlik zümreleri, RAM seminerleri, öğretmenlerin kendi mesajlaşma grupları. Bu grupların büyüklüğü için kaynak bulamadık (doğrulanamadı). Oralara biz yazmayız, öğretmen kendisi paylaşır.
• Arama: öğretmenin gerçekten yazdığı sorgular; "yks veli bilgilendirme sunumu", "12. sınıf rehberlik faaliyet raporu 2026", "12. sınıf rehberlik yıllık plan" [16].

Yılın hangi ayında:

• Eylül-Ekim: yıllık plan ve ilk veli toplantısı dönemi. Bugün tam bu dönemdeyiz; ilk MEBİ denemesi de bu hafta [14].
• Ocak-Şubat: ikinci dönem veli toplantıları.
• Haziran başı: 2026'da tercih danışmanlığı koordinasyon kurulları 8-12 Haziran'da kuruldu [10]. Malzeme o tarihten önce öğretmenin elinde olmalı. 2027 tarihleri açıklanmadı.
• Temmuz sonu-Ağustos: tercih dönemi. Bu dönemde yeni malzeme dağıtılmaz, mevcut malzeme güncellenir.

Güveni ne kazandırır: Hesap istememek, öğrenci verisi toplamamak, her slaytta kaynak göstermek, sayfada ödeme bağlantısı bulundurmamak, malzemenin logosuz da kullanılabilmesi, hataları açıkça düzeltip tarihini yazmak.

Güveni ne kaybettirir: "Öğretmenlere özel indirim kodu" ya da "öğrenci getirene hediye" gibi her şey; bu, etik yönergenin 11. maddesiyle çelişir [4]. Okulda afiş, stant ya da broşür de güven kaybettirir, çünkü genelge okulda reklam ve tanıtımı yasaklıyor [15]. Tek bir yanlış sayı da aynı etkiyi yapar: öğretmen bir kez yanlış rakamı veliye gösterirse bir daha kullanmaz.

Parayı kim verir: Hakan Bey hiçbir şey ödemez, okul da ödemez. Ödemesi de istenmemeli; genelge veliyi belirli markaya yönlendirmeyi ve zorunlu ücreti yasaklıyor [15]. Ürünün geliri bugünkü gibi aileden, ailenin kendi kararıyla gelir (vizyon belgesindeki 299 TL paket). Öğretmen paketi doğrudan gelir getirmez; değeri tanınırlık ve arama trafiğidir. Başarısı öğretmen sayfasının ziyaretiyle ve "bizi nereden duydunuz" sorusunun cevabıyla ölçülür. Bu soru bugün sitede yok, rakip analizi raporunda iş listesine önerildi.

Ağızdan ağıza nasıl yayılır: Bir öğretmen sunumu kullanıp işe yaradığını görürse ilçe zümre toplantısında gösterir. Yayılan şey marka değil, iyi hazırlanmış bir slayt olur. Slaytın altındaki "kolaytercih.com/ogretmen — kaynaklar ve güncel sürüm" satırı yeterli iz bırakır. Öğrenci aynı slaytı veli toplantısında görür ve siteyi öğretmeninin gösterdiği yer olarak hatırlar. Bunun tek şartı, öğretmenin bunu bir çıkar karşılığında yapmamasıdır.

8. Dikkat edilecekler

• Öğretmene hiçbir maddi fayda sunulmaz. İndirim kodu, komisyon, öğretmen hesabına kredi ve hediye yok. Etik yönerge öğrenciyi maddi çıkar için okul dışı kuruma yönlendirmeyi açıkça yasaklıyor [4]. Bunu teklif etmek öğretmeni disiplin riskine sokar.
• Okulda ticari tanıtım yapılmaz. Afiş, stant, broşür ve okul ziyareti yok. Okula girmek gerekirse bu okul müdürünün ve il/ilçe millî eğitimin kararıdır; hangi izin belgesinin gerektiğini doğrulayamadık (doğrulanamadı). Varsayılanımız okula hiç girmemek.
• Öğrenci verisi alınmaz. Öğretmen modunda ad, okul, kimlik numarası ya da ÖSYM şifresi istenmez. Toplu liste yükleme özelliği yapılmaz. Öğrenci çoğunlukla reşit değil; gizli bilgisi veli izni olmadan paylaşılamaz [4] ve kişisel veri kanunu (KVKK) da devreye girer.
• Tercih girişi öğrenciye aittir. Görevlendirme esasları danışmanın sisteme tercih girmesini yasaklıyor [10], MEB kılavuzu da öğrenciye şifresini kimseyle paylaşmamasını söylüyor [2]. Hiçbir ekranımız "öğretmenin senin yerine girsin" izlenimi vermemeli.
• Vaat dili kullanılmaz. "Garanti", "kesin yerleşir" gibi ifadeler yok. Dilim adları her zaman metinle yazılır: hayal, dengeli, güvenli. "Güvenli dilim de garanti değildir" cümlesi her malzemede yer alır. Renk tek başına anlam taşımaz; siyah-beyaz yazıcıdan çıkan sunum da anlaşılır olmalı.
• Deneme sınavı ya da puan tahmini yapılmaz. Genelge okullarda Bakanlık dışı denemeleri yasaklıyor [15]; okula giren malzememiz bunu çağrıştırmamalı. Paket sınav hazırlığına değil, tercih bilgisine odaklanır.
• Yıl karışıklığı önlenir. Her sayının yanında yıl yazar. ÖSYM 2027 takvimini açıklamadığı için 2027'ye dair tarih verilmez. Sendika beyanları (47-48 bin danışman, 500 öğrenciye 1) resmî istatistik gibi sunulmaz.
• MEB ile yarışılmaz. Paket MEB kılavuzunun yerine geçmez, ona atıf yapar. "Ücretsiz ve resmî tercih danışmanlığı hakkın var" bilgisi her malzemede yer alır.
• URAP şartına uyulur. URAP sırası kullanılan her slaytta urapcenter.org'a çıkan etkin bir bağlantı, basılı malzemede ise adres bulunur (src/lib/urap-siralama.ts notu). Bağlantı konamıyorsa URAP sayısı gösterilmez.

Kaynaklar

1. ÖSYM, 2026 YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler (PDF; Tablo 1, Tablo 2, Tablo 3, Şekil 1) — https://cdn.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-liskin-sayisal-bilgiler-bxo4wg-18092428.pdf (sayfa: https://www.osym.gov.tr/2026-yks-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler) — 24 Eylül 2026, editör açtı
2. MEB ÖERHGM, 2026 YKS Tercih Süreci Öğrenci ve Veli Bilgilendirme Kılavuzu (PDF; kaynaklar, yapay zekâ uyarısı, doğru bilinen yanlışlar, SSS 2-4) — https://www.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2026_07/6a5f4f625200a179515490_YKS_KILAVUZU.pdf — 24 Eylül 2026, editör açtı
3. MEB, "YKS tercih sürecinde öğrenci ve velilere rehberlik edecek kılavuz yayımlandı" (21 Temmuz 2026) — https://www.meb.gov.tr/yks-tercih-surecinde-ogrenci-ve-velilere-rehberlik-edecek-kilavuz-yayimlandi/haber/41418/tr — 24 Eylül 2026, editör açtı
4. MEB, Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Etik Yönergesi (Madde 11) — https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2020_08/31230349_RPDH_Etik_Yonergesi_.pdf — 24 Eylül 2026, editör açtı
5. MEB, Türkiye'de Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri (kitap; e-Rehberlik bölümü, 31213 sayılı RG atfı) — https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_01/22170504_13143043_turkyyeyde_rehberlyk_ve_psykolojyk_daniyma_hyzmetlery.pdf — 24 Eylül 2026, editör açtı
6. Türk Eğitim-Sen, "Rehberlik Alan Öğretmeni Norm Kadroları Nasıl Belirlenir?" (2018; 29034 sayılı RG yönetmeliği md. 21 özeti) — https://turkegitimsen.org.tr/rehberlik-alan-ogretmeni-norm-kadrolari-nasil-belirlenir/ — 24 Eylül 2026, editör açtı
7. Eğitim Gücü Sen, rehber öğretmen norm güncellemesi talebi (12 Temmuz 2023) — https://egitimgucusen.org.tr/bizden-haberler/bakan-tarafindan-calismalarin-tamamlanip-cumhurbaskanligina-gonderildigi-soylenilen-okullarda-rehber-ogretmen-norm-guncellemesinin-bir-an-once-yapilmasini-talep-ettik/ — 24 Eylül 2026, editör açtı
8. Gazete Memur, "Her 500 Öğrenciye Bir Psikolojik Danışman Düşüyor" (Eğitim Gücü Sen genel başkanının açıklaması, 30 Nisan 2026) — https://gazetememur.com/egitim/her-500-ogrenciye-bir-psikolojik-danisman-dusuyor,hVOoxeEkgUeCBLLifuTXDA — 24 Eylül 2026, editör açtı
9. Öğretmenler İçin, "2026 YKS Tercih Danışmanlığı Ücretleri Belli Oldu" — https://www.ogretmenlericin.com/meb-personel/2026-yks-tercih-danismanligi-ucretleri-belli-oldu-168441h — 24 Eylül 2026, editör açtı
10. MEB Personel, "Rehber Öğretmenlerin 2026 Tercih Görevi Netleşti: Ek Ders ve Görevlendirme Esasları" — https://mebpersonel.com/meb-personel/rehber-ogretmenlerin-2026-tercih-gorevi-netlesti-ek-ders-ve-h140380.html — 24 Eylül 2026, editör açtı
11. Eğitim Gücü Sen, 2023 LGS tercih döneminde 5 saat ücrete karşı 6 saat mesai eylem kararı (7 Temmuz 2023) — https://www.egitimgucusen.org.tr/hukuk/tercih-doneminde-psikolojik-danisman-rehber-ogretmenlerin-ucretleri-5-saat-uzerinden-odenmesine-karsin-6-saat-mesai-yapmaktadirlarverilen-ders-ucreti-kadar5saat-mesai-yapma-eylem-kararimizdir/ — 24 Eylül 2026, editör açtı
12. Ekşi Sözlük, "rehber öğretmen" başlığı (1. ve 8. sayfa) ve "rehber öğretmenlerin 18 saat ek ders ücreti alması" başlığı — https://eksisozluk.com/rehber-ogretmen--306687 , https://eksisozluk.com/rehber-ogretmen--306687?p=8 , https://eksisozluk.com/rehber-ogretmenlerin-18-saat-ek-ders-ucreti-almasi--6891911 — 24 Eylül 2026 (editör yeniden açmadı)
13. MEB ÖERHGM, "Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği Yayımlandı" (14 Ağustos 2020) — https://orgm.meb.gov.tr/www/rehberlik-ve-psikolojik-danisma-hizmetleri-yonetmeligi-yayimlandi/icerik/1405 — 24 Eylül 2026, editör açtı
14. MEB, "MEBİ 2026-2027 YKS ve LGS deneme takvimi belli oldu" (17 Eylül 2026) — https://www.meb.gov.tr/mebi-2026-2027-yks-ve-lgs-deneme-takvimi-belli-oldu/haber/41943/tr — 24 Eylül 2026, editör açtı
15. Memurlar.net, "MEB 2026-2027 Eğitim Yılı Genelgesini Yayımladı" (19 Ağustos 2026; haber, genelge tam metni açılmadı) — https://www.memurlar.net/haber/1175785/meb-2026-2027-egitim-yili-genelgesini-yayimladi.html — 24 Eylül 2026, editör açtı
16. Google otomatik tamamlama (hl=tr, gl=tr): "rehber öğretmen tercih", "rehber öğretmen öğrenci sayısı", "12. sınıf rehberlik", "yks veli bilgilendirme sunumu", "tercih robotu ücretsiz" (editör 24 Eylül 2026'da yeniden çekti); "tercih semineri", "meslek tanıtım", "e-rehberlik" (ilk yazarın sorguları, editör yeniden çekmedi) — https://suggestqueries.google.com/complete/search
17. Şikâyetvar, "tercih danışmanlığı" etiketi (çoğu yurt dışı danışmanlık şikâyeti; ikincil kaynak, şikâyet sayısı doğrulanamadı) — https://www.sikayetvar.com/tercih-danismanligi — 24 Eylül 2026

İç kaynaklar: data/yokatlas.db (programs tablosu, 24 Eylül 2026 salt okuma), content/rehber/rehber-ogretmenler-icin-veri-kaynaklari.md, content/rehber/yks-2027-takvimi.md, docs/ekip-raporlari/2026-09-21/04-rakip-analizi.md (A2 aksiyonu), docs/urun/vizyon.md, src/lib/urap-siralama.ts.

Editör notu

24 Eylül 2026'da 17 kaynağın 14'ünü açıp kontrol ettim. ÖSYM ve MEB PDF'lerinin metnini çıkarıp sayıları tek tek karşılaştırdım. Veritabanı sayılarını data/yokatlas.db üzerinde salt okuma ile yeniden hesapladım.

Tuttuğu doğrulananlar: ÖSYM'nin bütün sayıları (Tablo 1, 2, 3 ve Şekil 1), MEB kılavuzundaki kaynak listesi, yapay zekâ uyarısı, "fırsat sunar; karar vermez" cümlesi, tercih sırası ve OBP cevapları. Ayrıca etik yönergenin 11. maddesi ve KVKK dayanağı; 2026 danışmanlık tarihleri, 45 saat, 219 TL ve 9.855 TL; tercih girişi yasağı ve 8-12 Haziran kurul tarihi; MEBİ takvimi; 31213 sayılı Resmî Gazete (14 Ağustos 2020); norm eşiği (150 / 500). Kart 2 ve Kart 5'teki bütün veritabanı sayıları da tuttu. Anılan rehber yazılarının hepsi content/rehber/ altında, /sonuc ve /rapor/yazdir sayfaları da src/app altında var.

Düzelttiklerim:

• 11 numaralı kaynak YKS değil, 2023 LGS tercih dönemiyle ilgili; metinde öyle yazdım.
• 8 numaralı kaynağın tarihini (30 Nisan 2026) ve açıklamayı yapanı ekledim.
• 2023 bakan hedefini kaynaktaki ifadeye çektim ("her kademede 100 öğrenci için norm çalışması"). Sendikanın 250'de 1 talebini ekledim.
• Genelge kısmını haberin gerçekte söylediğine göre yeniden yazdım. "Veliye mali yük yasağı" yerine "markaya yönlendirme ve zorunlu ücret yasağı" dedim.
• YÖK Atlas bağlantısı için "çoğu zaman başka yılı gösteriyor" abartısını kaynak yazımızdaki "taşımayabilir" diline çektim.
• Google önerisinde "yks veli bilgilendirme sunumu 2026" çıkmıyor, yalnızca yıl olmadan çıkıyor; düzelttim.
• OBP'nin yarıya düşmesinde açık öğretime yerleşmenin de sayıldığını ekledim.
• Devlet ve vakıf kontenjan sayılarına "örgün, açık öğretim ve KKTC hariç" notunu ekledim.
• MEB kılavuzunun öğrenciye "şifreni rehber öğretmene de verme" uyarısını ekledim.
• Kart 1'in başlığını orana uydurdum ("10'dan 5'i" yerine "yarısından fazlası"). Kart 2'ye "sıra değişiminin tek nedeni zorlaşma değildir" uyarısını koydum.
• Ücretin brüt mü net mi olduğu belirsiz; bunu işaretledim.
• Dili sadeleştirdim, uzun paragrafları böldüm.

Doğrulayamadıklarım: 2014 norm yönetmeliğinin 2026'daki güncel metni; ÖSYM dışı sendika sayıları (47-48 bin, 500'e 1); genelgenin tam metni; Ekşi Sözlük girdileri; Şikâyetvar sayısı; üç Google sorgusu; öğretmen mesajlaşma gruplarının büyüklüğü; sınıf rehberlik programındaki kazanım eşleşmesi.

Güven düzeyi: Yüksek. Resmî sayılar ve kuralların hepsi birincil kaynaktan teyit edildi. Sendika beyanları ve forum örüntüleri ikincil kaynak olarak işaretli.