3.9 KiB
baslik, aciklama, tarih
| baslik | aciklama | tarih |
|---|---|---|
| Taban Puan mı, Başarı Sıralaması mı? Tercihte Hangisine Bakılır? | İki sayı da sonuç belgende yazıyor ama tercih listeni sadece biriyle kurmalısın. Neden sıralamanın kazandığı tek şemada. | 2026-07-21 |
Kısa cevap: başarı sıralamasına bakılır. Taban puan, tabelada büyük yazan ama seni yanıltan sayıdır. Nedenini iki dakikada anlatalım.
%% aria: Puan ile sıralama karşılaştırma şeması: aynı puan yıldan yıla farklı sıralamalara denk gelebilir çünkü sınav zorluğu puanı şişirir veya söndürür — bu yüzden puana bakarak liste kurmak yanıltır. Başarı sıralaması seni o yılın adaylarıyla kıyaslar ve yıllar arasında karşılaştırılabilir kalır; tercih listesi her zaman kendi puan türünün sıralamasıyla kurulur.
%% altyazi: Puan her yıl kayar; sıralama aynı cetvelde kalır. Listeyi sıralama kolonuna göre kur.
flowchart TD
P("Sonuç belgende iki sayı var:<br/>puan ve başarı sıralaması") --> S{"Hangisiyle<br/>liste kuracaksın?"}
S -- "puana bakarsan" --> Y("Yanıltır:<br/>450 puan bir yıl 30 bin,<br/>ertesi yıl 60 bin olabilir")
S -- "sıralamaya bakarsan" --> G("Güvenilir:<br/>seni o yılın herkesıyla kıyaslar,<br/>yıllar arası karşılaştırılır")
G --> L("Listeni kendi puan türünün<br/>sıralamasıyla kur")
classDef hayal fill:#fee2e2,stroke:#ef4444,color:#991b1b
classDef garanti fill:#d1fae5,stroke:#10b981,color:#065f46
class Y hayal
class G,L garanti
Puan neden yanıltır?
YKS puanı, sınavın o yılki zorluğuna ve aday kitlesinin performansına göre şekillenir. Sınav kolay geçtiyse herkesin puanı şişer; zor geçtiyse söner. 450 puan bir yıl ilk 30 bine, ertesi yıl ilk 60 bine denk gelebilir. Yani "geçen yıl bu bölüm 450 ile kapatmış, benim puanım 455, güvendeyim" cümlesi hatalıdır — iki farklı yılın puanları aynı cetvelle ölçülmez.
Sıralama neden güvenilir?
Başarı sıralaması, seni o yıl sınava giren herkesle kıyaslar: "SAY'da 85.000'incisin" bilgisi yıldan yıla karşılaştırılabilir kalır. Bir programın geçen yılki taban sıralaması 90 bin ise, bu yıl 85 bininci aday için o program "dengeli" bölgededir — sınav kolay muydu zor muydu fark etmez, çünkü herkes aynı gemide.
ÖSYM sonuç belgende her puan türü için ayrı sıralama yazar. Tercih listeni hangi türden kuruyorsan o türün sıralamasını kullan; SAY sıralamanla EA listesi kurmak elma-armut kıyasıdır.
Peki taban puan ne işe yarar?
- Aynı yıl içinde iki programı kabaca kıyaslamaya,
- Ek yerleştirmede başvuru eşiği olarak (ek tercihte ilk yerleştirme taban puanı şart koşulur — detay ek yerleştirme rehberinde),
- Bir de haber sitelerine manşet olmaya.
Liste kurarken açtığın her tabloda gözün sıralama kolonunda olmalı. Örneğin Bilgisayar Mühendisliği taban puanları sayfasında programlar taban sıralamasına göre dizilir; puan kolonu yalnızca bağlam içindir. Aynısı Hukuk ve tüm diğer bölüm sayfaları için geçerli.
Uygulamada üç kural
- Listeyi sıralamayla kur. Her satırın son 3-4 yıllık taban sıralaması trendine bak; tek yıl yanıltır (neden yanılttığını burada gösterdik).
- Puan haberlerine kapılma. "X bölümü 500 puanla öğrenci aldı" manşeti sana hiçbir şey söylemez; o yılın 500 puanı kaçıncı sıraysa bilgi odur.
- Sıralamanı doğru yerden oku. ÖSYM sonuç belgesindeki, kendi puan türünün "başarı sırası" satırı. OBP eklenmiş/eklenmemiş karışıklığına dikkat — tercihte kullanılan, yerleştirme puanına ait sıralamadır.
Sıralamanı biliyorsan gerisi mekanik: tercih robotuna gir, sıralamana uygun programları hayal/dengeli/garanti dilimleriyle gör, listeni veriyle kur.