kolaytercih/docs/urun/gamification.md

# Kolay Tercih — Gamification ve Listeye Ekleme Kurgusu

> Durum: Ürün kararı  
> Son güncelleme: 1 Ağustos 2026

## Ana fikir

Kolay Tercih'te bütün deneyim kullanıcının başarı sıralaması üzerine inşa
edilir. Amaç kullanıcıya yalnızca erişebileceği programları göstermek değil;
seçtiği programların sıralamasına, ilgi alanlarına ve önceliklerine ne kadar
uyduğunu açıklayarak tercihine ışık tutmaktır.

Gamification; puan, rozet veya yapay rekabet üzerinden değil, kullanıcının
belirsiz bir fikirden gerekçeli ve dengeli bir tercih listesine ilerlemesi
üzerinden çalışır.

## Değişmez ürün kuralları

1. Başarı sıralaması bütün hesaplamaların başlangıç noktasıdır.
2. Listeye yalnızca tekil bir program eklenir. Üniversitenin veya bölümün tamamı
   listeye eklenmez.
3. Program satırlarında erişilebilir bir `+` düğmesi bulunur.
4. Kullanıcı sihirbazı doldurmadan ilk programı listesine ekleyemez.
5. Sihirbaz tamamlandıktan sonra `+` ile seçilen program doğrudan listeye
   eklenir; uyumsuz programlar engellenmez.
6. Sistem kullanıcının yerine karar vermez. Çelişkileri görünür kılar, nedenini
   açıklar ve son kararı kullanıcıya bırakır.
7. “Garanti kazanırsın” gibi kesinlik bildiren ifadeler kullanılmaz. Risk ve
   uyum değerlendirmeleri geçmiş YÖK Atlas verilerine dayalı rehberliktir.

## Kullanıcı yolculuğu

### 1. Sıralamayı öğren

Kullanıcı başarı sıralamasını ve puan türünü girer. Sistem buna göre program
havuzunu, hayal/dengeli/güvenli aralıklarını ve kullanılabilir sihirbaz
seçeneklerini oluşturur.

### 2. Niyetini öğren

Kullanıcı ilk kez bir programdaki `+` düğmesine bastığında sihirbaz seçimleri
yoksa program hemen eklenmez. Tıklanan program “bekleyen program” olarak
korunur ve kısa sihirbaz açılır.

Sihirbaz en az şu bilgileri toplar:

- İlgi alanları
- Tercih edilen şehirler
- Devlet/vakıf tercihi
- Kariyer ve yaşam öncelikleri

Sihirbaz giriş mesajı:

> Önce seni biraz tanıyalım
>
> Sadece sıralamana uyan bir liste değil, ne istediğine de uyan bir tercih
> listesi kurmak istiyoruz. Birkaç kısa seçim yap; eklediğin programların sana
> ne kadar uyduğunu birlikte değerlendirelim.

Kısa alternatif:

> Tercihine ışık tutabilmemiz için önce ne istediğini öğrenelim.

Birincil eylem:

> Tercihlerimi belirle

İkincil eylem:

> Vazgeç

Sihirbaz zorunludur; “şimdilik atla ve ekle” seçeneği bulunmaz.

### 3. İlk programı ekle

Sihirbaz başarıyla tamamlandığında kullanıcının daha önce `+` ile seçtiği
bekleyen program otomatik olarak listeye eklenir. Kullanıcı aynı programı
yeniden bulmak veya tekrar `+` düğmesine basmak zorunda kalmaz.

Başarı bildirimi:

> Program listene eklendi. Sıralamana ve tercihlerine göre değerlendirdik.

### 4. Listeyi bilinçli biçimde geliştir

Sihirbaz tamamlandıktan sonraki `+` tıklamaları programı doğrudan ekler.
Sistem ekleme öncesinde onay modalı göstermez ve uyumsuz seçimleri engellemez.
Her programın değerlendirmesi listede görünür.

## Program değerlendirme modeli

Her eklenen program iki ayrı eksende değerlendirilir:

### Yerleşme riski

Kullanıcının başarı sıralaması ile programın güncel ve geçmiş taban
sıralamaları karşılaştırılır.

Örnek durumlar:

- Hayal
- Dengeli
- Daha güvenli
- Veri yetersiz

“Garanti” yerine mümkün olduğunda “daha güvenli” ifadesi tercih edilir.

### Tercih uyumu

Program, sihirbaz seçimleriyle karşılaştırılır. Uyum tek bir kapalı puan olarak
verilmek yerine anlaşılır gerekçelerle açıklanır.

Örnek olumlu sinyaller:

- İlgi alanlarınla uyumlu
- Tercih ettiğin şehirlerden birinde
- Devlet/vakıf tercihine uyuyor
- Kariyer önceliklerinle örtüşüyor

Örnek çelişki sinyalleri:

- Seçtiğin ilgi alanlarının dışında görünüyor
- Tercih ettiğin şehirlerin dışında
- Üniversite türü tercihinle uyuşmuyor
- Belirttiğin önceliklerle zayıf eşleşiyor

Dil yargılayıcı olmamalıdır. “Sana uygun değil” yerine “seçimlerinle
karşılaştırdığımızda şu noktada ayrışıyor” denir.

## Liste ekranı

Liste yalnızca seçilen programları depolayan bir favoriler alanı değildir.
Kullanıcının tercih stratejisini görünür kılan karar merkezidir.

Her satırda en az şu bilgiler bulunur:

- Program ve üniversite
- Güncel taban sıralaması
- Kullanıcının sıralamasına göre risk durumu
- Tercihlerle uyumlu noktalar
- Varsa çelişki veya dikkat notu
- Listeden çıkarma eylemi

Örnek uyumlu satır mesajı:

> İlgi alanın ve devlet üniversitesi tercihinle uyumlu. Sıralama açısından
> dengeli aralıkta.

Örnek çelişkili satır mesajı:

> Bu program listende kalabilir; ancak seçtiğin ilgi alanlarının ve tercih
> ettiğin şehirlerin dışında görünüyor.

Örnek risk mesajı:

> Geçen yılın taban sıralaması senin sıralamandan daha yukarıda. Hayal
> tercihlerinden biri olarak değerlendirebilirsin.

Birden fazla çelişki varsa sistem hepsini aynı anda bağırmaz. En önemli bir veya
iki gerekçe satırda gösterilir; ayrıntılar açılır alanda sunulur.

## İlerleme hissi

Deneyimin oyunlaştırma döngüsü şöyledir:

1. **Keşfet:** Sıralamana göre programları incele.
2. **Seç:** `+` ile ilgini çeken programı listene al.
3. **Anla:** Sistem risk ve tercih uyumunu açıklar.
4. **Dengele:** Hayal, dengeli ve daha güvenli dağılımını geliştir.
5. **Tamamla:** Gerekçeli 24 tercihlik listeye ulaş.

İlerleme göstergeleri:

- `3 / 24 tercih`
- Hayal / dengeli / daha güvenli dağılımı
- Tercihlerle güçlü uyum gösteren program sayısı
- Dikkat edilmesi gereken seçim sayısı
- Listenin eksik kalan tarafına yönelik tek ve uygulanabilir öneri

Örnek yönlendirmeler:

> Listen dengeli tercihlerde güçleniyor. Birkaç daha güvenli seçenek eklemek
> riski dağıtabilir.

> Seçtiklerinin çoğu aynı şehirde. Şehir konusunda esneksen alternatiflerini
> genişletebilirsin.

> 24 tercihe ulaştın. Şimdi dağılımı ve dikkat notlarını birlikte gözden geçir.

## `+` düğmesinin durumları

- **Varsayılan:** “Listeme ekle”
- **Sihirbaz gerekli:** Tıklama sihirbaz ön bilgilendirmesini açar
- **Ekleniyor:** Düğme geçici olarak devre dışı kalır
- **Eklendi:** `+` yerine onay işareti gösterilir, erişilebilir etiketi
  “Listende” olur
- **Liste dolu:** Düğme devre dışıdır ve “Listen 24 tercihe ulaştı” açıklaması
  sunulur
- **Hata:** Seçim kaybolmaz; kullanıcıya yeniden deneme eylemi verilir

İkon düğmesinin dokunma alanı en az 44×44 piksel olmalı ve yalnızca ikona bağlı
anlam bırakılmamalıdır. Görsel etiket veya erişilebilir ad bulunmalıdır.

## Sihirbaz seçimlerini değiştirme

Kullanıcı sihirbaz yanıtlarını daha sonra değiştirebilir. Değişiklik mevcut
programları listeden otomatik olarak çıkarmaz. Bütün satırların uyum
değerlendirmesi yeni yanıtlara göre yeniden hesaplanır ve değişen yorumlar
görünür biçimde güncellenir.

Örnek bildirim:

> Tercihlerin güncellendi. Listendeki programları yeni seçimlerine göre yeniden
> değerlendirdik; hiçbir programı silmedik.

## Kaçınılacak kalıplar

- Kullanıcıyı sihirbazı doldurmadığı için suçlayan dil
- Uyumsuz bir programın eklenmesini engellemek
- Sadece renk ile uyum veya risk anlatmak
- Kesin yerleşme vaadi vermek
- Her `+` tıklamasında modal veya onay adımı göstermek
- Rozet, puan ve seri gibi kararın ciddiyetini oyunlaştıran ödüller
- Kullanıcının sihirbazdan önce tıkladığı programı unutmak
- İlgi alanı uyumunu yerleşme ihtimaliyle aynı şeymiş gibi sunmak

## Başarı ölçütleri

- Sıralama sonucundan ilk `+` tıklamasına geçiş
- İlk `+` sonrasında sihirbaz tamamlama oranı
- Sihirbazdan sonra bekleyen programın başarıyla eklenme oranı
- Kullanıcı başına eklenen program sayısı
- 24 tercihe ulaşan kullanıcı oranı
- Uyarı görüldükten sonra programı koruma/çıkarma davranışı
- Sihirbaz tercihlerini güncelleme oranı
- Liste dağılımının zaman içinde daha dengeli hâle gelmesi

Bu metrikler kullanıcıyı daha çok tıklamaya zorlamak için değil, daha bilinçli
bir tercih listesi kurup kuramadığını anlamak için kullanılmalıdır.